I SA/SZ 510/24

I SA/Sz 510/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Renata Bukowiecka-Kleczaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 888
art. 6c ust. 1, art. 6i ust. 1 pkt 1, art. 6m ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 6m ust. 1a, art. 6m ust. 2, art. 6o ust. 1, ust. 2, art. 6q ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 121 par. 1, art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 146 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2024 r. nr SKO/KD/408/674/2024 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia do lipca 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z dnia 8 grudnia 2023 r. nr SKP 3137.1.18.8485.2023.KR, II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz strony skarżącej G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy G., działając m.in. na podstawie art. 6o i art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm.; dalej "u.c.p.g.") w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej "o.p.") wydał w dniu 8 grudnia 2023 r. decyzję nr SKP [...], w której określił G. Towarzystwu Budownictwa Społecznego spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (dalej "skarżąca") wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomość położoną w G. przy ul. M. [...] od stycznia 2021 r. do lipca 2021 r. w kwocie 1.692,62 zł za każdy miesiąc.
Organ I instancji podał, że w dniu 2 lutego 2021 r. skarżąca jako właściciel i zarządca nieruchomości położonej w G. przy ul. M. [...], zabudowanej wielolokalowym budynkiem złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z datą obowiązywania – 1 stycznia 2021 r., w której wykazała ww. opłatę – 1.518,03 zł miesięcznie na podstawie uchwały nr XXVI/223/20 z dnia 5 listopada 2020 r. Rady Miejskiej w Gryfinie w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2020 r. poz. 5004; dalej "uchwała nr XXVI/223/20"). Dane do wyliczenia ww. opłaty organ I instancji ujął w tabeli nr 1. Organ I instancji wskazał, że skarżąca do deklaracji załączyła wykaz lokali, w których zamieszkiwała jedna osoba, a średnie zużycie wody w lokalu nie przekraczała 4 m3, co przedstawiono w tabeli nr 2.
Organ I instancji podał, że ww. deklaracja obowiązywała do 31 lipca 2021 r., gdyż w dniu 26 sierpnia 2021 r. skarżąca złożyła nową deklarację z uwagi na zmianę danych.
Organ I instancji wskazał, że w dniu 27 kwietnia 2022 r. WSA w Szczecinie wydał wyrok o sygn. akt I SA/Sz 149/22, w którym stwierdził nieważność § 1 ust.1 pkt 2 lit.a uchwały nr XXVI/223/20, zaś w pozostałym zakresie oddalił skargę na ww. uchwałę. W dniu 16 lutego 2023 r. NSA, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w Gryfinie od ww. wyroku WSA w Szczecinie, wydał wyrok o sygn. akt III FSK 899/22, w którym oddalił skargę kasacyjną.
Organ I instancji przypomniał, że § 1 ust.1 pkt 2 lit.a uchwały nr XXVI/223/20 nakazywał zastosowanie metody od "ilości zużytej wody" do obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku gdy w lokalu mieszkalnym zamieszkiwała jedna osoba, a średnie zużycie wody nie przekraczało 4 m3. Według organu I instancji, usunięcie ww. przepisu spowodowało powstanie stanu prawnego, w którym do nieruchomości w zabudowie wielorodzinnej zastosowanie miała metoda "od powierzchni lokalu", opisana w § 1 ust.1 pkt 2 lit.b uchwały nr XXVI/223/20 bez względu na ilość osób zamieszkujących w danej nieruchomości.
W ocenie organu I instancji, podmioty, które skorzystały z nieważnego przepisu mają obowiązek dokonać dopłatę różnicy w należnej opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ I instancji wyjaśnił skutki stwierdzenia nieważności przepisu uchwały i stwierdził, że wszystkie deklaracje składane przez zarządcę budynku wielolokalowego zawierające wyliczenie przedmiotowej opłaty o nieważny przepis są obarczone błędem, zaś zarządcy takich budynków winni złożyć nowe deklarację z prawidłowo wskazaną wysokością opłaty.
Organ I instancji podał, że pismem z 25 kwietnia 2023 r. poinformował skarżącą o konieczności złożenia korekty deklaracji. W odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, że dokonuje stosownych wyliczeń, lecz ostatecznie nie złożyła korekty deklaracji.
W dniu 13 października 2023 r. organ I instancji wydał postanowienie, w którym wszczął postępowanie w przedmiocie określenia skarżącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia do lipca 2021 r.
Organ I instancji przytoczył treść art. 6k ust.1 pkt 1 u.c.p.g. i wskazał, że uchwała nr XXVI/223/20 weszła w życie z dniem 1 stycznia 2021 r. Organ I instancji podał, że wobec stwierdzenia nieważności § 1 ust. 1 pkt 2 lit.a ww. uchwały, przedmiotowa opłata w zabudowie wielolokalowej naliczana jest wyłącznie od powierzchni lokalu mieszkalnego. Organ I instancji przytoczył treść art. 6o u.c.p.g. i wskazał, że był zobligowany do wydania niniejszej decyzji wobec uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych złożonej przez stronę deklaracji.
Organ I instancji przedstawił sposób wyliczenia przedmiotowej opłaty w tabeli
nr 3. Organ I instancji wyjaśnił, że jeżeli opłata określona w niniejszej decyzji nie została uregulowana lub została zapłacona w niższej kwocie, konieczne jest jej uiszczenie w całości lub w różnicy pomiędzy wpłaconą kwotą, a kwotą wynikającą z decyzji wraz z odsetkami.
Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym podniosła, że podwyższenie przez organ przedmiotowej opłaty narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadę niedziałania prawa wstecz i zasadę ochrony praw nabytych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wydało w dniu 19 czerwca 2024 r. decyzję nr SKO/KD/408/674/2024, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wskazał, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 6o i art. 6q ust.1 u.c.p.g. Wyjaśnił, że przedmiotowa opłata została określona w oparciu o § 1 ust. 1 pkt 2 lit.b uchwały
nr XXVI/223/20. Organ odwoławczy podał, że w przeciwieństwie do deklaracji złożonej w dniu 2 lutego 2021 r., w której skarżąca obliczyła opłatę m.in. na podstawie § 1 ust. 1 pkt 2 lit.a uchwały nr XXVI/223/20, zgodnie z którym przy lokalach mieszkalnych zamieszkanych przez jedną osobę, jeśli zużycie wody nie przekraczało 4 m3 miesięcznie, opłatę należało obliczyć jako iloczyn liczby mieszkańców i stawki opłaty w wysokości 25 zł. Wydanie zaskarżonej decyzji podyktowane było tym, że WSA w Szczecinie prawomocnym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2022 r. o sygn. akt I SA/Sz 149/22 stwierdził nieważność § 1 ust. 1 pkt 2 lit.a uchwały nr XXVI/223/20.
Organ odwoławczy podał, że wobec braku korekty deklaracji organ I instancji zobowiązany był do wydania decyzji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że organy administracji publicznej są obowiązane działać na podstawie przepisów prawa, do których należy prawo miejscowe, w tym uchwały rady gminy (miasta) (art. 120 o.p.). Przepisy art. 101 i art. 94 ustawy o samorządzie gminnym przewidują stwierdzenie nieważności uchwały sprzecznej z prawem, co powoduje utratę mocy wiążącej takiego aktu od momentu jego podjęcia (ex tunc). Wobec stwierdzenia nieważności § 1 ust. 1 pkt 2 lit.a uchwały nr XXVI/223/20, część uchwały dotycząca stawki podatkowej okazała się niewiążąca, przez co opłata obliczona przez skarżącą była nieprawidłowa. Według organu odwoławczego, wydanie decyzji przez organ I instancji nie stanowi działania wstecz, bowiem uchwała w zakresie w jakim stwierdzono jej nieważność, nie obowiązywała od momentu jej podjęcia. Określenie opłaty nastąpiło przy tym przed upływem terminów z art. 70 o.p. W ocenie organu odwoławczego, nie można także skutecznie zarzucać organowi I instancji prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady z art. 121 o.p., gdyż dotyczy ona sposobu prowadzenia postępowania, w tym postępowania organu, a nie stosowanych przez niego przepisów.
Zdaniem organu odwoławczego, decyzja organu I instancji była prawidłowa, zaś przy ocenie podstaw prawnych i faktycznych wydania decyzji określającej wysokość opłaty, nie uwzględnia się skutków finansowych podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu.
Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:
1. art. 233 § 1 pkt 1 o.p., przez zaniechanie uchylenia skarżonej decyzji, pomimo że decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
2. art. 122 i art. 187 § 1 o.p., przez wadliwą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkującą przyjęciem, że wydanie decyzji organu I instancji skutkowało naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz i nie doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym ludności lokalnej;
3. art. 122 i art. 187 § 1 o.p., przez wadliwą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkującą przyjęciem, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ I instancji był uprawniony do oceny prawidłowości złożonej przez skarżącą deklaracji i wydania decyzji z dnia 8 grudnia 2023 r. w przypadku braku ziszczenia się warunków wynikających z art. 6o u.c.p.g.;
4. art. 2a ust. 1 w związku z art. 2a ust. 5 oraz 6i ust. 1 pkt 1 i art. 6i ust.1a u.c.p.g., przez ich niezastosowanie;
5. art. 6o ust. 2 u.c.p.g., przez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące obciążeniem obywateli, negatywnymi konsekwencjami błędów legislacyjnych organu stanowiącego prawo miejscowe;
6. art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez naruszenie wynikającej z niego zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych;
7. art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, przez naruszenie wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady niedziałania prawa wstecz oraz zasady ochrony praw słusznie nabytych.
Zarzuty zostały uszczegółowione w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór w sprawie dotyczy określenia skarżącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości wyższej na skutek stwierdzenia nieważności zapisu uchwały, na podstawie którego skarżąca uiściła wcześniej ww. opłatę.
Gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.).
Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.).
Wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i określenie stawki opłaty następuje w drodze uchwały rady gminy.
W niniejszej sprawie jest to uchwała nr XXVI/223/20.
Deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6m ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.).
Przez właścicieli nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością (art. 2 ust.1 pkt 4 u.c.p.g.).
Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1a u.c.p.g.). W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana (art. 6m ust. 2 u.c.p.g.).
W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ust. 1 u.c.p.g.).
Wskazać należy, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego (art. 6q ust. 1 u.c.p.g.).
Z powyższego przepisu wynika, że postępowanie w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie mają przepisy o.p., co przesądza o wyłączeniu stosowania w tych postępowaniach przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to również, że w sprawach dotyczących opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ administracji nie staje się organem podatkowym, zaś sama opłata nie staje się podatkiem, do którego zastosowanie ma dana stawka podatkowa. Do opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mają zastosowanie odpowiednie stawki opłaty, które wynikają podjętej przez radę gminy uchwały. Użycie zatem przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji sformułowania "stawka podatkowa" było nieprawidłowe, lecz w ocenie Sądu, nie miało to wpływu na wynik postępowania.
Jak wynikało z akt, uchwała nr XXVI/223/20 została poddana kontroli sądowej w wyniku, której stwierdzono nieważność § 1 ust. 1 pkt 2 lit.a, tj. metody ustalenia przedmiotowej opłaty w zabudowie wielolokalowej w sytuacji, gdy lokal mieszkalny zajmowała jedna osoba, zaś zużycie średniomiesięczne wody w tym lokalu nie przekraczało 4 m3.
Stwierdzenie nieważności uchwały (lub jej części) wywołuje skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W tej sytuacji uchwałę należy potraktować tak jakby nigdy nie została podjęta. Oznacza to, że wyłączną metodą ustalenia przedmiotowej opłaty w zabudowie wielorodzinnej zgodnie z § 1 ust.1 pkt 2 lit.b uchwały nr XXVI/223/20 stanowił iloczyn powierzchni lokalu mieszkalnego i stawki opłaty, określonej w ust. 3.
W zaistniałej sytuacji nie można więc mówić o naruszeniu zakazu działania prawa wstecz. Normie prawa nie nadano mocy obowiązującej sprzed jej ustanowienia, gdyż skutki prawne wywoływała już z 1 stycznia 2021 r. (dzień wejścia w życie uchwały nr XXVI/223/20).
W przepisach u.c.p.g. zasadą jest samoobliczenie należnej opłaty przez podmioty zobowiązane do jej uiszczenia. Następuje to na podstawie złożonej przez dany podmiot deklaracji. Na podstawie złożonej deklaracji podmiot zobowiązany jest do zapłaty miesięcznie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rachunek bankowy organu gminy. W przypadku zmiany danych w dotychczas złożonej deklaracji, podmiot zobowiązany do zapłaty ww. opłaty składa nową deklarację z uwzględnieniem odpowiednich zmian. Organ administracyjny działa z urzędu dopiero w sytuacji gdy dane, wynikające z tej deklaracji budzą jego wątpliwości co do ich prawidłowości lub gdy podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty nie złożył stosownej deklaracji. Organ administracyjny zobowiązany jest wówczas wszcząć postępowanie administracyjne i określić wysokość należnej opłaty.
Bezsporne było, że uiszczona przez skarżącą opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi obliczona została przez nią zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 lit.a uchwały nr XXVI/223/20 oraz danymi, wynikającymi ze złożonej deklaracji.
Stwierdzenie nieważności ww. przepisu przez WSA w Szczecinie doprowadziło do sytuacji, że skarżąca uiściła przedmiotową opłatę w wysokości niższej niż należna, zaś dane wskazane w deklaracji okazały się z tego powodu nieprawidłowe.
Zdaniem Sądu, w sprawie organy administracji nie naruszyły art. 6o ust. 2 u.c.p.g., gdyż przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Organy administracji nie naruszyły także art. 2a ust. 1, ust. 5 i art. 6i ust. 1a u.c.p.g., gdyż przepisy te obowiązują dopiero od 1 stycznia 2022 r. i zostały wprowadzone przez ustawę z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o odpadach (Dz. U. z 2021 r. poz.1648).
W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym w 2021 r.
Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Z powyższym przepisem koresponduje art. 121 § 1 o.p., na podstawie którego postępowanie podatkowe prowadzone jest w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Stosownie do art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Przepis ten znajduje odbicie w art. 120 o.p., który stanowi, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.
Jak podkreślono w uzasadnieniu uchwały NSA z 14 marca 2011 r. w sprawie o sygn. akt II FPS 8/10, przepisy prawne nie mogą dawać organom państwowym możliwości nadużywania swojej pozycji wobec obywatela, łamać ustalonych reguł postępowania, czy zastawiać pułapek (por. L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne Zarys wykładu, Warszawa 2005r., s. 63). Jako przykład NSA przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 kwietnia 1997r., sygn. akt U 11/97 (publ. OTK-A
1997 r. Nr 5-6, poz. 67), w którym wskazano, że określając treść zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa nie można lekceważyć faktu, że dla obywateli treść prawa przejawia się przede wszystkim w sposobie jego stosowania przez organy państwowe. Zdaniem Trybunału, sądowe stosowanie prawa polega na stosowaniu norm ogólnych i abstrakcyjnych do konkretnych indywidualnych przypadków.
W demokratycznym państwie prawnym stanowienie i stosowanie prawa nie może być pułapką dla obywatela, a obywatel powinien mieć możliwość układania swoich spraw w zaufaniu, iż nie naraża się na niekorzystne skutki prawne swoich decyzji i działań niemożliwe do przewidzenia w chwili podejmowania tych decyzji i działań (por. orzeczenie TK z 3 grudnia 1996 r., sygn. akt K 25/95, publ. OTK ZU Nr 6/1996, s. 301; wyrok TK z 25 listopada 1997 r., sygn. akt K 26/97; publ. OTK ZU Nr 5 i 6/1997, poz. 64).
Zdaniem Sądu, przepisu art. 120 o.p. nie można rozumieć w ten sposób, że istnienie przepisu prawa jest nadrzędną wartością wykluczającą analizę konkretnego przypadku w odniesieniu do zasady słusznego interesu obywatela.
Z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, że treścią zasady praw nabytych jest zakaz stanowienia przepisów arbitralnie odbierających lub ograniczających prawa podmiotowe przysługujące jednostce lub innym podmiotom prywatnym występującym w obrocie prawnym. Nie ma przy tym znaczenia czy prawo to zostało nabyte na podstawie indywidualnego aktu organu władzy, czy wprost na podstawie ustawy z chwilą spełnienia określonych w niej przesłanek. Należy jednak pamiętać, że ochroną z ww. zasady nie są objęte prawa nabyte niesłusznie lub niegodziwie, a także prawa nie mające oparcia w założeniach obowiązującego w dacie orzekania porządku konstytucyjnego.
Zdaniem Sądu, odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, nie można mówić o naruszeniu zasady ochrony praw nabytych. Jak już wyżej wskazano, organ gminy nie wydał nowego aktu, który ograniczałby dotychczasowe prawa podmiotu, zobowiązanego do uiszczenia przedmiotowej opłaty. Zapisy uchwały nr XXVI/223/20 obowiązywały od 1 stycznia 2021 r., poza § 1 ust. 1 pkt 2 lit.a., którego stwierdzono nieważność. Zastosowanie metody obliczenia przedmiotowej opłaty, wynikającej z nieważnego przepisu dla konkretnego mieszkańca budynku wielolokalowego można przyrównać na tle przepisów podatkowych do ulgi w zobowiązaniu podatkowym. Uiszczenie przedmiotowej opłaty, tak samo jak uiszczenie danego podatku jest obowiązkiem danego podmiotu, a nie jego prawem. "Ulga" w przedmiotowej opłacie została przyznana niesłusznie, choć strona nie ponosi w tym zakresie winy.
Wskazać należy również, że w orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach podatkowych często odwoływano się do zasady zaufania do organów podatkowych. Sąd uznał za zasadne przytoczenie niektórych z nich poniżej. Zasada zaufania do organów podatkowych oznacza m.in., iż uchybienia organu prowadzącego postępowanie nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela, który działa w dobrej wierze i w zaufaniu do treści otrzymanej decyzji (wyrok NSA w Warszawie z 9 listopada 1987 r. o sygn. akt III SA 702/87). Nie można przerzucać na podatnika błędów lub uchybień popełnionych przez samego prawodawcę (niejasność przepisów), jak i przez organ podatkowy (niewłaściwa ich interpretacja – wyrok NSA w Warszawie z 17 czerwca 1988 r. o sygn. akt III SA 118/88). Z kolei w wyroku z 2 kwietnia 2004 r. o sygn. akt V SA 808/03 WSA w Warszawie wskazał, że jeżeli weryfikacja dotyczy klasyfikacji taryfowej, organ celny powinien uwzględniać, czy i na ile zgłaszający mógł zastosować w zgłoszeniu celnym prawidłowy kod PCN, to znaczy, czy obowiązujące przepisy dotyczące klasyfikacji (tzn. regulacje zawarte bezpośrednio w Taryfie celnej, Wyjaśnieniach do taryfy celnej lub w innych przepisach) są na tyle precyzyjnie sformułowane, że umożliwiały zgłaszającemu, przy zachowaniu należytej staranności, prawidłowe zaklasyfikowanie towaru, a także czy wcześniejsze działania organu celnego nie przyczyniły się do zastosowania przez zgłaszającego nieprawidłowej klasyfikacji taryfowej towaru. NSA w Łodzi nawiązał do zasady zaufania również w wyroku z 6 lipca 1994 r. o sygn. akt SA/Łd 1024/94. Orzeczenie to zostało wydane w sprawie, w której organ celny miał podjąć decyzję na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 8 czerwca 1993 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy (Dz.U. Nr 51, poz. 235 ze zm.), zawierającego błąd w postaci rozbieżności między tekstem ogłoszonym w Dzienniku Ustaw a tekstem uchwalonym przez tę Radę. Organ celny, który rozstrzygał tę sprawę, nie przyjął za podstawę decyzji tekstu ogłoszonego, lecz tekst oryginalny, który dopiero w późniejszym czasie (po wydaniu decyzji), w wyniku sprostowania tego błędu w drodze obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów, stał się aktem ogłoszonym. NSA uznał postępowanie organów celnych za nieuprawnione i uchylił zaskarżoną decyzję, wyjaśniając, że strona ma prawo oczekiwać rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy na podstawie aktu prawnego ogłoszonego we właściwym akcie promulgacyjnym. Późniejsze sprostowanie błędu, nawet oczywistego, nie może wywierać negatywnych skutków z mocą wsteczną dla obywatela i odnosić się także do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia sprostowania. Z kolei WSA w Warszawie w wyroku z 21 października
2011 r. o sygn. III SA/Wa 2643/10 wyjaśnił, że podatnik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji wadliwych działań i zaniedbań organów władzy.
W demokratycznym państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której błędy ustawodawcy są źródłem korzyści ekonomicznych państwa (por. Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany pod red. L. Etela, LEX/el. 2024, do art. 120).
Zdaniem Sądu, przytoczone powyżej poglądy sądów administracyjnych należy odnieść do realiów niniejszej sprawy. Bezspornie skarżąca nie miała wpływu na podjęcie przez Radę Miejską w Gryfinie uchwały nr XXVI/223/20 o określonej treści.
Skarżąca, składając deklarację kierowała się m.in. § 1 ust. 1 pkt 2 lit.a uchwały nr XXVI/223/20, który swoje odzwierciedlenie miał w druku deklaracji, ustalonym na podstawie uchwały Rady Miejskiej w Gryfinie z dnia 17 grudnia 2020 r. nr XXVIII/245/20 w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości oraz warunków i trybu składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2020 r. poz. 5301).
W ocenie Sądu, nie można zatem przerzucać skutków finansowych na podmiot, którego zachowanie nie przyczyniło się do powstania sytuacji, w której uiszczona opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi została uiszczona w wysokości niższej niż należna na skutek podjęcia przez organ gminy uchwały, której przepis został uznany za nieważny.
Z tego względu, Sąd uznał, że postępowanie organów administracyjnych w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi naruszyło zasadę zaufania do władzy publicznej, co skutkowało uchyleniem przez Sąd decyzji wydanych przez te organy oraz umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art.135 p.p.s.a. i art. 146 § 3 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Na rzecz skarżącej zasądzono od organu odwoławczego kwotę 4.017 zł tytułem poniesionych kosztów postępowania, w tym 400 zł - wpisu sądowego, 3.600 zł - wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł - opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa.
Przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.