I SA/Sz 464/23

I SA/Sz 464/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /przewodniczący sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 464/24 - Wyrok NSA z 2025-07-17
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2422
art. 14 ust. 1, art. 45 ust. 1, § 4 ust. 5 oraz § 7 ust. 2, § 11c ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu Budow
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi G. N. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa z dnia 28 [...] 2023 r. nr rozstrzygnięcie WPROW.I.07221-278/23 w przedmiocie przyznania pomocy na realizację operacji "Budowa drogi do osiedla domków jednorodzinnych w obrębie K. gm. N." oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym rozstrzygnięciem z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] Zarząd Województwa Z. (dalej też "organ") odmówił G. N. (dalej też "Gmina", "Skarżąca" lub "Strona") przyznania pomocy na realizację operacji: "B. " o którą ubiegała się Gmina we wniosku o przyznanie pomocy dla operacji typu "Budowa lub modernizacja dróg lokalnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" w ramach działania "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich", objętego PROW na lata 2014-2020, złożonym w dniu [...] stycznia 2023 r. na kwotę: [...] zł.
Rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie art. 35 ust. 1 pkt.1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2022 r. poz. 2422, z późn. zm. – dalej też "ustawa EFROW") w zw. z § 4 pkt. 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Budowa lub modernizacja dróg lokalnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 232 ze zm. - dalej jako: "Rozporządzenie").
Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] października 2022 r. Zarząd Województwa Z. przyjął uchwałę nr [...] w sprawie ogłoszenia naboru wniosków o przyznanie pomocy na operacje typu "Budowa lub modernizacja dróg lokalnych" w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. W tym samym dniu, zgodnie z przepisem § 9 ust. 1 Rozporządzenia, na stronie internetowej, zostało opublikowane ogłoszenie o naborze wniosków o przyznanie pomocy na ww. operację. Treść ogłoszenia odpowiadała wymogom stawianym przez przepis § 9 ust. 2 Rozporządzenia. W szczególności wskazano, że wnioski należy składać w terminie od [...] listopada 2022 r. do [...] stycznia 2023 r. w sekretariacie Wydziału Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa Z. albo poprzez nadanie rejestrowanej przesyłki pocztowej za pośrednictwem operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, na wskazany adres.
W dniu [...] stycznia 2022 r., do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Z. , złożony został przez Gminę wniosek o przyznanie pomocy na ww. operację. Tytuł operacji to "B. ". W wyniku oceny wniosku dokonanej w ramach kryterium naboru, operacja o współfinansowanie której, ubiegała się Gmina, znalazła się ona na 23 miejscu listy rankingowej opublikowanej w dniu [...] lutego 2023 r. na stronie internetowej, otrzymując 14 punktów. Następnie przystąpiono do oceny merytorycznej wniosku o przyznanie pomocy. Na jej podstawie ustalono, że wniosek o przyznanie pomocy złożony przez Gminę nie spełnia warunku przyznania pomocy zawartego w § 7 ust. 2 Rozporządzenia.
Organ wskazał, że złożony w dniu [...] stycznia 2023 r. wniosek o przyznanie pomocy na operację: "B. zawierał braki, oczywiste omyłki oraz wymagał złożenia wyjaśnień. Dlatego Zarząd Województwa Z. pismem z dnia [...] marca 2023 r. wezwał Gminę do usunięcia szczegółowo opisanych i wskazanych braków, poprawienia oczywistych omyłek oraz złożenia wyjaśnień w terminie 14 dni, od dnia doręczenia pisma, w zakresie pierwszych poprawek zgodnie z przepisem § 11 c ust. 1. Rozporządzenia (pierwsze poprawki do wniosku).
W dniu [...] kwietnia 2023 r. do organu wpłynęło pismo Gminy zawierające pierwsze poprawki do wniosku o przyznanie pomocy. Gmina w ramach pierwszych uzupełnień, dołączyła wniosek o przyznanie pomocy, w którym wskazała numery działek na których będzie realizowana operacja oraz wyjaśniła, że dołącza wyciąg z księgi wieczystej dla działki nr [...]. Jednakże jak wskazał organ, Gmina nie dostarczyła tytułu prawnego do nieruchomości (załącznik nr [...]) oraz oświadczenia właściciela nieruchomości, iż wyraża zgodę na realizację inwestycji na jego nieruchomości (zał. [...]) wraz z informacją RODO (zał. [...]). Gmina nie dostarczyła także innych niezbędnych dokumentów, o które była wezwana w piśmie z dnia [...] marca 2023 r. oraz nie dokonała korekty w ramach wszystkich punktów szczegółowo wskazanych w piśmie.
Organ wskazał, iż brak dokumentów, o które była wzywana Gmina uniemożliwił w szczególności weryfikację kosztów kwalifikowanych. Wskazał tutaj na następujące braki:
a) brak aktualnej Strategii Rozwoju Miasta i G. N.,
b) brak poprawnie wypełnionego zestawienia rzeczowo-finansowego,
c) brak zatwierdzonego przez Inwestora szacunkowego zestawienia kosztów oraz Programu Funkcjonalno-Użytkowego sporządzonego zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku.
d) nie wskazano liczby dróg objętych operacją oraz
e) nie wyjaśniono, czy odcinek drogi objęty operacją ma gorsze parametry techniczne od odcinka drogi niebędącego przedmiotem operacji, który łączy się z drogą o wyższej kategorii.
f) nie wyjaśniono, czy wszystkie zjazdy, oświetlenie, ciągi piesze, odwodnienie, obiekty, urządzenia oraz instalacje planowane do wykonania w ramach budowy ww. drogi, stanowią całość techniczno-użytkową przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego oraz czy są zlokalizowane w pasie drogowym.
W związku z powyższym, w dniu [...] maja 2023 r., Gmina ponownie została wezwana do dokonania uzupełnienia/korekty wniosku na podstawie przepisu § 11c ust. 2 Rozporządzenia (drugie poprawki do wniosku), w szczegółowo opisanym przez organ zakresie.
W dniu 31 maja 2023 r. do organu wpłynęły drugie poprawki Gminy do wniosku o przyznanie pomocy, jednakże także nie zawierające prawidłowych uzupełnień.
W następstwie powyższego, organ wydał zaskarżone rozstrzygnięcie z [...] czerwca 2023 r. w którym wyjaśnił, że Gmina złożyła wniosek o przyznanie pomocy na operację pod nazwą "B. Przedmiotowa ulica jest drogą wewnętrzną bez nazwy jak wynika z Programu Funkcjonalno-Użytkowego. W związku z tym, że Gmina realizuje operację metodą "zaprojektuj-wybuduj", obowiązkowym dokumentem było dostarczenie dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością oraz oświadczenia właściciela lub współwłaściciela, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością, jeżeli operacja realizowana jest na nieruchomości będącej w posiadaniu zależnym lub będącej przedmiotem współwłasności. W przypadku, gdy Wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości na której zamierza zrealizować operację, powinien złożyć oświadczenie właściciela lub współwłaściciela nieruchomości, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością w okresie realizacji operacji oraz w okresie związania celem, tj. przez okres co najmniej 5 lat od planowanej wypłaty płatności końcowej. Wówczas należy także załączyć kopie dokumentów potwierdzających posiadanie zależne, np. kopie umów dzierżawy, użyczenia. Oświadczenie składa się na formularzu załącznika nr [...] a do wniosku o przyznanie pomocy. Oświadczenie powinno być złożone przez każdego właściciela/ współwłaściciela/posiadacza samoistnego nieruchomości. Liczba złożonych oświadczeń powinna być równa liczbie właścicieli/współwłaścicieli/posiadaczy samoistnych nieruchomości widniejących na dokumentach potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości wymienionych w powyższym punkcie instrukcji.
Gmina wskazując we wniosku o przyznanie pomocy w pkt. [...], że operacja będzie realizowana na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...] obręb K. oraz działki nr [...],[...],[...],[...] obręb N. została dwukrotnie wezwana o wskazanie miejsca realizacji operacji oraz dostarczenie załącznika nr [...] (tytułu prawnego do nieruchomości) i załącznika nr [...] i [...] (oświadczenie właściciela nieruchomości, iż wyraża zgodę na realizację inwestycji na jego nieruchomości wraz z informacja RODO), zgodnie z instrukcją wypełniania wniosku. Organ wskazał, że w przypadku realizowania operacji w formie "zaprojektuj – wybuduj" ww. załączniki są obowiązkowe.
Ponadto organ wskazał, że Gmina nie dostarczyła zatwierdzonego przez inwestora poprawionego Programu Funkcjonalno - Użytkowego. Gmina nie dostarczyła również zatwierdzonego przez inwestora, szacunkowego zestawienia kosztów wraz z wyjaśnieniem, na jakiej podstawie zostały oszacowane koszty. Ponadto, w ramach drugich uzupełnień Gmina dostarczyła pismo z dnia [...] maja 2023 r. podpisane przez osobę, która nie jest upoważniona do podpisywania wyjaśnień do wniosku o przyznanie pomocy: przez Kierownika Wydziału Rozwoju Lokalnego Funduszy Kultury i Sportu.
Organ stwierdził, że Gmina - pomimo ponownego wezwania o dokonanie korekty ww. kosztów oraz uzupełnienia wskazanych braków wniosku - nie dokonała prawidłowych uzupełnień, a posiadany zestaw dokumentów nie pozwalał na stwierdzenie prawidłowości formalnej wniosku i merytoryczną ocenę, spełnienia warunków przyznania pomocy oraz przyznanie pomocy.
Organ powołał treść § 7 ust. 2 Rozporządzenia zgodnie z którym, do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się dokumenty niezbędne do ustalenia spełnienia warunków przyznania pomocy albo ich kopie, których wykaz zawiera formularz wniosku o przyznanie pomocy. Zapewnieniu prawidłowości formalnej wniosku służy procedura określona w § 11c ust. 1 i 2 Rozporządzenia. Zgodnie z § 14 ust. 3 Rozporządzenia, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy mimo wezwania, o którym mowa w ust. 2, nie usunął braków w terminie, pomocy nie przyznaje się, o czym właściwy organ samorządu województwa informuje w formie pisemnej podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, podając przyczyny odmowy przyznania pomocy. Organ podkreślił przy tym, że brak reakcji strony na wezwanie organu do przedstawienia dowodów (albo też reakcja niewystarczająca) musi być oceniony jako naruszenie ustawowego obowiązku. Strona która nie wywiązuje się z powyższego obowiązku musi mieć świadomość tego, że od jej postawy uzależniony będzie sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Organ powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 2600/18.
Wobec zatem niespełnienia warunku przyznania pomocy zawartego w § 7 ust. 2 Rozporządzenia, organ odmówił jej przyznania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności organu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
a) § 4 pkt 5 Rozporządzenia, poprzez jego błędną interpretację, w wyniku czego organ nieprawidłowo przyjął, że Skarżąca winna już na etapie składania wniosku o przyznanie pomocy dostarczyć dokument potwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością, na której będzie realizowana inwestycja, podczas gdy cytowany przepis wymaga aby prawo do dysponowania nieruchomością zapewnione było na etapie realizacji operacji (cyt. "będzie realizowana na nieruchomości będącej własnością (...)", w związku z czym za wystarczające uznać należało wyjaśnienie Skarżącej, że operacja będzie realizowana na gruncie gminnym uzyskanym w trybie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej;
b) z ostrożności procesowej - w przypadku nie podzielenia przez Sąd zapatrywania prawnego przedstawionego w lit. a – Skarżąca zarzuciła zaskarżonej czynności naruszenie § 4 pkt 5 Rozporządzenia w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy EFROW oraz w zw. z art. 71 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320 z późn. zm.) - zwanego dalej "Rozporządzeniem nr 1303/2013" oraz w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP - polegające na niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu i przyjęciu, że warunkiem koniecznym do udzielenia pomocy dla operacji realizowanej na nieruchomości jest dysponowanie przez Wnioskodawcę prawem własności nieruchomości lub udokumentowanym prawem do dysponowania nią przez okres realizacji operacji oraz co najmniej przez wymagany okres trwałości projektu, pomimo, że regulacja taka pozostaje wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego do wydania tego rozporządzenia, a nadto - w odniesieniu do wnioskodawców będących zarządcami dróg realizującymi inwestycje drogowe na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej - w sposób nieuzasadniony ogranicza dostęp do dofinansowania;
c) § 11c ust. 1-3 Rozporządzenia poprzez bezzasadną odmowę przyznania pomocy w wyniku:
- uznania, że wniosek o przyznanie pomocy złożony przez Skarżącą zawierał brak z uwagi na niedostarczenie przez Skarżącą dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością, podczas gdy warunek w tym zakresie jest sprzeczny z ustawą - zgodnie z zarzutami opisanymi w lit. a i b;
- uznania, że wniosek o przyznanie pomocy złożony przez Skarżącą miał braki z uwagi na niedostarczenie przez Skarżącą dokumentów w postaci poprawionego PFU oraz szacunkowego zestawienia kosztów wraz z wyjaśnieniem na jakiej podstawie zostały oszacowane koszty, podczas gdy złożenie tych dokumentów było zbędne;
- uznanie, że złożone przez Skarżącą w ramach drugich wyjaśnień pismo z dnia [...] maja 2023 r. podpisane zostało przez osobę, która nie jest upoważniona do podpisywania wyjaśnień do wniosku o przyznanie pomocy, podczas gdy osoba ta posiada stosowne upoważnienie, a nadto w sytuacji gdy ta sama osoba podpisała pierwsze wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 r. Organ przyjął te wyjaśnienia i formułując następnie drugie wezwanie, nie wezwał Skarżącej do przedłożenia stosownego upoważnienia, w związku z czym niezłożenie dokumentu stwierdzającego upoważnienie pracownika organu nie mogło stanowić podstawy do odmowy przyznania pomocy;
- odmowę przyznania pomocy bez prawidłowego wskazania przyczyn tej odmowy, t.j.:
i. bez wskazania podstaw prawnych, na podstawie których Skarżąca zobowiązana była do przedłożenia dokumentów lub wyjaśnień, których brak stanowił podstawę do odmowy przyznania pomocy,
ii. wskazując przyczyny dot. rzekomych braków w PFU i szacunkowym zestawieniu kosztów, w sposób lakoniczny i ogólnikowy, co uniemożliwia Skarżącej - a także sądowi administracyjnemu - prawidłową weryfikację czynności organu.
W uzasadnieniu skargi Gmina rozwinęła argumentację podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego artykułu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest czynność Zarządu Województwa polegająca na odmowie przyznania Skarżącej pomocy na realizację operacji: "B. o którą ubiegała się Gmina we wniosku o przyznanie pomocy dla operacji typu "Budowa lub modernizacja dróg lokalnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" w ramach działania "Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich", objętego PROW na lata 2014-2020, złożonym w dniu [...] stycznia 2023 r. na kwotę: [...] zł.
Organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu z 28 czerwca 2023 r. odmówił przyznania dofinansowania. W piśmie organu wskazano na cztery przyczyny uzasadniające odmowę
1) niedostarczenie dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością oraz oświadczenia właściciela lub współwłaściciela, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością, jeżeli operacja realizowana jest na nieruchomości będącej w posiadaniu zależnym lub będącej przedmiotem współwłasności;
2) niedostarczenie zatwierdzonego poprawionego przez Inwestora Programu Funkcjonalno-Użytkowego;
3) niedostarczenie zatwierdzonego przez Inwestora szacunkowego zestawienia kosztów wraz z wyjaśnieniem na jakiej podstawie zostały oszacowane koszty;
4) dostarczenie w ramach II uzupełnień pisma z dnia [...] maja 2023 r. podpisanego przez osobę, która nie jest upoważniona do podpisywania wyjaśnień do wniosku o przyznanie pomocy.
Sporne jest zatem czy powyższe okoliczności uzasadniały odmowę przyznania dofinansowania.
Pierwszym zasadniczym powodem odmowy przyznania pomocy był fakt, że Skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do całej nieruchomości na której będzie realizowana inwestycja ani nie wykazała tego faktu, tj. nie dostarczyła dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością oraz oświadczenia właściciela lub współwłaściciela, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością.
Bezsporne jest, że Skarżąca wymaganych wyżej wskazanych dokumentów nie dołączyła do wniosku ani do jego uzupełnień. Skarżąca stoi bowiem na stanowisku, że organ nie mógł ich na tym etapie żądać.
Sąd w pełni podziela stanowisko organu, iż pogląd ten jest nieprawidłowy.
Zgodnie z § 4 pkt 5 Rozporządzenia, pomoc jest przyznawana na operację, która oprócz warunków określonych w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz ustawie EFROW spełnia m.in. następujące warunki:
- będzie realizowana na nieruchomości będącej własnością podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy lub na nieruchomości, do której podmiot ten posiada udokumentowane prawo do dysponowania nią przez okres realizacji operacji oraz co najmniej przez okres, o którym mowa w art. 71 ust. 1 Rozporządzenia nr 1303/2013.
W przekonaniu Sądu analiza treści ww. przepisu prowadzi do wniosku, że wnioskodawca na moment składania wniosku musi być właścicielem nieruchomości lub posiadać udokumentowane prawo do dysponowania nią.
Sąd w pełni podziela bowiem stanowisko, że ustawodawca nie posłużył się zwrotami "będzie właścicielem", "będzie posiadał tytuł". W Rozporządzeniu wyraźnie wskazano, że podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy musi być właścicielem nieruchomości, na której będzie realizowana operacja lub posiadać do niej udokumentowane prawo do dysponowania nią. Istotne jest także sformułowanie, że tym właścicielem ma być "podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy". Nie użyto zaś sformułowania np. "podmiot realizujący operację" czy "podmiot składający wniosek o płatność". Innymi słowy Gmina winna być właścicielem działek, na których planowana jest operacja lub posiadać do nich udokumentowane prawo do dysponowania nimi i winno to mieć miejsce na etapie składania wniosku.
Co więcej należy wskazać na treść § 7 ust. 2 Rozporządzenia, który stanowi, że do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się dokumenty niezbędne do przyznania pomocy, w tym niezbędne do ustalenia spełnienia warunków przyznania pomocy i kryteriów wyboru operacji, albo ich kopie, których wykaz zawiera formularz wniosku o przyznanie pomocy.
Sąd nie ma wątpliwości, że w świetle regulacji § 4 pkt 5 Rozporządzenia jednym z takich dokumentów "niezbędnych do ustalenia spełnienia warunków przyznania pomocy" są dokumenty potwierdzające prawo do dysponowania nieruchomością bądź oświadczenia właściciela lub współwłaściciela, że wyraża zgodę na realizację operacji trwale związanej z nieruchomością.
Tymczasem Skarżąca już we wniosku o przyznanie pomocy wskazała, że "Planowana inwestycja znajduje się na drodze wewnętrznej należącej do G. N. oraz na działkach prywatnych lub innych niż prywatne, które częściowo zostaną przejęte procedurą ZRID" (III Opis planowanej operacji 2.2. Cel planowanej operacji). Bezspornym jest zatem, że Gmina nie miała tytułu prawnego do wszystkich nieruchomości, na których miała być realizowana operacją, a dopiero planowała ten tytuł prawny uzyskać. Zdaniem Sądu nieprawidłowe jest stanowisko, że na moment składania wniosku o przyznanie pomocy beneficjent nie musi być właścicielem nieruchomości lub nie musi posiadać do niej udokumentowanego prawa do dysponowania nią. Nie sposób bowiem zgodzić się z twierdzeniem Strony, iż za wystarczające uznać należało jej wyjaśnienie, że "operacja będzie realizowana na gruncie gminnym uzyskanym w trybie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej". Skarżąca przyznała, że nie jest właścicielem nieruchomości na której ma być realizowana operacja i dopiero w przyszłości może tak się stać.
Wbrew stanowisku Strony przyjęta przez organ interpretacja zapisu § 4 pkt 5 Rozporządzenia nie dyskryminuje podmiotów które jako zarządcy dróg realizują inwestycje na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, albowiem gdyby Strona takim zezwoleniem dysponowała i załączyła je do wniosku rozstrzygnięcie organu z pewnością byłoby inne. Jednak Strona do wniosku nie załączyła decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Tymczasem to sama Strona mając świadomość, iż nie posiada prawa do całości nieruchomości na której ma być realizowana operacja ani nie posiadając wydanej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej "ZRID"), mimo tego wystąpiła z wnioskiem o dofinansowanie operacji w formie "zaprojektuj i zbuduj". Tym samym Gmina nie może obecnie podnosić skutecznie twierdzeń o tym, że była dyskryminowana, uzasadniając to twierdzeniem, że nie mogła wystąpić o wydanie ZRID "albowiem konieczny do uzyskania ZRID projekt budowlany objęty był złożonym do organu wnioskiem o przyznanie pomocy".
Sąd podziela stanowisko, że Skarżąca przedstawia wykładnię przepisu § 4 pkt 5 Rozporządzenia, która jest błędna, albowiem zgodnie z Rozporządzeniem każdy beneficjent zobowiązany jest do wykazania tytułu prawnego do nieruchomości. Idąc tokiem rozumowania Skarżącej, wnioskodawcy mogliby ubiegać się o dofinansowanie operacji na nieruchomości, której nie są właścicielem i którą dopiero planują nabyć. Tymczasem w przypadku tego rodzaju wniosków organ ma obowiązek odmowy przyznania pomocy. Trafny jest bowiem pogląd, że wymóg posiadania tytułu prawnego do nieruchomości istnieje już w momencie składania wniosku o przyznanie pomocy. Czym innym jest bowiem obowiązek sprawdzenia spełnienia wymogów do przyznania dofinansowania w momencie wnioskowania o nie, a czym innym możliwość skontrolowania ich w momencie wypłaty dofinansowania. Co więcej z Rozporządzenia wynika, że beneficjent ma nie tylko posiadać ten tytuł ale ma to jeszcze wykazać/udowodnić organowi. Przyjąwszy, że Strona nie musi spełniać wymogu wynikającego z Rozporządzenia w momencie składania wniosku, należałoby zgodzić się, że organ w istocie nie ma możliwości sprawdzenia czy Strona spełnia warunki do przyznania dofinansowania. To z kolei powodowałoby, że dofinansowanie byłoby przyznawane podmiotom które nie spełniają ustalonych w Rozporządzeniu wymogów ani w momencie składania wniosku, ani na etapie późniejszym, albowiem z różnych powodów mogą one nie uzyskać prawa do dysponowania nieruchomością także już po przyznaniu dofinansowania.
Tylko dodatkowo wskazać można że Stronie udostępniono Instrukcję wypełniania wniosku o przyznanie pomocy na operacje typu "Budowa lub modernizacja dróg lokalnych", w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (IW-1/7.2.1). Instrukcja wypełnienia wniosku była dostępna dla beneficjentów na stronie na której ogłoszono nabór wniosków Wskazano tam wyraźnie jakie dokumenty uznaje się za potwierdzające tytuł prawny do nieruchomości – jednak Strona wskazanych tam wyraźnie, ani żadnych innych dokumentów w przedmiotowym zakresie nie przedłożyła – uznając błędnie że nie jest do tego na ówczesnym etapie postępowania zobowiązana.
Nie jest również zdaniem Sądu trafny zarzut dotyczący rzekomego przekroczenia upoważnienia ustawowego do wydania rozporządzenia. Zgodnie bowiem z art. 45 ust. 1 ustawy EFROW Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowe warunki lub tryb przyznawania, wypłaty lub zwrotu pomocy w ramach poszczególnych działań, poddziałań lub typów operacji objętych programem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań oraz poddziałań, w szczególności:
a) formę i tryb składania wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność.
b) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie pomocy lub wnioski o płatność.
Za Słownikiem Języka Polskiego należy wskazać, że warunek to: 1. to, od czego uzależnione jest istnienie czegoś innego; 2. stawiane przy zawieraniu jakiejś umowy wymaganie, zastrzeżenie; wymóg. W rezultacie nie można się podzielić stanowiska aby postawienie warunku o posiadaniu przez beneficjenta tytułu prawnego do nieruchomości, na której realizowana ma być operacja przekraczało zakres upoważnienia ustawowego. Uzasadnionym warunkiem jest aby operacja była wykonana na takiej nieruchomości, do której beneficjent ma tytułu prawny. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy EFROW pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1. Tymczasem właśnie w Rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy określono te warunki przyznania pomocy.
Dalej wyjaśnić należy, że zapewnieniu prawidłowości formalnej wniosku służy procedura określona w § 11c ust. 1 i 2 Rozporządzenia. Zgodnie z § 11c ust. 3 Rozporządzenia jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy mimo wezwania, o którym mowa w ust. 2, nie usunął braków w terminie, pomocy nie przyznaje się, o czym właściwy organ samorządu województwa informuje, w formie pisemnej, podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, podając przyczyny odmowy przyznania pomocy. Podkreślić przy tym należy, że brak reakcji strony na wezwanie organu do przedstawienia dowodów albo też nieuzupełnienie braków w pełnym zakresie musi być oceniony jako naruszenie ustawowego obowiązku. Strona która nie wywiązuje się z powyższego obowiązku musi mieć świadomość tego, że od jej postawy uzależniony będzie sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 2600/18).
W przedmiotowej sprawie w zakresie warunku bycia właścicielem lub posiadania prawa do dysponowania nieruchomością Skarżąca, mimo dwukrotnego wezwania, nie przedstawiła wymaganych przez organ dokumentów. Jest to okoliczność bezsporna. Skarżąca stoi zaś na stanowisku, że tych dokumentów organ żądać nie mógł – co, jak już wskazano, w ocenie Sądu jest poglądem błędnym.
Zdaniem Sądu wymóg przedłożenia dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością, nie jest sprzeczny z ustawą, ani z Konstytucją RP i prawidłowe było uznanie, że wniosek o przyznanie pomocy złożony przez Skarżącą zawierał braki z uwagi na niedostarczenie przez Skarżącą takiego dokumentu.
Sąd nie ma też wątpliwości, że w odniesieniu do powyższej spornej kwestii organ wskazał podstawy prawne, z mocy których Skarżąca zobowiązana była do przedłożenia dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania nieruchomością , a których brak stanowił podstawę do odmowy przyznania pomocy
Tym samym niezależnie od oceny zasadności pozostałych trzech przyczyn odmowy przyznania dofinansowania, brak przedstawienia wymaganych dokumentów dotyczących prawa dysponowania nieruchomością na której ma być realizowana operacja, stanowił uzasadnioną przyczynę odmowy udzielenia dofinansowania. Strona bowiem mimo dwukrotnego wezwania nie przedłożyła takich dokumentów, co stanowiło podstawę do poinformowania o odmowie udzielenia dofinansowania w myśl § 11c ust. 3 Rozporządzenia.
Sąd zgodził się natomiast z argumentacją Strony dotyczącą tego, że nie mógł stanowić przyczyny odmowy przyznania pomocy brak upoważnienia do podpisywania wyjaśnień do wniosku o przyznanie pomocy dla J. S.. Trafnie wskazała bowiem Gmina, że w organ nie wezwał do usunięcia braku polegającego na przedstawieniu upoważnienia dla wskazanego pracownika Gminy, który podpisał również pierwsze wyjaśnienia.
Również kwestia zarzucanego Stronie niedostarczenia zatwierdzonego przez Inwestora i poprawionego Programu Funkcjonalno-Użytkowego nie została należycie wyjaśniona. Trafne jest zdaniem Sądu twierdzenie Strony, zawarte w skardze, że organ zaniechał wskazania w jakim zakresie Program Funkcjonalno-Użytkowy (PFU) nie został przez Skarżącą poprawiony. Nie ma bowiem wątpliwości że na wezwanie do uzupełnienia braków w tym zakresie Strona odpowiedzi udzieliła. Wymagało zatem zdaniem Sadu jednoznacznego i precyzyjnego wskazania z jakich powodów uzupełnienie to nie było wystarczające.
To samo zdaniem Sądu należy odnieść do kwestii niedostarczenia zatwierdzonego przez Inwestora szacunkowego zestawienia kosztów wraz z wyjaśnieniem na jakiej podstawie zostały oszacowane koszty. Również na wezwanie do uzupełnienia braków w tym zakresie Strona odpowiedzi udzieliła. Zatem również i w tym przypadku zadaniem organu było jednoznaczne i precyzyjne wskazanie z jakich powodów uzupełnienie to nie było wystarczające.
Jednak powyższe naruszenia pozostają bez znaczenia dla zasadności odmowy przyznania dofinansowania, albowiem Strona bez żadnych wątpliwości, wbrew zapisowi § 4 ust. 5 oraz § 7 ust. 2 Rozporządzenia nie przedłożyła mimo wezwań organu, dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania nieruchomością na której ma być realizowana operacja. W takim stanie rzeczy i z tego usprawiedliwionego powodu organ zasadnie poinformował Stronę o odmowie przyznania dofinansowania zgodnie z § 11c ust. 3 Rozporządzenia.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.