I SA/Sz 498/23

I SA/Sz 498/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Elżbieta Dziel
Wiesława Achrymowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 625/24 - Wyrok NSA z 2024-11-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1452
art. 1a ust. 3, art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, art. 3 ust. 1,4,5, art. 4 ust. 1 pkt 1, 2, art. 6 ust. 4
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1048
art. 2 ust. 1, 1a, 1b, 1c, 2 , 3
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Dziel Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2023 r. nr SKO.4140.1407.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od czerwca do grudnia 2022 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (organ I instancji) z 17 kwietnia 2023 r. ustalającą D. K. (podatniczka) wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za czas od czerwca do grudnia 2022 r. w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w maju 2022 r. I. K. zbyła swój udział we współwłasności przedmiotu opodatkowania na rzecz D. K..
Do opodatkowania podatkiem od nieruchomości organ przyjął: - wyodrębniony lokal niemieszkalny położony w K. przy [...] wraz z częściami wspólnymi budynku i gruntu; - udział w drodze; - udział w zabudowanej działce gruntu nr [...] (por. zestawienie powierzchni s. 2 decyzji organu I instancji).
Zastosowano przy tym stawki podatkowe przewidziane dla budynków i gruntów pozostałych w wysokości odpowiednio: [...] zł/1 m˛ i [...] m˛, zgodnie z uchwałą Rady Miasta Kołobrzeg Nr XLII/598/21 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od ruchomości na terenie Miasta Kołobrzeg (Dz.Urz.Woj.Zachodniopomor.2021.4689).
Organ, podobnie jak organ I instancji, nie zgodził się z podatniczką co do tego, że właściwą stawką opodatkowania podatkiem od nieruchomości w przypadku lokalu była stawka przewidziana dla budynków mieszkalnych.
W tej mierze organ powołał się na zapisy aktów notarialnych ustanowienia odrębnej własności opodatkowanego lokalu z 9 lutego 2015 r., darowizny udziału w tym lokalu z 24 maja 2022 r. oraz na treść ewidencji gruntów i budynków. Stwierdził, że według tych dokumentów opodatkowany lokal ma konsekwentnie przypisane przeznaczanie niemieszkalne.
W związku z tym organ stanął na stanowisku, zgodnie z którym nie miał podstaw prawnych do przyjęcia przeznaczenia opodatkowanego lokalu zgodnie z oczekiwaniem podatniczki.
W podstawie prawnej organ nawiązał do art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U.2021.1990 ze zm. dla rozpatrywanego roku podatkowego - u.p.g.k.) oraz do art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 7, art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2022.1452 ze zm. dla rozpatrywanego roku podatkowego - u.p.o.l.).
W tym stanie prawnym organ podkreślił moc wiążącą ewidencji gruntów i budynków w postępowaniu podatkowym, dla wymiaru podatków. Konsekwentnie tłumaczył przy tym, że nie jest organem właściwym do ingerowania w treści ewidencji gruntów i budynków.
Podatniczka złożyła skargę na powyższą decyzję organu.
Zarzuciła naruszenie: przepisów ustawy Prawo geodezje i kartograficzne, ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2023.2383 ze zm.), konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa, art 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 ze zm. - K.p.a.), dyrektyw unijnych, zasady zaufania obywateli do organów władzy, zasady prawdy obiektywnej i "społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa" przez pominięcie stanu rzeczywistego i niezastosowanie stawki podatkowej przewidzianej dla budynków mieszkalnych.
W następstwie formułowanych zarzutów podatniczka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu wraz z decyzją organu I instancji z 17 kwietnia 2023 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze podatniczka zmierzała do wykazania, że przedmiot opodatkowania w rzeczywistości ma mieszkalne przeznaczenie i tak jest wykorzystywany. Ponadto budynki sąsiednie są opodatkowanie podatkiem od nieruchomości przy przyjęciu ich mieszkalnego przeznaczenia, co powoduje, że niektórzy mieszkańcy płacą niższy podatek od nieruchomości, a inni wyższy, chociaż budynki mają ten sam charakter.
Podatniczka przedstawiła również wniosek skierowany do Starosty [...] o zmianę, aktualizację, sprostowanie ewidencji gruntów i budynków w zakresie spornego przedmiotu opodatkowania (data wpływu do Starosty [...] 10 sierpnia 2023 r.).
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga podatniczki nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu odpowiada prawu.
Spór podatniczki z organem skoncentrował się na stawce podatkowej w przypadku opodatkowania podatkiem od nieruchomości lokalu.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.
Jednocześnie art. 1a ust. 3 u.p.o.l. stanowi, że przez użyte w ustawie określenia: 1) użytki rolne, 2) lasy, 3) nieużytki, 4) (uchylony), 5) grunty zadrzewione i zakrzewione, 6) (uchylony), 7) grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi oraz grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, 8) grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi - każdorazowo trzeba rozumieć grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków.
W tym stanie prawnym - co do zasady - należy zgodzić się ze stwierdzeniem, że treść ewidencji gruntów i budynków określa parametry przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, zwłaszcza w odniesieniu do gruntów. Nie można jednak pomijać, że w przypadku przeznaczenia samodzielnego lokalu, stanowiącego przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości jako część budynku, przepisy u.p.o.l. nie zobowiązują organów podatkowych do bezwarunkowego ograniczenia się wyłącznie do treści ewidencji gruntów i budynków z pominięciem treści zaświadczenia o samodzielności lokalu.
Regułę ustanowioną w art. 21 ust. 1 u.p.g.k. należy odnosić do spraw, w których ewidencja gruntów i budynków nie nosi zauważalnych i istotnych znamion dowolności, nie jest wynikiem pomijania przez organy przepisów prawa. W przeciwnym razie, kiedy informacje ujawnione w ewidencji gruntów i budynków są wynikiem naruszenia przepisów prawa, mamy do czynienia z sytuacją szczególną z punktu widzenia konstytucyjnych standardów obciążania podatkiem, która zobowiązuje organ podatkowy do wnikliwej analizy i do odejścia od dowolnej treści takiej ewidencji.
Uchwał w sprawach sygn.: II FPS 1/09 i II FPS 2/13 (por. strona internetowa orzeczenia.nsa.gov.pl) nie należy bezpośrednio przenosić na grunt zasad określenia przeznaczenia samodzielnego lokalu, bowiem - ściśle rzecz biorąc - dotyczyły one kolejno budynków koszarowych i ich części, które nie stanowiły samodzielnych lokali oraz dróg i obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu.
Jednak z uchwał tych należy wyprowadzić szerszy wniosek, zgodnie z którym podstawą wymiaru podatku od nieruchomości jest ewidencja gruntów i budynków prowadzona przede wszystkim w zgodzie z systemem prawa, aby bazowanie na jej treści nie pozostawało w sprzeczności z innymi rozwiązaniami przyjętymi w obowiązującym porządku prawnym i aby nie prowadziło w efekcie do istotnego zniekształcenia obciążenia tym podatkiem. Konsekwentnie, jeśli w realiach konkretnej sprawy podatkowej treści ewidencji gruntów i budynków nie da się pogodzić z innymi przepisami prawa, wówczas traci ona w tym zakresie walor dokumentu bezwzględnie wiążącego organ podatkowy. Należy zgodzić się z argumentem, że ewidencji gruntów i budynków nie należy przypisywać mocy absolutnej, do którego nawiązał Naczelny Sąd Administracyjny w motywach uchwały sygn. II FPS 2/13 (pkt 3.11). Odmienne spojrzenie na znaczenie ewidencji gruntów i budynków w obrocie prawnym (można powiedzieć zabsolutyzowane) prowadziłoby do wymiaru podatku od nieruchomości według prawdy jedynie formalnej, w sposób sprzeczny z art. 120, art. 122 O.p. i standardami określonymi przede wszystkim przez art. 2, art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.).
Należy zauważyć, że według § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.2021.1390 ze zm.) rodzaj budynku jest identyfikowany według Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT), o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej.
Także wcześniejsze rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.2019.393) w § 63 ust. 1 pkt 4 nawiązywało do rodzaju budynku według KŚT.
Tymczasem KŚT istotnie szerzej definiuje budynek w porównaniu z treścią art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Jednocześnie w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. ustawodawca sformułował odrębną definicję budynku obowiązującą na potrzeby opodatkowania podatkiem od nieruchomości i nie nawiązał przy tym do KŚT.
Innymi słowy, w sporze o opodatkowanie podatkiem od nieruchomości budynku, czy części budynku nie można przypisywać ewidencji gruntów i budynków mocy bezwarunkowo wiążącej.
W sporze o opodatkowanie podatkiem od nieruchomości samodzielnego lokalu (jako części budynku w rozumieniu przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości) istotne są regulacje zawarte w ustawie o własności lokali (aktualnie Dz.U.2021.1048 - u.w.l.), które określają zasady dokumentowania w obrocie prawnym przeznaczenia samodzielnego lokalu.
Stosownie do art. 2 u.w.l. samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej "lokalami", mogą stanowić odrębne nieruchomości (ust. 1 u.w.l.).
Ustanowienie odrębnej własności samodzielnego lokalu następuje zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem, i zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy (ust. 1a u.w.l.).
Przepisu ust. 1a nie stosuje się do budynków istniejących przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub wybudowanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed tą datą (ust. 1b u.w.l.).
Odrębną nieruchomość w budynku mieszkalnym jednorodzinnym mogą stanowić co najwyżej dwa samodzielne lokale mieszkalne. Ograniczenie to nie ma zastosowania do budynków, które zostały wybudowane na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przed dniem 11 lipca 2003 r. (ust. 1c u.w.l.).
Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne (ust. 2 u.w.l.).
Spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 1a-2, stwierdza starosta w formie zaświadczenia (ust. 3 ).
Wobec tego zgodnie z art. 2 ust. 2 i ust. 3 u.w.l. w zaświadczeniu o samodzielności lokalu należy określić jego przeznaczenie mieszkalne bądź niemieszkalne. Zatem z art. 2 ust. 1 - ust. 3 u.w.l. wprost wynika, że organ ewidencyjny nie może według własnej oceny wpisać do ewidencji gruntów i budynków przeznaczenia lokalu. Czyni to wyłącznie na podstawie treści zaświadczenia o samodzielności lokalu.
Wprowadzenie do porządku prawnego obowiązku wydania zaświadczenia o samodzielności i jednocześnie o przeznaczeniu lokalu ma ten skutek, że w pierwszej kolejności treść tego zaświadczenia rozstrzyga o reżimie opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
Ponadto, jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości są budynki lub ich części. Zatem, jakkolwiek z perspektywy przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości samodzielny lokal jest częścią budynku, to jednak nie traci on swojej faktycznej i prawnej autonomiczności w stosunku do budynku z punktu widzenia przeznaczenia i stawki podatkowej. Na ten aspekt zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w motywach uchwały sygn. II FPS 1/09 (pkt 15).
Wobec tego, kluczowe znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy ma okoliczność, że w akcie notarialnym z 9 lutego 2015 r., którego przedmiotem było ustanowienie odrębnej własności omawianego lokalu, odnotowane zostało zaświadczenia Starosty [...] z 27 listopada 2014 r. o innym niż mieszkalne przeznaczeniu tego lokalu (por. § 4 wymienionego akty notarialnego). Konsekwentnie w ten sam sposób opisane zostało przeznaczenie analizowanego lokalu w akcie notarialnym, zawierającym umowę darowizny udziału we współwłasności z 24 maja 2022 r. oraz w ewidencji gruntów i budynków.
Z postanowienia Prezydenta Miasta K. z 18 lutego 2022 r. wynika, że D. K. nie uzyskała wnioskowanego zaświadczenia o zgodności zamierzonego użytkowania opodatkowanego lokalu na cele mieszkalne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W świetle powyższego, postępując zgodnie z prawem, przy opodatkowaniu spornego lokalu podatkiem od nieruchomości organ miał obowiązek uwzględnić jego przeznaczenie wynikające z zaświadczenia Starosty [...], na którym konsekwentnie bazowały kolejne akty notarialne, ewidencja gruntów i budynków.
W tym stanie sprawy organ prawidłowo zastosował art. 2 ust. 1 pkt 1, pkt 2, art. 3 ust. 1, ust. 4, ust. 5, art. 4 ust. 1 pkt 1, pkt 2, art. 6 ust. 4 u.p.o.l. dotyczące kolejno przedmiotu opodatkowania, podatników, podstawy opodatkowania, istnienia obowiązku podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości. Jak to zostało omówione wyżej organ przyjął do wymiaru zobowiązania podatkowego adekwatną stawkę podatkową dla budynków i gruntów pozostałych.
W podsumowaniu trafnie organ stwierdził, że oczekiwania podatniczki odnoszące się do stosowania stawki podatkowej przewidzianej dla budynków, lokali mieszkalnych były sprzeczne z prawem. Organ podatkowy nie był uprawniony do samodzielnej zmiany przeznaczenia lokalu na potrzeby wymiaru podatku od nieruchomości.
Dla ścisłości, mając na uwadze zarzuty zawarte w skardze, należy zaznaczyć, że w postępowaniu podatkowym nie znajdują zastosowania przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Z tych powodów sąd oddalił niezasadną skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm.).