I SA/Sz 532/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-12-04
NSApodatkoweŚredniawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnypostępowanie podatkowekontrola celno-skarbowaupadłość spółkisyndyk masy upadłościstrona postępowanialegitymacja procesowadecyzja kasacyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę syndyka masy upadłości spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu wadliwości postępowania dotyczącego oznaczenia strony.

Sprawa dotyczyła skargi syndyka masy upadłości spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która uchyliła decyzję organu I instancji w sprawie podatku VAT. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wadliwie prowadził postępowanie, kierując pisma i decyzję do spółki zamiast do syndyka masy upadłości, co stanowiło naruszenie przepisów prawa upadłościowego i ordynacji podatkowej. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego, że uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było uzasadnione koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, w tym prawidłowego oznaczenia strony.

Syndyk masy upadłości B. spółki z o.o. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która uchyliła decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2022 r. Organ I instancji prowadził kontrolę celno-skarbową, która następnie przekształciła się w postępowanie podatkowe. W trakcie postępowania ustalono, że faktury VAT wystawione przez H. nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a rejestry zakupu były nierzetelne. Naczelnik UCS określił spółce zobowiązanie podatkowe oraz dodatkowe zobowiązanie. Dyrektor Izby, rozpoznając odwołanie, uchylił decyzję organu I instancji na podstawie art. 233 § 2 O.p., wskazując, że organ I instancji pominął fakt ogłoszenia upadłości spółki i wyznaczenia syndyka, prowadząc postępowanie wobec nieprawidłowo oznaczonej strony. Sąd administracyjny oddalił skargę syndyka, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 233 § 2 O.p., ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, w tym prawidłowego ustalenia strony postępowania. Sąd podkreślił, że po ogłoszeniu upadłości, syndyk ma wyłączną legitymację procesową w postępowaniach dotyczących masy upadłości. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego o konieczności stwierdzenia nieważności decyzji i umorzenia postępowania, wskazując, że spółka nadal pozostaje stroną w znaczeniu materialnym, a wady postępowania nie stanowiły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, która nie stała się ostateczna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 233 § 2 O.p., ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, w tym prawidłowego ustalenia strony postępowania.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w kluczowych kwestiach, dotyczących zarówno aspektów przedmiotowych, jak i podmiotowych (strony postępowania), co uzasadniało przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 233 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.

O.p. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy.

u.p.u. art. 144 § 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe

Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.

u.p.u. art. 144 § 2

Ustawa z dnia 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe

Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

Pomocnicze

ustawa o K.A.S. art. 82 § 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o K.A.S. art. 82 § 3

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o K.A.S. art. 83 § 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o K.A.S. art. 83 § 3

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

O.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 208

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 247 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 123 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 233 § 2 O.p. ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, w tym ustalenia prawidłowej strony postępowania.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy powinien był uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. z uwagi na pierwotną wadliwość postępowania. Wada postępowania polegająca na skierowaniu decyzji do spółki zamiast do syndyka nie podlega konwalidacji w trybie art. 233 § 2 O.p. Postępowanie powinno zostać umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Godne uwagi sformułowania

organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach, dotyczących zarówno aspektów przedmiotowych (samej istoty sporu), jak i podmiotowych (strony postępowania) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu Upadły nie traci przez ogłoszenie upadłości prawa własności swego majątku, nadal pozostaje podatnikiem. Jest nadal podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych i na nim ciąży obowiązek podatkowy. Natomiast, do chwili zakończenia postępowania upadłościowego, jako strona procesowa w postępowaniu podatkowym, występuje syndyk.

Skład orzekający

Wiesława Achrymowicz

przewodniczący

Elżbieta Dziel

sprawozdawca

Alicja Polańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prowadzenia postępowań podatkowych po ogłoszeniu upadłości spółki, w szczególności kwestii oznaczenia strony postępowania i zastosowania art. 233 § 2 O.p."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ogłoszenia upadłości spółki w trakcie postępowania podatkowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie prawidłowego oznaczenia strony w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w kontekście upadłości spółki, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego i upadłościowego.

Upadłość spółki a postępowanie podatkowe: Kto jest stroną i jakie to ma konsekwencje?

