I SA/Sz 52/21

I SA/Sz 52/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Kazimierz Maczewski /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 620/21 - Wyrok NSA z 2021-10-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 33 par. 1,  par. 2, art. 34 par. 1, par. 4,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1801
art. 7 ust. 3, art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1, ust. 2,
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]; [...] [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...]; II. uchyla postanowienie [...] Polskiej Spółki Akcyjnej z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...]; [...] oraz poprzedzające je postanowienie [...] Polskiej Spółki Akcyjnej z dnia [...] maja 2020 r. nr [...]; [...]; III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego P. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
P. K. (dalej: "Strona", "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...];
[...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "organ I instancji") pełni rolę organu egzekucyjnego i prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Strony na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...]
z [...] listopada 2019 r., wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: "wierzyciel"). Przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmuje należności z tytułu nieopłaconej opłaty abonamentowej za używanie odbiornika
RTV za okres od stycznia 2014 r. do grudnia 2017 r. Odpis tytułu wykonawczego doręczono Stronie [...] lutego 2020 r. wraz z zawiadomieniem z [...] stycznia 2020 r.
nr [...]. nr [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.
Pismem z [...] lutego 2020 r. (wpływ [...] lutego 2020 r.) Strona wniosła o stwierdzenie braku zobowiązania lub umorzenie zaległości w opłatach abonamentowych. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że nie otrzymała od wierzyciela zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV, tym samym nie miała możliwości dokonywania od 2009 r. opłat abonamentowych RTV. W uzasadnieniu pisma zamieściła obszerne wyjaśnienia dotyczące zmiany adresu zamieszkania oraz dokonywanych wpłat abonamentowych w okresie od 1995 r. do 2008 r. Strona wyjaśniła również okoliczności związane z zaprzestaniem wpłat od roku 2009. Wskazała, że nigdy nie otrzymała informacji o indywidualnym numerze identyfikacyjnym abonenta, a tym samym Poczta Polska pozbawiła ją możliwości wnoszenia opłat w określonych terminach. Podnosząc takie argumenty Strona wniosła o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.
Pismem z [...] lutego 2020 r. (wpływ [...] lutego 2020 r.) działając na podstawie
art. 33 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438) – dalej: "u.p.e.a." – w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., Strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty oparła na dwóch podstawach, tj. nieistnienia zobowiązania oraz błąd co do osoby zobowiązanego. W związku z tym wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów.
Strona wyjaśniła, że w 1995 r. zmieniła adres zamieszkania z ul. [...] w S. na ul. [...] w S.. W związku ze zmianą adresu i przypisanym do Strony radioodbiornikiem RTV, zgłosiła ten fakt w placówce pocztowej. Zmiana została odzwierciedlona w książeczce radiofonicznej.
Strona wskazała, że od 1995 r. do 2008 r. (włącznie) opłacała abonament. W roku 2009 Poczta Polska odmówiła przyjęcia wpłaty. Poinformowano wówczas Stronę, że książeczki radiofoniczne zostały zastąpione przez numery identyfikacyjne użytkowników odbiorników, a o nadaniu takiego numeru Strona powinna zostać powiadomiona przez Pocztę Polską.
Strona podniosła, że zawiadomienia o nadaniu jej numeru identyfikacyjnego nie otrzymała. Wskazała, że wierzyciel za pismem z [...] marca 2019 r. przesłał jej duplikat - Zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników RVT z [...] lipca 2008 r. – w treści którego umieszczono adres ul. [...], [...].
Zdaniem Strony skoro nie otrzymała ani zawiadomienia, ani pokwitowania doręczenia, nie można uznać, że skutecznie nadano jej numer identyfikacyjny. Okoliczność ta przesądza, że Strona nie powinna być obciążana przedmiotową opłatą.
Organ I instancji postanowieniem z [...] lutego 2020 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Jednocześnie zawiesił postępowanie egzekucyjne i uchylił czynność egzekucyjną, tj. zajęcie wierzytelności pieniężnej uznając, że przemawia za tym ważny interes Strony.
Wierzyciel postanowieniem z [...] maja 2020 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 34 u.p.e.a. uznał zarzuty za niezasadne. Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie wierzyciela. Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. wierzyciel podtrzymał swoje stanowisko i utrzymał w mocy własne postanowienie
z [...] maja 2020 r., informując strony postępowania o ostatecznym rozstrzygnięciu.
Organ I instancji rozstrzygając na podstawie art. 43 § 4 oraz 33 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) – dalej: "ustawa zmieniająca," uznał wniesione w sprawie zarzuty za nieuzasadnione.
Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie zarzucając organowi I instancji naruszenie:
1) art. 33 § 1 i § 4 u.p.e.a. poprzez brak udowodnienia istnienia obowiązku zapłaty oraz błędu co do osoby zobowiązanej;
2) art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ egzekucyjny postępowania w sposób szczegółowy i dokładny, niezbadanie czy stosowne zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego zostało Stronie doręczone lub przynajmniej czy zostało wysłane na nowy adres, zmieniony i zgłoszony w placówce pocztowej.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego i wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. (dalej: "organ odwoławczy") ww. postanowieniem z [...] listopada 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 4, art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a., art. 138 § 1, art. 144 k.p.a.
oraz art. 13 ustawy zmieniającej. Organ odwoławczy stwierdził, że zarzut nieistnienia obowiązku wnosi się w sytuacji, w której obowiązek w ogóle nie istniał
(np. uległ przedawnieniu) albo wystąpiła czasowa niedopuszczalność egzekucji (np. rozłożono na raty spłatę zobowiązania pieniężnego), albo wystąpił brak wymagalności obowiązku z innego powodu (egzekwowano obowiązki wynikające z decyzji nieostatecznej, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności). Żadna z powyższych przesłanek w niniejszej sprawie nie zaistniała, ponieważ rejestracja odbiornika RTV używanego pod adresem ul. [...],
a po jego aktualizacji pod adresem ul. [...], zgłoszona została na imię i nazwisko Strony. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została zobowiązanemu książeczka opłat abonamentowych stanowiąca dowód rejestracji i służąca do dokonywania opłat abonamentowych. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że nadanie Stronie indywidualnego numeru identyfikacyjnego ([...]) zastępującego książeczkę abonamentową nastąpiło z chwilą wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187 z 2007 r. poz. 1342) – dalej: "rozporządzenie z 25 września 2007 r.".
Organ odwoławczy podkreślił, że użytkownicy odbiorników RTV, którzy dokonali rejestracji na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1801 ze zm.) – dalej: "u.o.a.", pozostawali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat abonamentowych. Wyjątek stanowią jedynie osoby, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania. Powołane wyżej rozporządzenie z 25 września 2007 r. spowodowało jedynie zmianę technologii realizacji usługi zawiadomienia.
Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że ani Strona, ani wierzyciel nie dysponują dowodem na dopełnienie formalności wyrejestrowania przedmiotowego odbiornika RTV. Ponadto wierzyciel słusznie stwierdził, że w momencie odmowy przyjęcia przez placówkę pocztową wpłaty abonamentowej w 2009 r. Strona mogła skorzystać z możliwości zgłoszenia braku indywidualnego numeru identyfikacyjnego, czego jednak nie uczyniła. Wierzyciel wskazał również, że zawiadomienia o nadaniu Stronie indywidualnego numeru identyfikacyjnego wysłane zostało [...] lipca 2008 r.
W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z u.o.a., a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia z 25 września 2007 r. W związku z tym nieotrzymanie zawiadomienia nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiornika RTV od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Na ustanie obowiązku abonamentowego nie ma również wpływu podnoszona przez Stronę okoliczność zmiany miejsca zamieszkania.
Odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego organ odwoławczy wyjaśnił, że sytuacja taka ma miejsce w przypadku podjęcia przez organ egzekucyjny oraz egzekutora czynności egzekucyjnych względem podmiotu błędnie uznanego za zobowiązanego. Ma on miejsce wówczas, gdy obiektywnie osoba, oznaczona jako zobowiązany w tytule wykonawczym, pozostaje innym podmiotem niż adresat decyzji stanowiącej podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.
Organ odwoławczy nie dopatrzył się istnienia przesłanki z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., ponieważ jak wynika z materiału dowodowego sprawy ani wierzyciel, ani organ I instancji nie mieli żadnych problemów z jednoznacznym określeniem tożsamości Strony, jako osoby zobligowanej do uiszczenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Tym samym postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało wobec właściwej osoby, której PESEL umieszczono w tytule wykonawczym będącym podstawą postępowania egzekucyjnego.
Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 8 k.p.a. Przypomniał przy tym, że organ I instancji wziął pod uwagę ważny interes Strony i postanowieniem z 18 lutego 2020 r. uchylił czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej.
Końcowo organ odwoławczy odniósł się do wniosku Strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Stwierdził w tym zakresie, że Strona nie udowodniła istnienia przesłanek, na podstawie których miałoby to nastąpić.
