I SA/Sz 521/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2005-04-27
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPITkoszty uzyskania przychodówfaktury VATdowody księgowerzetelnośćwiarygodnośćpostępowanie podatkoweorgan podatkowyWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że wadliwie wystawione faktury VAT nie przesądzają o niewykonaniu usług i nieuzasadnionym poniesieniu wydatków.

Skarżący Z. P. kwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000. Organy podatkowe zakwestionowały koszty uzyskania przychodów spółki, uznając faktury VAT za niewiarygodne z powodu wadliwości wystawców. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że wadliwe dowody księgowe same w sobie nie dowodzą niewykonania usług ani nie poniesienia wydatków, a organy podatkowe nie podjęły wystarczających działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego.

Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000, gdzie Naczelnik Urzędu Skarbowego określił Z. P. niższy podatek niż zadeklarowany. Organ I instancji zakwestionował koszty uzyskania przychodów spółki jawnej, w której skarżący był wspólnikiem, o kwotę 115.000 zł, wskazując na faktury VAT wystawione przez firmy, których wystawcy mieli unieważnione numery NIP, nie składali deklaracji podatkowych lub nie zamieszkiwali pod wskazanymi adresami. Dodatkowo, nie uznano za koszty uzyskania przychodów jednorazowego odpisu amortyzacyjnego od samochodów. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także brak podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym brak przesłuchania świadków. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za uzasadnioną w części naruszenia prawa materialnego. Sąd stwierdził, że zaksięgowanie wydatku na podstawie wadliwego dowodu księgowego samo w sobie nie daje podstaw do uznania, że wydatek nie miał miejsca, zwłaszcza gdy brak jest przepisu sankcjonującego taką wadliwość. Sąd podkreślił, że organy podatkowe powinny podjąć wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, czego nie uczyniły, np. nie przesłuchując świadków. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wadliwie wystawione dowody księgowe same w sobie nie przesądzają o tym, że wydatek nie został poniesiony lub usługa nie została wykonana.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak przepisu sankcjonującego uznanie wydatku za nieistniejący z powodu niedochowania formy rejestracji księgowej wyklucza taką sankcję. Podkreślono, że organy podatkowe powinny podjąć wszelkie działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie opierać się wyłącznie na wadliwości dowodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dochód z działalności gospodarczej u podatników prowadzących księgi rachunkowe jest ustalany na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg, zmniejszony o dochody wolne od podatku i zwiększony o wydatki nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów.

p.p.s.a. art. 14 § § 1 pkt 1 lit.a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.o.r. art. 24 § ust. 1

Ustawa o rachunkowości

Księgi rachunkowe powinny być prowadzone rzetelnie, bezbłędnie, sprawdzalnie i bieżąco.

u.o.r. art. 21 § ust. 1

Ustawa o rachunkowości

Określa minimum cech, które powinien zawierać dowód księgowy.

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 123

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 180

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 192

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 198

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 220

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 223 § § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 224 § § 2 i 3

Ordynacja podatkowa

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwie wystawione faktury VAT nie przesądzają o niewykonaniu usług i nieuzasadnionym poniesieniu wydatków. Organy podatkowe nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym nie przesłuchały świadków. Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Godne uwagi sformułowania

Zaksięgowanie wydatku w oparciu o wadliwy dowód księgowy samo w sobie nie daje podstaw do uznania, że poniesienie wydatku nie miało miejsca. Brak przepisu przewidującego sankcję w postaci uznania, że konkretny wydatek traktuje się jako nieistniejący z uwagi na niedochowanie przewidzianej przez prawo formy jego rejestracji księgowej, brak jest podstaw do wyprowadzenia tego rodzaju sankcji z unormowań o charakterze ogólnym. Organy podatkowe winny podjąć wszelkie niezbędne działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czego w niniejszej sprawie nie uczyniły.

Skład orzekający

Kazimiera Sobocińska

przewodniczący

Jacek Niedzielski

sprawozdawca

Kazimierz Maczewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dowodów księgowych, rzetelności prowadzenia ksiąg, kosztów uzyskania przychodów oraz obowiązku organów podatkowych do wszechstronnego wyjaśniania stanu faktycznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwych faktur i braku przesłuchania świadków. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdy istnieją inne, silniejsze dowody na brak poniesienia wydatku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, że nawet wadliwe dokumenty nie zawsze oznaczają brak możliwości zaliczenia wydatku do kosztów, podkreślając obowiązek organów do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego. Jest to ważna lekcja dla podatników i organów.

Wadliwa faktura VAT nie zawsze oznacza brak kosztu – sąd przypomina o obowiązku organów podatkowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 521/04 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-04-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Jacek Niedzielski /sprawozdawca/
Kazimiera Sobocińska /przewodniczący/
Kazimierz Maczewski
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
art. 22 ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA K. S. Sędziowie: del.Sędzia WSA J. N. (spr.) Asesor WSA K. M.i Protokolant: K. B. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu
Uzasadnienie
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. decyzją z dnia [...] r. określił Z. P. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za [...] r. w wysokości [...] zł tj. niższy o [...] zł od zeznanego w zeznaniu PIT-36.
W uzasadnieniu decyzji naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego
w K. stwierdził, że Z. P. osiągający w [...] r. dochody
z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej w "G." Spółka Jawna PiZ. W Koszalinie był zobowiązany do stosowania reguł ustalania dochodu określonego w art. 24 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z późn.zm../, gdyż Spółka zawiadomiła w dniu 22 stycznia 2001r. , że dla celów rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych będą prowadzone księgi rachunkowe.
Zgodnie z przytoczonym przepisem u podatników, którzy, zgodnie
z obowiązującymi ich zasadami rachunkowości sporządzają sprawozdania finansowe, za dochód z działalności gospodarczej uważa się dochód wykazany na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg zmniejszony o dochody wolne od podatku i zwiększony o wydatki nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów, zaliczane uprzednio w ciężar kosztów uzyskania przychodów.
Zgodnie z art. 24 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1994. o rachunkowości /Dz.U. N 121, poz. 591 z późn.zm./, księgi rachunkowe powinny być prowadzone rzetelnie, bezbłędnie, sprawdzalnie i bieżąco. Rzetelność ksiąg zachodzi wtedy, kiedy dokonane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty, przy czym podstawą zapisów są dowody księgowe stwierdzające dokonanie operacji gospodarczych.
Przytoczona ustawa określa w art. 21 ust.1 minimum cech, które winien zawierać dowód księgowy.
Organ I instancji stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że dochód podatnika za [...] r. z udziału w Spółce Jawnej "G."
w K. został zawyżony o kwotę [...] zł przez zaniżenie kosztów uzyskania przychodów Spółki o kwotę [...] zł wynikającą z:
- zaewidencjonowania w księgach wydatków nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów na łączną kwotę [...] zł. według faktur VAT wystawionych przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "J." J. L. w Koszalinie za montaż urządzeń gastronomicznych na łączną kwotę [...] zł.
Organ I instancji ustalił, że J. L. na wystawionych fakturach VAT posługiwał się nadanym przez Pierwszy Urząd Skarbowy w K. numerem NIP unieważnionym przez Izbę Skarbową w S. decyzją z dnia [...] r. ponieważ podatnik od [...] r. miał już nadany numer NIP przez Urząd skarbowy w S.. Natomiast decyzją Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. podatnik został wykreślony
z rejestru podatników. Podatnik nie zamieszkuje pod adresem wskazanym na fakturach. Z informacji Biura Adresów w Warszawie wynika, że był to adres czasowy, natomiast stały pobyt to B. gm. G. powiat s. J. L. mimo wezwań nie zgłosił się do Urzędu, Korespondencja nie była odbierana.
Nadto ustalono, że J. L. nie składał żadnych deklaracji oraz nie złożył zeznania rocznego za [...] r.
Podatnik w złożonych w dniach [...] r. i [...] r. wyjaśnieniach wskazał ,że dowodami potwierdzającymi wykonanie przez J.L. są przede wszystkim wystawione przez niego faktury sprzedaży.
Rozliczenia dokonywane były gotówkowo na podstawie dowodów KW opiewających łącznie na kwotę [...] zł oraz czeków opiewających na kwotę [...] zł.
Organ podatkowy stwierdził, że nie można jednoznacznie ustalić, czy wskazane w fakturach usługi były w rzeczywistości wykonane, skoro ich wystawca nie deklarował należnych od nich zobowiązań podatkowych.
Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił również, że w dokumentach źródłowych Spółki nie stwierdzono oryginału faktury nr [...] z dnia [...] r. wystawionej przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "T." M. Ł. na wartość [...] zł Wskazany na fakturze nr NIP nie został nadany przez Urząd skarbowy w K.
Z danych Urzędu wynika, że M. Ł. posiada inny nr NIP, a działalność gospodarczą rozpoczął z dniem [...] r. pod inną nazwą niż wskazana na fakturze. Ustalono również, że nie zamieszkuje pod adresem wskazanym na fakturze.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. stwierdził, że faktury wystawione przez w/w firmy nie mogą być uznane za dowody wiarygodne rzetelne ponieważ żaden z nich nie posiada cech właściwie identyfikujących wykonawcę usługi, natomiast co do zdarzeń gospodarczych, które były nimi udokumentowane, to nabywca usługi nie podał okoliczności, które pozwalają ustalić ich rzeczywisty przebieg.
Nadto nie zaliczono do kosztów uzyskania przychodów kwoty [...] zł w Spółce Jawnej "G." w związku z nieprawidłowym dokonaniem w [...] r. jednorazowego odpisu amortyzacyjnego od zakupionych w tym roku samochodów ujętych przez spółkę w ewidencji środków trwałych.
Do kosztów uzyskania przychodów za [...] r. nie ujęto również odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej samochodów do miesiąca ich sprzedaży w łącznej kwocie [...] zł.
Od powyższej decyzji Z. P. odwołał się w dniu [...] r. do Dyrektora Izby Skarbowej w S.
W odwołaniu zarzuca naruszenie szeregu przepisów Ordynacji podatkowej w szczególności art. 120-124, 220, 223 § 1 i 2, art. 224 § 2 i 3, art. art. 180, 187, 188, 191, 192 i 198.
Nadto zarzuca organowi podatkowemu naruszenie art. 22 w związku z art. 23 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Podatnik w całości kwestionuje ustalenia zawarte w decyzji organu I instancji wskazując na błędną interpretację przepisów odnośnie środków trwałych.
Nadto wskazuje, że organ podatkowy nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności nie przesłuchał M. Ł., który prowadzi nadal działalność gospodarczą, na okoliczność wykonania przez niego usług.
Również brak przesłuchania J.L. na tę samą okoliczność jest jego zdaniem niezrozumiały.
W ocenie podatnika nie można przyjąć, że skoro zakwestionowane faktury VAT są wystawione nieprawidłowo to jest to jednoznaczne z tym, że usług nie wykonano.
Dyrektor Izby Skarbowej w S. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielił argumentację organu I instancji.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji i zarzucając im naruszenie art. 121-122, 180, 187, 188, 191, 192 i 198 Ordynacji podatkowej oraz z art. 22 ust. 1 w związku z art. 23 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Skarżący w uzasadnieniu skargi podkreśla, że organy podatkowe naruszyły przepisy rozporządzenia Ministra finansów z dnia 17 stycznia 1997r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w zakresie nie uznania za koszt uzyskania przychodu wydatków na zakup samochodów.
Nadto skarżący wskazuje, że organy podatkowe nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności brak przesłuchania świadków M.Ł. i J. L. nie może prowadzić do wniosku, że wadliwie wystawione faktury VAT są równoznaczne z tym, że usługi nie były wykonane.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skargę należy uznać za uzasadnioną w części naruszenia prawa materialnego – art. 22 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych .
Zaksięgowanie wydatku w oparciu o wadliwy dowód księgowy samo w sobie nie daje podstaw do uznania, że poniesienie wydatku nie miało miejsca.
W przypadku braku przepisu przewidującego sankcję w postaci uznania, że konkretny wydatek traktuje się jako nieistniejący z uwagi na niedochowanie przewidzianej przez prawo formy jego rejestracji księgowej, brak jest podstaw do wyprowadzenia tego rodzaju sankcji z unormowań o charakterze ogólnym /wyrok NSA z dnia 31 maja 2004r. FSK/04/.
Należy stwierdzić, że organy podatkowe obu instancji trafnie zakwestionowały wadliwe dowody księgowe w postaci faktur VAT. Zakwestionowane faktury nie posiadały bowiem cech, które umożliwiały uznanie ich za wiarygodne – nie posiadały wiarygodnego wystawcy.
Nie zmienia to jednak faktu , iż sam ten fakt nie przesądza jeszcze o tym, że usługi a co za tym idzie wydatki nie zostały poniesione.
Organy podatkowe winny podjąć wszelkie niezbędne działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czego w niniejszej sprawie nie uczyniły.
Niezrozumiałe jest na przykład nie przesłuchanie w charakterze świadka M. Ł., skoro organ I instancji stwierdza w uzasadnieniu swojej decyzji, że zna właściwy NIP oraz, że wie iż prowadzi on działalność gospodarczą od dnia [...] r. pod inną nazwą /str. 5 decyzji /.
Samo stwierdzenie, że M. Ł. nie zamieszkuje pod adresem wskazanym na zakwestionowanej fakturze jest w tym świetle niewystarczające.
Reasumując należy stwierdzić, że dopiero wszechstronne i szczegółowe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przeprowadzone w oparciu o wszelkie dopuszczalne przez przepisy prawa dowody, takie jak przesłuchanie świadków, czy przesłuchanie strony pozwolą organowi podatkowemu na stwierdzenie czy i w jakim zakresie dana okoliczność została udowodniona i jakie wiążą się z tym skutki prawne.
Mimo częściowej zasadności skargi, zaskarżona decyzja na podstawie art. 14 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) podlega uchyleniu w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI