I SA/SZ 548/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie wspólnego rozliczenia dochodów małżonków, uznając, że organ nie zebrał wystarczających dowodów na brak wspólności majątkowej.
Sprawa dotyczyła możliwości wspólnego rozliczenia dochodów małżonków S. i J. B. za 1999 r. Organ podatkowy odmówił tej możliwości, powołując się na wyrok sądu znoszący wspólność majątkową. Skarżąca argumentowała, że mimo zniesienia wspólności, nadal istniały przesłanki do wspólnego rozliczenia, w tym wspólne nabycie nieruchomości. WSA uchylił decyzję organu, stwierdzając, że materiał dowodowy był niekompletny i organ pominął istotne okoliczności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą wspólnego rozliczenia dochodów małżonków za 1999 r. Organ podatkowy argumentował, że wyrok sądu znoszący wspólność majątkową z dniem [...] r. uniemożliwia wspólne opodatkowanie. Skarżąca podnosiła, że mimo zniesienia wspólności, istniały inne przesłanki wskazujące na jej kontynuację lub przywrócenie, w tym wspólne nabycie nieruchomości w 1992 r. i brak podziału majątku. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że organ podatkowy pominął istotne okoliczności faktyczne, takie jak zakup nieruchomości na zasadzie wspólności majątkowej po dacie zniesienia wspólności przez sąd. Brak wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego naruszył przepisy Ordynacji podatkowej. W związku z tym WSA uchylił zaskarżoną decyzję.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, możliwość wspólnego opodatkowania jest uwarunkowana istnieniem wspólności majątkowej, która może być modyfikowana lub przywracana, a organ podatkowy musi wyczerpująco zbadać wszystkie dowody w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ podatkowy nie zebrał wystarczających dowodów i pominął istotne okoliczności faktyczne (np. wspólny zakup nieruchomości), które mogłyby świadczyć o istnieniu lub przywróceniu wspólności majątkowej lub jej modyfikacji, co jest warunkiem wspólnego rozliczenia. Brak wyczerpującego postępowania dowodowego naruszył przepisy Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Warunkiem łącznego opodatkowania jest istnienie między małżonkami wspólności majątkowej, która może być ustawowa, umowna, ograniczona lub przywrócona.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
k.r.o. art. 31
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 43 § ust. 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 47 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 52 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 54
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ordynacja podatkowa art. 14 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 24 § a
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 121
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 180
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 210 § ust. 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 233 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
PPSA art. 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 145 § ust. 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ podatkowy pominął istotne okoliczności faktyczne dotyczące wspólnego zakupu nieruchomości i potencjalnego istnienia lub przywrócenia wspólności majątkowej. Postępowanie dowodowe było niekompletne, co naruszyło przepisy Ordynacji podatkowej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu podatkowego oparta na wyroku znoszącym wspólność majątkową jako jedynej podstawie do odmowy wspólnego rozliczenia.
Godne uwagi sformułowania
łączne opodatkowanie dochodów małżonków uwarunkowane jest spełnieniem przez nich określonych tym przepisem przesłanek, a mianowicie istnienia wspólności majątkowej organ pominął przy ocenie stanu faktycznego istotną z punktu widzenia uprawnienia do wspólnego opodatkowania małżonków okoliczność brak było możliwości wspólnego rozliczenia dochodów małżonków wobec niekompletnie zebranego i rozpoznanego materiału dowodowego narusza przepis art. 187 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa
Skład orzekający
Krystyna Zaremba
przewodniczący
Marzena Kowalewska
sprawozdawca
Kazimiera Sobocińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność dokładnego badania stanu faktycznego i dowodów przez organy podatkowe w sprawach dotyczących wspólnego rozliczenia małżonków, nawet w przypadku istnienia wyroku znoszącego wspólność majątkową."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i rodzinnej małżonków; interpretacja przepisów o wspólności majątkowej i jej wpływie na rozliczenia podatkowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów przez organy podatkowe i jak złożone mogą być kwestie wspólności majątkowej w kontekście podatkowym.
“Czy wyrok sądu o zniesieniu wspólności majątkowej zawsze oznacza koniec wspólnego rozliczenia podatkowego?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 548/04 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-04-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Kazimiera Sobocińska
Krystyna Zaremba /przewodniczący/
Marzena Kowalewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Sygn. powiązane
II FSK 868/05 - Wyrok NSA z 2006-06-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej w S. na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
W złożonym w dniu [...] w Urzędzie Skarbowym w S. zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 1999 r. (PIT - 37) - łączne opodatkowanie małżonków S. i J. B. wykazali dochód małżonków po odliczeniach [...] , podatek małżonków[...] , podatek po odliczeniach[...] , odliczenia od podatku wydatków mieszkaniowych (remont i modernizacja budynku wg załącznika PI T-D) [...] , nadpłatę [...] (zwrócona małżonkom w dniu[...] .).
W wyniku kontroli podatkowej w zakresie prawidłowości rozliczenia małżonków z budżetem państwa podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. ustalono, że małżonkowie S. i J. B. podpisując w zeznaniu wniosek o wspólne opodatkowanie dochodów i jednocześnie składając oświadczenie, że spełniają warunki określone w art.6 ust.2, 3 i 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 14, poz.176, ze zmianami/ nie wypełnili warunku, o którym mowa w art.6 ust.2 tej ustawy, bo między małżonkami nie istniała wspólność majątkowa, na co dowodem jest wyrok Sądu Rejonowego w Szczecinku Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 22.07.1994r., sygn.akt III R.C. 416/94 znoszący ustawową wspólność majątkową pomiędzy małżonkami - wynikającą z małżeństwa zawartego w USC w S. i zapisanego za nr [...] - z dniem [...] z powództwa J. B. przeciwko p. S. B..
Mając na uwadze, że określona w art.6 ust.2 ustawy możliwość łącznego opodatkowania dochodów małżonków, na warunkach ściśle tym przepisem określonych, jest odstępstwem od generalnej zasady przyjętej w art.6 ust. 1 tej ustawy - małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów - a także uwzględniając unormowanie dokonane w art.45 ust.6 ustawy- podatek wynikający z zeznania jest podatkiem należnym (...) chyba, że organ podatkowy (...) wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku - uznano, że podatek wynikający ze złożonego przez małżonków zeznania nie jest podatkiem należnym, gdyż obliczony został od łącznego dochodu małżonków w sposób określony w art.6 ust.2 ustawy, do którego małżonkowie nie nabyli prawa.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. decyzją z dnia [...] [...] określił S. B. podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1999 na podstawie art.6 ust.1 ustawy w kwocie [...] zł
W piśmie z dnia [...] r. strona podniosła, że w 1992 r. małżonkowie S. i J. B. nabyli nieruchomość na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej. Ponadto w piśmie z dnia[...] . , S. B. wskazała, że majątek wspólny małżonków nie został dotychczas podzielony - ani w drodze umowy notarialnej, ani też nie wnoszono żadnych roszczeń do sądu o podział majątku zatem pomimo zniesienia przez Sąd ustawowej wspólności majątkowej, istnieje ona nadal, a tym samym stanowi podstawę wspólnego rozliczenia małżonków.
Potwierdzeniem istnienia wspólności majątkowej między małżonkami ma być też - zdaniem S. B. - akt notarialny z dnia[...] . rep.[...] , zawarty przed notariuszem I. A. w Kancelarii w P., dotyczący ustanowienia hipoteki. W akcie tym małżonkowie oświadczyli, że nie pozostają w separacji, umowy majątkowej małżeńskiej nie zawierali, a w ich małżeństwie obowiązuje ustrój ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej.
Odnosząc się do powyższego pisma organ podatkowy wskazał, iż notariusz przyjęła od małżonków powyższe dane na podstawie złożonego przez nich oświadczenia, a małżonkowie w § 1 pkt "e" tego punktu zapewnili, że znane są im skutki prawne wynikające z podania nieprawdziwych danych. W momencie podpisywania w/w aktu notarialnego pomiędzy małżonkami J. i S. B. nie istniała ustawowa wspólność majątkowa, gdyż została zniesiona wyrokiem Sądu Rejonowego w Szczecinku Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 22 lipca 1994r. sygn akt. III R.C 416/94 począwszy od[...] . Zatem małżonkowie J. i S. B. w dniu[...] . podali notariuszowi niezgodne ze stanem faktycznym dane odnośnie panującego pomiędzy nimi ustroju majątkowego. Posługiwanie się takimi danymi, które nie znajdują oparcia w rzeczywistości nie stanowi dowodu na istnienie wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami w 1999r.
Zgodnie bowiem z art. 54 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą ustania wspólności majątkowej między małżonkami, powstaje między nimi rozdzielność majątkowa. Wspólność majątkowa ustaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją znosi - art. 52 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
W przedmiotowej sprawie wspólność majątkowa pomiędzy małżonkami J. i S. B. ustała w dniem [...] r., co oznaczył sąd w wyroku wydanym w dniu 22 lipca 1994r. Natomiast kwestia podziału majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej miedzy małżonkami stanowi odrębne postępowanie do którego stosuje się odpowiednie przepisy o dziale spadku, zniesieniu współwłasności mówi o tym art. 567 § 3 i art. 688 Kodeksu postępowania cywilnego.
Fakt, że małżonkowie J. i S.B. po zniesieniu ustawowej wspólności majątkowej nie przystąpili do podziału majątku i de facto nie dokonali tego podziału nie czyni nieważnym orzeczenia Sądu z dnia 22 lipca 1994r. znoszącego tę wspólność od [...] r.
Tym samym rozdzielność majątkowa panująca pomiędzy małżonkami w 1999r. uniemożliwiała łączne opodatkowanie ich dochodów za 1999r. z uwagi na niewypełnienie warunków uprawniających do takiego rozliczenia wymienionych w art. 6 ust. 2 w/w ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W odwołaniu od powyższej decyzji, S. B. zarzuciła, że wydana decyzja narusza prawo materialne i procesowe, w związku z czym winna być uchylona w całości a organ odwoławczy ma orzec co do istoty sprawy.
Podnosi, że zasady prawa materialnego naruszone zostały poprzez niewłaściwe zastosowanie podstawy prawnej i nieuwzględniene w postępowaniu dowodowym orzecznictwa NSA, Sądu Najwyższego a także wyjaśnień Ministerstwa Finansów - przy interpretacji przesłanki do art.6 ust.2 (wspólność majątkowa), co zdaniem strony narusza art.14 ustawy Ordynacja podatkowa.
Prawo procesowe zostało natomiast naruszone przez brak wykładni oświadczenia woli małżonków złożonych w akcie notarialnym z[...] . rep. [...] zawartym przed notariuszem I.A., co narusza przepis art.24a i 24b ustawy Ordynacja podatkowa.
Z uzasadnienia odwołania wynika, że małżonkowie rozliczając się wspólnie za lata 1999-2002 uważali, iż spełniają przesłanki do preferencyjnego rozliczenia podatku na podstawie art.6 ust.2 updf, bo choć faktem jest, że wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich w Szczecinku sygn.akt III R.C. 416/94 z 22 lipca 1994r. zniesiona została ustawowa wspólność majątkowa małżonków, to wyrokiem tym majątek małżonków nie został podzielony. Majątek wspólny nie został też wyłączony umową notarialną. W odwołaniu znajduje się stwierdzenie, że zniesienie wspólności ustawowej w trakcie trwania małżeństwa należy interpretować według uchwały SN z dnia 9 grudnia 1996r. Sygn.akt III CZP 74/96 dot. umowy o wyłączenie współwłasności na podstawie art.47 §1 K.r.o., bowiem zarówno umowa zawarta w trybie art.47 §1 K.r.o. jak i wyrok Sądu wydany na podstawie art.52 K.r.o. w zakresie stosunków majątkowych między małżonkami wywierają takie same skutki. W odwołaniu powołano się też na Podatkowe Komentarze Praktyczne (...), gdzie stwierdza się, iż istnienie wspólności majątkowej choćby w ograniczonym zakresie, umożliwia skorzystanie z preferencyjnego sposobu opodatkowania. Strona przywołała również i dołączyła do akt sprawy ponad dwadzieścia różnego rodzaju wyroków i wyjaśnień (interpretacji) na uzasadnienie możliwości łącznego opodatkowania małżonków po zniesieniu wyrokiem sądowym ustawowej wspólności małżeńskiej. O możliwości tej przesądza też jej zdaniem wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i wspólne dokonywanie nakładów tak na nieruchomość przy ulicy [...] w S., jak i na nieruchomość niemieszkalną w S.. Ponadto strona powołała się na zawiadomienie Sądu Rejonowego w Szczecinku z dnia[...] ., w którym stwierdza się, że w księdze wieczystej [...] w dniu [...] wpisano
,,1. w dziale 1: S., gm. B. S.
2. w dziale II : J. i S. małż. B. - na prawach wspólności ustawowej do [...] części; J. M. i E. małż. C. - na prawach wspólności ustawowej do 1/2 części
3. w dziale III: x x x
4. w dziale IV: Hipoteka w wysokości [...] zł (..) dla zabezpieczenia wierzytelności wynikającej z zawartej umowy leasingu operacyjnego na rzecz B. . w W. - na udziale S. i J. małż. B.".
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia[...] . na podstawie art.233 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zmianami/ utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W świetle ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych łączne opodatkowanie małżonków nie jest zasadą i jest możliwe wyłącznie przy spełnieniu warunków tą ustawą określonych. Jednym z takich warunków (art.6 ust.2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) jest istnienie między małżonkami wspólności majątkowej.
Tak więc wspólność majątkowa, jako jeden z rodzajów małżeńskiego ustroju majątkowego znajdować musi swe odzwierciedlenie w całokształcie przepisów prawnych regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, a nie wynikać wyłącznie z oświadczenia małżonków złożonego na zeznaniu, sprzecznego ze stanem faktycznym unormowanym prawnie.
Zgodnie z art.31 Krio, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca ich dorobek - wspólność ustawowa (Rozdział I. - Wspólność ustawowa). Zgodnie natomiast z art.47 § 1 Krio, małżonkowie mogą przez umowę wspólność ustawową rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Jak z powyższego wynika, wspólność majątkowa, to zarówno wspólność ustawowa, jak i umowna, co znaczy że tak wspólność ustawowa jak i umowna wypełniają dyspozycje warunku z art.6 ust.2 updf, gdzie mowa jest o istnieniu między małżonkami wspólności majątkowej.
Skutkiem zniesienia wspólności majątkowej (art.52 Krio) wspólność majątkowa ustaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją znosi (§2), a z chwilą ustania wspólności majątkowej między małżonkami, powstaje między nimi rozdzielność majątkowa (art. 54 Krio), przy czym z chwilą ustania wspólności ustawowej, wspólność ta - dotychczas bezudziałowa – uległa przekształceniu. Od tej chwili małżonkowie mieli równe udziały w majątku wspólnym, stanowiącym ich dorobek, niezależnie od tego, w jakim stopniu każdy z nich przyczynił się do jego powstania (art.43 §1 Krio)". Dalej organ przywołuje na poparcie swojego stanowiska orzecznictwo sądowe. Organ wskazał również, że w swych wyjaśnieniach z dnia 27.10.2003r. do protokołu kontroli podatkowej S. i J. B. małżonkowie stwierdzają, że dokonali ograniczenia wspólności majątkowej do mało znaczącego majątku, jaką stanowi nieruchomość przy ul. [...] (...)
Powyższe zdaniem organu wskazuje, że małżonkowie mylą pojęcie ograniczenia współwłasności (umową) z jej zniesieniem (wyrokiem sądu), jak również skutki z tych czynności wynikające nie są przez nich rozróżniane. Większość też pism dołączonych przez nich do sprawy dotyczy podatkowych skutków ograniczenia współwłasności a nie jej zniesienia, co znaczy że nie mają one znaczenia dla sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie S. B. zarzucając decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w S. oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. naruszenie art. 14 § 1 pkt 1 i 2, art. 24 a § 1, art. 121 oraz art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa z uzasadnieniem jak w trakcie postępowania podatkowego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów według norm przepisanych. Skarżąca podniosła przywołując orzecznictwo Sądu Najwyższego, że przywrócenie wspólności ustawowej może nastąpić także w akcie notarialnym stwierdzającym zawarcie innej czynności prawnej a małżonkowie załączyli akt notarialny który wskazuje na przywrócenie wspólności ustawowej.
W odpowiedzi na skargę szczegółowo odnosząc się do zarzutów skargi Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wykazała, że skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r., Nr 90 poz. 416 ze zm.) podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym według ustalonego wzoru w terminie do dnia 30 kwietnia następnego roku.
W myśl art. 6 ust. 1 powołanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - zasadą jest, że małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez siebie dochodów. Łączne opodatkowanie dochodów małżonków, jako odstępstwo od ww. zasady, przewiduje przepis art. 6 ust. 2 tej ustawy, gdyż przepis ten w brzmieniu odnoszącym się do analizowanego roku podatkowego stanowi, że "małżonkowie podlegający obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, między którymi istnieje wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, mogą być jednak, na wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym, opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów ustalonych zgodnie z art. 9 ust. 1, po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków, kwot określonych w art. 26 i art. 26a; w tym przypadku podatek ustala się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany". Z powyższego uregulowania wynika, że łączne opodatkowanie dochodów małżonków uwarunkowane jest spełnieniem przez nich określonych tym przepisem przesłanek, a mianowicie istnienia wspólności majątkowej i złożenia wniosku o opodatkowanie wyrażonego we wspólnym zeznaniu rocznym.
Wspólność majątkowa małżeńska jest typowym majątkowym ustrojem małżeńskim, jednakże może być on wyłączony od samego początku małżeństwa bądź też już w trakcie jego trwania. Może to nastąpić m.in. w drodze umowy między małżonkami, orzeczenia sądu o wyłączeniu wspólności, orzeczenia sądowego rozwiązującego małżeństwo przez rozwód, orzeczenia sądowego o separacji lub orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu jednego z małżonków.
Ograniczenie albo rozszerzenie wspólności majątkowej nie ma wpływu na możliwość wspólnego opodatkowania się małżonków. Przepis art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi o istnieniu wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami-należy zatem przyjąć, że do wspólnego opodatkowania uprawnieni są małżonkowi, między którymi istnieje wspólność majątkowa w kształcie ustawowym, jak i ci małżonkowie, którzy zmodyfikowali zakres wspólności przez jego ograniczenie lub rozszerzenie. Małżonkowie mogą również przywrócić ustrój wspólności ustawowej i to zarówno w przypadku umownego wyłączenia wspólności ustawowej (art. 47 § 1 krio) jak i w wypadku zniesienia wspólności majątkowej przez sąd (art. 52 krio).
Odnosząc tak ustalony stan prawny do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że, uzasadnione jest stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji a dotyczące jej uzasadnienia prawnego. Staranność przekazywania adresatowi uzasadnienia własnych argumentów wykorzystanych przy formułowaniu treści decyzji jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia. Jest także wymogiem art. 210 § 1pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze z.) Ordynacja podatkowa, w którym elementem uzasadnienia prawnego decyzji jest "wyjaśnienie podstawy prawnej". Organ zatem prawidłowo przywołał i wyjaśnił mające znaczenie w przedmiotowej sprawie przepisy, zarówno ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Odnośnie zaś stanu faktycznego to podnieść należy, że niesporne w sprawie jest to, że między małżonkami J. i S. B. wyrokiem z dnia 22.07.1994r., sygn.akt III R.C. 416/94 zniesiono ustawową wspólność majątkową - wynikającą z małżeństwa zawartego w USC w S. i zapisanego za nr [...] - z dniem[...] . z powództwa J. B. przeciwko S. B.W tej sytuacji organ wskazał, że w okolicznościach rozpatrywanego przypadku, brak jest podstaw do złożenie wniosku o łączne opodatkowanie osiągniętych przez małżonków dochodów.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ponadto zgodnie z art. 122 w ustawy w toku postępowania organy zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 122 i art. 180 Ordynacji podatkowej) wymaga, by w toku postępowania organy podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.
Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym, niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.
Z naruszeniem tak pojmowanego obowiązku mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. O ile prawidłowo organy podatkowe oceniły skutki orzeczenia sądu powszechnego co do zniesienia wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami J. i S. B. z dniem [...] ., jak też zawarły w uzasadnieniu decyzji stosowne wyjaśnienie co do możliwości zmiany, rozszerzenia umowy o wspólności majątkowej małżeńskiej, to pominęły przy ocenie stanu faktycznego istotną z punktu widzenia uprawnienia do wspólnego opodatkowania małżonków okoliczność, na którą powołała się S. B. w trakcie postępowania podatkowego w piśmie z dnia[...] – tj. kupna w 1992 r. nieruchomości na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej w S. Gmina B. S.. Zauważyć należy, że wyjaśnienia podatnika stanowią dowód w postępowaniu podatkowym (art. 180 Ordynacja podatkowa), podlegają ocenie organu podatkowego a w sytuacji gdy twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe lub lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń, poparcia ich innymi dowodami. Dopiero, gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski.
W realiach niniejszej sprawy okoliczność zakupu nieruchomości w S. Gmina B. S., tak jak podnosi to strona, przez małżonków J. i S. B. w 1992 r. a więc po dacie zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej, które to zniesienie nastąpiło z dniem [...] r. oraz według oświadczenia S. B. dokonanie tego zakupu na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej jest okolicznością istotną w świetle uprawnienia wynikającego z art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ podatkowy jednak pominął tę okoliczność tak w ustaleniach stanu faktycznego jak i w jego ocenie.
Mając na uwadze to, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej wymaga stosownego oświadczenia małżonków i formy aktu notarialnego oraz to, że to oświadczenie woli ("przywrócenie" wspólności majątkowej małżeńskiej) może być złożone w akcie notarialnym stwierdzającym zawarcie innej czynności prawnej, organ winien poczynić w tym zakresie stosownych ustaleń.
W przedstawionych zatem okolicznościach stanowisko organu podatkowego, że brak było możliwości wspólnego rozliczenia dochodów małżonków wobec niekompletnie zebranego i rozpoznanego materiału dowodowego narusza przepis art. 187 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie.
Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżących orzeczono po myśli
art. 200 wymienionej wyżej ustawy.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI