I SA/Sz 529/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-07-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacjefinanse publicznezwrot dotacjiprzedawnienieterminyOrdynacja podatkowaKodeks postępowania administracyjnegoCOVID-19sądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że wniesienie sprzeciwu od decyzji kasacyjnej SKO zawiesiło bieg terminu przedawnienia zwrotu dotacji, co oznacza, że zobowiązanie mogło nie ulec przedawnieniu.

Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że zobowiązanie do zwrotu dotacji przedawniło się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że wniesienie sprzeciwu od decyzji kasacyjnej SKO zawiesiło bieg terminu przedawnienia, co czyni zarzuty Prokuratora Rejonowego częściowo zasadnymi.

Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2016 roku. Starosta zobowiązał Fundację do zwrotu środków, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło tę decyzję, uznając, że zobowiązanie przedawniło się z końcem 2021 roku, ponieważ decyzja organu pierwszej instancji została doręczona po upływie 5-letniego terminu od końca roku, w którym dotacja została przyznana i powinna być wykorzystana. SKO odrzuciło również argumenty o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, w tym na podstawie przepisów o COVID-19. Prokurator Rejonowy zaskarżył decyzję SKO, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących przedawnienia i zawieszenia jego biegu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał skargę za częściowo zasadną. Sąd stwierdził, że przepisy o COVID-19 nie dotyczą przedawnienia zobowiązań podatkowych, jednakże wniósł o zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wskazując, że wniesienie sprzeciwu od decyzji kasacyjnej SKO do sądu administracyjnego powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia, niezależnie od późniejszego odrzucenia sprzeciwu. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO, uznając, że organ nieprawidłowo przyjął przedawnienie zobowiązania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wniesienie sprzeciwu od decyzji kasacyjnej SKO do sądu administracyjnego powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, niezależnie od późniejszego wyniku postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 64b § 1 P.p.s.a. stanowi, iż do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, a art. 70 § 6 pkt 2 O.p. odnosi się do każdej decyzji wydawanej w zakresie danego zobowiązania podatkowego, w tym decyzji kasacyjnej. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje z dniem wniesienia sprzeciwu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.f.p. art. 252

Ustawa o finansach publicznych

O.p. art. 70 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § § 6

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

u.f.p. art. 60 § pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 67

Ustawa o finansach publicznych

O.p. art. 70 § § 7

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § § 1

Ordynacja podatkowa

pkt 1

K.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 2

K.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa COVID-19 art. 15 zzr § ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

pkt 3

P.p.s.a. art. 187 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt 1 lit. a

P.p.s.a. art. 64a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 64b § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniesienie sprzeciwu od decyzji kasacyjnej SKO do sądu administracyjnego zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 O.p.

Odrzucone argumenty

Art. 15 zzr ust. 1 ustawy COVID-19 zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana po terminie przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

decyzja ma charakter deklaratoryjny zobowiązanie wygasło z mocy prawa ex lege zasada in dubio pro tributario nie można tego 'dopowiadać' czy też 'doprecyzowywać' interpretatorowi

Skład orzekający

Bolesław Stachura

przewodniczący

Jolanta Kwiecińska

sprawozdawca

Anna Sokołowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu zobowiązań podatkowych, w tym wpływu sprzeciwu od decyzji kasacyjnej na bieg terminu przedawnienia oraz stosowania przepisów o COVID-19 w kontekście prawa podatkowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniesienia sprzeciwu od decyzji kasacyjnej SKO.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia zobowiązań podatkowych i jego zawieszenia, co jest kluczowe dla wielu podatników i prawników. Wykładnia przepisów dotyczących tarczy antykryzysowej w kontekście prawa podatkowego jest nadal aktualna.

