I SA/Sz 456/22

I SA/Sz 456/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145 par. 1, art. 146 par. 1 i 2, art. 151 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW za 2004 r., po wznowieniu postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 15 czerwca 2004 r. I. K. (dalej "rolniczka", "skarżąca") złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (JPO) i płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za rok 2004.
Kierownik B. P. A. R. i M. R. (ARiMR) dla powiatu p. i miasta S. z siedzibą w S. (dalej "Kierownik ARiMR w S. ") wydał w dniu 14 kwietnia 2005 r. decyzję nr [...] o przyznaniu rolniczce płatności ONW za rok 2004 w łącznej wysokości [...] zł.
Kierownik ARiMR w S. postanowieniem z dnia 24 listopada 2010 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ww. decyzją na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) (według treści decyzji organu I instancji z 17 września 2012 r. – dopisek Sądu).
Kierownik ARiMR w S. wydał w dniu 17 września 2012 r. decyzję nr [...], w której uchylił własną decyzję z 14 kwietnia 2005 r. nr [...] i odmówił rolniczce przyznania płatności ONW za rok 2004. Kierownik ARiMR w S. wskazał, że rolniczka nie uprawiała gruntów zgłoszonych do płatności.
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania rolniczki, wydał w dniu 5 listopada 2012 r. decyzję nr [...], w której uchylił decyzję Kierownika ARiMR w S. z dnia 17 września 2012 r. nr [...] i umorzył postępowanie wszczęte postanowieniem z dnia 24 listopada 2010 r. Organ odwoławczy podał, że nie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a.
Kierownik ARiMR w S. wydał w dniu 28 listopada 2012 r. postanowienie, w którym wznowił administracyjne zakończone własną decyzją z dnia 14 kwietnia 2005 r. na podstawie art. 149 § 1, art. 145 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1, art. 147, art. 150 K.p.a.
Kierownik ARiMR w S. wydał w dniu 28 stycznia 2013 r. decyzję nr [...], w której uchylił własną decyzję z 14 kwietnia 2005 r. nr [...] i odmówił rolniczce przyznania płatności ONW za rok 2004.
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołaniu rolniczki, wydał w dniu 26 marca 2013 r. decyzję nr [...], w której uchylił decyzję Kierownika ARiMR
w S. z dnia 28 stycznia 2013 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
Kierownik ARiMR w S. wydał w dniu 2 września 2013 r. decyzję nr [...], w której uchylił własną decyzję z 14 kwietnia 2005 r. nr [...] i odmówił rolniczce przyznania płatności ONW za rok 2004.
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania rolniczki, wydał w dniu 23 października 2013 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR w S. z dnia 2 września 2013 r.
Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie na ww. decyzję. WSA w Szczecinie wydał w dniu 14 maja 2014 r. wyrok o sygn. akt I SA/Sz 34/14, w którym oddalił skargę rolniczki. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej rolniczki, wydał w dniu 30 marca 2016 r. wyrok o sygn. akt II GSK 2018/14, w którym uchylił zaskarżony wyrok WSA
w Szczecinie z dnia 14 maja 2014 r. oraz uchylił decyzję organu odwoławczego z 23 października 2013 r. i decyzję Kierownika ARiMR w S. z dnia 2 września
2013 r.
Kierownik ARiMR w S., po zwrocie akt administracyjnych z sądu, wydał
w dniu 8 listopada 2016 r. decyzję nr [...], w której odmówił uchylenia własnej decyzji z 14 kwietnia 2005 r. nr [...].
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania rolniczki wydał w dniu 9 stycznia 2017 r. decyzję nr [...], w której uchylił decyzję Kierownika ARiMR w S. z dnia 8 listopada 2016 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Kierownik ARiMR w S. wydał w dniu 28 kwietnia 2017 r. decyzję nr [...], w której odmówił uchylenia własnej decyzji z 14 kwietnia 2005 r. nr [...].