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 532/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Elżbieta Dziel /sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 134 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 111
art. 233 par 2, art. 299, art. 133 par 1,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 615
art. 82 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.), Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant starszy sekretarz sądowy [...] po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi S. ci na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2022 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Syndyk masy upadłości B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. w likwidacji w upadłości zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (Dyrektor Izby) z [...] lipca 2025 r. nr [...] uchylającą w całości decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. (Naczelnik UCS) z [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2022 r.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ I instancji wszczął i przeprowadził wobec spółki kontrolę celno-skarbową w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres [...]. Kontrola zakończona została wynikiem kontroli celno-skarbowej z dnia [...] listopada 2023 r., doręczonym spółce [...] grudnia 2023 r. Spółka nie złożyła korekt deklaracji, o których mowa w art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm. – ustawa o KAS), co skutkowało przekształceniem z dniem [...] maja 2024 r. zakończonej kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe.
W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego organ I instancji stwierdził, że ujęte przez spółkę w rejestrach zakupu VAT za sierpień 2022 r. faktury wystawione przez H.
nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Rejestry za ww. okresy
organ uznał za nierzetelne w części: zawyżenia podatku naliczonego wynikającego
z faktur wystawionych przez H. i zaniżenia wartości netto oraz kwoty
podatku należnego z tytułu sprzedaży towarów i usług (kwasów tłuszczowych przeznaczonych na cele techniczne) wynikających z błędnego zastosowania stawki podatku VAT 8%, zamiast 23%.
Wymienioną decyzja z [...] marca 2025 r. Naczelnik UCS określił spółce z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2022 r. zobowiązanie podatkowe oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe na podstawie art. 112c ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm. - u.p.t.u.), w wysokości 100% podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez H. , a od pozostałej kwoty nieprawidłowości, na podstawie art. 112b ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., w wysokości 10% wartości zaniżenia zobowiązania podatkowego.
W wyniku rozpoznania odwołania spółki organ odwoławczy - na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm. - O.p.) - uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy P. Stare Miasto w P. XI Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość B. sp. z o.o. w likwidacji i wyznaczył syndyka, którego funkcję pełni P. G.. Organ podkreślił, że okoliczność ogłoszenia upadłości spółki i wyznaczenie syndyka był znany organowi I instancji, ponieważ P. G., jako syndyk masy upadłości B. sp. z o.o. w likwidacji, pismem z [...] czerwca 2024 r. poinformowała organ o obwieszczeniu tego postanowienia.
Dyrektor Izby dostrzegł, że pomimo przekazania informacji o ogłoszeniu upadłości spółki Naczelnik UCS pominął tę okoliczność i we wszelkich swoich
pismach (m.in. w protokole badania ksiąg, zawiadomieniu, decyzji) jako stronę postępowania wskazywał B. sp. z o.o. w likwidacji w upadłości (ul. G. P. [...], [...], NIP [...]). Zatem, podejmowane przez organ I instancji w toku postępowania podatkowego czynności przeprowadzone zostały wobec podmiotu nieprawidłowo uznanego za stronę. Decyzja organu I instancji również obarczona jest wadą w zakresie błędnego oznaczenia strony/adresata, bowiem stroną prowadzonego przez organ I instancji postępowania podatkowego, dotyczącego masy upadłości spółki, mógł być tylko syndyk. Tym samym, prawidłowe oznaczenie strony w wydanej przez organ I instancji decyzji powinno uwzględniać posiadającego legitymację procesową syndyka, jako stronę w znaczeniu formalnym.
W dalszej kolejności organ odwoławczy dokonał wykładni przepisów
art. 133 § 1 O.p. oraz art. 75 ust. 1, art. 144 ust. 1 i 2, art. 160 ust. 1 i art. 173
ustawy z dnia 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 794 ze zm. - u.p.u.) i stwierdził, że przepisy u.p.u. mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów O.p., które dotyczą strony postępowania w znaczeniu formalnym, co oznacza, że wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ma syndyk. Takiej formalnej legitymacji nie posiada natomiast upadły, który nadal pozostaje stroną w znaczeniu materialnym (stroną rzeczywistą). Jeżeli jednak ogłoszono upadłość, obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu.
