I SA/SZ 490/25

I SA/Sz 490/25 - Postanowienie WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-12-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1153
art. 101
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Sentencja
Sygn. akt I SA/Sz [...] P O S T A N O W I E N I E Dnia [...] grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpatrzeniu w dniu [...] grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia na terenie Gminy Miasta S. ograniczeń w godzinach nocnej sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu M. W. kwotę [...]([...]) zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Skarżący M. W. pismem z 31 lipca 2025 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na uchwałę Rady Miasta Szczecin z dnia
17 czerwca 2025 r. nr XIII/316/25 w przedmiocie wprowadzenia na terenie Gminy Miasta Szczecin ograniczeń w godzinach nocnej sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2025 r. poz. 3336, dalej: uchwała).
Zaskarżonej uchwale zarzucił w szczególności:
- naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP),
- brak wystarczającej podstawy ustawowej i przekroczenie delegacji (art 12. ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości),
- niewystarczające uzasadnienie ważnego interesu publicznego (art. 31 ust 3 Konstytucji RP), - naruszenie procedur ustawowych (art. 12 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości),
- naruszenie jego praw jako obywatela, w tym m in. autonomii osobistej (art 4 Konstytucji RP).
W uzasadnieniu naruszenia swojego interesu prawnego lub uprawnienia, jako obywatela, skarżący wskazał, co następuje.
W jego ocenie, skarżący jako obywatel, w wyniku uchwały Rady Miasta Szczecin, która wprowadza zakaz sprzedaży alkoholu w godzinach 23:00-6:00, doświadcza naruszenia konstytucyjnie chronionych praw i interesów. Ograniczenie to, choć formalnie przyjęte przez organ samorządu, ma istotne skutki dla wolności osobistej skarżącego, jego autonomii konsumenckiej oraz pewności prawa, co łącznie stanowi naruszenie zasad demokratycznego państwa prawnego.
Skarżący wyjaśnił, że prawo do decydowania o sobie, o tym kiedy i jak korzysta
z legalnych produktów - w tym alkoholu - stanowi element jego prywatności i wolności osobistej. Konstytucja gwarantuje skarżącemu wolność wyboru stylu życia, a państwo i samorząd mogą tę wolność ograniczać jedynie w wyjątkowych, jasno uzasadnionych przypadkach - na podstawie ustawy, w sposób proporcjonalny, konieczny i służący konkretnym wartościom konstytucyjnym (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).
Podał dalej, że uchwała ogranicza jego możliwość legalnego zakupu alkoholu
w określonych godzinach, bez udowodnienia, że jest to niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Zakaz dotyczy wszystkich - także osób, które nie zakłócają porządku, nie nadużywają alkoholu, nie powodują zagrożeń. To zbiorowe karanie obywateli za potencjalne ryzyko wynikające z zachowania mniejszości - co jest nieproporcjonalne- i niesprawiedliwe.
Samorząd, jako organ władzy publicznej, może działać tylko na podstawie i w granicach prawa. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wprawdzie daje gminom pewną kompetencję do wprowadzania ograniczeń, ale musi to być realizowane z pełnym poszanowaniem standardów konstytucyjnych Uchwała bazująca na ogólnym upoważnieniu narusza zasadę określoności prawa, która wymaga, by obywatel z góry wiedział, w jakich warunkach jego prawa mogą być ograniczone.
Wolności i prawa, mogą być ograniczane tylko wtedy gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie, prawnym dla ochrony wartości konstytucyjnych; takich jak, zdrowie, porządek publiczny i w sposób proporcjonalny, a więc przy zastosowaniu najmniej uciążliwych środków.
Wprowadzenie zakazu w tak ogólnej formie, bez wcześniejszego zbadania alternatyw (np. egzekwowania istniejących przepisów o zakłócaniu porządku publicznego czy sprzedaży alkoholu nieletnim), bez analizy skutków, i bez konsultacji społecznych - czyni uchwałę nieproporcjonalną. Zakaz ten ma charakter masowy i prewencyjny, lecz jego skuteczność
w zapobieganiu problemom alkoholowym nie została udokumentowana. Tym samym stanowi zbyt daleko idącą ingerencję w jego konstytucyjne wolności.
Podniósł nadto, że jako obywatel i konsument mam prawo oczekiwać stabilności prawa i możliwości korzystania z legalnych produktów na uczciwych, jasnych zasadach. Wprowadzenie zakazu nocnej sprzedaży narusza jego uzasadnione oczekiwania co do dostępności dóbr, ingerując w wolność umów i prawa majątkowe - bez odszkodowania i bez trybu odwoławczego. Co więcej, ograniczenie to godzi w równość obywateli wobec prawa - bo uderza w jedną, wybraną grupę (np. osoby pracujące w trybie zmianowym, nocnym, mające inny rytm dobowy życia) bez dostatecznego uzasadnienia.
Wskazał dalej, że ma prawo oczekiwać, że procedura stanowienia prawa lokalnego będzie przebiegać z zachowaniem demokratycznych standardów, w tym z uwzględnieniem głosu wspólnot lokalnych. Tymczasem uchwała została przyjęta bez uprzedniego zasięgnięcia opinii jednostek pomocniczych gminy, takich jak rady osiedli czy dzielnic. Zgodnie z art 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2025 r. poz. 1153, dalej: u.s.g.), jednostki pomocnicze stanowią ważne ogniwo dialogu społecznego i partycypacji obywatelskiej. Choć opinia tych jednostek nie ma charakteru wiążącego, jej brak w procesie podejmowania decyzji tak istotnej, jak ograniczenie wolności gospodarczej i swobód obywatelskich, stanowi poważne naruszenie zasady pomocniczości i transparentności. Pomija się tym samym głos społeczności lokalnych, a więc także skarżącego - jako mieszkańca Szczecina-, uczestniczącego w życiu, swojej dzielnicy czy osiedla.
Skarżący wyjaśnił, że jako mieszkaniec ma interes prawny w utrzymaniu stabilnego finansowania usług publicznych - takich jak transport, infrastruktura, edukacja czy opieka zdrowotna - z których codziennie korzysta. Ograniczenie sprzedaży alkoholu w godzinach nocnych prowadzi do spadku legalnych przychodów lokalnych przedsiębiorców, co przekłada się na zmniejszenie wpływów z podatków, a tym samym na uszczuplenie budżetu miasta. Skutkiem tego może być ograniczenie środków przeznaczanych na realizację zadań własnych gminy, co pogarsza dostępność i jakość usług publicznych; z których korzysta codziennie.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie ewentualnie, jeśli Sąd uzna, że skarżący wykazał interes prawny upoważniający do złożenia skargi, o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu z uwagi na brak po stronie skarżącego interesu prawnego do jej wniesienia.
Na wstępie należy wskazać, że sąd bada z urzędu dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ww. ustawy nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym, w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. jest art. 101 § 1 u.s.g.. Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z powyższego wynika, że w trybie art. 101 u.s.g. podlega zaskarżeniu uchwała organu gminy niezgodna z prawem i jednocześnie godząca w sferę prawną skarżącego – wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, np. zniesienie, ograniczenie czy uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia.
Zatem w przeciwieństwie do legitymacji w postępowaniu administracyjnym określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego lub uprawnienia, przy czym dopiero naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi (por. postanowienie NSA z 30 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1068/22).
O istnieniu tak rozumianego interesu możemy mówić wówczas, kiedy działanie organu administracji o wymiarze konkretyzującym dotyka w sposób bezpośredni normatywnie ukształtowaną sytuację konkretnego podmiotu. O naruszeniu interesu prawnego rozstrzyga zmiana w sytuacji prawnej skarżącego (por. wyrok NSA z 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1475/08; wyrok NSA z 19 czerwca2012 r. sygn. akt II OSK 790/12; wyrok NSA z 12 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1761/12; wyrok NSA z 1 grudnia 2015 r. sygn. akt II FSK 817/14; postanowienie NSA z 4 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 2278/18). Uprawnienie wynikające z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis, tak więc nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem czy stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego (por. wyrok NSA z 14 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2503/01; wyrok NSA z 1 marca 2005 r. sygn. akt OSK 1437/04).
Podmiot skarżący uchwałę w tym trybie winien wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego indywidualną sytuacją prawną, tj. wykazać, że zaskarżona uchwała poprzez naruszenie prawa jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawno-materialną (wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego), nakłada obowiązki, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację.
Od tak zarysowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który nie upoważnia do zaskarżania rozstrzygnięć organów administracji, a który występuje wówczas, gdy określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany sposobem uregulowania danej kwestii, jednakże poprzez dane uregulowanie nie dochodzi do naruszenia przepisu prawa materialnego czy procesowego dotyczącego jego sytuacji prawnej. Jak już wyżej wskazano, interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego przy czym chodzi o taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z wydanym rozstrzygnięciem (uchwałą). Innymi słowy interes prawny będzie posiadał taki podmiot dla którego istnieje przepis prawa, z którego dla tego podmiotu można wyprowadzić uprawnienie lub obowiązek pozostający w związku z treścią uchwały.
W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na uchwałę Rady Miasta Szczecin z dnia 17 czerwca 2025 r. nr XIII/316/25 w przedmiocie wprowadzenia na terenie Gminy Miasta Szczecin ograniczeń w godzinach nocnej sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży
Co już było wyżej sygnalizowane, a co szczególnie wymaga podkreślenia zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia.
W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał istnienia indywidulanego interesu prawnego lub uprawnienia do wniesienia niniejszej skargi. Przywołana w skardze okoliczność ograniczenia skarżącego w zakresie możliwości legalnego zakupu alkoholu w określonych godzinach bez udowodnienia że jest to niezbędne w demokratycznym państwie prawnym - wskazuje co najwyżej na wystąpienie interesu faktycznego, który jednakże nie upoważnia do zaskarżania rozstrzygnięć organów administracji, a który występuje wówczas, gdy określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany sposobem uregulowania danej kwestii, jednakże poprzez dane uregulowanie nie dochodzi do naruszenia przepisu prawa materialnego czy procesowego dotyczącego jego sytuacji prawnej. Jak już wyżej wskazano, interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego przy czym chodzi o taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z wydanym rozstrzygnięciem (uchwałą). Innymi słowy interes prawny będzie posiadał taki podmiot, dla którego istnieje przepis prawa, z którego dla tego podmiotu można wyprowadzić uprawnienie lub obowiązek pozostający w związku z treścią uchwały. Powyższe w tej sprawie nie zostało nawet wskazane w skardze, a tym bardziej wykazane owo naruszenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecin podnosi również, że fakt, że skarżący zamieszkuje na terenie Gminy Szczecin, której dotyczy uchwała też nie jest źródłem uprawnienia do wniesienia skargi (por. postanowienia WSA we Wrocławiu z dnia 5 czerwca 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 591/18).
Z powyższych względów, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.
w związku z art. 101 ust. 1 u.s.g. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
O zwrocie na rzecz skarżącego wpisu od skargi Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.