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania rolniczki wydał w dniu 28 września 2017 r. decyzję nr [...], w której uchylił decyzję Kierownika ARiMR w S. z dnia 28 kwietnia 2017 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
WSA w Szczecinie, po rozpoznaniu sprzeciwu rolniczki na ww. decyzję organu odwoławczego, wydał w dniu 7 lutego 2018 r. wyrok o sygn. akt I SA/Sz 1030/17,
w którym uchylił zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wydał w dniu 25 czerwca 2018 r. decyzję nr [...], w której uchylił decyzję Kierownika ARiMR w S.
z dnia 28 kwietnia 2017 r. i odmówił uchylenia decyzji Kierownika ARiMR w S. z dnia 14 kwietnia 2005 r. nr [...].
W tym miejscu wskazać należy, że gdy w obrocie prawnym była decyzja organu odwoławczego z dnia 23 października 2013 r. nr [...], w której utrzymano w mocy decyzję Kierownika ARiMR w S. z dnia 2 września
2013 r. (tj. przed ich uchyleniem wyrokiem NSA z dnia 30 marca 2016 r. o sygn. akt
II GSK 2018/14), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dla powiatu g.
z siedzibą w B. (dalej "organ I instancji") rozpoczął postępowanie o zwrot nienależnie pobranych płatności przez rolniczkę.
Organ I instancji zawiadomił rolniczkę pismem z 11 lipca 2014 r. o możliwości zwrotu nienależnie pobranych płatności (brak zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma. Organ I instancji zawiadomił rolniczkę pismem z 10 października
2014 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnych za rok 2004. Zawiadomienie doręczono pełnomocnikowi rolniczki
w trybie zastępczym na podstawie art. 44 K.p.a. - w dniu 28 października 2014 r.
Organ I instancji wydał w dniu 28 stycznia 2015 r. decyzję nr [...], w której ustalił rolniczce nienależnie pobrane płatności ONW
w wysokości łącznej [...] zł. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi rolniczki w trybie zastępczym na podstawie art. 44 K.p.a. - w dniu 9 lutego 2015 r.
Kwota [...]zł została odzyskana w postępowaniu egzekucyjnym w 2015 r. (według decyzji organu odwoławczego z dnia 13 maja 2021 r.- dopisek Sądu).
Rolniczka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z 28 stycznia 2015 r. wraz z odwołaniem.
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu ww. wniosku rolniczki, wydał w dniu 18 czerwca 2015 r. postanowienie nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
WSA w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi rolniczki na ww. postanowienie, wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. o sygn. akt I SA/Sz 1018/15 oddalił skargę.
Rolniczka złożyła wniosek z 15 kwietnia 2016 r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją organu I instancji z dnia 28 stycznia 2015 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a w zw. z art. 147 i art. 150 § 1 K.p.a.
Organ I instancji wydał w dniu 20 maja 2016 r. postanowienie, w którym zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją organu I instancji z dnia 28 stycznia 2015 r.
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu zażalenia rolniczki, wydał w dniu 19 lipca
2016 r. wydał postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia
z dnia 20 maja 2016 r.
Rolniczka złożyła wniosek z 14 lipca 2018 r. o podjęcie zawieszonego postępowania postanowieniem organu I instancji z dnia 20 maja 2016 r.
Organ I instancji wydał w dniu 4 września 2018 r. podjął zawieszone postępowanie w sprawie o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego własną decyzją z dnia 28 stycznia 2015 r.
Organ I instancji wydał w dniu 15 stycznia 2019 r. postanowienie nr [...], w którym odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego własną decyzją z dnia 28 stycznia 2015 r.
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu zażalenia rolniczki, wydał postanowienie nr [...] z dnia 11 czerwca 2019 r., w którym uchylił ww. postanowienie z dnia 15 stycznia 2019 r.
Organ I instancji wydał w dniu 21 sierpnia 2020 r. postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego własną decyzją z dnia 28 stycznia 2015 r. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8, art. 147, art. 148 i art. 150 K.p.a.
Organ I instancji wydał w dniu 30 marca 2021 r. decyzję nr [...], w której odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 28 stycznia 2015 r. nr [...].
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania rolniczki, wydał w dniu 27 maja 2021 r. decyzję nr [...], w której uchylił ww. decyzję z 30 marca
2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ I instancji wydał w dniu 3 grudnia 2021 r. decyzję nr [...], w której odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 28 stycznia 2015 r. nr [...] (decyzja pierwszoinstancyjna w niniejszej sprawie-dopisek Sądu).
Organ I instancji podał, że wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego rolniczka złożyła w terminie zgodnie z art. 148 § 1 ust. 1 K.p.a. Postępowanie zostało wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Wydanie postanowienia
o wznowieniu postępowania oznacza, że organ zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, które zakończyć może jednym z rozstrzygnięć przewidzianych
w art. 151 K.p.a. Organ I instancji przeanalizował przesłankę z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. i wskazał, że jedną z przesłanek wydania decyzji z dnia 28 stycznia 2015 r. było uchylenie decyzji przyznającej jej płatność rolną za rok 2004 (tj. uchylenie decyzji z 14 kwietnia 2005 r.), gdyż organ ustalił, że w 2004 r. nie prowadziła ona działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach. Organ I instancji wskazał, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność, co wynika z treści art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm., dalej "ustawa o ARiMR"). Organ I instancji wskazał, że postępowanie wznowieniowe nie otwiera możliwości ponownego merytorycznego zbadania sprawy. W ocenie organu, nie zaistniała też przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., o czym przesadził NSA w wyroku
z dnia 30 marca 2016 r.
Rolniczka złożyła odwołanie od ww. decyzji, w której zarzuciła organowi, m.in. naruszenie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., przez przyjęcie, iż brak było podstaw do uchylenia decyzji z 28 stycznia 2015 r. oraz przepisów postępowania związanych z zebraniem
i oceną materiału dowodowego, a także uchybieniem zasadom szybkości postępowania.
Organ odwoławczy wydał w dniu 13 maja 2022 r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji z dnia 3 grudnia 2021 r. (decyzja drugoinstancyjna w niniejszej sprawie – dopisek Sądu). Organ odwoławczy wydał w dniu 24 października 2022 r. postanowienie o sprostowaniu omyłki pisarskiej w ww. decyzji (poprawiono datę wydania decyzji z 2021 r. na
2022 r.).
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie oraz przywołał treść art. 145 § 1 K.p.a. Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek rolniczki o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004, wniesiony był w terminie, tj. w ciągu miesiąca od wydania prawomocnego wyroku NSA z dnia 30 marca 2016 r. o sygn. akt II GSK 2018/14. Organ odwoławczy podał, że decyzja organu I instancji z dnia 2 września 2013 r., która była podstawą do wydania decyzji z 28 stycznia 2015 r., została uchylona ww. wyrokiem NSA. Tym samym została spełniona przesłanka
z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Na tę okoliczność powołała się rolniczka we wniosku
o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 28 stycznia 2015 r. Organ odwoławczy podał, że NSA w ww. wyroku uznał, że nie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. NSA nie wypowiedział się jednak na temat prawidłowości przyznania rolniczce płatności rolnych za rok 2004.
Organ odwoławczy podał, że we wniosku o dopłaty za rok 2004 rolniczka zgłosiła działki o pow. 159 ha, Kierownik ARiMR w S. przyznał rolniczce płatności
w łącznej kwocie [...]zł, które zostały jej wypłacone w dniu 26 kwietnia 2005 r. O płatności za ten sam okres dla tych samych działek wystąpiła A. A. do Kierownika ARiMR w Ł., co stało się powodem badania prawidłowości decyzji
o przyznaniu ww. płatności w stosunku do rolniczki. W toku prowadzonego postępowania organy ARiMR ustaliły, że rolniczka wydzierżawiła ww. grunty od ANR, lecz nie prowadziła na nich działalności rolniczej, którą to działalność prowadził S. A. - mąż A. A.. Wobec niespełnienia przesłanki rolniczego wykorzystywania ww. gruntów przez rolniczkę oraz braku faktycznego władania tymi gruntami przez rolniczkę, organy ARiMR uznały, iż nie należą się jej przedmiotowe płatności. Organ odwoławczy wskazał, że wypłacone rolniczce płatności były nienależnymi kwotami i organ zobowiązany był jej odzyskać. Organ odwoławczy podał, że w decyzji z dnia 28 stycznia 2015 r. organ I instancji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł, która to została wyegzekwowana
w 2015 r. Organ odwoławczy podał, że choć decyzja z 28 stycznia 2015 r. oparta była o decyzję z 2 września 2013 r., która została uchylona wyrokiem NSA z 30 marca 2016 r., to organ odwoławczy, tak jak organ I instancji, doszedł do tych samych wniosków co w decyzji z 28 stycznia 2015 r., że przedmiotowe płatności były nienależne, gdyż rolniczka nie użytkowała gruntów zgłoszonych do dofinansowania. Do takich samych wniosków doszedł organ I instancji, wydając w dniu 3.12.2021 r. decyzję o odmowie uchylenia decyzji z dnia 28.01.2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności ONW do gruntów rolnych w wysokości [...] zł, kończąc tym samym postępowanie wznowieniowe. Z ustalonych okoliczności faktycznych wynikało, że rolniczka nie prowadziła indywidulanej działalności rolniczej i była jedynie formalnym posiadaczem gruntów, na których działalność rolniczą prowadzili małżonkowie A.. Rolniczka nie decydowała o sposobie prowadzonej na gruntach zgłoszonych do płatności uprawy, aby dokonywała jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. Rolniczka nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że zlecała prowadzenie tych prac w swoim imieniu innym osobom. Nie wykazała ani ponoszenia jakichkolwiek nakładów z tego tytułu, ani posiadania jakichkolwiek maszyn, czy doświadczenia związanego z pracą w gospodarstwie. W aktach sprawy brak także dowodów wskazujących, że rzekomo prowadzona przez rolniczkę działalność przynosiła jej zyski. Rolniczka zeznała, że złożyła wniosek o dopłaty, aby za uzyskane płatności opłacić koszty związane z dzierżawą działek od ANR, gdyż nie miała, z czego je opłacić. Organ odwoławczy podał, że z art. 146 § 2 K.p.a., wynika, iż, nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo postąpił odmawiając uchylenia decyzji dotychczasowej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności ONW. Organ odwoławczy podał, że prowadzone w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności ONW do gruntów rolnych za rok 2004, postępowanie jest postępowaniem niezależnym i nie musi być poprzedzone wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu płatności, albowiem w toku tego postępowania organ zobowiązany jest wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne odnoszące się do przesłanek zwrotu środków nienależnie lub nadmiernie pobranych. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych panuje pogląd, że brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków, jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów
o wznowieniu postępowania ostatecznych decyzji przyznających płatności. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 29 ustawy o ARiMR i stwierdził, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wznowieniowe, podjął wszelkie czynności
w trakcie prowadzonego postępowania, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokładnie przeanalizował przesłanki wznowieniowe zapisane
w art. 145 § 1 K.p.a., wyjaśnił stan faktyczny w zaskarżonej decyzji i załatwił sprawę działając zgodnie z przepisami prawa oraz właściwie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie. Tym samym organ nie naruszył żadnych przepisów prawa, w tym przepisów K.p.a., czy też prawa unijnego.
Organ odwoławczy podał, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące brakiem obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2004, wymienione w art. 49 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327
z 12.12.2001 r., Polskie wydanie specjalne Rozdział 3 Tom 34 str. 308 - 329 - dalej "rozporządzenie nr 2419/2001"), obowiązującego dla wniosków złożonych w 2004 r. Organ odwoławczy podał, że płatności do gruntów na rok 2004 przekazane na rachunek bankowy rolniczce w dniu 26 kwietnia 2005 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR
w postępowaniu o przyznanie płatności. Dopiero w innym postępowaniu o przyznaniu płatności na rok 2004 innej osobie wyszło na jaw, że rolniczka nie była faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych działek rolnych. Organ odwoławczy wskazał, że rolniczka otrzymała płatności w dniu 26 kwietnia 2005 r. i została powiadomiona
o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobrany płatności informacją z dnia 11 lipca 2014 r. Z uwagi na brak wpłaty nienależnie pobranych płatności, organ w dniu 10 października 2014 r. zawiadomił rolniczkę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych za rok 2004. Według organu odwoławczego, rolniczka została poinformowana o nienależnie pobranych płatnościach przed upływem 10 lat od daty ich wypłaty. Organ odwoławczy podał, że już na etapie złożenia wniosku o płatności rolniczka nie działała w dobrej wierze. Rolniczka nie posiadała przedmiotowych gruntów i wiedziała, że grunty uprawiały inne osoby. Rolniczka chciała otrzymać płatności, aby opłacić koszty związane z dzierżawą gruntów. Organ odwoławczy podał, że pobrane płatności przez rolniczkę były zatem nienależne i podlegały zwrotowi. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo wydał decyzję z dnia 3 grudnia 2021 r. o odmowie uchylenia decyzji z dnia 28 stycznia 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych za rok 2004. Organ odwoławczy podał, że nie zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji z dnia 28 stycznia 2015 r., dlatego też w oparciu o art. 146 § 2 K.p.a. należało odmówić jej uchylenia.
Rolniczka złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła organowi naruszenie:
1. przepisów postępowania, które istotny wpływ na wynik sprawy, a wyrażające się przede wszystkim obrazą podstawowych zasad procesowych, określonych w art. art. 6, 7, 8, 9, 11, 12 K.p.a., naruszenie tych zasad jest konsekwencją obrazy postanowień art. 138 § 2 z art. 107 § 3 K.p.a., przez zaniechanie wypełnienia: nakazu rozpatrzenia w całości odwołania i jego zarzutów, przedstawienia w uzasadnieniu oceny merytorycznej i prawnej zarzutów i ich zasadności;
2. poprzez naruszenie obowiązku uwzględnienia całości materiału dowodowego
stosowanie do art. 77 § 1 i 80 K.p.a., a w szczególności ustaleń dokonanych
w rozpoznaniu sprawy z wniosku skarżącej z 15.06.2004 r. oraz ustaleń prokuratorskich i Sądu Rejonowego [...] w S. postanowieniem sygn. [...] z 11.02.2013;
3. nieuwzględnienie zarzutu naruszenia art. 49 ust. 4 i 5 Ke nr 2419/2001, poprzez
przyjęcie że skarżąca nie działa w dobrej wierze przyjmując płatności i nie korzysta
z prawa 4-letniego przedawnienia nienależnie pobranych płatności;
4. pominięcie zarzutu naruszenia przepisów art. art. 6, 7, 12,16, 35, 36 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Przewodniczący skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym
w dniu 7 grudnia 2022 r. w składzie trzech sędziów zgodnie z wnioskiem skarżącej. Strony poinformowano o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień na piśmie.
Wskazać należy, że w dniu 8 grudnia 2022 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe skarżącej (data nadania na poczcie – 7 grudnia 2022 r.), w którym podtrzymano dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał co następuje:
Spór w sprawie dotyczy możliwości uchylenia decyzji organu I instancji z dnia 28 stycznia 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.
Zgodnie z art. 145 § 1. K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją organu I instancji z dnia 28 stycznia 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Zaistnienie tej przesłanki nie było kwestionowane przez organ odwoławczy, gdyż jak wynikało z treści decyzji z dnia 28 stycznia 2015 r. powoływała się ona na decyzję z dnia 2 września 2013 r., którą uchylono decyzję z dnia 14 kwietnia 2005 r. o przyznaniu skarżącej przedmiotowych płatności i którą to decyzję organ odwoławczy utrzymał w mocy – decyzją z dnia 2 września 2013 r. Na dzień orzekania przez organ I instancji - tj. 28 stycznia 2015 r.
w obrocie prawnym była ostateczna decyzja organu odwoławczego z dnia 23 października 2013 r. Bezsporne było też, że wyrokiem z dnia 30 marca 2016 r. NSA uchylił ww. decyzje organów obu instancji z dnia 2 września 2013 r. i 23 października 2013 r.
Podkreślić należy, że sprawa dotycząca wznowienia postępowania decyzji przyznającej rolniczce płatności z dnia 14 kwietnia 2005 r. została ostatecznie zakończona decyzją organu odwoławczego z dnia 25 czerwca 2018 r. (opisaną na wstępie), w której odmówiono uchylenia decyzji Kierownika ARiMR w S.
z dnia 14 kwietnia 2005 r., gdyż nie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że był w tym zakresie związany oceną prawną wyrażoną przez NSA w wyroku z dnia 30 marca 2016 r. Organ podał, że z postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny z dnia [...] lutego
2013 r. o sygn. akt [...] wynikało, iż wniosek o przyznanie płatności złożony przez skarżącą stanowił obiektywnie nierzetelne oświadczenie, lecz skarżącej nie można było przypisać świadomości popełnienia czynu zabronionego, co wykluczało pociągnięcie jej do odpowiedzialności karnej.
W obecnie toczącym się postępowaniu przed WSA w Szczecinie decyzją wydaną w postępowaniu administracyjnym pierwszoinstancyjnym była decyzja z dnia 30 marca 2021 r. o odmowie uchylenia decyzji z dnia 28 stycznia 2015 r., zaś decyzją wydaną w postępowaniu administracyjnym drugoinstancyjnym - decyzja z dnia 13 maja 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję 30 marca 2021 r.
W obrocie prawnym pozostawała zatem ostateczna decyzja z 14 kwietnia 2005 r. (przyznająca przedmiotowe płatności) i ostateczna decyzją z dnia 28 stycznia 2015 r. (określająca kwotę nienależnie pobranych płatności).
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, pochodzące z funduszy Unii Europejskiej i krajowe, przeznaczone na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków.
Jak słusznie wskazały organy, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie pobranych środków. Wobec tego brak wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatność nie jest przeszkodą do prowadzenia postępowania na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR i ustalenia w jego wyniku przez organ właściwy kwot nienależnie pobranych środków (por. wyrok WSA w Gdańsku z 7 kwietnia 2022 r. o sygn. akt III SA/Gd 789/21; wyrok NSA z 28 listopada 2019 r. o sygn. akt I GSK 1526/18; wyrok NSA z 28 listopada 2019 r. o sygn. akt I GSK 1493/18, wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r. o sygn. akt I GSK 192/18, wyrok NSA z 15 listopada 2021 r. o sygn. akt I GSK 1518/11, wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I GSK 96/12, wyrok WSA w Olsztynie z 5 lutego 2020 r. o sygn. akt I SA/Ol 566/19, wyrok WSA w Poznaniu z 9 kwietnia 2019 r. o sygn. akt III SA/Po 85/19).
Sąd orzekający w sprawie podziela ww. pogląd. W ocenie Sądu, dla przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie było konieczne uchylenie decyzji przyznającej płatności stronie.
Podkreślić należy również, jak stwierdził to organ odwoławczy, że powodem wydania decyzji z 28 stycznia 2015 r. nie była wyłącznie wcześniejsza decyzja z 2 września 2013 r. W decyzji z 2 września 2013 r. organ I instancji także ocenił przesłanki związane przyznaniem przedmiotowych płatności rolniczce. Organ I instancji wskazał, że rolniczka nie była uprawniona do ich uzyskania, z uwagi na fakt braku użytkowania przez nią gruntów zgłoszonych do płatności.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, gdy postępowanie prowadzące do jej wydania było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową. Przesłanka z art. 145 § pkt 8 K.p.a. ziszcza się, gdy pomiędzy decyzją organu administracji a inną decyzją lub orzeczeniem sądu zachodzi związek przyczynowy, na który wskazuje zwrot "w oparciu". NSA w wyroku z dnia 27 maja 2011 r. o sygn. akt II OSK 935/10 stwierdził, że aby móc mówić o związku między decyzjami, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., należy wykazać, że są one od siebie zależne, tzn. jedna decyzja stanowi podstawę wydania drugiej, przy czym wydanie tej drugiej decyzji nie będzie możliwe bez wcześniejszego wydania decyzji pierwszej. NSA w wyroku z 20 stycznia 2021 r. o sygn. akt I GSK 1650/20 podał, że "Przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. dotyczy wyłącznie takiej sytuacji, gdy ta nowa decyzja, na której oparł się organ wydając decyzję w sprawie głównej, stanowiła podstawę prawną decyzji głównej, a nie podstawę faktyczną. Sytuacja taka ma miejsce w przypadku, gdy nie jest możliwe wydanie decyzji w postępowaniu głównym bez decyzji, na której organ się ma oprzeć. Zachodzi tu bezwzględna zależność jednej decyzji od drugiej".
W ocenie Sądu orzekającego, taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż jak wyżej wskazano postępowanie o ustaleniu kwot nienależnie pobranych może być prowadzone bez wcześniejszego uchylenia decyzji o przyznaniu płatności. Decyzja uchylająca przyznane wcześniej stronie płatności nie jest prejudykatem dla decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności.
Zdaniem Sądu, prawidłowo zatem organ I instancji odmówił uchylenia decyzji
z dnia 28 stycznia 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, gdyż decyzja ta nie była wadliwa.
Według Sądu, w sprawie nie miał zastosowania art. 146 K.p.a. dotyczący ograniczenia dopuszczalności uchylenia decyzji w wyniku wznowienia. Przepis ten dotyczy decyzji administracyjnej, co do której toczy się postępowanie wznowieniowe
i która była wadliwa (M. Jaśkowska [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz WPK, Lex.el 2022, do art. 146). Gdy decyzja jest wadliwa, organ prowadzący wznowione postępowanie w wyniku wystąpienia przesłanek z art. 146 K.p.a. będzie mógł jedynie podjąć decyzję z art. 151 § 2 stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa i wskazującą powody braku jej eliminacji z porządku prawnego. Taka sytuacja jednak nie wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż decyzja podlagająca wznowieniu nie była wadliwa, zatem brak było podstaw do rozpatrywania zarówno przesłanek z art. 146 § 1 K.p.a., jak
i art. 146 § 2 K.p.a.
W zaskarżonej decyzji organ opisał przesłankę z art. 146 § 2 K.p.a., lecz jak wyżej wskazano, mogła być ona rozważana wyłącznie w sytuacji, gdy decyzja podlegająca wznowieniu była wadliwa, co w niniejszej sprawie nie wystąpiło i nie było konieczne.
Wobec powyższych rozważań Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. Zarzuty te koncentrują się na założeniu, że złożenie wniosku o płatność za rok 2004 przez skarżącą nastąpiło w dobrej wierze, gdyż była przekonana, iż jest do nich uprawniona, mimo, że grunty zgłoszone do płatności uprawiała jej siostrzenica A. A.. W ocenie skarżącej, organ już przy rozpoznaniu wniosku o płatność za rok 2004 dysponował jej wyjaśnieniem, że nie uprawiała przedmiotowych gruntów.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że wspominanymi powyżej wyjaśnieniami dysponował w lutym 2005 r. Kierownik ARiMR w Ł., przed którym toczyło się postępowanie o przyznanie płatności A. A.. Kierownik ARiMR w Ł. był organem pierwszoinstancyjnym dla przyznania płatności dla A. A. . Organem pierwszoinstancyjnym dla przyznania płatności dla skarżącej był Kierownik ARiMR w S.. O właściwości miejscowej decydowało miejsce zamieszkania rolnika. Przyznanie płatności rolnych wiąże się z samoistnym posiadaniem gruntów oraz ich wykorzystywaniem do działalności rolniczej przez wnioskodawcę. Brak uprawiania zgłoszonych do płatności gruntów przez osobę, wnioskującą o płatności, wyklucza możliwość przyznania jej określonych dopłat, zaś w sytuacji gdy zostały one przez organ przyznane powoduje konieczność przeprowadzenia postępowania
w sprawie ich odzyskania.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na ww.orzeczenia.nsa.gov.pl
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), skargę oddalił.