I SA/Sz 504/20

I SA/Sz 504/20 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2020-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel /sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II GSK 387/21 - Wyrok NSA z 2024-05-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 240 par. 1 pkt 4, art. 148, art, 149, art.150
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi A.R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach, po wznowieniu postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] którą odmówił A. R. ( zw. dalej: "stroną" bądź "skarżącym") uchylenia swojej ostatecznej decyzji nr [...] z [...] maja 2018 r.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy:
Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. decyzją nr [...] z [...].05.2018r. wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach poza kasynem gry. Przedmiotową decyzję doręczono w trybie art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., zw. dalej: "O.p.") dnia [...].2018 r., nie została ona zaskarżona i stała się ostateczna [...].06.2018 r.
Wnioskiem z dnia [...].10.2019r. strona zwróciła się do organu I instancji
o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...].05.2018 r.,
z powodu zaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., tj. strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wydanie ww. decyzji było poprzedzone skierowaniem do strony korespondencji, w tym decyzji
z [...].05.2018 r. doręczanej na adres [...], [...], podany przez stronę w 2015 r., pod którym od dawna nie przebywała.
Decyzją nr [...] z [...].01.2020 r. Naczelnik Z. Urzędu Celno- Skarbowego w S. odmówił uchylenia swojej ostatecznej decyzji nr [...] z [...].05.2018r.
W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, że całość korespondencji w sprawie kierowana była na adres do doręczeń w kraju wskazany i zgłoszony przez stronę
w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG), której zapisy korzystają z domniemania prawdziwości w odniesieniu do organu, jak i wszystkich uczestników obrotu gospodarczego i prawnego. Tym samym organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 O.p.
Od powyższej decyzji, strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła odwołanie, zarzucając organowi I instancji naruszenie: art. 148 § 1 O.p., art.122 O.p.
i art. 187 O.p., art. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 5, art. 33 ustawy z 2.07.2004 r.
o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 8 k.p.a., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie z jego pierwotnym wnioskiem oraz
o wstrzymanie wykonania decyzji z [...]05. 2018 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] maja
2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Nakreślając ramy prawne sprawy organ odwoławczy na wstępie zbadał dopuszczalność wznowienia postępowania na wniosek pełnomocnika podatnika
z [...].10.2019 r. stwierdzając, że pełnomocnik był prawidłowo umocowany
i uprawniony do złożenia takiego wniosku. Wniosek dotyczy także decyzji która posiada walor decyzji ostatecznej. Strona we wniosku jako podstawę wznowienia wskazała - art. 240 § 1 pkt 4 O.p. tym samym spełniony warunek dotyczący wskazania w żądaniu podstawy wznowienia. Równocześnie organ zbadał, iż dopełniono warunku złożenia wniosku w terminie miesiąca od daty powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.
Wobec powyższych ustaleń, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zachodziły przesłanki dopuszczalności wznowienia, a zatem organ I instancji prawidłowo postanowieniem z [...].12.2019 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej swoją ostateczną decyzją z [...].05.2018r.
Następnie organ odwoławczy wskazał, iż katalog podstaw wznowienia postępowania, wymienionych enumeratywnie w art. 240 § 1 O.p. którego treść przywołał, ma charakter zamknięty.
Strona w uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania podniosła, że
w toku postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej cała korespondencja kierowana do niej, była doręczana na adres: [...], [...]. Zdaniem strony, ten tryb doręczania korespondencji był błędny, bowiem ww. adres został podany organowi w 2015 r., a strona od dawna tam nie przebywała, zaś
z końcem 2015r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej.
W ocenie strony, nie z własnej winy nie brała udziału w prowadzonym postępowaniu, gdyż wszelkie ustalenia organu leżące u podstaw wydanej decyzji były czynione w 2015r., zaś od tego czasu nie podjęto żadnej merytorycznej czynności, jak również realnej próby kontaktu z nią. Strona wskazała, iż nie prowadzi działalności gospodarczej pod ww. adresem od stycznia 2016r. Nadto, organ miał świadomość
o prawdopodobnym przebywaniu jej za granicą, o czym świadczą dane pozyskane przez organ z bazy PESEL. Do wniosku załączono wydruk z ewidencji CEiDG wygenerowany [...].10.2019r., w którym według wskazanej w raporcie daty aktualizacji [...].09.2019 r. widniało: " Zgłoszony status indywidualnej działalności gospodarczej - wykreślony", "data zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej - 2015-12-31" z jednoczesnym wskazaniem "S. ul. [...], nr [...], lok. [...], [...]" jako "Adresu głównego miejsca wykonywania działalności" oraz "Adresu do doręczeń".
Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem ustaleń organu I instancji było zatem stwierdzenie istnienia albo nieistnienia przesłanki wznowieniowej, powołanej we wniosku z [...].10.2019r., o której stanowi art. 240 § 1 pkt 4 O.p. tj. strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ I instancji winien był zbadać, czy doszło do równoczesnego spełnienia dwóch koniecznych przesłanek, tj. niebranie przez stronę udziału w postępowaniu oraz brak winy strony w tym niebraniu udziału.
Organ odwoławczy dodał, że nie bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest także fakt, że na mocy art. 91 ustawy z 19.11.2009r. o grach hazardowych (t.j. w Dz.U.
z 2019r., poz. 847 ze zm.) do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy O.p.,
w tym art. 148 O.p.,149 O.p., art. 150 O.p. dotyczące doręczania pism osobom fizycznym, których treść organ powołał. Z treści art. 148 § 1 O.p. wynika, że zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym pod adresem ich zamieszkania albo na adres do doręczeń w kraju. Oba te adresy są równorzędne i jednocześnie wykluczające się,
a zatem użycie któregokolwiek z nich przez organ podatkowy jest co do zasady działaniem prawidłowym.
Z akt sprawy wynika, że [...].09.2015r. funkcjonariusze Urzędu Celnego
w S. przeprowadzili w lokalu mieszczącym się przy [...]
w S. czynności kontrolne w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach. W lokalu zastano jego najemcę – stronę, która w konsekwencji przeprowadzonego postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...].05.2018r., została uznana za urządzającego gry na automatach. Organ odwoławczy podkreślił, że w dacie kontroli, tj. [...]09.201 5r. strona złożyła oświadczenie o następującej treści: "Podaję mój adres do korespondencji: J. [...]. Mój adres zamieszkania to Niemcy S. ". Ww. adresem do doręczeń, strona posłużyła się także [...].10.2015 r. w treści pisma skierowanego do Urzędu Celnego w S. w sprawie o sygn. akt RKS [...], a także podczas przesłuchania dokonanego w siedzibie organu w dniu [...].10.2015r.
Postanowieniem z [...].03.2018 r. Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S.. wszczął z urzędu wobec podatnika postępowanie
w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Postanowienie skierowano na adres do doręczeń w kraju podany przez stronę [...].09.2015r. (w trakcie czynności kontrolnych) i potwierdzony przez organ
w dacie wszczęcia postępowania jako aktualny adres prowadzenia przez ww. działalności gospodarczej. Z uwagi bowiem na prowadzenie przez stronę działalności gospodarczej w dniu [...].03.2018r. (dzień przed wszczęciem postępowania) wygenerowano z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG) raport, z którego wynikały następujące informacje: "Zgłoszony status indywidualnej działalności gospodarczej — aktywny", "Data zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej - brak zapisów", "Adres głównego miejsca wykonywania działalności" oraz "Adres do doręczeń " - ul. [...] nr [...] lok. [...] [...]. Raport o tożsamej treści wygenerowano także w dacie wydania decyzji nakładającej karę pieniężną,
tj. [...].05.2018r.
Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że w dacie wydania decyzji,
tj. [...].05.2018r. organ I instancji sporządził także raport z Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (rejestru PESEL) z którego wynikało, że - według wskazanej w raporcie daty aktualizacji [...].01.2016r. - jako kraj zamieszkania ww. w rejestrze widniała "Irlandia", natomiast brak było jakichkolwiek innych adresów, czy to pobytu stałego, czy pobytu czasowego. Organ podkreślił, że powyżej wskazane dane, zarówno w bazie CEiDG, jak i w bazie PESEL są danymi wskazanymi przez stronę.
W ocenie organu odwoławczego, powyższe okoliczności oznaczają, że dysponując danymi z powołanych baz a w szczególności adresem do doręczeń, korespondencję w sprawie wymierzenia kary pieniężnej należało kierować na adres
[...] [...].
Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z obowiązującą w dniu wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, ustawą z 2.07.2004r.
o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. z 2017r., poz. 2168 ze zm.) została utworzona Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (CEiDG) której zadaniem było m.in. ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi i obligatoryjne wpisy dotyczące szeregu danych w tym: adresu do doręczeń oraz adresów, pod którymi jest wykonywana działalność gospodarcza. Od 30.04.2018r. ustawę o swobodzie działalności gospodarczej zastąpiła obowiązująca obecnie ustawa z 06.03.2018r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 1291 ze zm.), która zawiera analogiczne uregulowania.
Zdaniem organu odwoławczego, uwzględniając powyższe uregulowania zasadnym było przyjęcie, że zgłoszony przez stronę do CEiDG adres do doręczeń był adresem, na który należało kierować korespondencję w toku prowadzonego postępowania. Adres ten korzystał bowiem z domniemania prawdziwości i odpowiadał scharakteryzowanemu w art. 148 § 1 O.p. adresowi do doręczeń w kraju. Nadto,
w dacie kierowania do strony pism urzędowych, adres ten widniał w ewidencji jako aktualny adres podmiotu prowadzącego aktywnie działalność gospodarczą. Zatem uzasadnione było kierowanie całej korespondencji adresowanej do strony, na ww. adres. Z uwagi zaś na niepodjęcie przesyłek w terminie, zostały one uznane za doręczone w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 150 § 4 O.p., przy czym doręczenie to spełnia wszystkie wymogi przewidziane w cyt. normie prawnej - przesyłki były awizowane dwukrotnie, pod wskazanym przez stronę adresem do doręczeń
w kraju. Doręczenia te były zatem skuteczne, a co za tym idzie nie można twierdzić, że strona nie miała zapewnionego, ze strony organu prowadzącego postępowanie, udziału w którymkolwiek ze stadiów postępowania.
Organ odwoławczy wskazał, że brak udziału strony w postępowaniu ma charakter obiektywny po stronie organu i w ocenie organu odwoławczego nie wystąpił
w przedmiotowej sprawie.
Oceniając natomiast czy nie z własnej winy strona nie brała udziału
w postępowaniu, organ odwoławczy wskazał, na przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz ustawy o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, które to akty prawne zobowiązują stronę prowadzącą działalność gospodarczą - do złożenia wniosku o dokonanie zmian w CEiDG, w terminie 7 dni od dnia zmiany danych dotyczących m.in. adresu do doręczeń, jak również wniosku o wykreślenie z ww. bazy w terminie 7 dni od daty trwałego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wynika z akt sprawy, wpisy wprowadzone do CEiDG, pozostawały w bazie w niezmienionym stanie od dnia [...].12.2014r. kiedy rozpoczęto wykonywanie działalności gospodarczej aż do dnia [...].09.2019r. kiedy dokonano - na wniosek zainteresowanego - wykreślenia wpisu
z rejestru.
W ocenie organu odwoławczego, w takiej sytuacji nie można mówić o braku winy strony w niebraniu udziału w postępowaniu. Wręcz przeciwnie organ stwierdził, że strona wykazała się brakiem staranności w prowadzeniu własnych spraw i poprzez niewykonanie ciążących na niej obowiązków ustawowych doprowadziła do sytuacji,
w której organ kierował korespondencję na ujawniony w bazie oraz wskazany przez stronę w toku czynności kontrolnych, jak również w toku postępowania karno-skarbowego - adres do doręczeń w kraju.
Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że zasadnie organ I instancji doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie brak było przesłanek do wznowienia postępowania a działania podjęte przez organ I instancji, zostały podjęte w granicach zakreślonych brzmieniem art. 240 § 1 O.p.
Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy uznał je za nieuzasadnione.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 122 i art.187 O.p. przez złamanie zasady zupełności postępowania dowodowego poprzez pominięcie faktu, że skarżący nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu i przebywał za granicą, a nadto błędne ustalenie, że podając adres do korespondencji skarżący był zobligowany do stosowania art. 146 § 1 O.p., podczas gdy wówczas nie był stroną postępowania,
2. art. 148 § 1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i utożsamienie adresu wskazanego w CEIDG z "adresem do doręczeń w kraju" oraz uznanie, że doręczenia dokonywane w postępowaniu podatkowym były skuteczne w sytuacji, gdy skarżący nie wiedział o toczącym się w stosunku do niego postępowaniu, żadne pismo nie zostało przez niego odebrane pod adresem [...] w S., a nadto organ miał wiedzę, że odwołujący się mieszkał poza granicami kraju, co w konsekwencji pozbawiało skarżącego możliwości obrony jego praw,
3. art. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 5, art. 33 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r.
o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy ustawa reguluje czynności związane z prowadzeniem działalności gospodarczej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz obowiązki organów w tym zakresie, a zatem dotyczy wyłącznie przedsiębiorców w związku z wykonywaniem przez nich działalności gospodarczej oraz organów w tożsamym zakresie,
4. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie skarżącego do organów państwa w sytuacji, kiedy rzetelne prowadzenie postępowania pozwoliłoby wyjaśnić, że przy odrobinie dobrej woli organu I instancji, korespondencja kierowana do skarżącego wysyłana zostałaby na prawidłowy adres do doręczeń, który Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. ustalił bez trudu.
W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa.
Na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zw. dalej ; "p.p.s.a."), Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych określoną w art. 128 O.p. decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej lub w ustawach podatkowych.
Powołana wyżej zasada pełni bardzo ważną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walor trwałości i domniemania prawidłowości. W konsekwencji, wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków.
Odstępstwem od powyższej zasady są tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym tryb wznowienia postępowania.
Instytucja wznowienia postępowania nie służy ponownemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania jest zatem instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Wskazuje się przy tym, iż instytucja ta nie może być wykorzystywana do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Nie jest to bowiem kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne postępowanie nadzwyczajne, którego granice są ściśle ograniczone konkretną podstawą prawną wymienioną w art. 240 § 1 O.p..
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20.10.2010 r., sygn. akt I FSK 1716/09 a Sąd w składzie rozpoznającym sprawę ocenę tę w pełni podziela, istota tego postępowania sprowadza się w pierwszym etapie do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności "uruchomienia" trybu nadzwyczajnego, o czym stanowi art. 243 § 1 cyt. ustawy. W drugim etapie organ podatkowy przede wszystkim ustala, czy rzeczywiście w sprawie zachodzi którakolwiek ze wskazanych w art. 240 § 1 ww. ustawy, podstaw wznowienia postępowania a w razie pozytywnego wyniku tych czynności, przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania
i rozstrzygnięcia istoty sprawy podatkowej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej.
Skarżący wnioskiem z dnia [...].10.2019 r. zwrócił się do organu I instancji
o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z [...].05.2018 r. (którą to decyzją organ I instancji wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł
z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach poza kasynem gry), z powodu zaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., tj. strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wydanie ww. decyzji było poprzedzone skierowaniem do niego - postanowienia o wszczęciu postępowania, postanowienia w przedmiocie włączenia do postępowania dokumentów sporządzonych w toku czynności kontrolnych z [...].09.2015r. oraz zawiadomienia
o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, które to dokumenty, jak również ww. decyzja, były doręczane przez organ na adres [...], [...] - podany przez stronę w 2015 r. pod którym od dawna nie przebywała, a z końcem grudnia 2015 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie strony, nie z własnej winy nie brała udziału w prowadzonym postępowaniu, gdyż wszelkie ustalenia organu leżące
u podstaw wydanej decyzji były czynione w 2015r., zaś od tego czasu nie podjęto żadnej merytorycznej czynności, jak również realnej próby kontaktu ze stroną. Strona nie prowadziła bowiem działalności gospodarczej pod ww. adresem od stycznia 2016r.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena zaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., mogącej skutkować uchyleniem ostatecznej decyzji którą organ wymierzył skarżącemu, karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach poza kasynem gry.
Skarżący kwestionuje zarówno ustalenia faktyczne organów jak i ich ocenę prawną, która legła u podstaw zaskarżonej decyzji, wskazując na brak swej winy
w nieuczestniczeniu w prowadzonym postępowaniu.
Zdaniem organu, w stanie faktycznym sprawy przesłanka ta nie wystąpiła, zatem brak było podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji wymierzającej stronie karę pieniężną.
W zaistniałym sporze rację należało przyznać organom.
Podstawę prawną działania organów stanowi art. 240 § 1 pkt 4 O.p. zgodnie
z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Na tle tego przepisu w piśmiennictwie (zob. Presnarowicz Sławomir. Art. 240. W: Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany. LEX, 2019) wskazuje się, że
w przypadku tej przesłanki wznowienia postępowania de facto muszą wystąpić dwie okoliczności jednocześnie: brak udziału strony w postępowaniu oraz brak zawinienia strony (przyczynienia się) w niewzięciu udziału w tymże postępowaniu.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że udział strony w każdym stadium postępowania dotyczy postępowania podatkowego zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Należy go rozumieć jako udział strony w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i udział strony w czynnościach, które przewiduje Ordynacja podatkowa. Przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. zostaje spełniona zarówno wtedy, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu podatkowym, jak i wtedy, gdy brała jedynie w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia. Natomiast brak winy ("nie z własnej winy") ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ podatkowy nie zawiadamia strony o przeprowadzanych dowodach (art. 190 O.p.), o możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, by okoliczność faktyczną można było uznać za udowodnioną (art. 192 op), czy też nie zapoznano strony z całokształtem zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1 op) (wyrok NSA w Rzeszowie z 17.08.1999 r., sygn. akt SA/Rz 282/99).
"Nieuczestniczenie w postępowaniu, które stanowi podstawę wznowienia, musi nastąpić bez winy strony. Oznacza to, że jest ono wynikiem błędu proceduralnego organu, którego konsekwencją było niedopuszczenie strony do postępowania. Brak uczestnictwa uważa się za powstały bez winy strony również wówczas, gdy był on wynikiem wystąpienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód (np. siły wyższe)" -wyrok NSA z 13.03.2002 r., sygn. akt III SA 2415/01.
Również w orzeczeniu z 13.09.2016 r. (sygn. akt II FSK 2297/14) NSA zauważył, że "dla wznowienia postępowania z powodu przesłanki wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. niewystarczające jest samo stwierdzenie, że strona nie brała w nim udziału, ale konieczne jest wskazanie przez stronę swego braku zawinienia.
W konsekwencji strona powinna powołać się na okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiły udział strony w postępowaniu podatkowym".
Istota sporu w niniejszej sprawie pomiędzy skarżącym a organem sprowadza się w zasadzie do oceny, czy w toku prowadzonego przez Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. postępowania
w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach poza kasynem gry, organ dokonywała prawidłowych doręczeń do strony, czyli czy doręczał korespondencję na właściwy adres.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 148 § 1 O.p., pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Natomiast w myśl § 2 pkt 2 cyt. ustawy, pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji.
W przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie
o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń (art. 149 O.p.).
Z kolei przepis art. 150 O.p. stanowi:
"§ 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z 23.11.2012r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.
§ 2. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz
z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy
w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź
w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
§ 3. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy.
§ 4. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływam ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy."
Mając na uwadze brzmienie ww. przepisów, a w szczególności treść art. 148 § 1 O.p. należy podzielić stanowisko organu, że zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym pod adresem ich zamieszkania albo na adres do doręczeń w kraju. Z treści wskazanego przepisu wynika, że organ prowadzący postępowanie w oparciu przepisy Ordynacji podatkowej winien doręczać korespondencję stronie jedynie w sposób wskazany w art. 148 O.p., nie musząc poszukiwać innych adresów strony.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2018 r., korespondencja do skarżącego doręczana była na adres do doręczeń kraju tj.
[...], [...]. Sierowanie decyzji na ten właśnie adres nastąpiło zgodnie z treścią art. 148 § 1 O.p. Adres ten bowiem został wskazany organowi przez skarżącego dwukrotnie. Pierwszy raz, w trakcie kontroli w lokalu mieszczącym się przy [...] w dniu [...].09.2019r., wtedy to skarżący złożył oświadczenie o następującej treści: "Podaję mój adres do korespondencji: J. [...]." Takim samym adresem do doręczeń skarżący posłużył się także [...].10.2015r. w treści pisma skierowanego do Urzędu Celnego
w S. w sprawie o sygn. akt RKS [...], a także podczas przesłuchania dokonanego w siedzibie organu w dniu [...].10.2015r., gdzie do protokołu przesłuchania świadka zeznał, iż prowadzi własną działalność na terenie Niemiec i Polski, a jako adres do doręczeń podał lokal przy [...] [...]. Dodatkowo potwierdzenie dla aktualności wskazanego przez stronę adresu odnaleziono w raporcie wygenerowanym z bazy CEiDG przed wszczęciem postępowania oraz przed wydaniem decyzji. Nadto, w dacie wydania decyzji, tj. [...].05.2018r. organ I instancji sporządził także raport z Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, z którego wynikało, że - według wskazanej w raporcie daty aktualizacji [...].01.2016r. - jako kraj zamieszkania ww. w rejestrze widniała "Irlandia", natomiast brak było jakichkolwiek innych adresów, czy to pobytu stałego, czy pobytu czasowego. Podkreślenia wymaga, że powyżej wskazane dane, zarówno w bazie CEiDG, jak
i w bazie PESEL są danymi wskazanymi przez samego skarżącego.
Sąd podziela stanowisko organu, że dysponując danymi z powołanych baz,
a w szczególności adresem do doręczeń, korespondencję w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, przeznaczoną dla adresata w osobie skarżącego należało kierować na adres [...] [...]. Tym samy zarzut naruszenia art. 148 O.p. uznać należy za bezzasadny.
Ponadto wskazać należy, że organy podatkowe stosują przepisy ordynacji podatkowej o doręczeniach niezależnie od statusu określonego podmiotu postępowaniu. Wbrew zatem odmiennemu stanowisku zwartemu w skardze w sytuacji gdy skarżący stał się stroną postępowania, którego przedmiotem było wymierzenie mu kary z tytułu urządzania gier hazardowych poza kasynem gry, organ dysponując adresem dla doręczeń nie miał obowiązku ustalania innego adresu tego samego podmiotu.
Za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 5, art. 33 ustawy z dnia 2.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej.
Zgodnie z obowiązującą w dniu wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej ustawą z 02.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 2168 ze zm.) została utworzona Centralna Ewidencja i Informacja
o Działalności Gospodarczej (CEiDG). Jej zadaniem było m.in. ewidencjonowanie przedsiębiorców będących osobami fizycznymi. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ww. ustawy obligatoryjnie wpisowi do CEiDG podlega szereg danych - w tym zgodnie z pkt 5 ww. artykułu - adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi jest wykonywana działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności
i oddziału, jeżeli został utworzony.
Z kolei w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o zmianę wpisu w terminie 7 dni od dnia zmiany danych, o których mowa w art. 25 ust. 1 (czyli m.in. w zakresie adresu do doręczeń), powstałej po dniu dokonania wpisu do CEIDG oraz o jego wykreślenie z CEIDG w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.
Ww. ustawa zawiera również w art. 33 zapis, że: "Dane wpisane do CEIDG są prawdziwe. Osoba fizyczna wpisana do CEIDG ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną zgłoszeniem do CEIDG nieprawdziwych danych, jeżeli podlegały obowiązkowi wpisu na jej wniosek, a także niezgłoszeniem danych podlegających obowiązkowi wpisu do CEIDG w ustawowym terminie albo brakiem zgłoszenia zmian danych objętych wpisem, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą osoba wpisana do CEIDG nie ponosi odpowiedzialności."
Od 30.04.2018r. ww. ustawę o swobodzie działalności gospodarczej zastąpiła obowiązująca obecnie ustawa z 06.03.2018r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (t.j. w Dz.U. z 2019r., poz. 1291 ze zm.), która zawiera analogiczne jak przywołane wyżej uregulowania z tym, że zostały one umieszczone w innych jednostkach redakcyjnych (odpowiednio: utworzenie CEiDG i jej zadania umieszczono w art. 2; dane podlegające wpisowi do CEiDG w art. 5; obowiązek i terminy złożenia wniosku o zmianę wpisu lub wykreślenie przedsiębiorcy z CEIDG w art. 15; domniemanie prawdziwości danych w CEIDG rozszerzone zostało nową ustawą o domniemanie nieprzerwanego prowadzenia działalności przez przedsiębiorcę w art. 16).
Biorąc zatem pod uwagę uregulowania prawne zawarte w obydwu ww. ustawach zasadnym było przyjęcie, że zgłoszony przez skarżącego do CEiDG adres do doręczeń był adresem, na który należało kierować korespondencję w toku prowadzonego postępowania. Tym bardziej, że jak to wynika z akt sprawy, organ I instancji podejmując czynności procesowe w sprawie dysponował raportem wygenerowanym z bazy PESEL, z którego wynikało, że skarżący w dacie tych czynności nie posiadał ani adresu zamieszkania, ani adresu pobytu stałego. Jedynym wskazaniem w przedmiotowej bazie była Irlandia jako kraj wyjazdu, również bez podania szczegółowych danych adresowych. Nadto, z powyższych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, że to na podmiocie spoczywa obowiązek stałej aktualizacji swoich danych osobowych (w tym danych adresowych), w taki sposób, ażeby organom podatkowym nie sprawiało żadnego problemu ustalenie aktualnego adresu miejsca zamieszkania strony. Przyjąć więc trzeba, że skoro skarżący nie aktualizował swojego adresu zgodnie z powyższymi przepisami to organ I instancji działając w oparciu o przepisy O.p. miał prawo
i obowiązek doręczać korespondencję na adres jaki widniał w rejestrach do jakich organ ten miał dostęp w trakcie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 kwietnia 2017r. (sygn. akt: II FSK 585/15; orzeczenie dostępne w CBOSA) podniósł, że "trudno oczekiwać, że organ podatkowy każdorazowo przed wszczęciem postępowania będzie prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony. Taki obowiązek powstałby dopiero wówczas, gdyby w toku postępowania organ powziął wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu (np. korespondencja wróciłaby z adnotacją, że adresat wyprowadził się). Tymczasem jak wynika z analizy akt sprawy, korespondencja przekazywana na adres wynikający z urzędowych ewidencji nie wracała z adnotacjami, które mogłyby nasunąć wątpliwości co do jego prawidłowości". Taki obowiązek powstałby dopiero wówczas, gdyby w toku postępowania organ powziął wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu (np. korespondencja wróciłaby
z adnotacją, że adresat wyprowadził się). Tymczasem jak wynika z analizy akt sprawy, korespondencja przekazywana na adres wynikający z urzędowych ewidencji nie wracała z adnotacjami, które mogłyby nasunąć wątpliwości co do jego prawidłowości".
Jak wskazano wyżej w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z [...].05.2018r., przesyłki były dwukrotnie awizowane i nie wracały z informacją, że adresat wyprowadził się, organ nie miał więc informacji o tym, że adres zamieszkania strony jest adresem nieaktualnym.
Podzielić zatem należy stanowisko organu, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie brał udziału w postępowaniu nie z własnej winy. Strona w sposób oczywisty nie wypełniła nałożonych na nią przez ustawodawcę obowiązków związanych ze stałym aktualizowaniem organom podatkowym swego adresu zamieszkania. Natomiast, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 września 2016r. (sygn. akt: II FSK 2297/14; orzeczenie dostępne w CBOSA) dla wznowienia postępowania z powodu przesłanki wymienionej w art. 240 §1 pkt 4 O.p. niewystarczające jest samo stwierdzenie, że strona nie brała w nim udziału, ale konieczne jest wskazanie przez stronę swego braku zawinienia. W konsekwencji strona powinna powołać się na okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiły udział strony w postępowaniu podatkowym. Tymczasem, jeżeli podatnik nie poinformował właściwych organów podatkowych o zmianie miejsca zamieszkania, to nie może skutecznie podnosić, że nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu podatkowym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 marca 2017r. sygn. akt: I SA/Gd 1579/16; orzeczenie dostępne w CBOSA).
Reasumując, skoro skarżący nie dopełnił ustawowego obowiązku wynikającego
z art. 9 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników i nie poinformował właściwych organów podatkowych o zmianie miejsca zamieszkania, to nie może skutecznie podnosić, że nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu podatkowym
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a.