Nadto, według organu odwoławczego, przepis art. 144 ust. 1 u.p.u. zawiera normę procesową, z której wynika legitymacja formalna syndyka do udziału w postępowaniu, także podatkowym. Konsekwencją ogłoszenia upadłości jest utrata przez upadły podmiot legitymacji do występowania w charakterze strony w postępowaniach (w tym również podatkowych) dotyczących masy upadłości. W zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości, to syndyk ma wyłączną legitymację procesową
i postępowanie to może być kontynuowane jedynie z jego udziałem. W prowadzonym postępowaniu podatkowym organ I instancji powinien był więc, jako stronę postępowania podatkowego, wskazać syndyka i to pomimo tego, że upadły w dalszym ciągu pozostaje stroną stosunku materialnoprawnego (zobowiązania podatkowego).
Organ zwrócił uwagę, że określenie strony postępowania jest fundamentalnym obowiązkiem organu podatkowego i akceptowanie sytuacji, w której doszło do niewłaściwego jej oznaczenia poprzez wskazanie na inny podmiot stanowi uchybienie przepisom postępowania. Tym samym, również podjęcie działań procesowych przez syndyka, pomimo błędnego określenia adresata postanowienia (w tej sprawie decyzji),
nie może usprawiedliwiać zaniedbań proceduralnych organu podatkowego. Ponadto tak istotnego błędu, jak wadliwe zakwalifikowanie danego podmiotu, jako legitymowanego
do występowania w danym postępowaniu w charakterze strony, nie może
we własnym zakresie konwalidować organ odwoławczy. Zatem, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, dotyczącej zarówno aspektów przedmiotowych (samej istoty sporu), jak i podmiotowych (strony postępowania), to należy uznać, że nie organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.
Według organu odwoławczego, po ogłoszeniu upadłości B. sp. z o.o. w likwidacji, podejmowane przez organ I instancji czynności przeprowadzane były wobec upadłej, zamiast syndyka, tj. z naruszeniem przepisów u.p.u., a w konsekwencji na etapie postępowania przed organem I instancji nie doszło do przeprowadzenia niezbędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy,
w zakresie właściwej strony postępowania.
Dyrektor Izby zalecił, aby Naczelnik UCS w ponownie prowadzonym postępowaniu, przy podejmowaniu wszelkich czynności, jako stronę traktował syndyka. W szczególności, to do syndyka powinien skierować decyzję, która zostanie wydana w sprawie.
Nadto organ odwoławczy odstąpił od ustosunkowania się do zawartych w odwołaniu zarzutów oraz wniosków dowodowych, które przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ I instancji powinien wziąć pod uwagę, jako wyraz stanowiska strony w sprawie, a nadto powinien rozważyć złożone w odwołaniu wnioski dowodowe.
Syndyk masy upadłości zaskarżył decyzję organu odwoławczego w całości, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 233 § 2 O.p. w zw. z art. 144 ust. 1 u.p.u. oraz art. 133 § 1 O.p. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, podczas gdy wada postępowania podatkowego zainicjowanego przez organ I instancji, polegająca na jego wszczęciu oraz wydaniu decyzji wobec spółki, a nie syndyka, nie podlega konwalidacji w trybie przewidzianym w art. 233 § 2 O.p.;
2) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. poprzez jego niezastosowanie z uwagi na pierwotną wadliwość postępowania podatkowego zainicjowanego przez Naczelnika UCS
wobec spółki, a nie syndyka, organ odwoławczy powinien był uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p.;
3) art. 233 § 2 O.p. poprzez wydanie decyzji, podczas gdy w sprawie nie zaistniały określone w tym przepisie przesłanki umożliwiające przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wada całego postępowania w sprawie wynika przede wszystkim z faktu wydania przez organ postanowienia o przekształceniu kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe i skierowanie go do spółki, czyli do podmiotu niebędącego stroną postępowania, już w dacie, gdy upadłą reprezentował syndyk masy upadłości. Także czynności dowodowe zostały przeprowadzone bez udziału syndyka i decyzja organu I instancji doręczona upadłej, co skutkuje tym, że syndyk nie brał udziału w postępowaniu i niemożliwa jest konwalidacja czynności przeprowadzonych bez jego udziału. Ta sytuacja powoduje nieważność obu wydanych w sprawie decyzji. W konsekwencji, także postępowanie podatkowe powinno zostać umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności (ewentualnie uchylenie) zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z 28 listopada 2025 r. skarżący podtrzymał zarzuty, wnioski i twierdzenia zawarte w skardze oraz przedstawił swoje stanowisko w odniesieniu do argumentacji organu zamieszczonej w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Sporne w sprawie jest wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, którą organ ten uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Według organu odwoławczego zastosowanie w sprawie trybu określonego w art. 233 § 2 O.p. wynikało z okoliczności, że organ podatkowy I instancji, pomimo posiadania informacji o postawieniu B. sp. z o.o. w likwidacji w stan upadłości, kontynuował postępowanie podatkowe z udziałem spółki, jako podmiotu upadłego, w tym także skierował wydaną w sprawie decyzję do tegoż podmiotu, zamiast do ustanowionego przez sąd upadłościowy syndyka masy upadłości. Organ zalecił, aby organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu, przy podejmowaniu wszelkich czynnościach, jako stronę traktował syndyka. W szczególności, to do syndyka powinien skierować decyzję, która zostanie wydana w sprawie. Z kolei według skarżącego organ odwoławczy wadliwie zastosował w sprawie tryb określony w art. 233 § 2 O.p., gdyż nie było podstaw, aby postępowanie podatkowe było w ogóle kontynuowane, bowiem w sprawie przeprowadzono już znaczną jego część, bez udziału syndyka, zatem postępowanie obarczone jest tak istotnymi wadami, że decyzje organów obu instancji powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego, przez stwierdzenie ich nieważności, a postępowanie podatkowe - umorzone.
Mając na uwadze taki zakres sporu, na wstępie należy odwołać się do brzmienia przepisu art. 233 § 2 O.p. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Przepis ten daje organowi odwoławczemu możliwość zastosowania trybu kasacyjnego i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia organowi I instancji, jeżeli zaistnieją okoliczności wskazujące, że organ odwoławczy nie może - w ramach przepisu art. 229 O.p. - sam przeprowadzić postępowania uzupełniającego, ani zlecić takiego postępowania organowi I instancji, a w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.
Taka sytuacja zaistniała w sprawie - jak prawidłowo ocenił to organ odwoławczy - bowiem organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach, dotyczących zarówno aspektów przedmiotowych (samej istoty sporu), jak i podmiotowych (strony postępowania), co oznacza, że organ ten nie przeprowadził postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.
Jak wynika z chronologii zdarzeń w sprawie, organ I instancji wszczął wobec spółki kontrolę celno-skarbową w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za sierpień 2022 r. Kontrola zakończona została wynikiem kontroli celno-skarbowej z [...] listopada 2023 r., doręczonym spółce [...] grudnia 2023 r.
Postanowieniem z [...] lutego 2024 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy P. Stare Miasto w P. XI Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość B. sp. z o.o. w likwidacji i wyznaczył syndyka masy upadłości - P. G..
Wobec tego, że spółka nie złożyła korekt deklaracji, o których mowa w art. 82 ust. 3 ustawy o K.A.S., postanowieniem z [...] maja 2024 r. (doręczonym [...] maja 2024 r.) organ podatkowy I instancji przekształcił zakończoną kontrolę celno-skarbową w postępowanie podatkowe.
P. G., jako syndyk masy upadłości B. sp. z o.o. w likwidacji w upadłości, pismem z [...] czerwca 2024 r. poinformowała organ I instancji o obwieszczeniu postanowienia o postawieniu spółki w stan upadłości i wyznaczeniu jej jako syndyka masy upadłości.
Organ I instancji, pomimo uzyskania ww. informacji, dalej kierował pisma i prowadził czynności procesowe wobec upadłego, a nie syndyka. Także wydaną decyzję z dnia [...] marca 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2022 r. skierował do upadłej, a nie do syndyka.
Według składu orzekającego w sprawie, w tak przedstawionej chronologii zdarzeń, skoro po zakończeniu kontroli celno-skarbowej, a przed dniem jej przekształceniem w postępowanie podatkowe organ podatkowy dokonywał czynności procesowych z udziałem skarżącej, czyli z pominięciem syndyka masy upadłości skarżącej - konieczne było uznanie, że czynności procesowe, jak i następnie także doręczenie decyzji, nastąpiło z naruszeniem przepisów regulujących status strony postępowania w O.p., jak i przepisów u.p.u., regulujących status upadłego i kompetencje syndyka masy upadłości.
Stosownie do art. 133 § 1 O.p., stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy.
Zgodnie natomiast z art. 144 § 1 i § 2 u.p.u., po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu (§ 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (§ 2).
Na podstawie przywołanej regulacji prawnej, stroną postępowania podatkowego jest podatnik. Jednak, w sytuacji, gdy podatnik został postawiony w stan upadłości, to syndyk - obejmując majątek upadłego i zarządzając nim - działa za upadłego. Upadły nie traci przez ogłoszenie upadłości prawa własności swego majątku, nadal pozostaje podatnikiem. Jest nadal podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych i na nim ciąży obowiązek podatkowy. Natomiast, do chwili zakończenia postępowania upadłościowego, jako strona procesowa w postępowaniu podatkowym, występuje syndyk.
Jednocześnie, zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o KAS, po zakończeniu czynności kontrolnych dokonywanych w czasie kontroli celno-skarbowej prowadzonej w zakresie, o którym mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1, sporządza się, z zastrzeżeniem art. 82a ust. 1, wynik kontroli. Doręczenie wyniku kontroli kończy kontrolę celno-skarbową.
Na podstawie zaś art. 82 ust. 3 ustawy o KAS, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyniku kontroli kontrolowany może skorygować w zakresie objętym kontrolą celno-skarbową uprzednio złożoną deklarację podatkową. Korekta deklaracji złożona po upływie tego terminu, a przed doręczeniem postanowienia, o którym mowa w art. 83 ust. 3, nie wywołuje skutków prawnych.
Przepis art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS stanowi zaś, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1, zakończona kontrola celno-skarbowa przekształca się w postępowanie podatkowe, jeżeli kontrolowany nie złożył korekty deklaracji, o której mowa w art. 82 ust. 3.
Jak stanowi także przepis art. 83 ust. 3 ustawy o KAS., przekształcenie, o którym mowa w ust. 1, następuje z dniem doręczenia kontrolowanemu postanowienia o przekształceniu, na które nie służy zażalenie.
W ustalonych w sprawie okolicznościach faktycznych, skoro w toku prowadzonego postępowania odwoławczego organ odwoławczy ustalił, że czynności procesowe organu I instancji były podejmowane wobec spółki, a nie syndyka i decyzja organu została skierowana do podmiotu niespełniającego przesłanki z art. 133 § 1 O.p., a zatem do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, to konieczne było uchylenie wydanej w sprawie decyzji i przekazanie sprawy - na podstawie art. 233 § 2 O.p. - do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Jak prawidłowo bowiem ocenił to organ odwoławczy, rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Organ ten także prawidłowo wskazał, aby w dalej prowadzonym postępowaniu, organ I instancji, przy podejmowaniu wszelkich czynnościach, jako stronę postępowania traktował syndyka.
Natomiast, kwestia, czy i w jakim zakresie organ podatkowy I instancji powinien ponowić przeprowadzone już w sprawie czynności procesowe, w tym dowodowe, powinna być pozostawiona do oceny organu I instancji. Organ ten niewątpliwie powinien dokonać tej oceny z uwzględnieniem stanowiska syndyka, jako strony postępowania, któremu powinien zapewnić prawo do czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.).
W szczególności zaś, organ I instancji powinien dokonać oceny, czy - po doręczeniu spółce wyniku kontroli ([...] grudnia 2023 r.) oraz postawieniu jej w stan upadłości ([...] lutego 2024 r.) - doszło do skutecznego, na podstawie art. 83 ust. 1 i ust. 3 ustawy o KAS, przekształcenia kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe, wobec tego, że spółka nie złożyła korekt deklaracji, tj. z dniem doręczenia spółce postanowienia z [...] maja 2024 r., co nastąpiło [...] maja 2024 r., czyli w czasie, gdy w sprawie już był ustanowiony syndyk masy upadłości spółki.
Skład orzekający w sprawie nie podziela stanowiska skarżącej, że organ odwoławczy powinien był zastosować w sprawie przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. i stwierdzić nieważność lub uchylić decyzję organu I instancji oraz umorzyć postępowanie w sprawie, bowiem brak było w sprawie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji oraz do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania podatkowego (art. 208 O.p.). Pomimo postanowienia spółki w stan upadłości, pozostała ona stroną postępowania w znaczeniu materialnym - podatnikiem (art. 133 § 1 O.p.) i nie ustała przyczyna do prowadzenia postępowania w przedmiocie określenia jej zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za sporny okres.
Ponadto, podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, z powodu skierowania jej do podmiotu niebędącego stroną postępowania, mogłaby być sytuacja opisana w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. (skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną postępowania), ale tylko w sytuacji, gdyby decyzja ta stała się ostateczna. Nawet wtedy zaistniałby podstawa do wyeliminowania z obrotu prawnego takiej decyzji ostatecznej, a nie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
W tej sytuacji sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) -.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI