I SA/Sz 56/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2005-02-10
NSApodatkoweŚredniawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyfakturazdarzenie gospodarczekoszty uzyskania przychodukontrola skarbowaodliczenie podatkufikcja prawna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki z o.o. "C." na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług, uznając, że faktura firmy "B." nie potwierdzała rzeczywistego zdarzenia gospodarczego i nie uprawniała do odliczenia podatku naliczonego.

Spółka z o.o. "C." zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT za marzec i kwiecień 2000 r. Spór dotyczył odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej przez firmę "B.", która zdaniem organów podatkowych nie wykonała faktycznie zleconego opracowania. Sąd uznał, że związek gospodarczy z firmą "B." był fikcyjny, a faktura nie potwierdzała rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, co uniemożliwiało odliczenie podatku naliczonego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę ze skargi spółki z o.o. "C." na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2000 r. Spółka wykazała w deklaracjach nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za marzec i zobowiązanie za kwiecień. Kontrola wykazała, że faktura VAT wystawiona przez firmę "B." na kwotę netto [...] zł i podatek VAT [...] zł, za wykonanie opracowania, nie potwierdzała rzeczywistego zdarzenia gospodarczego. Ustalono, że firma "B." nie wykonała opracowania, a związek gospodarczy z nią był fikcyjny. Dodatkowo, podobne opracowanie zostało już wcześniej wykonane przez inną firmę "M.", która również budziła wątpliwości co do swojej działalności. Sąd uznał, że faktura firmy "B." nie stanowiła podstawy do odliczenia podatku naliczonego, zgodnie z przepisami ustawy o VAT oraz rozporządzenia Ministra Finansów, ponieważ czynność na niej udokumentowana nie została dokonana. W związku z tym, spółce nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego, a organy podatkowe zasadnie określiły zobowiązanie podatkowe i dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z poszanowaniem prawa materialnego i procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, faktura stwierdzająca czynność, która nie została dokonana, nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o VAT oraz rozporządzenia wykonawczego wprost wyłączają możliwość odliczenia podatku naliczonego w przypadku, gdy faktura dokumentuje czynność, która nie miała miejsca. Prawo do obniżenia podatku należnego jest związane z faktycznym nabyciem towaru lub usługi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.t.u. art. 19 § 1 - 3a

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, pod warunkiem posiadania prawidłowej faktury i faktycznego nabycia towaru lub usługi.

u.p.t.u. art. 25 § 1 pkt 3

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób niepozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów.

rozp. MF art. 54 § ust. 4 pkt 5 lit. a

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

W przypadku wystawienia faktury stwierdzającej czynność, która nie została dokonana, faktura ta nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

rozp. MF art. 50 § ust. 4 pkt 5 lit. a

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

W przypadku wystawienia faktury stwierdzającej czynność, która nie została dokonana, faktura ta nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 27 § 5

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 27 § 6

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

W razie stwierdzenia, że podatnik wykazał w deklaracji kwotę zwrotu wyższą od należnej, organ określa prawidłową wysokość zobowiązania oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe.

u.p.d.o.p. art. 15 § ust. 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Kosztem uzyskania przychodów są wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

Ord.pod. art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktura firmy "B." nie potwierdzała rzeczywistego zdarzenia gospodarczego. Związek gospodarczy między spółką "C." a firmą "B." był fikcyjny. Spółka "C." nie nabyła usługi od firmy "B.", co uniemożliwiało odliczenie podatku naliczonego. Wydatek z faktury firmy "B." nie mógł być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów.

Odrzucone argumenty

Faktura firmy "M." potwierdzała zdarzenia gospodarcze, mimo braku rejestracji firmy. Opracowanie wykonane przez B. K. (firmę "B.") nie jest zbieżne z opracowaniem wykonanym przez firmę "M.". Organ pierwszej instancji dokonał jednostronnej oceny dowodów.