W świetle powyższych argumentów organ odwoławczy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, jak również o wiążące stanowisko wyrażone przez wierzyciela, uznał zarzuty Strony za nieuzasadnione.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na postanowienie organu odwoławczego Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Skarżący powtórzył zarzuty z odwołania zarzucając naruszenie:
1) art. 33 § 1 i § 4 u.p.e.a. poprzez brak udowodnienia istnienia obowiązku zapłaty oraz błędu co do osoby zobowiązanej;
2) art. 7 oraz art. 8 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ egzekucyjny postępowania w sposób szczegółowy i dokładny, niebadaniu czy stosowne zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego zostało Stronie doręczone lub przynajmniej czy zostało wysłane na nowy adres, zmieniony i zgłoszony w placówce pocztowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz stwierdził, że nie znajduje podstaw do uznania zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, a także postanowienia wierzyciela, zostały wydane bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zatem z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Jednakże, zgodnie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przytoczone wyżej przepisy art. 134 i 135 p.p.s.a. dopuszczają zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w szczególności w treści art. 135 p.p.s.a., który nakazuje sądowi zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W rozpoznawanej sprawie przedmiot sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia dotyczącego zgodności z prawem działań organu I instancji, który w badanej sprawie jako organ egzekucyjny związany był stanowiskiem wierzyciela w zakresie uruchomienia wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłat abonamentowych RTV za ww. okres.
Skarżący zakwestionował istnienie obowiązku co do należności z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej RTV za przedmiotowy okres. Wskazał, że dokonał rejestracji odbiornika RTV używanego pod adresem ul. [...],
a po zmianie adresu w 1995 r. (na ul. [...]) zgłosił ten fakt w placówce pocztowej. Skarżący wyjaśnił, że na podstawie posiadanej książeczki radiofonicznej opłacał abonament radiowo-telewizyjny za okres od 1995 do 2008 roku (włącznie) ze wskazaniem nowego adresu posiadacza odbiornika. W 2009 roku placówka pocztowa odmówiła przyjęcia od Skarżącego wpłaty abonentowej za 2009 r. na podstawie książeczki radiofonicznej informując, iż wpłaty należy dokonywać na podstawie indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV. Skarżący podkreślił, że nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu ww. numeru, mimo że zawiadamiał wierzyciela o zmianie adresu.
Na wstępie wskazać należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej to sformalizowany środek obrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych
w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych
w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a. w egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w: 1) art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f - zobowiązanemu przysługują zarzuty określone
w § 1 pkt 6, 8 i 9; 2) art. 2 § 1 pkt 8 lit. g i pkt 9 - zobowiązanemu przysługują zarzuty określone w § 1 pkt 6 i 8-10.
Skarżący zgłosił zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 oraz pkt 4 u.p.e.a.
W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7,
9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie
art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa
w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.
Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem był związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszone przez Skarżącego zarzuty za niezasadne. Zajęte przez wierzyciela stanowisko, jako wiążące, stało się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w przedmiocie niezasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie postanowienia organu odwoławczego, którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji.
Wskazać przy tym należy, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów, a więc winien zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy poddawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych.
Takie stanowisko potwierdzenie jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z 18.01.2012 r., sygn. akt II GSK 1490/10, z 11.03.2011 r.,
sygn. akt II FSK 1904/09; z 28.10.2008 r., sygn. akt II FSK 1006/07, z 04.02.2011 r., sygn. akt II GSK 216/10; z 17.09.2014 r., sygn. akt II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z 19.01.2015 r., sygn. Akt I SA/Gl 1274/14).
Uprawnienia Poczty Polskiej S.A. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 u.o.a., a zatem opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku prowadzenia przez Pocztę Polską S.A. egzekucji.
Wskazać należy na wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku
z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22) stanowisko, że mimo iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Poczta Polska S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r. jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Poczta Polska S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.
Odnosząc się do podnoszonego w treści skargi zarzutu co do nieistnienia obowiązku Skarżącego z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej RTV za wskazany okres (zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), konieczne było odwołanie
się do przepisów u.o.a., które mają znaczenie dla oceny merytorycznej podniesionego w skardze zarzutu nieistnienia obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej RTV.
Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy
z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej). Tak w ww. wyroku TK z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, pkt 3.3.4. uzasadnienia).
Z akt sprawy wynika, że do zarejestrowania odbiornika RTV na nazwisko Skarżącego doszło przed rokiem 1995, a opłata abonamentowa była wnoszona przez Skarżącego na podstawie książeczki abonamentowej najpierw wg. adresu
– ul. [...] w S., a od roku 1995 do 2008 wg. adresu – ul. [...] z [...] w S..
Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r., jeżeli w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) Skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać mu indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenie z 25 września 2007 r.).
W § 3 tego rozporządzenia wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.
Rozporządzenie zawierało też załącznik nr 2 – wzór zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych.
Wskazać należy, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści bądź formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Skarżący posiadał odbiornik RTV, dokonał jego rejestracji, oraz nie dokonał jego wyrejestrowania. Z regulacji ustawowych i z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane.
Podkreślić należy, że skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji – to rolą wierzyciela jest wykazanie tego faktu w sposób niebudzący wątpliwości. Wierzyciel nie ma co prawda obowiązku przesłania abonentowi takiego zawiadomienia listem poleconym lub za zwrotnym potwierdzeniem odbioru
(§ 5 ust. 2 zd. drugie rozporządzenia z 2007 r.), ale powinien przedstawić jakikolwiek dowód nadania pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że je wysłano. Mimo, że obowiązek uiszczania opłaty wynika z u.o.a. i nie zależy w istocie od faktu rejestracji odbiornika, to realizacja przez Pocztę Polską powiadomień wynikających
z § 5 rozporządzenia z 2007 r. miała istotne znaczenie. Stanowi bowiem wypełnienie ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy na wierzyciela.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie sposób przyjąć na podstawie materiału dowodowego sprawy, że wierzyciel wykonał względem Skarżącego ww. obowiązek informacyjny.
Uznać należy, że wyjaśnienia udzielone przez wierzyciela były niewystarczające, bowiem nadal nie dowodzą, że przesyłka z pismem informacyjnym została Skarżącemu doręczona, ale także, że została nadana w Urzędzie Pocztowym. Niewystarczające w tym zakresie jest bowiem wskazywanie, że przedmiotowe zawiadomienie to jedynie wydruk z systemu informacyjnego potwierdzający istnienie obowiązku, czy też powoływanie się na znajdujący się w aktach sprawy wydruk duplikatu pisma o powiadomieniu o wskazanym numerze. Tym bardziej, że z treści tego dokumentu wynika, iż wierzyciel kierował go do Skarżącego, lecz na poprzedni adres – ul. [...] w S..
Wierzyciel nie przedstawił wiarygodnego dowodu, iż poza wygenerowaniem przedmiotowego pisma w istocie doszło do jego wysłania Skarżącemu, a co więcej na aktualny adres. Dostrzec przy tym należy, że Skarżący kategorycznie stwierdził, że spornego pisma nie otrzymał. Wierzyciel nie przedstawił więc przekonującego dowodu nadania przesyłki zawierającej ww. zawiadomienie. Słuszne jest wprawdzie twierdzenie wierzyciela, że żaden przepis u.o.a. nie wymaga aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych – listów poleconych, jednak nie uwzględnił, iż w przypadku sporu ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny. Wierzyciel nie wykazał zatem, że spełnił wobec Skarżącego ww. obowiązek informacyjny, tj. iż wysłał,
a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią.
Powyższe stwierdzenie, że wierzyciel nie wykazał należytego spełnienia obowiązku informowania nakazanego w ww. wyroku, a zatem wyrażając odmienne stanowisko w wydanym postanowieniu oznacza, że wierzyciel w swoim stanowisku dopuścił się naruszenia przepisów prawa w ramach sprawy objętej skargą na postanowienie organu egzekucyjnego. W takiej sytuacji konieczne więc było także uchylenie postanowienia wierzyciela, stosownie do art. 135 p.p.s.a., który dopuszcza możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżony akt (tu: postanowienie organu egzekucyjnego), ale również wszystkie inne akty lub czynności, które zostały wydane w ramach tej samej sprawy administracyjnej.
Ze wskazanych powyżej powodów Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowienia z 7 maja 2020 r. zawierającego stanowisko wierzyciela oraz utrzymującego je w mocy postanowienia z 17 sierpnia 2020 r., a także postanowień organu I instancji i organu odwoławczego, które swoje rozstrzygnięcia oparły na niedostatecznie zweryfikowanym materiale dowodowym. Zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Sąd uznał, że chociaż nie można organom egzekucyjnym zarzucić naruszenia prawa, gdyż podporządkowały się art. 34 § 1 u.p.e.a., to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska wierzyciela w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel zobowiązany będzie ponownie przedstawić swoje stanowisko w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem wskazań Sądu, tj. wykazania realizacji ww. obowiązku informacyjnego. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów Skarżącego. Przy rozpoznawaniu tych zarzutów organ egzekucyjny obowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną zawartą w wyroku, iż wierzyciel nie wykazał spełnienia przedmiotowego obowiązku informowania. Organ nie będzie zatem związany nakazem wyrażonym w art. 34 § 1 u.p.e.a. w sytuacji, gdyby wierzyciel ponownie uznał omawiany zarzut Skarżącego za nieuzasadniony. Takie wskazanie dla organu pozwoli bowiem na ostateczne załatwienie sprawy w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym) zgodnie z oceną prawną zawartą w wyroku. Uniemożliwi zarazem przedłużanie tego postępowania w razie odmiennego stanowiska wierzyciela, a taka sytuacja dodatkowo naruszałaby zasadę zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego od organu odwoławczego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego obejmujących wpis od skargi.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej - www.orzeczenia.nsa.gov.pl.