I SA/Sz 541/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący M. G. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek ZUS, argumentując trudną sytuacją materialną i rodzinną, spowodowaną chorobą żony wymagającą stałej opieki, co uniemożliwiło mu prowadzenie działalności gospodarczej i generowanie dochodów. ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności należności, ponieważ skarżący był właścicielem nieruchomości. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ ZUS nie zbadał w sposób wystarczający indywidualnej sytuacji skarżącego i jego rodziny. Sąd wskazał, że organ nie uwzględnił w pełni kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, nie ocenił sytuacji mieszkaniowej skarżącego (czy nieruchomość jest jego jedynym miejscem zamieszkania), ani nie zbadał wystarczająco przesłanki przewlekłej choroby członka rodziny jako podstawy do umorzenia składek. WSA podkreślił, że decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy, ale musi być oparta na wszechstronnej analizie materiału dowodowego i nie może być dowolna. Sąd nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień, z naciskiem na indywidualną sytuację skarżącego i jego rodziny oraz cel przepisów o umarzaniu składek, jakim jest zapobieganie popadaniu dłużników w spiralę zadłużenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaOcena prawidłowości postępowania ZUS w sprawach umorzenia składek, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji życiowej i rodzinnej wnioskodawcy.
Dotyczy specyficznych przesłanek umorzenia składek ZUS określonych w ustawie i rozporządzeniu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ ZUS prawidłowo ocenił przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, uwzględniając indywidualną sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ ZUS nie zbadał wystarczająco indywidualnych okoliczności i sytuacji skarżącego oraz jego rodziny, co stanowiło uchybienie przepisom postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ ZUS nie dokonał wnikliwej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego, nie ocenił w pełni kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, nie zbadał sytuacji mieszkaniowej oraz nie rozważył wystarczająco przesłanki przewlekłej choroby członka rodziny jako podstawy do umorzenia składek. Zaskarżona decyzja była zbyt ogólna i nie zawierała indywidualizacji.
Czy posiadanie przez wnioskodawcę nieruchomości, w której zamieszkuje z rodziną, automatycznie wyklucza możliwość umorzenia należności z tytułu składek, nawet w przypadku trudnej sytuacji życiowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo posiadanie nieruchomości nie wyklucza umorzenia, jeśli egzekucja z niej mogłaby doprowadzić do popadnięcia wnioskodawcy i jego rodziny w niedostatek i utraty podstawowych warunków egzystencji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organ ZUS nie zbadał, czy nieruchomość stanowi współwłasność, jej wartość, ani czy jej sprzedaż pozbawiłaby rodzinę podstawowych warunków egzystencji, co powinno być brane pod uwagę przy ocenie możliwości umorzenia.
Czy organ ZUS prawidłowo zinterpretował i zastosował przesłankę "przewlekłej choroby członka rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ ZUS nie odniósł się do przedstawionych przez skarżącego dowodów dotyczących choroby żony i konieczności sprawowania nad nią opieki, które wpłynęły na jego sytuację finansową.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ ZUS nie zbadał wystarczająco okoliczności związanych z chorobą żony skarżącego i koniecznością sprawowania nad nią opieki, które były podnoszone jako przyczyna zaniechania opłacania składek.
Przepisy (10)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § 1-3 i 3a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepisy dotyczące umarzania należności z tytułu składek, w tym zasady dotyczące całkowitej nieściągalności oraz możliwość umorzenia w uzasadnionych przypadkach dla ubezpieczonych będących płatnikami składek.
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Podstawa prawna uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd w przypadku naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 32
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Stosowanie przepisów dotyczących umarzania składek na ubezpieczenie społeczne do umorzeń składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.
u.s.u.s. art. 83 § 1 pkt 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa prawna decyzji ZUS odmawiającej umorzenia należności.
u.s.u.s. art. 83 § 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa prawna decyzji ZUS utrzymującej w mocy poprzednią decyzję.
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy poprzedniej decyzji administracyjnej.
k.r.o art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny.
k.r.o art. 133 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Zakres obowiązku alimentacyjnego (niedostatek).
k.r.o art. 135 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Definicja niedostatku.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne art. 3 § 1 pkt 1-3
Szczegółowe przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek, w tym ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, przewlekłą chorobę lub konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ ZUS nie zbadał wystarczająco indywidualnej sytuacji skarżącego i jego rodziny. • Organ ZUS nie ocenił w pełni kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. • Organ ZUS nie zbadał sytuacji mieszkaniowej skarżącego. • Organ ZUS nie rozważył wystarczająco przesłanki przewlekłej choroby członka rodziny jako podstawy do umorzenia składek. • Zaskarżona decyzja była zbyt ogólna i nie zawierała indywidualizacji.
Godne uwagi sformułowania
uznanie administracyjne nie może być dowolne, ale powinno wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy • organ winien mieć nadto na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego oraz jego rodziny • nie chodzi bowiem o wykazanie potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia • wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń
Skład orzekający
Anna Sokołowska
przewodniczący
Alicja Polańska
sprawozdawca
Kazimierz Maczewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ocena prawidłowości postępowania ZUS w sprawach umorzenia składek, zwłaszcza w kontekście trudnej sytuacji życiowej i rodzinnej wnioskodawcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przesłanek umorzenia składek ZUS określonych w ustawie i rozporządzeniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście organów administracji do wnioskodawców w trudnej sytuacji życiowej i jak sąd administracyjny kontroluje przestrzeganie tej zasady.
“ZUS odmówił umorzenia składek, bo dłużnik miał mieszkanie. Sąd: Czy to nie doprowadzi go do nędzy?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.