Godne uwagi sformułowania

faktura nie potwierdza zdarzeń gospodarczych i nie odzwierciedla stanu rzeczywistego związek gospodarczy pomiędzy Spółką "C." a firmą "B.", którego efektem było wystawienie przez firmę "B." faktury VAT [...] oparty był wyłącznie na fikcji nie można odliczyć podatku naliczonego wykazanego w tej fakturze

Skład orzekający

Zofia Przegalińska

przewodniczący

Kazimierz Maczewski

sprawozdawca

Alicja Polańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odliczenia podatku VAT tylko w przypadku faktycznego wykonania usługi i istnienia rzeczywistego związku gospodarczego. Podkreślenie konsekwencji wystawiania i rozliczania fikcyjnych faktur."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z fikcyjnymi transakcjami i brakiem rzeczywistego wykonania usług w kontekście podatku VAT.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe i sądy weryfikują rzeczywistość gospodarczą stojącą za fakturami VAT, co jest kluczowe dla każdego przedsiębiorcy. Podkreśla znaczenie udokumentowania faktycznego wykonania usługi.

Fikcyjna faktura VAT: Jak sąd udowodnił brak rzeczywistej usługi i uniemożliwił odliczenie podatku.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 56/04 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-02-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Kazimierz Maczewski /sprawozdawca/
Zofia Przegalińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 19 ust. 1 - 3, art. 6 ust. 8, art. 27 ust. 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U. 1997 nr 156 poz 1024
par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. a
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Karolina Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005 r. sprawy ze skargi "C." Spółki z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc marzec i kwiecień 2000 r. o d d a l a skargę
Uzasadnienie
W deklaracjach podatkowych dla podatku od towarów i usług VAT-7 Spółka z o.o. "C." z siedzibą w S. wykazała:
- za marzec 2000 r. - nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w kwocie [...] zł,
- za kwiecień 2000 r. - zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł.
W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli stwierdzono, że w dniu [...] r. Spółka "C.", R. K. z siedzibą w S., Spółka z o. o. "A." z siedzibą w S. oraz Spółka z o. o. "K." z siedzibą w S. zawarły umowę Konsorcjum, którego celem było prowadzenie wspólnej działalności gospodarczej na terenie [...] w zakresie inwestycji zastępczych i realizacji robót budowlanych w ramach przedsięwzięcia gospodarczego pod nazwą: "P.". W dniu [...] r. Gmina S. zawarła ze Spółką "C." Umowę Szczegółową o Zastępstwo Inwestycyjne nr [...]. W treści tej umowy określono wzajemne zobowiązania, szczegółowo unormowano zakres obowiązków Spółki "C." jako inwestora zastępczego na obiekcie "R." oraz udzielono Spółce "C." umocowania do sporządzenia opracowań dotyczących tego obiektu.
Z kolei na mocy umowy nr [...] z dnia [...] r. firma "B." B. K. z siedzibą w S. zobowiązała się do wykonania na rzecz Spółki "C." opracowania o treści:
- opracowanie zestawień kosztów obiektów dla inwestycji "R.", z uwzględnieniem realizacji do końca [...] r. w oparciu o dostarczoną dokumentację techniczną;
- dokonanie indeksacji wartości robót pozostałych do wykonania oraz zaktualizowanego podziału na kontrakty;
- przygotowanie harmonogramów rzeczowo-finansowych w różnych wariantach, w zależności od planowanych i prognozowanych środków finansowych na realizację inwestycji "R.".
Za wykonanie przedmiotu umowy ustalono wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości [...] zł + VAT. Termin wykonania przedmiotu umowy określono na [...] r.
Fakturą nr [...] z dnia [...] r. firma "B." obciążyła Spółkę "C." "za wykonane prace, zgodnie z umową nr [...] z dnia [...] r." na kwotę netto [...] zł oraz podatek VAT [...] zł.
W toku czynności kontrolnych ustalono również, że w dniu [...] r. Spółka "C." zawarła umowę nr [...] z firmą "M." M. K. z siedzibą w W. na wykonanie opracowania pod nazwą: "O.". Za wykonanie przedmiotu umowy ustalono wynagrodzenie ryczałtowe w kwocie [...] zł + VAT. Termin wykonania przedmiotu umowy określono na [...] r.
W związku z powyższą umową firma "M." obciążyła Spółkę "C." fakturą VAT nr [...] z dnia [...] r. na kwotę netto [...] zł, podatek VAT [...] zł. Spółka "C." obciążyła koszty działalności kwota wynikającą z tej faktury, dokonując księgowania na koncie [...]. Podstawa wystawienia tej faktury był sporządzony w dniu [...] r. "Protokół odbioru", w którym stwierdzono fakt wykonania przedmiotu umowy oraz potwierdzono iż Zamawiający odebrał od Wykonawcy wszelką dokumentację związaną z "R.". Spółka "C." dokonała zapłaty kwot wynikających z faktury.
Po przeprowadzeniu kontroli sprawdzającej w firmie "M." przez Urząd Kontroli Skarbowej organ pierwszej instancji stwierdził, że w momencie wystawienia powyższej faktury przez firmę "M." była ona firmą nieistniejącą (gdyż z dniem [...] r. złożyła w urzędzie skarbowym zgłoszenie VAT-Z – o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług), a zatem nieuprawnioną do wystawiania faktur VAT. Ponadto ustalono, że właściciel firmy M. K. nie przedstawił żadnej dokumentacji (księgowej ani handlowej) związanej z działalnością gospodarczą firmy "M.", nie przedstawił też żadnego dowodu dotyczącego powiązań gospodarczych pomiędzy firmą "M." a Spółką "C.", natomiast w latach 1997 – 2000 wystawił ponad [...] faktur VAT dla około [...] kontrahentów, nie posiadając przy tym żadnych uprawnień z zakresu budownictwa – posiada on bowiem wykształcenie wyższe z [...]. Pomimo dwukrotnego prawidłowego zawiadomienia o zamiarze przesłuchania go w charakterze świadka w prowadzonym postępowaniu kontrolnym M. K. nie stawił się na przesłuchanie, uniemożliwiając przeprowadzenie tej czynności. Ustalono także, iż przedstawione w trakcie kontroli przez Spółkę "C." - jako wykonane przez firmę "M." - opracowanie "R." nie zostało autoryzowane przez M. K., tj. nie zawiera stwierdzenia "kto sporządził niniejsze opracowanie", i nie zawiera ono jakichkolwiek znamion (podpisy, pieczęcie, zapisy), które wskazywałyby, iż opracowanie zostało sporządzone przez firmę "M." M. K., natomiast na stronie tytułowej w jej dolnej części zamieszczono zapis "S., [...]". Wobec takich faktów organ kontroli skarbowej uznał, że czynności opisane w fakturze nr [...] z dnia [...] r. wystawionej przez firmę "M." nigdy nie miały miejsca, zaś przedmiotowa faktura nie potwierdza zdarzeń gospodarczych i nie odzwierciedla stanu rzeczywistego.
W toku analizy treści dwóch opracowań o nazwie "R. " przedstawionych przez Spółkę "C." organ pierwszej instancji ustalił, iż treść opracowania wykonanego w 2000 r. przez firmę "B." na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] r. jest zbieżna (stanowi część składową) z częścią treści opracowania wykonanego w 1999 r. - jak wykazywała Spółka "C." - przez firmę "M." na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] r.
Przesłuchany przez organ pierwszej instancji B. K. wyjaśnił, iż przedmiotowe opracowanie wykonał osobiście, na podstawie materiałów otrzymanych od K. S. ze Spółki "C.", nie był jednak w stanie wyjaśnić szczegółów związanych z treścią tego opracowania. Opracowanie to nie było tez przez niego autoryzowane (podpisane) i nie sporządzono protokołu jego odbioru. W ocenie organu kontrolnego wyjaśnienia złożone przez B. K. dotyczące jego autorstwa przedmiotowego opracowania stoją w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym, w związku z czym nie dano im wiary.
Ustalono ponadto, że B. K. już w [...] r. upoważniła pracowników i osoby zarządzające Spółką "C." do składania poleceń przelewu, odbioru wyciągów bankowych oraz pobierania gotówki z czeków gotówkowych z rachunku bankowego firmy "B." B. K., a dokonana przez Spółkę "C." w dniu [...] r. wpłata na ten rachunek należności z przedmiotowej faktury firmy "B." nr [...] w kwocie [...] zł została w tym samym dniu podjęta na podstawie czeku przez pracownika Spółki "C." (pierwsza część należności z tej faktury w kwocie [...] zł wpłacona [...] r. została w przeważającej części – [...] zł - przelana na konto urzędu skarbowego na poczet zobowiązań podatkowych).
Na podstawie takich ustaleń stwierdzono, że w 2000 r. zarówno związek gospodarczy pomiędzy Spółką "C." a firmą "B.", jak i dokonywanie płatności za rzekomo wykonane roboty oparte były wyłącznie na fikcji, zatem wystawiona przez firmę "B.", oparta na fikcji, faktura VAT nr [...] z dnia [...] r. na wartość netto [...] zł oraz podatek VAT w kwocie [...] zł, nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczej.
Organ pierwszej instancji uznał w związku z tym, że oba opracowania przedstawione w trakcie kontroli przez Spółkę "C." nie zostały faktycznie wykonane tak przez jeden, jak i drugi z podmiotów (tzn. firmę "B." i firmę "M.").
W postępowaniu kontrolnym stwierdzono ponadto, że Spółka "C." w [...] r. zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wydatki określone wymienioną fakturą VAT firmy "B." nr [...], podczas gdy - jak ustalono - nie doszło do faktycznego wykonania usługi przez tę firmę. Tym samym - w ocenie organu pierwszej instancji - poniesiony wydatek nie był związany i nie służył uzyskaniu przez Spółkę "C." przychodu, w związku z czym nie spełniał warunku z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.), tj. nie stanowił kosztu uzyskania przychodu.
Jak wskazał organ pierwszej instancji - zgodnie z art. 25 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) - który stanowi, iż obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym oraz stosownie do § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), z którego wynika, iż w przypadku, gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane - faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, a zatem Spółce "C." nie przysługiwało prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego w fakturze nr [...] z dnia [...] r., wystawionej przez firmę "B.".
Uwzględniając zatem ustalony stan faktyczny i prawny Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] r., znak: [...] określił Spółce "C." zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 2000 r. w kwocie [...] zł, zaś mając na uwadze treść art. 27 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł.
Równocześnie w związku z dokonaniem powyższej korekty w zakresie rozliczeń za marzec 2000 r., konieczne było skorygowanie rozliczeń za kwiecień 2000 r., z uwagi na fakt, iż w złożonej deklaracji za marzec 2000 r. Spółka "C." wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc. Wobec tego organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r., znak: [...] określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za kwiecień 2000 r. w kwocie [...] zł.
W odwołaniach od tych decyzji Spółka wniosła o ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z powodu naruszenia art. 187 i art. 210 Ordynacji podatkowej oraz przesłuchanie M. Z., W. B., B. K. i M. K.
Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionych odwołań nie stwierdził uchybień w zastosowaniu przepisów prawa przez organ pierwszej instancji i decyzją z dnia [...] r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 2, art. 5, art. 10 ust. 2, art. 25 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz § 50 ust. 4 pkt 5 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12. 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, podatek naliczony przy zakupie towarów i usług może być odliczony od podatku należnego, o ile nie zachodzą wymienione w tejże ustawie przypadki ograniczające możliwość obniżenia podatku należnego.
Zdaniem organu odwoławczego taki właśnie wyjątek od reguły przewidzianej w art. 19 ustawy zawiera § 50 ust. 4 pkt 5 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.), który stanowi, iż w przypadku, gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane - faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Organ odwoławczy stwierdził dalej, że w przedmiotowej sprawie bezspornie ustalono, że związek gospodarczy pomiędzy Spółką "C." a firmą "B.", którego efektem było wystawienie przez firmę "B." faktury VAT nr [...] z dnia [...] r. oparty był wyłącznie na fikcji. Fakt ten spełnia zatem warunki określone dyspozycją przepisu § 50 ust. 4 pkt 5 lit. "a" powołanego rozporządzenia Ministra Finansów, wobec czego wymieniona faktura nie stanowi podstawy do odliczenia podatku przez Spółkę podatku naliczonego.
Ponadto, jak wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 3 wymienionej ustawy, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym. Z zebranego materiału dowodowego wynika natomiast, że Spółka "C." w marcu 2000 r. zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wydatki określone fakturą nr [...] z dnia [...] r., wystawioną przez firmę "B.", podczas gdy - jak ustalono - prace wymienione na fakturze faktycznie nie zostały wykonane.
Wobec faktu, iż Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów, które wskazywałyby na zasadność zaliczenia wydatków wyszczególnionych w fakturze nr [...] do kosztów uzyskania przychodów, ani nie udowodniła istnienia związku przyczynowego pomiędzy tymi wydatkami a uzyskanym przychodem, stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, Spółka nie była uprawniona do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu wskazanych w zaskarżonej decyzji usług, gdyż wydatki na ich nabycie nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.
Organ odwoławczy stwierdził zatem, że dokonane przez Spółkę obniżenie podatku należnego w marcu 2000 r. stanowi naruszenie wyżej powołanych przepisów i skutkuje zastosowaniem art. 27 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym w razie stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej, urząd skarbowy lub organ kontroli skarbowej określa wysokość tego zobowiązania w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30 % kwoty zaniżenia tego zobowiązania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka "C." wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości, zarzucając tej decyzji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji:
- rozstrzygnięcie sprawy bez jej dokładnego zbadania, co skutkowało nieuzasadnionym przyjęciem, iż firma "M." nie wykonała zleconego jej opracowania,
- dokonanie jednostronnej - na niekorzyść Spółki - oceny dowodów.
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazuje, iż w jej przekonaniu, wydana decyzja nie została oparta o prawidłowo ustalony stan faktyczny, a ocena dowodów dokonana została w sposób jednostronny i niekorzystny dla Spółki.
Zdaniem Spółki głównym argumentem, jaki organ pierwszej instancji wyprowadził, był ten, że firma "M." M. K. nie wykonała opracowania "O.". Spółka uważa natomiast, że nie może stanowić podstawy do uznania, iż firma "M." nie wykonała zleconego jej opracowania, fakt że nie była ona podatnikiem podatku od towarów i usług. Faktury wystawione przez firmę "M." potwierdzały zdarzenia gospodarcze, zatem okoliczność, iż firma ta nie była zarejestrowana nie może mieć znaczenia dla ustalenia, czy czynność wykonania opracowania rzeczywiście miała miejsce. Spółka uważa również, iż błędne jest rozumowanie, że firma "M." nie miała bytu prawnego, skoro działalność tę prowadził M. K. Ponadto, zdaniem Spółki, opracowanie wykonane przez B. K. nie jest zbieżne z opracowaniem wykonanym przez firmę "M.".
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, nie istnieją bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, lub z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja, "podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług". Ponadto w myśl ust. 2 tego artykułu "kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług (...)", a w myśl ust. 3a "obniżenie kwoty podatku należnego, o której mowa w ust. 1 i 3, nie może nastąpić jednak wcześniej niż w miesiącu otrzymania przez nabywcę towaru lub wykonania usługi albo otrzymania przedpłaty (zaliczki, zadatku, raty) podlegającej opodatkowaniu na podstawie art. 6 ust. 8".
Przepisy te wiążą możliwość (prawo) obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z faktem nabycia towaru lub usługi, przy czym, co do zasady, towar ten musi być już otrzymany przez nabywcę, a usługa wykonana przez usługodawcę i odebrana przez podatnika (nabywcę usługi – usługobiorcę).
Obniżenie kwoty podatku należnego jest więc możliwe (o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej) w razie łącznego spełnienia dwóch zasadniczych warunków: nabycia przez podatnika towaru lub usługi oraz posiadania przez niego prawidłowej faktury VAT dokumentującej to nabycie, wystawionej przez uprawnionego do tego sprzedawcę towaru lub usługi.
Wynika z tego niewątpliwie, iż w razie niespełnienia nawet jednego wymienionych warunków – z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach, np. otrzymania przedpłaty – nie jest dopuszczalne odliczenie przez podatnika podatku od towarów i usług naliczonego w otrzymanej fakturze. Jest to jedna z podstawowych zasad dotyczących podatku od towarów i usług.
Zasadę tę w istocie powtarza i konkretyzuje przepis § 50 ust. 4 pkt 5 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), w myśl którego, w przypadku wystawienia faktury stwierdzającej czynność, która nie została dokonana, faktura ta nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego, zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Podobny pogląd wyrażony został w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.04.2002 r. (Sygn. akt: FPS 2/02), w której stwierdzono, że "w przypadku odbiorcy faktury dokumentującej czynność, która nie została w rzeczywistości zrealizowana, w żadnym przypadku nie przysługuje mu uprawnienie do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z tego rodzaju faktury, gdyż zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT prawo do obniżenia podatku należnego dotyczy jedynie podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Jeżeli odbiorca faktury nie nabył towaru /usługi/ - a tak się dzieje w przypadku otrzymania faktury stwierdzającej sprzedaż, która w rzeczywistości nie miała miejsca, to nie można odliczyć podatku naliczonego wykazanego w tej fakturze".
Dokonane w niniejszej sprawie przez organ kontroli i organ odwoławczy ustalenia faktyczne pozwalają – zdaniem Sądu – na jednoznaczne stwierdzenie, że firma "B." B. K. nie wykonywał dla Spółki "C." opracowania zleconego jemu na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] r., gdyż opracowanie takie (w nieco szerszym zakresie przedmiotowym) zostało już wykonane dla skarżącej Spółki w [...] r., za które Spółka zapłaciła na podstawie faktury firmy "M." M. K. kwotę [...] zł brutto. Wprawdzie organy obu instancji zasadnie zakwestionowały fakt, by firma "M." była w rzeczywistości wykonawcą tego opracowania, nie zmienia to jednak stwierdzenia, że tematyczny zakres opracowania zleconego firmie "B." pokrywał się rzeczowo z częścią opracowania wykonanego uprzednio rzekomo przez firmę "M.", a opracowanie wykonane rzekomo przez firmę "B." było w istocie powtórzeniem (przepisaniem) fragmentu tego wcześniejszego opracowania. Wprawdzie B. K. zeznał, że osobiście wykonał zlecone jemu opracowanie, nie był jednak w stanie wyjaśnić szczegółów związanych z jego treścią, ponadto nie autoryzował (podpisał) ona tego opracowania, ani nie sporządzono protokołu jego odbioru. O fikcyjności umowy zawartej przez Spółkę "C." z firmą "B." - a tym samym fikcyjności przedmiotowej faktury firmy "B.", wystawionej za usługę, która w rzeczywistości nie była wykonywana – świadczą również ustalenia dotyczące sposobu realizowania płatności przez Spółkę "C." na rzecz firmy "B." B. K. Przekazana przez Spółkę "C." na konto firmy "B." część należności z tytułu umowy z [...] r. w kwocie [...] zł została w tym samym dniu pobrana z tego konta na podstawie czeku przez pracownika Spółki "C.", przy czym B. K. już w [...] r. upoważnił pracowników i osoby zarządzające Spółką "C." do składania poleceń przelewu, odbioru wyciągów bankowych oraz pobierania gotówki z czeków gotówkowych z rachunku bankowego firmy "B.". Na marginesie Sąd zauważa, że podobny sposób dokonywania płatności pomiędzy Spółką "C." a firmą "B." występował w innych sprawach rozpoznawanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (I SA/Sz 52/04, 53/04 i 55/04).
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego nienależytego wyjaśnienia sprawy i jednostronnej – na niekorzyść Spółki – oceny dowodów, należy stwierdzić, że Sąd nie podziela stanowiska skarżącej Spółki. Zdaniem Sądu, w postępowaniu kontrolnym zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i dokonana przez organ odwoławczy ocena tego materiału nie budzi zastrzeżeń.
Zasadniczy zarzut skargi, iż organ pierwszej instancji niezasadnie uznał, że firma "M." nie wykonywała zleconego jej opracowania ("O.") jest całkowicie chybiony, gdyż podniesione w decyzji organu pierwszej instancji okoliczności dotyczące: wykreślenia tej firmy, na jej wniosek, z rejestru podmiotów gospodarczych już w [...] r. i to "z powodu niepodjęcia działalności gospodarczej", braku jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej działalności gospodarczej firmy, wystawienia przez nią – mimo tych faktów – w okresie od [...] r. do [...] r. ponad [...] faktur dla około [...] podmiotów – zdaniem Sądu – w sposób jednoznaczny potwierdzają, iż firma ta nie wykonywała zleconych jej przez Spółkę "C." czynności, a wystawiona przez nią faktura nie potwierdza rzeczywistego zdarzenia gospodarczego. Przede wszystkim należy jednak uznać, że powyższe stwierdzenie nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, bowiem istotne jest to, że Spółka "C." posiadała wymienione opracowanie już w [...] r. (i dokonała za nie zapłaty, zaliczając ten wydatek do kosztów uzyskania przychodów), a zatem nie miało żadnego uzasadnienia zlecanie w [...] r. firmie "B." opracowania, które było w istocie częścią tego wcześniejszego (szerszego) opracowania. Nie jest przy tym zasadne twierdzenie skarżącej Spółki, iż opracowanie zlecone B. K. (firmie "B.") nie jest zbieżne z tym opracowaniem, gdyż przedstawione w trakcie kontroli przez Spółkę "C." opracowanie "R." – wykonane zdaniem Spółki przez firmę "B." - w rzeczywistości stanowi powtórzenie fragmentu opracowania posiadanego przez Spółkę "C." już w [...] r.
Uznając zatem, że skarżąca Spółka nie nabyła od firmy "B." opracowania (usługi) wskazanego w wystawionej przez tę firmę fakturze VAT nr [...] (gdyż w rzeczywistości nie było ono przez nią wykonane), Spółka C. nie nabyła również określonego w art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym prawa do obniżenia podatku należnego za marzec 2000 r. o kwotę podatku naliczonego w tej fakturze, zatem zasadne było wskazane w zaskarżonej decyzji dokonanie skorygowania rozliczenia za marzec i kwiecień 2000 r. (bowiem w złożonej deklaracji za marzec Spółka wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc). W takiej sytuacji zasadnie ustalono także Spółce dodatkowe zobowiązanie podatkowe za marzec 2000 r. na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Należy przy tym zauważyć, że organ odwoławczy w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nie wskazał wprawdzie powołanego wyżej przepisu art. 19 ust. 1 ustawy o VAT, jednak fakt ten nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy.
Uwzględniając wszystko powyższe - skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI