I SA/Sz 494/22

I SA/Sz 494/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Oświata
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 305
art. 44 ust. 3, art. 236 ust. 2, art. 252 ust. 1, 3 i 5
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2029
art. 2 pkt 1 i 15, art. 15, art. 32 ust. 1, art. 33 ust. 1 pkt 1, art. 34 ust. 1-2, art. 35 ust. 1-3, art. 36 ust. 1, art. 38 ust. 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 4 pkt 16, art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 127 ust. 5, 6, 8 i 10
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 10 par. 1, art. 12, art. 28, art. 29, art. 30 par. 1 i 3, art. 89 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi S. P. D. N. "R. z życia" w G.-organ prowadzący O. R.-E.-W. w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem w 2017, 2018, 2019 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.
Uzasadnienie
Starosta [...] (organ I instancji) wydał w dniu 1 marca 2022 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 60 pkt 1, art. 61 ust. 1 pkt 4, art. 67, art. 251 ust. 1, art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305 ze zm., dalej "u.f.p."), art. 15 i art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1930 ze zm., dalej "u.f.z.o."), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "K.p.a.") wobec Stowarzyszenia [...] w G. (dalej "Stowarzyszenie", "skarżący"), w której:
1. ustalił kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez Stowarzyszenie, prowadzące Ośrodek R. w G. (dalej "Ośrodek R. ") w roku 2017 w wysokości [...] zł;
2. ustalił kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez Stowarzyszenie, prowadzące Ośrodek R. w roku 2017 w wysokości [...] zł;
3. ustalił kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez Stowarzyszenie, prowadzące Ośrodek R. w roku 2018 w wysokości [...] zł;
4. ustalił kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez Stowarzyszenie, prowadzące Ośrodek R. w roku 2018 w wysokości [...] zł;
5. ustalił kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez Stowarzyszenie, prowadzące Ośrodek R. w roku 2019 w wysokości [...] zł;
6. określił termin naliczania odsetek należnych od kwot wymienionych w pkt 1, 3, i 5 - naliczanych jak od zaległości podatkowych - od dnia 15.03.2021 r. do dnia zapłaty;
7. określił termin naliczania odsetek należnych od kwoty wymienionej w pkt 2 - naliczanych jak od zaległości podatkowych - od dnia 13.06.2017 r. do dnia zapłaty;
8. określił termin naliczania odsetek należnych od kwoty wymienionej w pkt 4 - naliczanych jak od zaległości podatkowych - od dnia 21.06.2018 r. do dnia zapłaty.
Organ I instancji wskazał, że wymienione kwoty wraz z odsetkami należy wpłacić na rachunek bankowy organu.
Organ I instancji podał, że w dniach od 14.09.2020 r. do 28.02.2021 r. przeprowadzono kontrolę w Ośrodku R. w zakresie prawidłowości wykorzystania udzielonej dotacji pod względem zgodności ze stanem faktycznym liczby wychowanków będącej podstawą udzielenia dotacji, rzetelności, systematyczności, aktualności tej dokumentacji, zgodności wykorzystania dotacji z przeznaczeniem, zgodności z rozliczeniem miesięcznym i rocznym za okres od 1.01.2017 r. do 31.12.2019 r.
Organ I instancji wydał w dniu 9 czerwca 2021 r. decyzję o zwrocie nienależnie pobranych oraz wykorzystanych dotacji wobec Ośrodka R.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, wydało decyzję
w dniu 18 października 2021 r., w której uchyliło decyzję organu I instancji z 9 czerwca 2021 r. z uwagi na błędnie określenie strony postępowania administracyjnego.
Organ I instancji wydał w dniu 25 października 2021 r. decyzję o umorzeniu postępowania wobec Ośrodka R., które prowadzone było wobec nieprawidłowego podmiotu.
W dniu 2 grudnia 2021 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu przez Stowarzyszenia dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oraz w nadmiernej wysokości, która została udzielona w latach 2017, 2018 i 2019 z budżetu Powiatu D..
Organ I instancji wskazał, że nie podziela stanowiska Stowarzyszenia, że postępowanie w niniejszej sprawie powinno być umorzone, gdyż organ wydał już decyzję o umorzeniu postępowania. Organ I instancji podkreślił, że ww. decyzja
o umorzeniu postępowania dotyczyła innego podmiotu.
Organ I instancji przytoczył treść art. 15 u.f.z.o. i wskazał, że tryb udzielania
i rozliczania dotacji dla niepublicznych placówek przekazywanych przez Powiat D. oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania ustala Rada Powiatu D. . W 2017 r. zasady udzielania i rozliczania dotacji określone były w uchwale nr [...] Rady Powiatu D. z dnia 21 grudnia 2016 r.
w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne inne niż Powiat D. oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. W 2018 r. zasady udzielania i rozliczania dotacji określone były w uchwale nr [...] Rady Powiatu D. z dnia 15 stycznia 2018 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne inne niż Powiat D. oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. W 2019 r. zasady udzielania i rozliczania dotacji określone były w uchwale nr [...] z dnia 22 lutego 2019 r. Rady Powiatu D.
w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne inne niż Powiat D. oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.
Organ I instancji podał, że przy rozliczeniu fakt na zakup posiłków, sfinansowanych z dotacji za 2017 r. stwierdzono nieprawidłowości w łącznej kwocie [...]zł dotacji pobranej w 2017 r. w nadmiernej wysokości, które według wyjaśnień strony nastąpiły na skutek pomyłki.
Organ I instancji podał, że w miesiącu grudniu 2018 r. do rozliczenia wydatków sfinansowanych dotacją ujęto czynsz dzierżawny w wysokości [...] zł zapłacony dnia 31.12.2018 r.
Organ I instancji podał, że budynek w G. [...] był dzierżawiony przez Ośrodek R. od Gminy D. P. na podstawie umowy najmu, która nie została wypowiedziana (umowa z 17.10.2016 r. czynsz płatny od 1.01.2017 r.
w wysokości [...] zł do 31 marca każdego roku; wynajmujący miał obciążać dzierżawcę kosztami opłat za wodę, odprowadzanie ścieków, zakup opału, zużycie energii elektrycznej; dzierżawca miał ponosić koszty napraw i szkód wynikających
z winy dzierżawcy- k.162 tom I akt administracyjnych -dopisek Sądu). W dniu 22.03.2018 r. Ośrodek R. dokonał zapłaty kwoty [...]zł dla Gminy za czynsz najmu za ww. budynek w G. za cały rok 2018. Budynek w G. został zakupiony od Gminy D. dnia 9 listopada 2018 r. przez P.
i B. S. i na ich rzecz Ośrodek R. dokonał zapłaty czynszu za grudzień 2018 r. za ten sam budynek. Organ I instancji powołał się na art. 678 K.c.
i wskazał, że nowi właściciele wstąpili do umowy najmu w miejsce Gminy a Ośrodek R. jako najemca zachował w całości uprawnienia z umowy najmu z Gminą, jeżeli więc wcześniej zapłacono czynsz za cały rok 2018, czyli i za miesiąc grudzień 2018 r. to Ośrodek R. miał prawo korzystać na tej podstawie z nieruchomości również
w grudniu 2018 r. W związku z powyższym niedopuszczalne było, w ocenie organu, rozliczanie dwóch czynszów za tę samą nieruchomość zapłaconych za grudzień 2018 r. różnym podmiotom. W związku z powyższym czynsz w wysokości [...] zł zapłacony po raz drugi za grudzień 2018 r. za najem nie może zostać wykazany jako sfinansowany dotacją z Powiatu D.. Z uwagi na powyższe organ nie podzielił stanowiska strony, że prawidłowe było ponowne (a więc podwójne) opłacenie z dotacji czynszu za grudzień 2018 r.
Organ wskazał, że Stowarzyszenie, prowadzące Ośrodek R. otrzymało w 2017 r. dotacje na dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju (wwrd) w wysokości [...] zł miesięcznie (zgodnie z uchwałą nr [...] Zarządu Powiatu D.
z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie ustalenia jednostkowej stawki dotacji dla jednego ucznia/wychowanka w niepublicznych placówkach umożliwiających dzieciom
i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki oraz w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych). Kwota dotacji została wyliczona w oparciu o metryczkę subwencji oświatowej na 2017 r. Stowarzyszenie wnioskowało za rok 2017 o naliczenie
i przekazanie dotacji w kwocie [...]zł (poszczególne dane ujęte w tabeli).
W 2018 r. Stowarzyszenie otrzymało dotacje na dziecko objęte wwrd
w wysokości [...] zł miesięcznie (zgodnie z uchwałą nr [...] Zarządu Powiatu D. z dnia 23 maja 2018 r. w sprawie ustalenia stawki dotacji na jednego ucznia/ wychowanka dla niepublicznych: placówek oświatowych oraz szkół
o uprawnieniach szkół publicznych). Kwota dotacji została wyliczona w oparciu
o metryczkę subwencji oświatowej na 2018 r. Stowarzyszenie wnioskowało za rok 2087 o naliczenie i przekazanie dotacji w kwocie [...]zł (poszczególne dane ujęte w tabeli).
W 2019 r. od kwietnia Stowarzyszenie otrzymało dotację na dziecko objęte wwrd w wysokości [...] zł miesięcznie (zgodnie z uchwałą nr [...] Zarządu Powiatu D. z dnia 23 kwietnia 2019 r. w sprawie ustalenia na 2019 rok stawek dotacji dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub prawne). Kwota dotacji została wyliczona w oparciu o metryczkę subwencji oświatowej na 2019 r. Kwota [...]zł uwzględniała wyrównanie za okres styczeń - marzec 2019 r. Stowarzyszenie wnioskowało za rok 2019 o naliczenie i przekazanie dotacji
w kwocie [...]zł (poszczególne dane ujęte w tabeli).
We wszystkich ww. latach miesięczna kwota dotacji ustalana była na podstawie informacji przekazywanej przez Ośrodek R. o faktycznej liczbie dzieci objętych wwrd przekazywanej do dnia 10 każdego miesiąca, według stanu na pierwszy roboczy dzień miesiąca.
Organ I instancji wskazał, że kontrolą objęto dokumentację dotyczącą każdego dziecka objętego wwrd. Na podstawie przedłożonych rejestrów sporządzono imienne zestawienia zawierające informację o wszystkich dzieciach objętych wwrd w okresie objętym kontrolą oraz wskazanie w jakich miesiącach Stowarzyszenie wykazywało je do dotacji otrzymywanej z budżetu Powiatu. Organ I instancji podał, że ustalono nieprawidłowości związane z pobraniem dotacji na dzieci objęte wwrd w nadmiernej wysokości w kwocie [...]zł, które ujęto w protokole kontroli. Dotyczyły one pobrania dotacji na 20 dzieci, które zostały wykreślone w danym miesiącu
z odbywania zajęć oraz objęcia dotacja dzieci, które nie miały stosownej opinii wwrd. W dniu 26 lutego 2021 r. pracownice organu I instancji pojechały do placówki by podpisać protokół kontroli i omówić ustalenia zawarte w protokole. Stowarzyszenie nie wyraziło zgody na podpisanie protokołu i zgłosiło, że wniesie zastrzeżenia. W dniu 5 marca 2021 r. do organu wpłynęły zastrzeżenia do protokołu z dnia 26 lutego 2021 r. Stowarzyszenie wskazało, że opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka nie musi być wydana na dzień 1 danego miesiąca i prawidłowo do dotacji wykazano dzieci, którym wydane zostały opinie wwrd w trakcie danego miesiąca. Stowarzyszenie wyjaśniło również część nieprawidłowości co do dzieci, które przyjęte zostały do ośrodka, a później wykreślone, a następnie ponownie przyjęte.
Organ I instancji przytoczył treść art. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2082, dalej "u.f.z.o.") i podał, że nie ma możliwości, by do dotacji wg stanu na pierwszy dzień danego miesiąca wskazać dziecko, które jeszcze nie posiada na ten dzień opinii o potrzebie wwrd. Organ I instancji podał, że w uchwale Rady Powiatu przewidziano zobowiązanie dla podmiotu prowadzącego niepubliczną szkołę lub placówkę do złożenia informacji miesięcznej o liczbie uczniów wg stanu na pierwszy dzień miesiąca, które nie narusza granic upoważnienia zawartego w ustawie, ani też samej ustawy. Wysokość dotacji (przekazywanej miesięcznie) uzależniona jest od rzeczywistej liczby uczniów niepublicznej szkoły lub placówki. Aby jednostka samorządu terytorialnego mogła realizować zadania oświatowe, musi mieć wiedzę odnośnie faktycznego stanu liczbowego uczniów.
Organ I instancji uwzględnił część wyjaśnień Stowarzyszenia i wskazał, że strona pobrała dotację wwrd w nadmiernej wysokości w łącznej kwocie [...]zł, tj. - w 2017 r. - [...] zł (5 miesięcy x [...] zł),
- w 2018 r. - [...] zł (3 miesięcy x [...] zł),
- w 2019 r. - [...] zł (4 miesięcy x [...] zł).
Łączna kwota dotacji, którą Stowarzyszenie pobrało w nadmiernej wysokości
w okresie od 1.01.2017 r. do 31.12.2019 r. wynosiła [...] zł:
- w 2017 r. - [...] zł ([...] zł + [...] zł)
- w 2018 r.- [...] zł ([...] zł + [...] zł),
- w 2019 r.-[...] zł.
Odsetki zostały naliczone zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 6 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 305, dalej "u.f.p."), tj. po upływie 15 dni od dnia, gdy dotujący stwierdził, że dotowany pobrał dotację nienależnie/w nadmiernej wysokości i przekazał tę informację dotowanemu - czyli w momencie doręczenia protokołu kontroli w dniu 26.02.2021 r. Dzień od, którego zostały naliczone odsetki w związku z powyższym określono na 15.03.2021 r.
Organ I instancji podał, że Stowarzyszenie w dniu 14 czerwca 2017 r. dokonało zapłaty z dotacji za ubezpieczenie majątkowe budynku na kwotę [...]zł, z dotacji przyznanej dla Ośrodka R. była to kwota - [...] zł. W dniu 8 czerwca 2018 r. zapłacono z dotacji kwotę [...]zł, ubezpieczono mienie od kradzieży, od ognia
i innych zdarzeń losowych, OC, assistance, całe ubezpieczenie [...] zł rozdzielono po 50% na OREW i PTK. Stowarzyszenie wyjaśniło, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma własnych środków na zakup ubezpieczeń i dlatego pokryło je
z przyznanej dotacji, uznając że wydatek był związany z realizacją zadań organu prowadzącego. Według organu I instancji, wydatku tego nie można rozliczyć
z przyznanej dotacji na podstawie art. 35 ust. 1 u.f.z.o. i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082, dalej "u.p.o.") oraz przed rokiem 2018 na mocy art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.). Wydatki na ubezpieczenie majątkowe nie mieściły się w dyspozycji ww. przepisów.
Organ I instancji podał, że wydatki na ww. ubezpieczenie należało uznać za wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, tj. w okresie od 1.01.2017 r. do 31.12.2019 r. wyniosły one łącznie [...] zł:
- w 2017 r. - [...] zł,
- w 2018 r.- [...] zł.
Odsetki od dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem zostały naliczone zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 6 pkt 1 u.f.p., tj. od dnia przekazania
z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie
z przeznaczeniem.
Organ I instancji podał, że w związku z wprowadzonymi zmianami w protokole oraz uzupełnieniem go o adnotacje dotyczące zastrzeżeń i wyjaśnień w dniu 22.04.2021 r. pracownice organu pojechały do Ośrodka R., żeby podpisać protokół. Stowarzyszenie ponownie odmówiło podpisania protokołu i zgłosiło, że wniesie wyjaśnienia przyczyny tej odmowy. W dniu 29.04.2021 r. do organu wpłynęło pismo dotyczące złożenia wyjaśnień odmowy podpisania protokołu, w których strona podała, że już raz odmówiła podpisania protokołu i niezasadne jest to, że zostały stworzone 2 protokoły o odmiennej treści, co rodzi uzasadnione i poważne wątpliwości, co do wiarygodności tego dokumentu.
Organ I instancji powołał się na § 20 ust 3-6 uchwały nr [...] Rady Powiatu D. z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne inne niż Powiat D. oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, z których wynika, że w przypadku złożenia zastrzeżeń przez kontrolowanego ich uznania przez kontrolujących dokonuje się zmieniany lub uzupełnienia odpowiednej część protokołu kontroli. Podobne zapisy były w uchwale nr [...] z dnia 15 stycznia 2018 r. oraz nr [...] z dnia 21 grudnia 2016 r. Częściowa zmiana protokołu była więc zgodna z trybem kontroli określonym w uchwale Rady Powiat.
W dniu 20.01.2022 r. organ wysłał stronie zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się o zebranych dowodach zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. W odpowiedzi strona przedstawiła swoje stanowisko, w którym nie zgadza się z ustaleniami organu oraz wniosła o umorzenie postępowania, gdyż organ wydął wcześniej decyzję o umorzeniu postępowania i w ocenie Stowarzyszenia, nie może ono toczyć się ono ponownie. Organ wskazał, że nie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania oraz podtrzymał swoje ustalenia w sprawie.
Stowarzyszenie złożyło odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzuciło naruszenie szeregu przepisów proceduralnych i materialnych. W ocenie strony, nie było podstaw do prowadzenia względem niego postępowania administracyjnego. Stowarzyszenie domagało się przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz dowodów wskazanych w piśmie z 25 maja 2021 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 27 maja 2022 r. decyzję nr [...], w którym utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i przytoczył treść art. 252 ust. 1 u.f.p., 67 ust. 1 u.f.p., art. 15 u.f.z.o. Organ odwoławczy podał, że tryb udzielania
i rozliczania dotacji dla niepublicznych placówek przekazywanych przez Powiat D. oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania ustala Rada Powiatu D.. Organ odwoławczy wskazał na stosowne uchwały Rada Powiatu D. regulujące ww. kwestie. Organ odwoławczy podał, że beneficjentami dotacji z art. 15 u.f.z.o. są osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne. Natomiast podmiotami obowiązku prawnego, mogą być osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej określone w art. 29 K.p.a. Nałożenie obowiązku zwrotu dotacji następuje w formie decyzji i prawidłowe oznaczenie w decyzji strony jest jej niezbędnym elementem, służącym zidentyfikowaniu podmiotu, który staje się adresatem oświadczenia woli zawartego w rozstrzygnięciu. Organ odwoławczy podał, że stroną niniejszego postępowania jest Stowarzyszenie, a nie Ośrodek R..
W związku z tym prowadzone postępowanie administracyjne wcześniej wobec Ośrodka R. zostało prawidłowo umorzone przez organ I instancji. Według organu odwoławczego, nie oznacza to jednak, że obecnie zaskarżona decyzja jest decyzją nieważną, gdyż dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Niniejsze postępowanie nie jest tożsame z umorzonym postępowaniem, gdyż inny jest podmiot, wobec którego postępowanie się toczy. Stwierdzenie nieważności decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną wymaga ustalenia tożsamości ostatecznej sprawy pod względem podmiotowym
i przedmiotowym. Organ odwoławczy nie zgodził się ze stroną, że sprawa zwrotu dotacji została ostatecznie umorzona, gdyż adresatem decyzji z dnia 9 czerwca
2021 r., de facto było Stowarzyszenie, prowadzące Ośrodek OREW. Z decyzji z dnia 9 czerwca 2021 r. ewidentnie wynikało, jaki podmiot jest jej adresatem i tym samym stroną postępowania, tj. Ośrodek R.. Dlatego też decyzja z dnia 1 marca 2021 r., mimo takiej samej sygnatury, jest odrębną decyzją wobec innego podmiotu. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania.
W ocenie organu odwoławczego, nie zaistniały też przesłanki do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, zaś w piśmie z 25 maja 2021 r. strona nie zgłosiła konkretnych wniosków dowodowych. Organ odwoławczy podał, że organ I instancji prawidłowo uznał, że nie można wykazać czynszu za grudzień 2018 r. podwójnie jako sfinansowanego przedmiotową dotacją. Organ odwoławczy wskazał na okoliczności świadczące o podwójnej zapłacie czynszu za ww. miesiąc. Organ odwoławczy podał, że kwota ubezpieczenia majątkowego budynków nie mieści się w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 10 ust. 1 u.p.o., gdyż wydatki takie nie są wydatkami bieżącymi placówki
i nie dotyczą wydatków na rehabilitację, edukację i wychowanie. Także dotacja wwrd na dzieci, opisana przez organ I instancji została pobrana w nadmiernej wysokości. Organ odwoławczy podzielił w tym zakresie stanowisko organu I instancji.
Stowarzyszenie złożyło skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosło o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciło organowi naruszenie:
1. art. 156 § 1 pkt. 3 K.p.a. w zw. z art. 8 ust. 2 u.p.o. w zw. z art. 10 ust. 1 u.p.o. w zw. z art. 168 ust. 1 u.p.o., przez nieprawidłowe uznanie, że placówka oświatowa (w przedmiotowej sprawie- Ośrodek R. oraz organ prowadzący daną placówkę oświatową to dwa różne podmioty mogące być różnymi adresatami decyzji administracyjnych, w sytuacji gdy w rzeczywistości placówka oświatowa nie posiada osobowości prawnej, a co za tym idzie nie może być podmiotem praw i obowiązków, w konsekwencji czego wszystkie decyzje administracyjne kierowane w stosunku do danej placówki oświatowej są w swojej istocie skierowane bezpośredniego do organu prowadzącego daną placówkę oświatową;
2. art. 10 § 1 K.p.a., przez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie, w szczególności poprzez brak skierowania do strony przez organ II instancji zawiadomienia o możliwości końcowego wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie;
3. art. 15 K.p.a. w zw. z art. 136 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przez brak poczynienia przez organ II instancji własnych ustaleń odnoszących się do zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego i de facto powielenie na gruncie przedmiotowej sprawy wyłącznie stanowiska Starosty [...];
4. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., przez oparcie wydanej przez organ II instancji decyzji administracyjnej na niedostatecznym rozważeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza z pominięciem okoliczności dotyczących kwestii finansowania z przekazanej dotacji oświatowej czynszu dzierżawy oraz ubezpieczenia, jak również finansowania z otrzymanej dotacji oświatowej kwestii związanych ze wczesnym wspomaganiem rozwoju.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 25 października 2022 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wobec braku zgody wszystkich strona postępowania na przeprowadzenie posiedzenia odmiejscowionego, Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Strony powiadomiono o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał co następuje:
Spór w sprawie dotyczy orzeczenia prawidłowości zwrotu pobranych dotacji przez skarżącego za lata 2017-2019.
W pierwszej kolejności należy rozważyć kwestię strony postępowania i faktu umorzenia postępowania wobec Ośrodka R..
Stosownie do art. 28 K.p.a., strona jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu ma swój interes prawny lub obowiązek.
Zgodnie z art. 29 K.p.a., stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne,
a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej.
Zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli (art. 30 § 1 i § 3 K.p.a.).
Zgodnie z art. 2 pkt 15 u.f.z.o., przez organ prowadzący należy przez to rozumieć ministra, jednostkę samorządu terytorialnego, osobę prawną niebędącą jednostką samorządu terytorialnego oraz osobę fizyczną prowadzących przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę.
Powyższa definicja jest zbieżna z art. 4 pkt 16 u.p.o., gdzie przez organ prowadzący szkołę lub placówkę - należy przez to rozumieć ministra, jednostkę samorządu terytorialnego, inne osoby prawne i fizyczne.
Z akt sprawy wynika, że organem prowadzącym Ośrodek R. jest Stowarzyszenie. Ośrodek R. jest niepubliczną, specjalistyczną, wielofunkcyjną placówką. Ośrodek R. działa na podstawie statutu nadanego mu przez Stowarzyszenie (k. 195-205, tom I akt adm.). Ośrodek R. nie posiada osobowości prawnej.
Z akt wynikało, że organ I instancji wydał w dniu 9 czerwca 2021 r. decyzję
o zwrocie nienależnie pobranych oraz wykorzystanych dotacji wobec Ośrodka R.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, wydało decyzję w dniu 18 października 2021 r., w której uchyliło decyzję organu I instancji z 9 czerwca 2021 r. z uwagi na błędnie określenie strony postępowania administracyjnego. Wobec czego organ I instancji wydał w dniu 25 października
2021 r. decyzję o umorzeniu postępowania wobec Ośrodka R., które prowadzone było wobec nieprawidłowego podmiotu.
Poza sporem jest, że podmiotem decyzji o zwrocie dotacji nie mógł Ośrodek R., który nie miał osobowości prawnej. Podmiotem, któremu przyznawano dotacje było Stowarzyszenie, a zatem podmiotem odpowiedzialnym za prawidłowe rozliczenie się z pobranych dotacji i ewentualny zwrot dotacji pobranych nienależnie lub
w nadmiernej wysokości było Stowarzyszenie.
Decyzja z dnia 9 czerwca 2021 r. była nieprawidłowa z uwagi na błędne określenie jej adresata przez organ I instancji i została wyeliminowana z obrotu prawnego.
W ocenie Sądu, powyższa okoliczność nie stoi na przeszkodzie wszczęciu
i prowadzeniu postępowania administracyjnego wobec podmiotu właściwego, tj. Stowarzyszenia. Decyzję z 9 czerwca 2021 r. skierowano bezpośrednio do Ośrodka R., odwołanie od niej wniósł - organ prowadzący Ośrodek R. Stowarzyszenie. Decyzja organu odwoławczego z 18 października 2021 r. została wydana po rozpoznaniu odwołania organu uprawnionego do działania – reprezentującego Ośrodek R.. Umorzenie postępowania administracyjnego wobec Ośrodka R. nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia wydania decyzji o zwrocie pobranych dotacji wobec Stowarzyszenia.
Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.f.z.o., prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne publiczne placówki,
o których mowa w art. 2 pkt 3-6 i 10 ustawy – Prawo oświatowe, mogą otrzymywać dotacje z budżetu powiatu w wysokości i na zasadach ustalonych przez radę powiatu.
Na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o., dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26 i art. 28-32, są przekazywane pod warunkiem, że organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę oraz placówkę, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, przekaże organowi dotującemu informację o planowanej liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, nie później niż do dnia 30 września roku bazowego - w przypadku dotacji, o których mowa w art. 15, art. 17, art. 19, art. 21, art. 26 ust. 1, 2, 5 i 8, art. 29, art. 30, art. 31 ust. 1 i 1a oraz art. 31a ust. 1.
Stosownie do art. 15 u.f.z.o., prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne przedszkola, inne formy wychowania przedszkolnego, szkoły podstawowe, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, specjalne ośrodki wychowawcze, ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze oraz poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne, które zgodnie z art. 127 ust. 5 ustawy - Prawo oświatowe prowadzą wczesne wspomaganie rozwoju dziecka, otrzymują na każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, niezależnie od dotacji, o których mowa w art. 16-21, art. 25 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 1 i art. 28-30, dotację z budżetu odpowiednio gminy lub powiatu w wysokości równej kwocie przewidzianej na takie dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju w części oświatowej subwencji ogólnej odpowiednio dla gminy lub powiatu.
Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.f.z.o. za dziecko objętym wczesnym wspomaganiem rozwoju - należy przez to rozumieć dziecko posiadające opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, o której mowa w art. 127 ust. 10 ustawy - Prawo oświatowe.
Na mocy art. 34 ust. 1 u.f.z.o., dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz 31 ust. 1, są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego; w przypadku dotacji, o której mowa w art. 31 ust. 1, liczba części należnej dotacji jest równa liczbie miesięcy,
w których prowadzony jest dany kwalifikacyjny kurs zawodowy.
Dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz art. 31 ust. 1, są przekazywane na każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, ucznia, wychowanka, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego, będącego
w danym miesiącu roku budżetowego odpowiednio dzieckiem objętym wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniem, wychowankiem, uczestnikiem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczem kwalifikacyjnego kursu zawodowego odpowiednio
w placówce wychowywania przedszkolnego, szkole lub placówce, o której mowa
w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe (art. 34 ust. 2 u.f.z.o.).
Organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych zgodnie z art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32 (art. 36 ust. 1 u.f.z.o.).
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania
i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku
o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji
o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin
i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji (art. 38 ust. 1 u.f.z.o.).
W 2017 r. zasady udzielania i rozliczania dotacji określone były w uchwale nr [...] Rady Powiatu D. z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne inne niż Powiat D. oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. W 2018 r. zasady udzielania
i rozliczania dotacji określone były w uchwale nr [...] Rady Powiatu D. z dnia 15 stycznia 2018 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne inne niż Powiat D. oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. W 2019 r. zasady udzielania i rozliczania dotacji określone były w uchwale nr [...] z dnia 22 lutego 2019 r. Rady Powiatu D.
w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne inne niż Powiat D. oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.
Nie stwierdzono nieważności żadnej z tych uchwał, zatem organ prowadzący Ośrodek R. zobowiązany był do przestrzegania zapisów uchwał. Podkreślić należy, że ubieganie się o dotację pozostawiono uznaniu organu prowadzącemu daną jednostkę oświatową. Organ prowadzący nie ma też swobody w wydatkowaniu pobranej dotacji, gdyż może być ona wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków, określonych w art. 35 u.f.z.o. Przy czym należy pamiętać, że przepisy u.f.z.o. weszły w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.f.z.o. (w brzmieniu na 1 stycznia 2019 r.), dotacje,
o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły
i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:
a) wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego - w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie:
– 250% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U.
z 2017 r. poz. 1189) - w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli, o których mowa
w art. 17 ust. 1, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1, i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1,
– 150% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela -
w przypadku niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, niewymienionych w tiret pierwszym, oraz niepublicznych szkół i placówek,
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe;, oraz zadania, o którym mowa w art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r. poz. 978, z późn. zm.),
2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych
i prawnych obejmujących:
a) książki i inne zbiory biblioteczne,
b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w placówkach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach,
c) sprzęt rekreacyjny i sportowy dla dzieci i młodzieży,
sprzęt rekreacyjny i sportowy dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,
d) meble,
e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości określonej zgodnie z art. 16f ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości
w momencie oddania do używania.
Przez wydatki bieżące, o których mowa w ust. 1 pkt 1, należy rozumieć wydatki bieżące, o których mowa w art. 236 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (art. 35 ust.2).
Dotacja, o której mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 1, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona, niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania (art. 35 ust.3).
Stosownie do art. 10 ust. 1 u.p.o., organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:
1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych
i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;
2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;
4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy
z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351), i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;
5) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;
6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły lub placówki.;
7) przekazanie do szkół dla dzieci i młodzieży oraz placówek, o których mowa
w art. 2 pkt 7, z wyjątkiem szkół artystycznych realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne, informacji o podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, finansowanych ze środków publicznych (dodany przez art. 1 pkt 5 lit.a ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. (Dz.U.2018.2245) zmieniającej nin. ustawę
z dniem 1 września 2019 r.) .
Na podstawie art. 236 ust. 2 u.f.p., przez wydatki bieżące budżetu jednostki samorządu terytorialnego rozumie się wydatki budżetowe niebędące wydatkami majątkowymi. W planie wydatków bieżących wyodrębnia się w układzie działów
i rozdziałów planowane kwoty wydatków bieżących, w szczególności na:
1) wydatki jednostek budżetowych, w tym na:
a) wynagrodzenia i składki od nich naliczane,
b) wydatki związane z realizacją ich statutowych zadań;
2) dotacje na zadania bieżące;
3) świadczenia na rzecz osób fizycznych;
4) wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, w części związanej z realizacją zadań jednostki samorządu terytorialnego;
5) wypłaty z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez jednostkę samorządu terytorialnego, przypadające do spłaty w danym roku budżetowym;
6) obsługę długu jednostki samorządu terytorialnego (art. 236 ust. 3 u.f.p.).
W planie wydatków majątkowych wyodrębnia się w układzie działów i rozdziałów planowane kwoty wydatków majątkowych, do których zalicza się wydatki na:
1) inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, w części związanej z realizacją zadań jednostki samorządu terytorialnego;
2) zakup i objęcie akcji i udziałów;
3) wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego (art. 236 ust. 4 u.f.p.).
Stosownie do art. 252 ust. 1 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (art. 252 ust. 3 ).
Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (art. 252 ust. 4).
Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 5).
Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia:
1) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem;
2) następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2
w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 6).
Odnośnie dotacji wwrd, jak wyżej wskazano, jest ona przyznawana na każde dziecko objęte wwdr niezależnie od innych dotacji (art. 15 u.f.z.o.).
Stosownie do art. 127 ust. 5 u.p.o., w publicznych i niepublicznych: przedszkolach i szkołach podstawowych, w tym specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodkach wychowawczych, ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych oraz poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych, które spełniają warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 19 pkt 1, mogą być tworzone zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w celu pobudzania psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka, od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, prowadzonego bezpośrednio z dzieckiem i jego rodziną.
Dyrektorzy podmiotów, o których mowa w ust. 5, mogą organizować wczesne wspomaganie rozwoju dziecka w porozumieniu z organami prowadzącymi (art. 127 ust. 6 u.p.o.). Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka organizuje się w jednym podmiocie, o którym mowa w ust. 5, który ma możliwość realizacji wskazań zawartych w opinii, o której mowa w ust. 10 (art. 127 ust. 8 u.p.o.). Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego
i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia psychicznego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego,
z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej (art. 127 ust. 10 u.p.o.).
Zgodnie z § 3 ust. 1 statutu, Ośrodek R. przeznaczony jest dla wychowanków w wieku 0-25 lat, którzy wymagają kompleksowej, wielodyscyplinarnej pomocy rehabilitacyjno-edukacyjnej świadczonej w odpowiednich warunkach i z opieką dostosowaną do stanu psychofizycznego i wieku.
Do Ośrodka R. przyjmowani są wychowankowie na podstawie wniosku złożonego przez rodziców lub jednego z rodziców, do którego dołączono: orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie zajęć rewalidacyjno -wychowawczych lub o potrzebie kształcenia specjalnego (§ 3 ust. 2 statutu).
Decyzję w formie pisemnej o przyjęciu wychowanka do Ośrodka R. podejmuje dyrektor i decyzja ta stanowi podstawę wpisu wychowanka do księgi wychowanków
(§ 3 ust. 3 i 4 statutu). Warunki skreślenia wychowanka reguluje § 3 ust. 7 -10 statutu.
Ośrodek R. realizuje cele w formie: wczesnego wspomagania rozwoju dziecka; zajęć edukacyjnych i zajęć rewalidacyjno-wychowawczych (§ 6 statutu). Sposób, zakres i miejsce prowadzenia zajęć w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dziecka ujęty został w § 9 statutu.
Jak wynikało z zaskarżonej decyzji, miesięczna kwota dotacji wwdr ustalana była na podstawie informacji przekazywanej przez Ośrodek R. o faktycznej liczbie dzieci objętych wwdr przekazywanej organowi do dnia 10 każdego miesiąca według stanu na pierwszy roboczy dzień miesiąca. W zaskarżonej decyzji wskazano w tabelach za poszczególne lata ilość dzieci objętych wwdr, wykazanych przez stronę do dotacji w rozbiciu na poszczególne miesiące i kwoty dotacji wypłaconych przez organ. W toku kontroli ustalono, że skarżący pobrał dotacje wwdr w nadmiernej wysokości za przedmiotowe lata w kwotach określonych w decyzji. W zaskarżonej decyzji organ zawarł wykaz 20 dzieci, co do których zakwestionowano prawidłowość przyznania dotacji wwdr za poszczególne miesiące w latach 2017-2019.
Jak wynikało z ww. przepisów oraz stanu faktycznego sprawy, dotacja wwdr była przyznawana na dziecko objęte wwdr, posiadające stosowną opinię, będące wychowankiem Ośrodka R. (po wydaniu decyzji przez Dyrektora Ośrodka w tym zakresie) i zgłoszonego do dotacji na dany miesiąc (objętego wnioskiem złożonym przez stronę do organu) na pierwszy dzień roboczy danego miesiąca. Dotacja wwdr przysługiwała dziecku do czasu podjęcia nauki w szkole.
Z ww. wykazu dzieci wynikało, że we wniosku o dotację wwdr za dany miesiąc podano:
-dzieci, które nie posiadały opinii na pierwszy dzień roboczy danego miesiąca (poz. 2, 3, 4, 6, 7, 11,14, 20);
- dzieci, których zgoda Dyrektora Ośrodka R. na objęcie wsparciem wwdr (decyzja o wpisie do księgi wychowanków) została wydana po pierwszym dniu kalendarzowym danego miesiąca (poz. 14,16,18);
- dzieci, które w danym miesiącu zostały skreślone w ewidencji wychowanków Ośrodka R. (poz. 1, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 12, 13, 15, 17);
- dzieci, które w danym miesiącu rozpoczęły naukę w szkole podstawowej (poz.19).
Sąd podzielił stanowisko organu, że kwota dotacji wwdr pobrana na ww. dzieci była kwotą nadmierną pobraną. Skarżący w złożonych wnioskach o dopłatę wwdr nie uwzględnił obowiązujących przepisów, ujmując we wnioskach dzieci, które nie mogły na dany miesiąc otrzymać przedmiotowej dotacji ze względów formalnych. Podnoszona przez skarżącego kwestia, że pracownicy Ośrodka R. jako specjaliści wiedzieli jakiemu dziecku niezbędne jest wwdr nie ma znaczenia przy rozpoznaniu sprawy, gdyż aby przyznać dotację wwdr na konkretne dziecko muszą być spełnione określone warunki, o których mowa była powyżej. Przyznanie dotacji na dany miesiąc na dziecko następowało na podstawie wniosku strony, obejmującego liczbę dzieci na pierwszy dzień roboczy danego miesiąca, zatem dotacja nie mogła objąć dzieci, które dopiero w następnych dniach danego miesiąca lub też w innym miesiącu zostały wychowankami Ośrodka R.. Obowiązujące przepisy nie przewidywały sytuacji ubiegania się o zwiększenie dotacji na dany miesiąc z uwagi na przyjęcie nowych wychowanków już po rozpoczęciu danego miesiąca, którzy posiadali stosowną opinię, uprawniającą do tej dotacji. Wobec dziecka, przyjętego przez Dyrektora Ośrodka R. jako wychowanka bez posiadanej opinii, Zespół wwdr, działający w Ośrodku nie mógł ustalić w sposób prawidłowy zajęć właściwych dla danego dziecka oraz miejsca ich przeprowadzenia (§ 9 statutu). Powołany przez skarżącego na poparcie jego stanowiska wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2018 r. o sygn. akt V SA/Wa 737/17 dotyczył innego zagadnienia i został uchylony przez NSA wyrokiem z dnia 15 listopada 2018 r. o sygn. akt I GSK 2518/18. Skreślenie dziecka z listy wychowanków powodowało, że ww. dotacja nie mogła być przyznana w następnych miesiącach po dokonaniu tej czynność. Nie mogła być też przyznana ww. dotacja na dziecko, które w danym miesiącu rozpoczęło już naukę w szkole.
Odnośnie zakwestionowania przez organ podwójnego sfinansowania czynszu dzierżawnego za grudzień 2018 r. z dotacji otrzymanej od Powiatu D., Sąd podzielił w tym względzie stanowisko organu.
Jak wynikało z akt, czynsz za dzierżawę budynku w 2018 r. wynikał z umowy
z 17 października 2016 r. pomiędzy Stowarzyszeniem a Gminą D.
i został określony na [...] zł, płatny jednorazowo do 31 marca każdego roku
(k. 162-164, tom I akt adm.) Stowarzyszenie pokryło ww. czynsz z kwoty przyznanej dotacji. W dniu 9 listopada 2018 r. budynek, zajmowany przez Ośrodek R. zakupili P. i B. S.. Według KRS (nr [...]), B. S. jest Prezesem Stowarzyszenia, a P. S. – skarbnikiem. Ponadto P. S. zatrudniona jest przez Stowarzyszenie na stanowisku Dyrektora Ośrodka R. (k. 360-364 tom I akt adm.). Małżonkowie S. zawarli w dniu 27 grudnia 2018 r. umowę dzierżawy 5 budynków, w tym budynku zajmowanego przez Ośrodek R., ze Stowarzyszeniem, w której czynsz określono na [...] zł miesięcznie, płatny jednorazowo do ostatniego dnia każdego miesiąca. Niezależnie od czynszu Stowarzyszenie zobowiązało się do zwrotu wydzierżawiającym kosztów poniesionych tytułem podatku od nieruchomości; terminowej zapłaty wszelkich należności z tytułu użytkowania przedmiotu dzierżawy, w tym kosztów zużycia wody, energii elektrycznej, gazu, odprowadzania nieczystości oraz wywozu śmieci lub odpadów. Na dzierżawcy spoczywał też obowiązek bieżących napraw i konserwacji; dbanie o estetykę przedmiotu dzierżawy i utrzymywania go w stanie zapewniającym bezpieczne użytkowanie (k. 172-176, tom I akt adm.). Na podstawie ww. umowy czynsz za budynek, zajmowany przez Ośrodek R. wynosił [...] zł i został on ujęty
w rozliczeniu za grudzień 2018 r. jako sfinansowany z dotacji Powiatu D..
Wskazać należy, że pomiędzy skarżącym a organem nie ma sporu odnośnie możliwości co do zasady pokrycia wydatków na dzierżawę budynku z otrzymanej dotacji. W związku z wejściem w życie przepisów u.f.z.o. od 1 stycznia 2018 r., kwestia ta nie budzi już wątpliwości. Zaliczenie kosztów dzierżawy budynków jest możliwe na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1 lit.b u.f.z.o. w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 u.p.o. jako wydatków organu prowadzącego szkołę (placówkę) związanych z zapewnieniem warunków jej działania.
W poprzednio obowiązującym stanie prawnym na tle ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 2017 r. poz. 2198; dalej "u.s.o."), zwłaszcza sprzed 2017 r., istniało w tym zakresie rozbieżne orzecznictwo sądów administracyjnych.
Na marginesie wskazać należy, że wyroki przywołane przez skarżącego na poparcie swojego stanowiska wydane były na tle przepisów u.s.o, tj. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 listopada 2016 r. o sygn. akt I SA/Bd 318/16 i wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 lutego 2018 r. o sygn. akt I SA/Łd 1064/17, przy czym ten ostatni został uchylony przez NSA wyrokiem z dnia 15 stycznia 2019 r. o sygn. akt I GSK 2506/18.
W niniejszej sprawie spór koncentruje się na możliwości podwójnego sfinansowania czynszu za grudzień 2018 r. z otrzymanej dotacji z Powiatu. W ocenie Sądu, rację ma organ, że brak jest możliwości podwójnego sfinansowania wydatku za ten sam miesiąc z otrzymanej dotacji. Należy pamiętać, że dotacja to koszt obciążający organ wypłacany ze środków publicznych. Wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny (art. 44 ust. 3 u.f.p.).
Organ wskazał, że z art. 678 § 1 K.c. wynika, iż w razie zbycia rzeczy najętej
w czasie trwania najmu nabywca wstępuje w stosunek najmu na miejsce zbywcy; może jednak wypowiedzieć najem z zachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia.
Istotą tego przepisu jest ochrona najemcy, by mógł on nadal wynajmować przedmiot najmu w warunkach określonych dotychczasową umową, do czasu jej wypowiedzenia przez nowego nabywcę. W niniejszej sprawie nie doszło do wypowiedzenia umowy z 17 października 2016 r., zatem w miejsce Gminy do ww. umowy wstąpili państwo S. . Czynsz za grudzień 2018 r. został przez Stowarzyszenie uiszczony i sfinansowany z dotacji z Powiatu. Powołanie się skarżącego na swobodę umów, w tym na możliwość uiszczenia czynszu ponownie nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy. O ile Stowarzyszenie mogło ponownie uiścić czynsz za grudzień 2018 r. nowemu nabywcy nieruchomości (przepisy tego nie zakazywały) to nie było podstaw do rozliczenia ponownie czynszu za miesiąc
z otrzymanej dotacji w sytuacji, gdy czynsz za ten miesiąc został już wcześniej rozliczony z dotacji (wydatek na ten sam cel został już zrefundowany z dotacji). Odnosząc się do wydatku na ubezpieczenie majątkowe, którego rozliczenie
z dotacji zostało zakwestionowane przez organ, Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organu.
Jak wynikało z akt w 2017 r. i 2018 r. Stowarzyszenie poniosło wydatki na ubezpieczenie majątkowe budynku, które rozliczyło z otrzymanej dotacji jako wydatki organu prowadzącego na podstawie art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 10 ust. 1 u.p.o.
Zasadniczo dotacje przeznaczone są na dofinansowanie realizacji zadań placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym wydatków bieżących placówek.
Sfinansowanie ww. wydatku z dotacji jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy można go zaliczyć do kategorii wydatków ujętych w art. 35 u.f.z.o. Wydatek na ww. ubezpieczenie nie jest wydatkiem wprost wymienionym w art. 35 u.f.z.o. Wydatku tego nie można zaliczyć do wydatków bieżących placówki jako wydatku poniesionego na cele działalności placówki, tj. wydatków w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Nie można zaliczyć do wydatków na związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 u.p.o.,
tj. zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych
i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wydatków, wymienionych w pozostałych punktach tego przepisu. Ubezpieczenie majątkowe nie należy do kategorii ubezpieczeń obowiązkowych (ubezpieczenie dobrowolne).
W ocenie Sądu, organy zebrały materiał dowodowy w sposób pełny, dokonały jego oceny i wywiodły z niego logiczne wnioski. Sam fakt, że z zebranego materiału dowodowego strona wywodzi inne wnioski niż organ nie świadczy o naruszeniu przez organ przepisów postępowania. Według Sądu, zaskarżona decyzja zawierała wszystkie elementy z art. 107 K.p.a. Organ odwoławczy, rozpoznając sprawę ponownie ustalił stan faktyczny i swoje rozważania zawarł w wydanej decyzji. Bazując na wspólnym dla organów obu instancji materiale dowodowym, w istocie rzeczy ocena tego materiału przez organ odwoławczy była zbieżna z oceną dokonaną przez organ I instancji.
Zdaniem Sądu, zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., przez niezawiadomienie przez organ odwoławczy strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok. NSA z dnia 18 maja 2006 r. o sygn. akt II OSK 831/05).
W ocenie Sądu, skarżący tego nie wykazał. Zaznaczyć należy, że w toku postępowania administracyjnego skarżący był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie, skarżący nie ujawnił jakie, jego zdaniem miałby organ przeprowadzić dowody, czy też czynności procesowe poza wnioskiem
o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Sąd zgodził się z organem, że złożenie wniosku o rozprawę administracyjną nie obliguje organ do jej przeprowadzenia. Organ administracji powinien działać w sprawie wnikliwie
i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwieni (art. 12 K.p.a.).
Zgodnie z art. 89 § 1 i 2 K.p.a, organ administracji publicznej przeprowadzi,
z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin.
Według Sądu, ocena czy zaistniały przesłanki z art. 89 K.p.a. w sytuacji, gdy przepis prawa nie wymaga przeprowadzenia rozprawy w danej sprawie należy do organu administracji.
W niniejszej sprawie organ uznał, że brak było przesłanek do przeprowadzenia rozprawy.
Odnośnie braku przeprowadzenia dowodów zawartych w piśmie z 25 maja
2021 r. strona nie zgłosiła konkretnych wniosków dowodowych, zdaniem Sądu, organ słusznie wskazał, że ww. pismo nie zawierało wniosków dowodowych.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), skargę oddalił.
Przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.