Czy sprzeciw od decyzji SKO ratuje przed przedawnieniem? Kluczowa wykładnia przepisów o zwrocie dotacji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 529/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska
Bolesław Stachura /przewodniczący/
Jolanta Kwiecińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Fundacje
Sygn. powiązane
I GSK 1212/23 - Wyrok NSA z 2024-08-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1634
art. 60 pkt 1, art. 67, art. 252
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 21 § 1 , art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 2, art. 21 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Anna Sokołowska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji nienależnie pobranej w 2016 r. i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami za zwłokę uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją
z 14 lutego 2022 r., SKO.4102.150.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w [...] (dalej: "Organ odwoławczy") uchyliło w całości decyzję Starosty S. (dalej: "Organ I instancji") z 22 grudnia 2021 r., [...]., na mocy której w pkt I zobowiązano:
1. Fundację I. K. K. w L. w S. (dalej: "Fundacja")
do zwrotu Powiatowi S. pobranej w 2016 r. dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na prowadzenie N. P. P.-P. [...] w S. w kwocie
[...]
2. Fundację "[...] [...] w S. (dalej: "Fundacja [...]") do zwrotu Powiatowi S. pobranej
w 2016 r. dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na prowadzenie N. P. P.-P. "[...]"
w S. i I. E. S. L. O.
w S. oraz nienależnie na prowadzenie T. S. P. w S. w łącznej kwocie [...] zł z tego:
1) pobrana nienależnie – [...] zł;
2) wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem – [...] zł;
wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonymi od kwot i począwszy od dni wskazanych w treści uzasadnienia oraz w pkt II umorzono w części postępowanie administracyjne wobec Fundacji "[...]" S. i P. T. w S. dotyczące dotacji pobranej w 2016 r. i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na prowadzenie N. P. P.-P. "[...]" w S. w kwocie [...] zł; i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.
Decyzja organu odwoławczego wydana została na podstawie
art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 t.j. ze zm.; dalej: "K.p.a"),
art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2021.1540 t.j. ze zm.; dalej: "O.p."), art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.2018.570 t.j. ze zm.).
Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji została wydana
po upływie terminu przedawnienia zobowiązania dotyczącego zwrotu dotacji oświatowych, do których na podstawie art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (Dz.U.2022.1634 t.j. ze zm.; dalej: "u.f.p.) stosuje
się odpowiednio przepisy działu III O.p. Jak wskazał organ odwoławczy Rozdział
8 działu III O.p., w tym art. 70 § 1 O.p. reguluje zasady przedawnienia zobowiązań podatkowych, na podstawie którego zobowiązanie podatkowe przedawnia
się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jak dalej wskazał organ odwoławczy zastosowanie art. 70 § 1 O.p. w przypadku wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, rozpoczyna swój bieg od dnia otrzymania środków przez beneficjenta. W takich przypadkach wydanie i doręczenie decyzji winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem.
Reasumując organ odwoławczy przyjął że bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, rozpoczyna się z końcem roku, w którym beneficjent otrzymał i miał wykorzystać dotację. W konkluzji organ odwoławczy przyjął, że skoro obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem powstał
z mocy prawa, tj. w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. to organy władne
były wydać w tym przedmiocie decyzję, o której mowa w art. 252 u.f.p. w terminie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiła wypłata dotacji beneficjentowi. Tym samym organ uznał, że skoro objęta decyzją dotacja wypłacona została z budżetu Powiatu S. za 2016 r. bieg terminu przedawnienia w rozpoznawanej sprawie rozpoczął się z końcem 2016 r. i upłynął z końcem 2021 r.
Organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji została doręczona zgodnie z potwierdzeniem odbioru w dniach 28 grudnia 2021 r. (Fundacji "[...] S. i P. T. w S.) oraz 29 grudnia 2021 r. (Fundacji I. K. K. w likwidacji w S.). Organ zauważył jednocześnie, że doręczenie to dotyczy decyzji nieostatecznej, bowiem w ustawowym terminie strony wniosły od decyzji organu I instancji odwołania. Akta administracyjne wraz z odwołaniami wpłynęły do organu odwoławczego 19 stycznia 2022 r., tj. w sytuacji gdy zobowiązanie już wygasło wskutek przedawnienia z mocy prawa ex lege. Organ odwoławczy podkreślił, powołując się na orzecznictwo NSA i literaturę przedmiotu, że obowiązek zwrotu dotacji powstał z mocy prawa, a decyzja
w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny – zatem decyzja ostateczna winna być wydana i doręczona zgodnie z art. 252 u.f.p. w terminie 5 lat, od końca roku, w którym nastąpiła wypłata dotacji beneficjentowi. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał, że ostateczna decyzja w rozpoznawanej sprawie winna być doręczona do 31 grudnia 2021 r., co jednakże w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło, a zobowiązanie wygasło z mocy prawa.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy wskazał również, że zgodnie
z art. 59 § 1 pkt 9 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia. Organ uznał zatem, że decyzja organu I instancji nie może
się ostać bowiem jest decyzją nieostateczną, a zobowiązanie którego dotyczy wygasło z mocy prawa – tym samym organ odwoławczy nie może wypowiadać
się co do zobowiązania, które już wygasło.
Organ odwoławczy przeanalizował również kwestie zdarzeń odnoszących
się do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o których stanowi art. 70 § 6 pkt 2 O.p. i art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.474 ze zm.; dalej: "ustawa COVID-19"). Oran odwoławczy uznał, że przepisy te nie miały w rozpoznawanej sprawie zastosowania.
Odnosząc się do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie
art. 15zzr ustawy COVID-19 organ odwoławczy wskazał, że nie miał on zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż przepis ten odnosi się do przepisów prawa administracyjnego, zaś w niniejszej sprawie do zwrotu pobranych dotacji oświatowych zastosowanie miały przepisy O.p., które są autonomiczne względem przepisów prawa administracyjnego.
Odnosząc się z kolei do przepisu art. 70 § 6 pkt 2 O.p. organ odwoławczy wskazał, że już z literalnej jego wykładni oraz dogmatu o racjonalności prawodawcy, wynika, że zamiarem ustawodawcy nie jest zrównanie instytucji sprzeciwu ze skargą
i tym samym przyjęcie, iż wniesienie sprzeciwu powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia, bowiem gdyby ustawodawca miał zamiar zrównania w skutkach prawnych sprzeciwu ze skargą wysłowiłby to wprost lub określił w sposób ogólny,
iż zainicjowanie postepowania sądowoadministracyjnego wiąże się z zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Kwestia przedawnienia dotacji oświatowych unormowana jest w ustawie ordynacja podatkowa, której to ustawie nie jest znana instytucja sprzeciwu.
Jak dalej wskazał organ odwoławczy, instytucja zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest instytucją nadzwyczajną, stanowiąca wyjątek od zasady, że każde zobowiązanie podatkowe przedawnia się po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku
(art. 70 § 1 O.p.). Przepisy dotyczące instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie mogą być interpretowane w związku z powyższym w sposób rozszerzający. Skoro ustawodawca w art. 70 § 6 pkt 2 O.p. wskazał konkretnie,
że z zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania, niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu.
Reasumując organ odwoławczy uznał, że wniesienie sprzeciwu do sądu
na decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej lub w nadmiernej wysokości dotacji nie powoduje zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o jakim mowa
w art. 70 § 6 pkt 2 O.p., bowiem rozstrzygnięcie to nie jest rozstrzygnięciem
w przedmiocie zobowiązania, zaś Sąd nie wypowiada się w rzeczonym wyroku
co do kwestii materialnoprawnych. Ocenie sądu podlega zastosowanie przepisów proceduralnych.
Mając na uwadze ww. okoliczności organ odwoławczy ustalił, że decyzję organu I instancji należy uchylić, a postępowanie organu I instancji umorzyć i wskazał, że postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Skoro w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 105 § 1 K.p.a. (przedawnienie zobowiązania objętego zaskarżoną decyzją) konieczne stało się uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie. Tym samym bezprzedmiotowe okazało się odnoszenie do pozostałych zarzutów odwołania.
Prokurator Rejonowy w S. (dalej: "Skarżący"), pismem z 3 sierpnia
2022 r., zaskarżył w całości ww. decyzję Organu odwoławczego skargą wniesioną
do tutejszego sądu wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji Prokurator Rejonowy w S. zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy polegające
na błędnej wykładni przepisów art. 138 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a.
w zw. z art. 70 § 1 O.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję w całości i umarzającej postępowanie pierwszej instancji w całości, w odniesieniu do decyzji zobowiązującej do zwrotu pobranej
w 2016 r. wskazanej kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem
i pobranej w nadmiernej wysokości na prowadzenie szkół i placówek niepublicznych wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, pomimo że okres przedawnienia zobowiązania stron przyjmujących dotację nie upłynął, gdyż w/w decyzja Starosty S. została wydana 22 grudnia 2021 r.
i doręczona stronom: Fundacji I. K. K. w Likwidacji w S. dnia 23 grudnia 2021 r. oraz Fundacji "[...]" S. i P. T. w S. dnia 28 grudnia 2021 r., a zatem w czasie, gdy zobowiązanie nie przedawniło się w związku z czym Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało podstaw do umorzenia postępowania I instancji jako bezprzedmiotowego, w tym także z uwagi na przesłankę zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania (należności wynikających z obowiązku zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i pobranej w nadmiernej wysokości z budżetu powiatu);
2) prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające
na błędnej wykładni przepisu art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. poprzez błędną ich wykładnię polegającą, na uznaniu, że zobowiązanie z tytułu zwrotu dotacji za 2016 r. uległo przedawnieniu, gdy w rzeczywistości zobowiązanie
za ten okres nie przedawniło się w dniu orzekania przez organ II instancji, poprzez niezasadne zastosowanie norm prawnych wynikających z art. 70 § 6 pkt. 2 i art. 70 § 7 pkt. 2 O.p. i art. 15zzr ust. 1 pkt. 3 ustawy COVID-19, w zakresie pojęcia przeszkód biegu terminu przedawnienia do zwrotu dotacji oświatowej
i przyjęcie przez Samorządowe Kolegium odwoławcze, że nastąpiło przedawnienie terminu należności wynikającej z obowiązku zwrotu dotacji oświatowej, w tym pominięcia skutków wynikających z wniesienia sprzeciwu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję wymiarową i okoliczności wynikających z art. 15zzr ust. 1 pkt. 3 ustawy COVID - skutkujących zawieszeniem biegu terminu przedawnienia z mocy prawa, charakteru zobowiązania podlegającego zwrotowi i istoty stosunku dotacji, podczas gdy bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu zwrotu dotacji oświatowej powstającego z mocy prawa rozpoczyna się w terminie 5 lat od końca roku w którym dotacja została wypłacona beneficjentowi i winna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem i w konsekwencji błędnie przyjął, że roszczenie o zwrot dotacji pobranej w 2016 r. przedawniło się z końcem 2021 r., zaś decyzja deklaratoryjna w tym zakresie nie została doręczona stronie przed terminem przedawnienia, podczas gdy upływ terminu przedawnienia tego zobowiązania nie nastąpił na skutek zdarzeń powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania zwrotu dotacji, co skutkowało to niezasadnym uchyleniem zaskarżonej decyzji
i umorzeniem postępowania I instancji w całości jako skutku materialnoprawnego przedawnienia zobowiązania, mimo niewygaśnięcia zobowiązania na skutek błędnego ustalenia, iż w dniu orzekania przez organ II instancji nastąpiło przedawnienie zobowiązania.
W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W związku z powzięciem z urzędu informacji, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 11 października 2022 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 2545/21 na podstawie art. 187 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022.329 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłaniające się na tle rozpoznawanej sprawy następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy art. 15 zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.) dotyczy również wstrzymania rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminów przewidzianych przepisami prawa podatkowego? 2) W przypadku pozytywnej odpowiedzi dotyczącej zagadnienia pierwszego, czy art. 15 zzr ust. 1 wyżej wymienionej ustawy z dnia 2 marca 2020 r. powinien być interpretowany w ten sposób, że z uwagi na wynikający z art. 2 Konstytucji RP ochronny charakter wskazanych w nim terminów, wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenia biegu tych terminów może mieć miejsce jedynie na korzyść podatników?" Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie postanowieniem z 25 listopada 2022 r., I SA/Sz 529/22 zawiesił postępowanie w rozpoznawanej sprawie.
Postanowieniem z 20 kwietnia 2023 r., I SA/Sz 529/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie podjął zawieszone postępowanie sądowe. Pismem z 26 kwietnia 2023 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 27 marca 2023 r., I FPS 2/22 dokonał wykładni przepisów prawa w sposób tożsamy z wykładnią zaprezentowaną
w decyzji Kolegium. Zgodnie z tezą przywołanej uchwały art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COV1D-19 nie dotyczy wstrzymania, rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy zasadności uchylenia zaskarżoną decyzją przez Organ odwoławczy w całości ww. decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania I instancji w całości. Przypomnieć należy, że na mocy ww. decyzji organ I instancji w pkt I zobowiązał:
1) Fundację I. K. K. w Likwidacji w S. do zwrotu Powiatowi S. pobranej w 2016 r. dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na prowadzenie N. P. P.-P. "[...] w S. w kwocie [...] zł;
2) Fundację "[...] S. i P. T. w S.
do zwrotu Powiatowi S. pobranej w 2016 r. dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na prowadzenie N. P. P.-P. "[...]" w S. i I. E. S. L. O. w S. oraz nienależnie na prowadzenie T. S. P. w S. w łącznej kwocie [...] zł z tego:
- pobrana nienależnie – [...] zł;
- wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem – [...] zł;
wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonymi od kwot i począwszy od dni wskazanych w treści uzasadnienia oraz w pkt II umorzył w części postępowanie administracyjne wobec Fundacji [...] S. i P. T. w S. dotyczące dotacji pobranej w 2016 r. i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem na prowadzenie N. P. P.-P. [...]" w S. w kwocie [...] zł.
W ocenie Organu odwoławczego decyzja organu I instancji została wydana
po upływie terminu przedawnienia zobowiązania dotyczącego zwrotu dotacji oświatowych zgodnie z art. 70 § 1 O.p., do których na podstawie art. 67 u.f.p. stosuje się odpowiednio przepisy działu III O.p. a w rozpoznawanej sprawie nie doszło
do zawieszenia biegu terminu przedawnienia ani na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 O.p.,
ani na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19. Jak bowiem uznał Organ odwoławczy 5 letni termin przedawnienia, o którym stanowi art. 70 § 1 O.p., zobowiązań objętych decyzją organu I instancji upłynął 31 grudnia 2021 r., albowiem bieg terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, rozpoczyna się z końcem roku,
w którym beneficjent otrzymała i miał wykorzystać dotację. Dotację zaś w rozpoznawanej sprawie beneficjent otrzymał w 2016 r. Jak dalej wskazał Organ odwoławczy skoro obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem powstał z mocy prawa, tj. w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. to organy władne były wydać w tym przedmiocie decyzję, o której mowa w art. 252 u.f.p. w terminie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiła wypłata dotacji beneficjentowi. Tym samym organ uznał, że skoro objęta decyzją dotacja wypłacona została z budżetu Powiatu S. za 2016 r. bieg terminu przedawnienia w rozpoznawanej sprawie rozpoczął się z końcem 2016 r. i upłynął z końcem 2021 r.
Organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji, tj. decyzja nieostateczna, została doręczona zgodnie z potwierdzeniem odbioru w dniach
28 grudnia 2021 r. (Fundacji [...] S. i P. T.
w S.) oraz 29 grudnia 2021 r. (Fundacji I. K. K. w likwidacji w S.). Organ zauważył jednocześnie, że w ustawowym terminie strony wniosły od decyzji organu I instancji odwołania zaś akta administracyjne wraz z odwołaniami wpłynęły do organu odwoławczego 19 stycznia 2022 r., tj. w sytuacji gdy zobowiązanie już wygasło wskutek przedawnienia z mocy prawa ex lege. Ponadto Organ odwoławczy uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, albowiem wniesienie sprzeciwu do sądu na decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej lub pobranej w nadmiernej wysokości dotacji nie powoduje zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o jakim stanowi art. 70 § 6 pkt 2 O.p. zaś art. 15 zzr ustawy COVID-19 nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż przepis ten odnosi się do przepisów prawa administracyjnego, zaś w niniejszej sprawie do zwrotu pobranych dotacji oświatowych zastosowanie miały przepisy O.p., które są autonomiczne względem przepisów prawa administracyjnego.
Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się Skarżący, w ocenie którego
w rozpoznawanej sprawie - w czasie wydania zaskarżonej decyzji - zobowiązanie
nią objęte nie przedawniło się. Jak bowiem wskazuje Skarżący doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zarówno na podstawie art. 15zzr ustawy COVID-19 jak i na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 O.p., albowiem w rozpoznawanej sprawie Starosta [...] 22 lipca 2021 r. wydał decyzję o sygn. EK.4331.8.2020.WK, którą organ odwoławczy decyzją z 25 października 2021 r. znak SKO.4102.1901.2021 uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powyższa decyzja kasacyjna Organu odwoławczego została zaskarżona przez Fundację I. K. K. w Likwidacji w S. sprzeciwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym postanowieniem
z 3 lutego 2022 r., I SA/Sz 960/21 ww. sprzeciw odrzucił. Skarżący uznaje ponadto,
że art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19 ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie albowiem zawarty w nim zwrot "przepisami prawa administracyjnego" odnosi się również do przedawnienia zobowiązań podatkowych uregulowanych w O.p. a zatem i do zwrotu dotacji objętych zaskarżona decyzją.
W powyższym sporze Sąd uznał, że zarzuty skargi okazały się częściowo zasadne.
Na wstępie Sąd wskazuje, że prawidłowo przyjęły strony postępowania i nie jest to spornym w sprawie, że kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie o finansach publicznych, w tym na podstawie jej art. 252,
są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe
o charakterze publicznoprawnym, co wynika z art. 60 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z kolei z art. 67 ust. 1 ustawy do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r.
poz. 775 i 803) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.).
Ustawa o finansach publicznych określa przesłanki zwrotu dotacji udzielonych
z budżetu jednostki samorządu, termin ich zwrotu oraz sposób obliczania odsetek.
Nie reguluje natomiast kwestii przedawnienia zobowiązania, po którym ono wygasa
i nie można już wydać decyzji na podstawie art. 252 u.f.p., a zatem konieczne
jest odpowiednie zastosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej.
Ponieważ obowiązek zwrotu dotacji powstaje z mocy prawa, wskutek zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 252 u.f.p., to decyzja wydana w tym przedmiocie jest decyzją deklaratoryjną, potwierdzającą stan zaistniały z mocy prawa, czyli taką decyzją, o jakiej mowa w art. 21 § 1 O.p. W takiej sytuacji przedawnienie zobowiązania podatkowego następuje na podstawie przepisu art. 70 § 1 O.p. i ten przepis należy zastosować odpowiednio dla ustalenia przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji udzielonych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanych niezgodnie
z przeznaczeniem oraz nienależnie. Tego rodzaju stanowisko należy uznać
za utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych, a dla przykładu wskazać można wyroki NSA z 24 sierpnia 2021 r., I GSK 2110/18 oraz z 22 lipca
2021 r., I GSK 316/21 oraz wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych
– WSA w Łodzi z 24 listopada 2021 r., I SA/Łd 691/21, wyrok WSA w Szczecinie
z 28 kwietnia 2022 r., I SA/Sz 1031/21, wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2023 r.,
III SA/Gl 790/22 (wszystkie powołane w tym uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne w Bazie Orzeczeń na www.nsa.gov.pl).
Odpowiednie zastosowanie w sprawie przepisu art. 70 § 1 O.p. o treści - zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku wymaga wskazania początku biegu terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji i jest to o tyle problematyczne, że o ile terminy płatności podatków są określone ustawowo, to brak jest w ustawie o finansach publicznych precyzyjnego określenia tego momentu
w stosunku do dotacji, o których mowa w art. 252 tej ustawy. Co prawda w przepisie tym mowa jest o tym, że dotacje podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami
w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2, co przy odpowiednim zastosowaniu art. 70 § 1 O.p. może być traktowane jako odpowiadające terminowi płatności podatku, to jednak trudno uznać, że jest to precyzyjne i jednoznaczne określenie terminu płatności jako istotnego dla wyznaczenia początku biegu terminu przedawnienia. Stwierdzenie tych okoliczności może nastąpić zarówno w trakcie wykorzystywania dotacji, jak i wskutek ich rozliczenia po wykonaniu dotowanego zadania, w dowolnym czasie, mniej lub bardziej odległym od momentu zakończenia dotowanego zadania. Może też nie nastąpić w ogóle lub bardzo długo. Przedawnienie zobowiązania ma swą funkcję gwarancyjną, oznacza, że z upływem okresu przedawnienia zobowiązanie wygasa, nie będzie już dochodzone, co ma dać pewność w obrocie prawnym. Dla wyznaczenia początku biegu terminu przedawnienia konieczna jest większa precyzja i stanowczość, nie można kwestii tej pozostawić w taki sposób, z którego w zasadzie nie wynika nic.
Kwestia ta była już przedmiotem wielu rozstrzygnięć NSA, podsumowanych
w wyroku z 12 października 2022 r., I GSK 2886/18. Sąd stwierdził w nim,
że jako jednolity w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, w myśl którego wydanie
i doręczenie decyzji na podstawie art. 252 u.f.p. o zwrocie dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem winno nastąpić w ciągu pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dotacja była przyznana i powinna zostać wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem (por. wyroki NSA: z 5 września 2018 r., I GSK 2583/18 i z 14 stycznia 2019 r., I GSK 2656/18).
Rozstrzygający niniejszą sprawę Sąd przyjmuje ten pogląd do zastosowania, jako że mieści się on w granicach "odpowiedniego" zastosowania art. 70 § 1 O.p.
i pozwala w sposób czytelny wskazać na początek biegu terminu przedawnienia,
co służy pewności prawa i stabilności stosunku zobowiązaniowego. Zgodnie z tym poglądem przedawnienie zobowiązania do zwrotu dotacji udzielonej benefincjentowi
w rozpoznawanej sprawie na 2016 r. nastąpiłoby z końcem 2021 r.
Powyższe nie jest sporne pomiędzy stronami.
Odnosząc się zatem do istoty sporu, tj. zawieszenia w rozpoznawanej sprawie biegu terminu przedawnienia zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją w pierwszej kolejności wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny 27 marca 2023 r. podjął, po rozpoznaniu w Izbie Finansowej zagadnienia prawnego przedstawionego w trybie art. 187 § 1 P.p.s.a. przez skład orzekający Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt I FSK 2545/21: 1) Czy art. 15 zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
(Dz. U. poz. 374, ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r.
o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.) dotyczy również wstrzymania rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminów przewidzianych przepisami prawa podatkowego? 2) W przypadku pozytywnej odpowiedzi dotyczącej zagadnienia pierwszego, czy art. 15 zzr ust. 1 wyżej wymienionej ustawy z dnia 2 marca 2020 r. powinien być interpretowany w ten sposób, że z uwagi na wynikający z art. 2 Konstytucji RP ochronny charakter wskazanych w nim terminów, wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenia biegu tych terminów może mieć miejsce jedynie na korzyść podatników? - uchwałę I FPS 2/22 o następującej treści: Art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.) nie dotyczy wstrzymania, rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. uchwały skoro ustawodawca nie objął zakresem interpretowanego przepisu art. 15 zzr ust. 1 ustawy COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
(Dz. U. poz. 374, ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r.
o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568, ze zm.) w sposób wyraźny i jednoznaczny unormowań z zakresu prawa podatkowego, to należy uznać, że nie wolno tego "dopowiadać" czy też "doprecyzowywać" interpretatorowi i zaistniała wątpliwość nie może być interpretowana na niekorzyść podatnika. Na konieczność odwołania się do tej zasady wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie NSA, podnosząc, że zasada ta wywodzona była z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) oraz z zasady ustawowej regulacji prawa podatkowego daninowego (art. 48 i art. 217 Konstytucji). Z orzecznictwa NSA wynika, że obowiązywanie tej zasady nakazuje, aby w razie potrzeby rozstrzygania między różnymi wchodzącymi w grę wariantami interpretacyjnymi organy stosujące wybrały rezultat najbardziej korzystny dla podatnika (por. np. uchwały NSA z dnia 17 listopada 2014 r., w sprawach: II FPS 3/14 i II FPS 4/14, wyrok z 25 maja 2018 r., II FSK 1292/16). Na konieczność respektowania tej zasady w procesie wykładni przepisów prawa podatkowego zwracał również uwagę Trybunał Konstytucyjny, stwierdzając w uzasadnieniu wyroku z 18 lipca 2013 r., SK 18/09 (OTK-A 2013/6/80), że zgodnie z wymogami konstytucyjnymi niejasnych regulacji podatkowych nie wolno interpretować na niekorzyść podatników, a w konsekwencji jeśli takie regulacje okazują się ostatecznie wieloznaczne, to zgodnie z zasadą in dubio pro tributario należy opowiedzieć się za rozwiązaniem uwzględniającym interes podmiotu obowiązanego do świadczeń podatkowych. Zasadę tę należy rozumieć w ten sposób, że jeśli występują wątpliwości co do znaczenia przepisu w konkretnej sytuacji faktycznej, których nie będzie można usunąć w wyniku prawidłowo prowadzonej wykładni przepisów prawa podatkowego (por. wyrok NSA z 11 maja 2018 r., II FSK 1126/16), to wówczas, stosując art. 2a Ordynacji podatkowej, należy przyjąć znaczenie przepisów korzystniejsze dla podatnika, ponieważ mamy do czynienia z "niedającą się usunąć wątpliwością" dotyczącą treści przepisu prawa podatkowego (por. S. Bogucki, Zasada in dubio pro tributario po jej normatywizacji, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2021, nr 3-4, s. 97 i n.).
Jak dalej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym kontekście oznacza to, że gdy ustawodawca posłużył się zwrotem "bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów", to rozumienie tego przepisu w sposób stawiający podatnika w niekorzystnej sytuacji, ponieważ w efekcie przedłużające bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, jest niedopuszczalne. Wynika stąd konieczność uwzględnienia pozajęzykowych kontekstów leżących u podstaw interpretowanej regulacji, które służą ujawnieniu rzeczywistej i pożądanej przez ustawodawcę treści interpretowanego przepisu, a więc oparcie procesu wykładni i namysłu argumentacyjnego na zasadzie interpretatio cessat in claris, co oznacza zastosowanie wykładni kompleksowej, obejmującej wszystkie dostępne typy argumentów i reguły interpretacyjne, a zwłaszcza funkcjonalnych i systemowych (por. B. Wojciechowski, Stosowanie prawa podatkowego przez sądy administracyjne
w sytuacji interpretacyjnego pluralizmu instytucjonalnego i otwartej tekstowości prawa, Państwo i Prawo 2019 nr 12, s. 58-72). W szczególności użyteczna może być następująca dyrektywa: "Dokonując wykładni funkcjonalnej należy odtworzyć pełną ocenę globalną przypisywaną prawodawcy racjonalnemu, a więc taką wypowiedź, która uwzględniać będzie nie tylko wartość będącą celem (ewentualnie wartości będące celami) normy, ale również inne wartości wchodzące w grę w danym przypadku (w przypadku danej normy) (O. Bogucki, Model wykładni funkcjonalnej w derywacyjnej koncepcji wykładni prawa, Szczecin 2016, s. 262). W omawianym kontekście wydaje się niezbędne podkreślenie, że celem regulacji obejmującej szczególne rozwiązania związane z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych była między innymi ochrona obywateli, których dobrostan został zagrożony przez epidemię. Dodatkowym argumentem przemawiającym za przyjęciem interpretacji wyłączającej z dyspozycji
art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 problematyki związanej z materialnym prawem podatkowym (przepisami dotyczącymi przedawnienia zobowiązań podatkowych) jest okoliczność,
że ustawodawca w komentowanym przepisie ustawy covidowej użył zwrotu "przewidzianych przepisami prawa administracyjnego", a nie np. "przepisami
o charakterze administracyjnoprawnym", czym wyraźnie zawęził możliwość stosowania tej regulacji do unormowań mieszczących się w systemie prawa administracyjnego. Wywód ten oznacza, że konieczne jest uwzględnienie zarówno wartości leżącej u podstaw przepisów obejmujących tzw. tarczę antykryzysową, jak również ich wykładnię autentyczną. Po pierwsze, stosownie do oficjalnego stanowiska Ministra Finansów zaprezentowanego w czasie, gdy sporny przepis obowiązywał, odwołując się do przedstawionej wyżej argumentacji o odrębnym i autonomicznym charakterze prawa podatkowego pod względem pojęciowym, a nie metody regulacji, w piśmie z 1 maja 2020 r. nr [...], będącym odpowiedzią na wniosek Zastępcy Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców z 15 kwietnia 2020 r. "o wydanie objaśnień prawnych w trybie art. 33 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292, ze zm.) dotyczących wykładni art. 15 zzr ust. 1 pkt 2 uCOVID-19 w związku z art. 67a § 1 pkt 1 lub 2 w zw. z art. 165 § 3 O.p." (zob.https://rzecznik.msp.gov.pl/wp-content/uloads/2020/05/2020.05.06 -WIP.455.2020.PCH.pdf) wyraźnie uznano,
że przepis art. 15 zzr ust. 1 cytowanej ustawy regulujący nierozpoczęcie
lub zawieszenie biegu terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego nie dotyczy terminów określonych w przepisach prawa podatkowego. Po drugie, należy zauważyć, że w art. 15 zzr ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy mowa o instytucji przedawnienia a nie przedawnieniu zobowiązań podatkowych wyraźnie rozgraniczanych w nauce prawa administracyjnego (por. M. Wincenciak, Przedawnienie w polskim prawie administracyjnym, Warszawa 2019, rozdz. I; H. Filipczyk, Wpływ tarczy antykryzysowej na przebieg procedur w sprawach podatkowych – zagadnienia wybrane, Monitor Podatkowy 2020, nr 5, s. 16-17). Po trzecie, warto zaznaczyć argument systemowy, ponieważ ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 wskazuje na odrębność materialnego prawa podatkowego od prawa administracyjnego. Innymi słowy, nie traktuje prawa podatkowego jako części prawa administracyjnego, gdy na przykład odrębnie reguluje zagadnienie przedłużenia terminu do złożenia deklaracji podatkowej (art. 15zzj), a więc nie zalicza go do terminów dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, co reguluje analizowany art. 15zzr ust. 1 pkt 3.
Po czwarte, szeroka interpretacja art. 15zzr prowadziłaby do konkluzji, że zawieszeniu ulega bieg wszystkich terminów materialnego prawa podatkowego bez powiązania tego z istnieniem i treścią szczególnych przepisów o ich przedłużeniu bądź zawieszeniu (podobnie H. Filipczyk, Wpływ tarczy antykryzysowej na przebieg procedur w sprawach podatkowych – zagadnienia wybrane, op. cit., s. 17).
Mając na uwadze powyższe Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi, a przepis art. 187 § 1 i 2 P.p.s.a.
Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w całości podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w powyższej uchwale i mając na uwadze związanie ww. uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 11 października 2022 r., III FPS 2/22 wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 15 zzr ust. 1 wyżej wymienionej ustawy nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją. Tym samym zarzuty skargi w tym zakresie uznać należało za niezasadne.
Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutów skargi w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 O.p. Sąd wskazuje, że uznał stanowisko Skarżącego w tym zakresie
za uzasadnione.
Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. W myśl art. 64a P.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Ponadto stosowanie do art. 64b § 1 P.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 listopada 2021 r.,
I GSK 783/21, z powyższego wynika, że istnieje prawna możliwość zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania na czas wniesienia sprzeciwu na decyzje SKO wydane na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w całości podziela stanowisko NSA zawarte
w ww. wyroku stąd odniesienie do argumentacji w nim zawartej.
Jak wskazał NSA w ww. wyroku za takim stanowiskiem przemawia wykładnia celowościowa art. 70 § 6 pkt 2 O.p. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji,
że ustawodawca wprowadzając dwa różne środki zaskarżenia decyzji, tj. skargę
i sprzeciw, miał na celu ograniczenie stronom uprawnień materialnoprawnych
np. związanych z przedawnieniem. Mimo, że pomiędzy tymi środkami zaskarżenia istnieją różnice, bo sprzeciw przysługuje jedynie od decyzji kasacyjnych, to niemniej służą one weryfikacji przed sądem administracyjnym zaskarżonych w tym trybie decyzji. Ponadto art. 70 § 6 pkt 2 O.p. odnosi się do każdej decyzji wydawanej w zakresie danego zobowiązania podatkowego, także decyzji kasacyjnej. Gdyby wolą ustawodawcy było zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w wyniku wniesienia skargi do sądu na decyzję dotyczącą skonkretyzowanego zobowiązania podatkowego, to postanowiłby o tym wprost poprzez odpowiedni zapis ustawowy. W sytuacji, gdy wolą prawodawcy jest wskazanie decyzji konkretyzującej zobowiązanie podatkowe, to zawiera w przepisach zwroty wprost odnoszące się do decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego lub decyzji określającej wysokość tego zobowiązania. Zatem przepis art. 70 § 6 pkt 2 O.p., odnosi się również do decyzji kasacyjnej SKO, zaskarżonej sprzeciwem do sądu.
W tej sytuacji, Skarżący należycie uznał, że nie można zaaprobować twierdzenia organu odwoławczego, że nie doszło w sprawie do zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskutek wniesienia do sądu sprzeciwu od decyzji kasacyjnej SKO.
Przekładając powyższe na stan sprawy, wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sprzeciwu na ww. decyzję SKO w Koszalinie
z 25 października 2021 r. skutkowało zawieszeniem terminu przedawnienia
w rozpoznawanej sprawie. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że postanowieniem
z 3 lutego 2022 r., I SA/Sz 960/21 sprzeciw ten został odrzucony. Wskazać bowiem należy, że art. 70 § 6 pkt 2 O.p. zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, wiąże tylko z czynnością jaką jest wniesienie skargi
do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Innymi słowy niezależnie od efektu (rozstrzygnięcia) tego postępowania, bieg terminu przedawnienia zostaje w takiej sytuacji zawieszony na czas postępowania sądowoadministracyjnego.
Reasumując, Sąd za usprawiedliwione uznał zarzuty dotyczące naruszenia
przepisów prawa materialnego, tj. art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 2 O.p.
w zw. z art. 70 § 7 pkt 2 O.p. Oznacza to, że organ nieprawidłowo przyjął,
że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją w związku z wniesieniem ww. sprzeciwu
od decyzji kasacyjnej SKO, która zapadła w rozpoznawanej sprawie. Powyższe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem do przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji oświatowej w niniejszej sprawie mogło w istocie nie dojść.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyżej przedstawioną ocenę prawną przy ustaleniu upływu terminu przedawnienia w rozpoznawanej sprawie.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Sąd uchylił zatem zaskarżoną decyzję.
Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI