I SA/Sz 530/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Szczecinie oddalił skargę syndyka masy upadłości spółki na decyzję Dyrektora IAS, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na wadliwe oznaczenie strony postępowania.
Spółka w upadłości zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która uchyliła decyzję organu I instancji w sprawie podatku VAT. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wadliwie prowadził postępowanie, kierując pisma i decyzje do spółki zamiast do syndyka masy upadłości. WSA w Szczecinie oddalił skargę syndyka, podzielając stanowisko organu odwoławczego, że przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było uzasadnione, ponieważ wymagało to przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, w tym prawidłowego ustalenia strony postępowania.
Syndyk masy upadłości B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która uchyliła decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. dotyczącą podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2022 r. Organ I instancji prowadził kontrolę celno-skarbową, która następnie została przekształcona w postępowanie podatkowe. W trakcie postępowania ustalono, że faktury zakupu VAT wystawione przez H. nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a sprzedaż towarów na cele techniczne została błędnie opodatkowana stawką 8% zamiast 23%. Organ I instancji określił spółce zobowiązania podatkowe oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Organ odwoławczy uchylił jednak tę decyzję, wskazując na istotne naruszenie przepisów postępowania. Kluczową wadą było prowadzenie postępowania i wydanie decyzji wobec spółki, podczas gdy wcześniej ogłoszono jej upadłość i wyznaczono syndyka masy upadłości. Syndyk poinformował organ o ogłoszeniu upadłości, jednak organ I instancji kontynuował postępowanie z pominięciem syndyka, kierując pisma i decyzje do upadłej spółki. Organ odwoławczy uznał, że taka sytuacja wymaga ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji, z uwzględnieniem prawidłowego oznaczenia strony postępowania. Syndyk złożył skargę do WSA, zarzucając organowi odwoławczemu wadliwe zastosowanie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej i wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji. WSA w Szczecinie oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 233 § 2 O.p., ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, w tym ustalenia właściwej strony postępowania. Sąd podkreślił, że po ogłoszeniu upadłości, postępowania dotyczące masy upadłości mogą być prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu, a syndyk posiada wyłączną legitymację procesową w postępowaniach podatkowych dotyczących masy upadłości. WSA nie podzielił stanowiska skarżącej o konieczności stwierdzenia nieważności decyzji i umorzenia postępowania, wskazując, że spółka nadal pozostaje podatnikiem, a postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 233 § 2 O.p., ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, w tym prawidłowego ustalenia strony postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w kluczowych kwestiach, dotyczących zarówno aspektów przedmiotowych, jak i podmiotowych (strony postępowania), co uzasadniało zastosowanie trybu kasacyjnego przez organ odwoławczy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
O.p. art. 233 § 2
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
u.K.A.S. art. 82 § 1, 3
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
u.K.A.S. art. 83 § 1 pkt 1, 3
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
u.p.t.u. art. 112c
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 112b § 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
O.p. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a, 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 133 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 247 § 1 pkt 5
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 208
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 229
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § 1
Ordynacja podatkowa
u.p.u. art. 144 § 1, 2
Prawo upadłościowe
u.p.u. art. 173
Prawo upadłościowe
u.p.u. art. 160 § 1
Prawo upadłościowe
u.p.u. art. 75 § 1
Prawo upadłościowe
u.p.u. art. 133 § 1
Prawo upadłościowe
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 233 § 2 O.p., ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, w tym prawidłowego ustalenia strony postępowania.
Odrzucone argumenty
Organ odwoławczy wadliwie zastosował art. 233 § 2 O.p., gdyż nie było podstaw do kontynuowania postępowania podatkowego, które obarczone jest tak istotnymi wadami, że decyzje organów obu instancji powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego, a postępowanie umorzone. Organ odwoławczy powinien był uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p.
Godne uwagi sformułowania
podejmowane przez organ I instancji w toku postępowania podatkowego czynności przeprowadzone zostały wobec podmiotu nieprawidłowo uznanego za stronę. Decyzja organu I instancji również obarczona jest wadą w zakresie błędnego oznaczenia strony/adresata, bowiem stroną prowadzonego przez organ I instancji postępowania podatkowego, dotyczącego masy upadłości spółki, mógł być tylko syndyk. po ogłoszeniu upadłości, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. konsekwencją ogłoszenia upadłości jest utrata przez upadły podmiot legitymacji do występowania w charakterze strony w postępowaniach (w tym również podatkowych) dotyczących masy upadłości. organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach, dotyczących zarówno aspektów przedmiotowych (samej istoty sporu), jak i podmiotowych (strony postępowania), co oznacza, że organ ten nie przeprowadził postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.
Skład orzekający
Alicja Polańska
sprawozdawca
Elżbieta Dziel
członek
Wiesława Achrymowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, kto jest stroną postępowania podatkowego w przypadku ogłoszenia upadłości podatnika oraz prawidłowe zastosowanie trybu kasacyjnego przez organ odwoławczy (art. 233 § 2 O.p.) w sytuacji wadliwego prowadzenia postępowania przez organ I instancji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ogłoszenia upadłości spółki w trakcie postępowania podatkowego i wadliwości postępowania organu I instancji. Interpretacja przepisów Prawa upadłościowego w kontekście postępowania podatkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w kontekście upadłości, a mianowicie kto jest stroną postępowania podatkowego i jak błędy organów wpływają na jego ważność. Jest to istotne dla praktyków prawa upadłościowego i podatkowego.
“Upadłość spółki a postępowanie podatkowe: Kto jest stroną i jakie błędy organów mogą zniweczyć całe postępowanie?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 530/25 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2025-12-04 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-09-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Alicja Polańska /sprawozdawca/ Elżbieta Dziel Wiesława Achrymowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 615 art. 82 ust. 1, ust. 3, Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.) Dz.U. 2021 poz 685 art. 112c , art. 112b ust. 1 pkt 1, Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi S. ci na decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2022 r. oddala skargę. Uzasadnienie Syndyk masy upadłości B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. w likwidacji w upadłości zaskarżyła do sądu decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] uchylającą w całości decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2022 r. Jak wynika z uzasadniania zaskarżonej decyzji, organ I instancji [...] sierpnia 2023 r. wszczął i przeprowadził wobec spółki kontrolę celno-skarbową w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od [...] stycznia 2022 r. do [...] marca 2022 r. Kontrola zakończona została wynikiem kontroli celno-skarbowej z dnia [...] grudnia 2023 r., doręczonym spółce [...] grudnia 2023 r. Spółka nie złożyła korekt deklaracji, o których mowa w art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.); dalej: "u.K.A.S.", co skutkowało przekształceniem z dniem 24 maja 2024 r. zakończonej kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe. W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego organ I instancji stwierdził, że ujęte przez spółkę w rejestrach zakupu VAT za styczeń, luty i marzec 2022 r. faktury wystawione przez H. nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Rejestry za ww. okresy organ uznał za nierzetelne w części: zawyżenia podatku naliczonego wynikającego z faktur niedokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (wystawionych przez H. i zaniżenia wartości netto oraz kwoty podatku należnego z tytułu sprzedaży towarów i usług (kwasów tłuszczowych przeznaczonych na cele techniczne) wynikających z błędnego zastosowania stawki podatku VAT 8% (zamiast stawki VAT 23%). Postępowanie podatkowe zakończyło się wydaniem przez organ I instancji wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] marca 2025 r. określającej spółce zobowiązania podatkowe oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe, na podstawie art. 112c ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 685 ze zm.); dalej: "u.p.t.u.", w wysokości 100% podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez H. , a od pozostałej kwoty nieprawidłowości, na podstawie art. 112b ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., w wysokości 10% wartości zaniżenia zobowiązania podatkowego. Organ odwoławczy w wyniku rozpoznania odwołania spółki od decyzji organu I instancji - na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.); dalej: "O.p." - uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy P. Stare Miasto w P. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość B. sp. z o.o. w likwidacji i wyznaczył syndyka, którego funkcję pełni P. G.. Organ podkreślił, że fakt ogłoszenia upadłości spółki i wyznaczenie syndyka był znany organowi I instancji, ponieważ P. G., jako syndyk masy upadłości B. sp. z o.o. w likwidacji, pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. poinformowała organ o obwieszczeniu tego postanowienia. Organ odwoławczy dostrzegł, że pomimo przekazania informacji o ogłoszeniu upadłości spółki, organ I instancji pomiął tę okoliczność i we wszelkich swoich pismach (m.in. w protokole badania ksiąg, zawiadomieniu, decyzji) jako stronę postępowania wskazywał B. sp. z o.o. w likwidacji w upadłości (ul. G. P. [...], [...], NIP [...]). Zatem, podejmowane przez organ I instancji w toku postępowania podatkowego czynności przeprowadzone zostały wobec podmiotu nieprawidłowo uznanego za stronę. Decyzja organu I instancji również obarczona jest wadą w zakresie błędnego oznaczenia strony/adresata, bowiem stroną prowadzonego przez organ I instancji postępowania podatkowego, dotyczącego masy upadłości spółki, mógł być tylko syndyk. Tym samym, prawidłowe oznaczenie strony w wydanej przez organ I instancji decyzji powinno uwzględniać posiadającego legitymację procesową syndyka, jako stronę w znaczeniu formalnym. W dalszej kolejności organ odwoławczy dokonał wykładni przepisów art. 133 § 1 O.p. oraz art. 75 ust. 1, art. 144 ust. 1 i 2, art. 160 ust. 1 i art. 173 ustawy z dnia 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 794 ze zm.); dalej: "u.p.u.", i stwierdził, że przepisy u.p.u. mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów O.p., które dotyczą strony postępowania w znaczeniu formalnym, co oznacza, że wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ma syndyk. Takiej formalnej legitymacji nie posiada natomiast upadły, który nadal pozostaje stroną w znaczeniu materialnym (stroną rzeczywistą). Jeżeli jednak ogłoszono upadłość, obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Nadto, według organu odwoławczego, przepis art. 144 ust. 1 u.p.u. zawiera normę procesową, z której wynika legitymacja formalna syndyka do udziału w postępowaniu, także podatkowym. Konsekwencją ogłoszenia upadłości jest utrata przez upadły podmiot legitymacji do występowania w charakterze strony w postępowaniach (w tym również podatkowych) dotyczących masy upadłości. W zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości, to syndyk ma wyłączną legitymację procesową i postępowanie to może być kontynuowane jedynie z jego udziałem. W prowadzonym postępowaniu podatkowym organ I instancji powinien był więc, jako stronę postępowania podatkowego, wskazać syndyka i to pomimo tego, że upadły w dalszym ciągu pozostaje stroną stosunku materialnoprawnego (zobowiązania podatkowego). Organ zwrócił uwagę, że określenie strony postępowania jest fundamentalnym obowiązkiem organu podatkowego i akceptowanie sytuacji, w której doszło do niewłaściwego jej oznaczenia poprzez wskazanie na inny podmiot stanowi uchybienie przepisom postępowania. Tym samym, również podjęcie działań procesowych przez syndyka, pomimo błędnego określenia adresata postanowienia (w tej sprawie decyzji), nie może usprawiedliwiać zaniedbań proceduralnych organu podatkowego. Ponadto tak istotnego błędu, jak wadliwe zakwalifikowanie danego podmiotu, jako legitymowanego do występowania w danym postępowaniu w charakterze strony, nie może we własnym zakresie konwalidować organ odwoławczy. Zatem, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, dotyczącej zarówno aspektów przedmiotowych (samej istoty sporu), jak i podmiotowych (strony postępowania), to należy uznać, że nie organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Według organu odwoławczego, po ogłoszeniu upadłości B. sp. z o.o. w likwidacji w upadłości, podejmowane przez organ I instancji czynności przeprowadzane były wobec upadłej, zamiast syndyka, tj. z naruszeniem przepisów u.p.u., a w konsekwencji na etapie postępowania przed organem I instancji nie doszło do przeprowadzenia niezbędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, w zakresie właściwej strony postępowania. Organ odwoławczy zalecił, aby organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu, przy podejmowaniu wszelkich czynności, jako stronę traktował syndyka. W szczególności, to do syndyka powinien skierować decyzję, która zostanie wydana w sprawie. Nadto organ odwoławczy odstąpił od ustosunkowania się do zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzutów oraz wniosków dowodowych, które przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ I instancji powinien wziąć pod uwagę, jako wyraz stanowiska strony w sprawie, a nadto powinien rozważyć złożone w odwołaniu wnioski dowodowe. Pismem z dnia [...] sierpnia 2025 r. syndyk masy upadłości spółki wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 233 § 2 O.p. w zw. z art. 144 ust. 1 u.p.u. oraz art. 133 § 1 O.p. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, podczas gdy wada postępowania podatkowego zainicjowanego przez organ I instancji, polegająca na jego wszczęciu oraz wydaniu decyzji wobec spółki, a nie syndyka, nie podlega konwalidacji w trybie przewidzianym w art. 233 § 2 O.p.; 2) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. poprzez jego niezastosowanie z uwagi na pierwotną wadliwość postępowania podatkowego zainicjowanego przez organ I instancji wobec spółki, a nie syndyka, organ odwoławczy powinien był uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p.; 3) art. 233 § 2 O.p. poprzez wydanie decyzji, podczas gdy w sprawie nie zaistniały określone w tym przepisie przesłanki umożliwiające przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności (ewentualnie uchylenie) zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wada całego postępowania w sprawie wynika przede wszystkim z faktu wydania przez organ postanowienia o przekształceniu kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe i skierowanie go do upadłego, czyli do podmiotu niebędącego stroną postępowania, już w dacie, gdy upadłego reprezentował syndyk masy upadłości. Także czynności dowodowe zostały przeprowadzone bez udziału syndyka i decyzja organu I instancji doręczona upadłemu, co skutkuje tym, że syndyk nie brała udziału w postępowaniu i niemożliwa jest konwalidacja czynności przeprowadzonych bez udziału syndyka. Ta sytuacja, według skarżącej, powoduje nieważność obu wydanych w sprawie decyzji. W konsekwencji, także postępowanie podatkowe powinno zostać umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2025 r. skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w odniesieniu do argumentacji organu zamieszczonej w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sporne w sprawie jest wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej - na podstawie przepisu art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.); dalej: "O.p." - którą organ ten uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Według organu odwoławczego zastosowanie w sprawie trybu określonego w art. 233 § 2 O.p. wynikało z faktu, że organ podatkowy I instancji, pomimo posiadania informacji o postawieniu skarżącej w stan upadłości, kontynuował postępowanie podatkowe z udziałem skarżącej, jako podmiotu upadłego, w tym także skierował wydaną w sprawie decyzję do tegoż podmiotu, zamiast do ustanowionego przez sąd upadłościowy syndyka masy upadłości. Organ ten zalecił, aby organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu, przy podejmowaniu wszelkich czynnościach, jako stronę traktował syndyka. W szczególności, to do syndyka powinien skierować decyzję, która zostanie wydana w sprawie. Według skarżącej natomiast, organ odwoławczy wadliwie zastosował w sprawie tryb określony w art. 233 § 2 O.p., gdyż nie było podstaw, aby postępowanie podatkowe było w ogóle kontynuowane, bowiem w sprawie przeprowadzono już znaczną jego część, bez udziału syndyka, zatem postępowanie obarczone jest tak istotnymi wadami, że decyzje organów obu instancji powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego, przez stwierdzenie ich nieważności, a postępowanie podatkowe - umorzone. Mając na uwadze taki zakres sporu, na wstępie należy odwołać się do brzmienia przepisu art. 233 § 2 O.p. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis ten daje organowi odwoławczemu możliwość zastosowania trybu kasacyjnego i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia organowi I instancji, jeżeli zaistnieją okoliczności wskazujące, że organ odwoławczy nie może - w ramach przepisu art. 229 O.p. - sam przeprowadzić postępowania uzupełniającego, ani zlecić takiego postępowania organowi I instancji, a w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Taka sytuacja zaistniała w sprawie - jak prawidłowo ocenił to organ odwoławczy - bowiem organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach, dotyczących zarówno aspektów przedmiotowych (samej istoty sporu), jak i podmiotowych (strony postępowania), co oznacza, że organ ten nie przeprowadził postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Jak wynika z chronologii zdarzeń w sprawie, organ I instancji wszczął [...] sierpnia 2023 r. wobec spółki kontrolę celno-skarbową w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od [...] stycznia 2022 r. do [...] marca 2022 r. Kontrola zakończona została wynikiem kontroli celno-skarbowej z dnia [...] grudnia 2023 r., doręczonym spółce [...] grudnia 2023 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2024 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy P. Stare Miasto w P. [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość B. sp. z o.o. w likwidacji i wyznaczył syndyka masy upadłości - P. G.. Wobec tego, że spółka nie złożyła korekt deklaracji, o których mowa w art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.); dalej: "u.K.A.S.", to organ podatkowy I instancji przekształcił - na mocy postanowienia z dnia [...] maja 2024 r. - zakończoną kontrolę celno-skarbową w postępowanie podatkowe, z dniem [...] maja 2024 r. (data doręczenia spółce postanowienia). P. G., jako syndyk masy upadłości B. sp. z o.o. w likwidacji w upadłości, pismem z [...] czerwca 2024 r. poinformowała organ I instancji o obwieszczeniu postanowienia o postawieniu spółki w stan upadłości i wyznaczeniu jej jako syndyka masy upadłości. Organ I instancji, pomimo uzyskania ww. informacji, dalej kierował pisma i prowadził czynności procesowe wobec upadłego, a nie syndyka. Także wydaną decyzję z dnia [...] marca 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2022 r. skierował do upadłej, a nie do syndyka. Według składu orzekającego w sprawie, w tak przedstawionej chronologii zdarzeń, skoro po zakończeniu kontroli celno-skarbowej, a przed dniem jej przekształcenia w postępowanie podatkowe (na podstawie w art. 82 ust. 3 u.K.A.S.), organ podatkowy dokonywał czynności procesowych z udziałem skarżącej, czyli z pominięciem syndyka masy upadłości skarżącej - konieczne było uznanie, że czynności procesowe, jak i następnie także doręczenie decyzji, nastąpiło z naruszeniem przepisów regulujących status strony postępowania w O.p., jak i przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 794 ze zm.); dalej: "u.p.u.", regulujących status upadłego i kompetencje syndyka masy upadłości. Zgodnie z art. 133 § 1 O.p., stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Zgodnie natomiast z brzmieniem przepisów art. 144 § 1 i § 2 u.p.u.: "Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu." (§ 1). "Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym." (§ 2). Na podstawie przywołanej regulacji prawnej, stroną postępowania podatkowego jest podatnik. Jednak, w sytuacji, gdy podatnik został postawiony w stan upadłości, to syndyk - obejmując majątek upadłego i zarządzając nim - działa za upadłego. Upadły nie traci przez ogłoszenie upadłości prawa własności swego majątku, nadal pozostaje podatnikiem. Jest nadal podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych i na nim ciąży obowiązek podatkowy. Natomiast, do chwili zakończenia postępowania upadłościowego, jako strona procesowa w postępowaniu podatkowym, występuje syndyk. Jednocześnie, zgodnie z art. 82 ust. 1 u.K.A.S., po zakończeniu czynności kontrolnych dokonywanych w czasie kontroli celno-skarbowej prowadzonej w zakresie, o którym mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1, sporządza się, z zastrzeżeniem art. 82a ust. 1, wynik kontroli. Doręczenie wyniku kontroli kończy kontrolę celno-skarbową. Na podstawie zaś art. 82 ust. 3 u.K.A.S., w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyniku kontroli kontrolowany może skorygować w zakresie objętym kontrolą celno-skarbową uprzednio złożoną deklarację podatkową. Korekta deklaracji złożona po upływie tego terminu, a przed doręczeniem postanowienia, o którym mowa w art. 83 ust. 3, nie wywołuje skutków prawnych. Przepis art. 83 ust. 1 pkt 1 u.K.A.S. stanowi zaś, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1, zakończona kontrola celno-skarbowa przekształca się w postępowanie podatkowe, jeżeli kontrolowany nie złożył korekty deklaracji, o której mowa w art. 82 ust. 3. Jak stanowi także przepis art. 83 ust. 3 u.K.A.S., przekształcenie, o którym mowa w ust. 1, następuje z dniem doręczenia kontrolowanemu postanowienia o przekształceniu, na które nie służy zażalenie. W ustalonych w sprawie okolicznościach faktycznych, skoro w toku prowadzonego postępowania odwoławczego organ odwoławczy ustalił, że czynności procesowe organu I instancji były podejmowane wobec spółki, a nie syndyka i decyzja organu została skierowana do podmiotu niespełniającego przesłanki z art. 133 § 1 O.p., a zatem do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, to konieczne było uchylenie wydanej w sprawie decyzji i przekazanie sprawy - na podstawie art. 233 § 2 O.p. - do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Jak prawidłowo bowiem ocenił to organ odwoławczy, rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Organ ten także prawidłowo wskazał, aby w dalej prowadzonym postępowaniu, organ I instancji, przy podejmowaniu wszelkich czynnościach, jako stronę postępowania, traktował syndyka. Natomiast, kwestia czy organ podatkowy I instancji powinien i w jakim zakresie ponowić przeprowadzone już w sprawie czynności procesowe, w tym dowodowe, powinna być pozostawiona do oceny organu I instancji. Organ ten niewątpliwie powinien dokonać tej oceny z uwzględnieniem stanowiska syndyka, jako strony postępowania, któremu powinien zapewnić prawo do czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.). W szczególności zaś, organ I instancji powinien dokonać oceny, czy - po doręczeniu spółce (27 grudnia 2023 r.) wyniku kontroli, oraz postawieniu jej w stan upadłości (28 lutego 2024 r.) - doszło do skutecznego, na podstawie art. 83 ust. 1 i ust. 3 u.K.A.S., przekształcenia kontroli celno-skarbowej w postępowanie podatkowe, wobec tego, że spółka nie złożyła korekt deklaracji, tj. z dniem doręczenia spółce postanowienia z dnia [...] maja 2024 r., co nastąpiło [...] maja 2024 r., czyli w czasie, gdy w sprawie już był ustanowiony syndyk masy upadłości spółki. Skład orzekający w sprawie nie podziela stanowiska skarżącej, że organ odwoławczy powinien był zastosować w sprawie przepis art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. i stwierdzić nieważność lub uchylić decyzję organu I instancji oraz umorzyć postępowanie w sprawie, bowiem brak było w sprawie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji oraz do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania podatkowego (art. 208 O.p.). W sprawie, pomimo bowiem postanowienia skarżącej w stan upadłości, pozostała ona stroną postępowania - podatnikiem (art. 133 § 1 O.p.) i nie ustała z żadnych przyczyn do prowadzenia postępowania w przedmiocie określenia jej zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za wskazane na wstępie okresy. Ponadto, podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, z powodu skierowania jej do podmiotu niebędącego stroną postępowania, mogłaby być sytuacja opisana w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. (skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną postępowania), ale tylko w sytuacji, gdyby decyzja ta stała się ostateczna. Ale, nawet wtedy, zaistniałby podstawa do wyeliminowania z obrotu prawnego takiej decyzji ostatecznej, a nie umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W tej sytuacji, sąd - na podstawie art. 151 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI