I SA/SZ 446/24

I SA/Sz 446/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel
Jolanta Kwiecińska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
par 13 zzg ust, 1, ust. 2, ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2023 poz 762
par 4 ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych
Dz.U. 2023 poz 1199
art. 10a
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Protokolant Referent stażysta Anna Koester po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej producentowi rolnemu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2024 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "organ II instancji", "Dyrektor ARiMR"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), § 13zzg ust. 1 - 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w O. (dalej: "organ I instancji", "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR") z 14 marca 2024 r., nr [...], w sprawie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy związanej z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych i mimo tego nie otrzymał tej pomocy.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
[...] października 2023 r. wpłynął wniosek D. K. (dalej: "wnioskodawca", "strona", "skarżący") o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który spełnił warunki przyznania pomocy związanej z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych i mimo tego nie otrzymał pomocy.
Do wniosku strona dołączyła: fakturę nr [...] z [...] czerwca 2023 r. za sprzedaż mieszanki zbożowej, fakturę nr [...] z [...] czerwca 2023 r. za sprzedaż mieszanki zbożowej oraz fakturę [...] z [...] sierpnia 2022 r. za sprzedaż rzepaku wraz z wystawionymi do niej fakturami korygującymi: nr [...] z [...] września 2022 r. oraz nr [...] z [...] maja 2023 r.
[...] grudnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o nr [...] o przyznaniu pomocy w wysokości [...] złotych, odstąpiono od uzasadnienia decyzji.
[...] stycznia 2024 r. wpłynęło odwołanie od ww. decyzji, w treści którego strona nie zgodziła się z kwotą przyznanej pomocy, jednocześnie zarzuciła brak uzasadnienia decyzji.
[...] lutego 2024 r. organ odwoławczy wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownej weryfikacji sprawy organ I instancji, [...] marca 2024 r. wydał decyzję nr [...] przyznającą pomoc w kwocie [...]zł. Pomoc została przyznana do: faktury nr [...] z [...] czerwca 2023 r. oraz do faktury nr [...] z 2. czerwca 2023 r. Natomiast do faktury nr [...] z [...] sierpnia 2022 r. i wstawionej do niej faktury korygującej nr [...] oraz z [...] września 2022 r. i faktury korygującej nr [...] z [...] maja 2023 r. płatność została odmówiona.
[...] marca 2024 r. wpłynęło odwołanie od ww. decyzji, w którym strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem. W jej ocenie niesłusznie została odmówiona pomoc do faktury obejmującej sprzedaż [...] ton rzepaku z [...] sierpnia 2022 r. o nr [...] i wystawionej do niej faktury korygującej nr [...] z [...] maja 2023 r., kiedy to ostatecznie została ustalona cena sprzedaży.
Decyzją z [...] maja 2024 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji wskazał, że Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, producentowi rolnemu:
1) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;
2) który spełnił warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. poz. 762, 928 i 1320), i mimo tego nie otrzymał tej pomocy.
Dalej organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt. 2 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz.U. poz. 762, 928 i 1320) pomoc przyznaje się rolnikowi, który dokonał sprzedaży żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 15 lipca 2023 r. podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzona przez te podmioty produkcją zwierzęcą.
Wskazał także, że zgodnie z § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. do wniosku rolnik dołącza faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 15 lipca 2023 r. lub kukurydzy w okresie od 15 kwietnia 2023 r. do 15 lipca 2023 r.- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzona przez te podmioty produkcją zwierzęcą.
Dyrektor ARiMR zauważył, że w oparciu o powyżej wskazane przepisy zweryfikowano wniosek strony. W wyniku tej weryfikacji ustalono, że strona poprawnie złożyła wniosek, jednak wymagany załącznik jakim jest faktura VAT potwierdzająca sprzedaż rzepaku nie może zostać zakwalifikowana do przyznania pomocy, gdyż przedmiotowa faktura nr [...] z [...] sierpnia 2022 r. wskazuje na sprzedaż w sierpniu 2022 r.
W ocenie organu II instancji powoływanie się przez organ I instancji na przepisy ustawy podatkowej mają w niniejszej sprawie zastosowanie, gdyż dowodem potwierdzającym sprzedaż w rozumieniu rozporządzenia jest faktura VAT.
Organ II instancji wskazał również, że w świetle art. 106e ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570, dalej: "ustawa VAT"), faktura powinna zawierać, m.in. datę wystawienia oraz datę dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub datę otrzymania zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4 o ile taka data jest określona i różni się od daty wystawienia faktury.
Zdaniem Dyrektora ARiMR, skoro w fakturach korygujących nie znalazły się żadne dodatkowe informacje, poza wskazaniem na korektę zmiany ceny, należy zatem przyjąć, że data sprzedaży pozostaje bez zmian, tj. zgodnie z pierwotną fakturą VAT, a więc 29 sierpnia 2022 r. Na powyższe wskazuje również pozyskana w toku postępowania umowa sprzedaży nr [...] z [...] sierpnia 2022 r., w której, w § 1 ust. 2 wskazano: "termin realizacji: [...] sierpień 2022", co potwierdza data wystawienia faktury [...] z 29 sierpnia 2022 r.
Organ II instancji, stwierdził także, odwołując się do treści art. 2 pkt 22 ustawy VAT i definicji sprzedaży oraz art. 106i ust. 1 ustawy VAT, że wystawienie faktury VAT, będącej konsekwencją dostawy, jest jednoznacznym potwierdzeniem jego sprzedaży.
Dyrektor ARiMR uznał, że faktyczna dostawa i sprzedaż na podstawie umowy
i faktury nastąpiła przed dniem [...] grudnia 2022 r. Natomiast faktury korygujące stanowią korektę pierwotnej ceny, a nie daty sprzedaży i została ustalona na podstawie ustalonej przez kupującego i sprzedającego ceny końcowej z uwzględnieniem notowań giełdy MATIF. Wobec powyższych faktów nie można przyjąć, że rzepak został sprzedany w dacie wystawienia faktury korygującej.
Organ II instancji zauważył także, że rzepak jest rzeczą oznaczoną co do gatunku, w związku z czym z cywilistycznego punktu widzenia do sprzedaży dochodzi w dniu przeniesienia posiadania rzeczy (art. 155 § 2 kodeksu cywilnego). Skoro w umowie jest informacja o terminie realizacji sierpień, co jest potwierdzone treścią faktury VAT (data sprzedaży), to nie można twierdzić, że wydanie miało miejsce dopiero w roku 2023 (wówczas dokonano ostatecznej korekty ceny sprzedaży).
W konsekwencji, organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że w analizowanej sprawie, na podstawie przedłożonej do wniosku faktury nr [...] z [...] sierpnia 2022 r. oraz umowy, należy stwierdzić, że sprzedaż rzepaku nastąpiła w sierpniu 2022 r., a więc przed datą 1 grudnia 2022 r. W konsekwencji, w ocenie organu II instancji nie został spełniony warunek § 4 ust. 3 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. i pomoc nie przysługiwała, zaś organ I instancji nie naruszył przepisów materialnych i proceduralnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji, a także o przyznanie skarżącemu zwrotu kosztów postępowania, w tym także kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
§ 13 zzg oraz zt rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wykładania tego przepisu pozwala na ustalenie, czy wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy w oparciu o inne dowody niż oświadczenie;
niewłaściwe zastosowanie przepisów § 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 kwietnia 2023 r. poprzez uznanie, że należy je stosować opierając się na przepisach ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.) a nie przepisów Kodeksu cywilnego;
art. 6 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa 5w konsekwencji naruszenia zasady wynikającej z art. 10a ust 1 a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1199). Naruszenie przepisów materialnych było skutkiem tego, że w procesie wydawania zaskarżonej decyzji organ oderwał się od zasad prawoznawczych, w konsekwencji pomimo powoływania się w rozstrzygnięciu na określone przepisy, faktycznie albo stosował je błędnie, albo nie te które powinien. W konsekwencji zaskarżona decyzja narusza zasady praworządności, ponieważ postępowanie organu naruszyło przywołany wyżej przepisu ustawy o ARiMR;
art. 7a k.p.a. w kontekście stosowania przepisu art. § 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w zakresie w jakim istnieją niedające się usunąć wątpliwości w zakresie sposobu stosowania tych przepisów w szczególności wobec wyłącznie podatkowego stosowania przepisów przez organy oraz wprowadzenia niczym nie uzasadnionych ograniczeń dowodowych w ramach postępowania o przyznanie pomocy;
naruszenia art. 80 k.p.a. oraz art. 10a ust 1a pkt 2 ustawy o ARiMR poprzez nieuzasadnione pominięcie części zebranego w sprawie materiału dowodowego wskutek uznania, że jest on niedopuszczalny lub nie ma znaczenia co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego i nieprawidłowego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono dotychczasowy przebieg postepowania oraz argumentację na poparcie powyższych zarzutów.
Autor skargi podniósł między innymi, że organ rozpoznając sprawę powinien ustalić przede wszystkim, czy producent w okolicznościach sprawy poniósł stratę w związku z dokonaniem sprzedaży w okresie referencyjnym. Jeżeli w danej sprawie pojawiają się wątpliwości postępowanie dowodowe powinno być prowadzone w taki sposób aby mając na względzie cel przepisów wykluczyć sytuację, w której przyznaje się pomoc podmiotom nieuprawnionym.
Wskazano także, że w obrocie gospodarczym faktura jest ogólnie przyjętym dokumentem potwierdzającym, że doszło do określonej czynności wywołującej skutki cywilnoprawne. Jednak ze względu na to, że jest to dokument, jaki powstaje na potrzeby wykonania obowiązków podatkowych w stosunkach cywilnoprawnych podlega wykładni właśnie o przepisy prawa cywilnego, a nie podatkowego. Wynika to ze specyfiki potrzeb przepisów podatkowych dla których np. kwestia zapłaty ceny nie ma jakiegokolwiek znaczenia. Tymczasem, dla sprawy niniejszej ma znaczenie pierwszorzędne - definiuje bowiem fakt poniesienia straty i wskazuje na to, kiedy sprzedaży dokonano.
Gdyby organ w sposób prawidłowy stosował przepisy o sprzedaży, nie pominąłby w swoich rozważaniach dowodów z faktury korekty i umowy sprzedaży, i z łatwością zauważyłby, że świadczenie kupującego, a więc cena jaką otrzyma skarżący za rzepak ściśle związana jest z wahaniem cen giełdowych w okresie pomiędzy 1 grudnia 2022 a 15 lipca 2023 r.
Wskazano także, że przepisy Rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. stanowią o tym, że dokonano sprzedaży - czyli wykonano czynności zawarto i wykonano umowę, o której mowa w art. 535 i dalsze Kodeksu cywilnego, a nie dokonano czynności przeniesienia własności. Oba przepisy regulują zupełnie inne kwestie - pierwszy określa elementy umowy sprzedaży drugi odnosi się do skutków czynności prawnej.
Autor skargi podniósł również, że organ ustalając, czy strona miała prawo do pomocy powinien odwołać się nie tylko do umowy, ale także do treści faktur oraz dat w których faktycznie dokonano czynności będących realizacją umowy sprzedaży, przy czym dokonując wykładni przepisów powinien brać pod uwagę kwestię realizacji celu pomocy jakim jest kompensowanie strat spowodowanych deregulacją rynku na skutek wojny.
W ocenie skarżącego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na takie korzystne dla strony zastosowanie przepisów.
Dyrektor ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy zgodności z prawem odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej z tytułu sprzedaży przez skarżącego rzepaku. Organ I instancji stwierdził, a organ II instancji zaakceptował stanowisko, że skarżący przedłożył wraz z wnioskiem fakturę VAT nr [...] z [...] sierpnia 2022 r. oraz wystawione do niej faktury korygujące: Nr [...] z [...] września 2022 r. oraz [...] z [...] maja 2023 r., uznając, że nie przysługiwała mu wnioskowana pomoc finansowa z tytułu tej faktury, gdyż to jej wystawienie, w świetle ustalonego stanu faktycznego jest jednoznacznym potwierdzeniem sprzedaży. Natomiast nie można przyjąć, że rzepak został sprzedany w dacie wystawienia faktury korygującej w maju 2023 r.
Skarżący wskazywał natomiast, że spełnił warunki uzyskania pomocy finansowej z ww. rozporządzenia, gdyż przepis o pomocy finansowej powinien być tak interpretowany, aby przyjąć, że rzepak został sprzedany z chwilą wystawienia faktury korygującej, gdyż jej wystawienie i korekta ceny oznaczało, że producent w okolicznościach sprawy poniósł stratę w związku z dokonaniem sprzedaży w okresie referencyjnym. Strata ta polegała na tym, że w związku z rynkowym spadkiem cen w okresie od grudnia do lipca 2023, strona - jak wskazano w korekcie - musiała oddać pieniądze otrzymane przy dostawie towaru.
Wbrew zarzutom podniesionym w skardze stwierdzić należy, że ocena wniosku dokonana przez organy rozstrzygające sprawę jest prawidłowa.
Na wstępie wskazać należy, że podstawą prawną dochodzonego przez skarżącego wsparcia był § 13 zzg ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2015 r., poz. 187 ze zm. – dalej: rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r.)
Wyjaśnić też należy, że w dniu 19 września 2023 r. Rada Ministrów wydała rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1965, dalej także jako "rozporządzenie zmieniające"). Na mocy § 1 pkt 5 rozporządzenia zmieniającego do rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. dodano ww. przepis § 13zzg.
Zgodnie z ust. 1 § 13zzg rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;
2) który spełnił warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. poz. 762, 928 i 1320), i mimo tego nie otrzymał tej pomocy.
Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony do dnia 31 października na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej (ust. 2 § 13 zzg).
Stosownie do ust. 3 § 13zzg, wniosek, o którym mowa w ust. 2, zawiera:
1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1;
2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;
4) oświadczenie producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1:
a) o zagrożeniu utratą płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy oraz niewypłaceniu mu pomocy, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych,
b) o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych.
Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (ust. 4 § 13zzg).
Na mocy § 2 rozporządzenia zmieniającego pomoc publiczna określona w § 13zzg ust. 1 rozporządzenia zmienianego w § 1 może być udzielana od dnia ogłoszenia pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności ze wspólnym rynkiem pomocy publicznej określonej w tym przepisie.
Stosowna decyzja Komisji Europejskiej nr SA 109486 (2023/N) została podjęta w dniu 6 października 2023 r.
Z przywołanych przepisów wynika zatem, że pomoc finansowa wprowadzona na podstawie § 1 pkt 5 rozporządzenia zmieniającego z dnia 19 września 2023 r., została adresowana do producentów rolnych, którzy spełnili warunki przyznania pomocy, o której mowa w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych, i mimo tego nie otrzymali tej pomocy. Jednakże podstawa prawna tej nowej pomocy była odrębna, stanowił ją bowiem § 13zzg rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. Odrębne były też środki, z których pomoc była realizowana. Dla uzyskania pomocy konieczne też było złożenie odrębnego wniosku, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej, stosownie do ust. 2 § 13zzg ostatnio wymienionego rozporządzenia, a elementem wniosku było oświadczenie producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. (§ 13zzg ust. 3 pkt 4 lit. b. rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.). Podstawa prawna zaskarżonej decyzji nie była kwestionowana, jednakże należało ją na wstępie wyjaśnić.
Warunki przyznania pomocy finansowej, udzielanej na podstawie § 13zzg rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., określone zostały zatem w § 3 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023r., który stanowi, że pomoc przyznaje się rolnikowi:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001 i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
2) który dokonał sprzedaży:
a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia [...] grudnia 2022 r. do dnia [...] lipca 2023 r. lub
b) kukurydzy w okresie od dnia [...] kwietna 2023 r. do dnia [...] lipca 2023 r.
- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;
3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343;
4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku;
Stosownie do § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, rolnik dołącza faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika:
1) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia [...] grudnia 2022 r. do dnia [...] lipca 2023 r. lub
2) kukurydzy w okresie od dnia [...] kwietna 2023 r. do dnia [...] lipca 2023 r.
- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.
Rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. i z 21 kwietnia 2023 r. wydano na podstawie ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2157, ze zm., dalej: "ustawa o ARiMR").
Wskazać więc także należy, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81.
Stosownie do art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Zgodnie z art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku przyznawania przedmiotowej pomocy obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku i innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę.
Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wprowadzone istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a. wskazują na obowiązek (ciężar) aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przedstawienia dowodów. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ nie był zatem zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy.
Mając na względzie opisane wyżej odstępstwa procesowe, szczególną rolę wnioskodawcy w tym postępowaniu, który je inicjuje i jednocześnie ponosi ciężar dowodzenia faktów z których wyprowadza korzystne dla siebie skutki - przyznanie pomocy, należy stwierdzić, że w realiach kontrolowanej sprawy skarżący nie wykazał w stosownym terminie i w oparciu o przedłożone dokumenty istnienia warunków niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy, tj. na podstawie przedłożonych faktur sprzedaży.
Sąd podziela ocenę organów, że faktura z [...] sierpnia 2022 r. wraz z korektami z września 2022 r. i maja 2023 r. nie dokumentowały sprzedaży rzepaku przez skarżącego w okresie wynikającym z rozporządzenia. Zasadnie więc organ I instancji nie przyznał skarżącemu pomocy finansowej z tytułu tychże faktury i korekt faktury, skoro faktury te nie kwalifikowały się do obliczenia wysokości pomocy.
Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy wynikający z dokumentów przedłożonych przez skarżącego, który w przedmiotowej sprawie stanowił materiał dowodowy podlegający ocenie organu. Zasadnie też organ II instancji, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zaakceptował stan faktyczny ustalony przez organ I instancji. Sąd przyjmuje ustalenia faktyczne poczynione przez organy oraz ich stanowisko w sprawie i uznaje je za własne.
Zdaniem Sądu, oceny na gruncie § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r., czy producent dokonał sprzedaży należy dokonywać zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, które charakter takiej umowy regulują. Biorąc zaś pod uwagę, że sprzedaż rzepaku stanowi klasyczną sprzedaż rzeczy oznaczonych co do gatunku – zgodnie z art. 155 § 2 zd. pierwsze K.c. – do przeniesienia własności takiej rzeczy potrzebne jest wydanie a więc przeniesienie posiadania rzeczy (realny charakter umowy). W takiej sytuacji umowa sprzedaży nie zostanie zawarta wskutek złożenia zgodnych oświadczeń woli jej stron (solo consensu), ale dopiero w momencie przeniesienia posiadania (wydania) sprzedawanych rzeczy (por. komentarz do art. 535 K.c. pod red. J. Cieszewskiego i P. Nazaruka, opubl. Lex/el. 2023).
W tym kontekście zasadne było stwierdzenie organu w zaskarżonej decyzji, że faktyczna dostawa i sprzedaż na podstawie faktury nastąpiła przed dniem [...] grudnia 2022 r., skoro przedstawiona faktura miała datę [...] sierpnia 2022 r. i wtedy też doszło do wydania przedmiotu sprzedaży, a więc przeniesienia posiadania. Potwierdzają to także postanowienia umowy nr [...] z [...] sierpnia 2022 r., gdzie w § 1 ust. 2 ustalono, że towar zostanie dostarczony w sierpniu 2022 r. (termin realizacji [...] sierpnia 2022 r.). Strony umowy ustaliły także, że termin odbioru mógł być przedłużony maksymalnie o 14 dni (§ 1 ust. 4).
Wobec tego, podnoszone w skardze argumenty, że sprzedaż nastąpiła w maju 2023 r., zgodnie z datą na fakturze korygującej, wymuszoną korektą cen, nie wpływa na ocenę, że przeniesienie posiadania nastąpiło przed [...] grudnia 2022 r.
Z przedstawionych wywodów skargi wynika, że skarżący niezasadnie rozdziela transakcje sprzedaży na dwie oddzielne czynności – dostawy plonów do magazynu skupu i potem sprzedaży. Tymczasem, brak jest podstaw aby czynić odstępstwo od ogólnych zasad wynikających z prawa cywilnego, dotyczących sprzedaży rzeczy oznaczonych co do gatunku, jakimi bez wątpienia jest rzepak. Jak wyżej wskazano, do ich sprzedaży dochodzi z chwilą przeniesienia posiadania. Zdaniem Sądu, skarżący skutecznie nie wykazał, że do wydania towaru, wbrew postanowieniom umowy doszło w okresie po [...] grudnia 2022 r. Faktu tego nie może potwierdzać faktura korygująca wystawiona w maju 2023 r.
Ponadto, przypomnieć należy, że rozporządzenie mówi o dokumentowaniu sprzedaży fakturą, zaś ten dokument jest wystawiany w ściśle określonych ustawą VAT okolicznościach. Ustalenia niniejszej sprawy potwierdzają, że do dostawy skutkującej obowiązkiem wystawienia faktury oraz wydania towaru doszło w sierpniu 2022 r.
Zdaniem Sądu, organ w zaskarżonej decyzji zasadnie uznał zatem, w odniesieniu do faktury korygującej z [...] maja 2023 r., którą zestawił z pozostałymi dowodami (z treścią umowy, treścią faktury z [...] sierpnia 2022 r. i korekty z [...] września 2022 r.), że stanowi ona wyłącznie udokumentowanie korekty pierwotnej ceny, a nie daty sprzedaży i wydania towaru. Została wystawiona z uwagi na uzgodnienia przez strony transakcji, ceny końcowej z uwzględnieniem notowania giełdy MATIF. Skarżący skutecznie nie podważył w swych wywodach powyższych ustaleń organów.
Organ II instancji zasadnie również przytaczał w uzasadnieniu decyzji przepisy ustawy VAT, przy czym nie oceniał czynności sprzedaży w oparciu o przepisu ustawy podatkowej, jak w postępowaniu podatkowym, a właśnie kodeksu cywilnego. Przywołanie w zaskarżonej decyzji przepisów ustawy VAT (art. 2 pkt 22, art. 106b, art. 106i) nie stanowiło materialnoprawnej podstawy decyzji, miało charakter pomocniczy, służyło ocenie czy transakcja stanowiła sprzedaż - dostawę, z którą właściwe przepisy wiążą obowiązek wystawienia faktury (wymaganej w postępowaniu o pomoc finansową) oraz czy przedłożony dokument spełnia definicję faktury oraz korekty, w kontekście weryfikacji spełnienia warunków przyznania pomocy w oparciu o rozporządzenie. Organ zasadnie wskazał na definicję sprzedaży na gruncie prawa podatkowego także w kontekście treści dokumentu jakim jest faktura i faktura korygująca, aby stwierdzić, czy doszło do modyfikacji terminu przeniesienia posiadania (wydania towaru). Natomiast czynność sprzedaży, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zasadnie została odniesiona do art. 155 k.c., gdyż organ napisał, że sprzedaż rzepaku jako rzeczy określonej co do gatunku nastąpiła z chwilą wydania towaru w sierpniu 2022 r.
Organy w niniejszej sprawie działały zatem prawidłowo na podstawie przepisów prawa i stosowały przepisy ww. rozporządzenia, których treść jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Jak wyżej wskazano, § 4 ust. 3 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. stanowi wyraźnie, że do wniosku producent dołącza faktury VAT potwierdzające sprzedaż m.in. rzepaku okresie od dnia [...] grudnia 2022 r. do dnia [...] lipca 2023 r.
W ocenie Sądu, nie są zatem trafne zarzuty skargi. Decyzje organów nie naruszają ani przepisów prawa materialnego ani postępowania w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Sąd stwierdza, że organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy, nie pomijając żadnych dowodów i dokonały prawidłowej wykładni przepisów rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. Organy prawidłowo rozpoznały istotę sprawy. Zarzuty skarżącego i jego argumentacja, są polemiką z prawidłowym stanowiskiem organów, która nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawach pomocy finansowej określonej w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. materiał dowodowy, jak wyżej wskazano, dostarczany jest wyłącznie przez beneficjenta pomocy. Inicjatywa organów administracji publicznej, tutaj organów ARiMR, ograniczona jest do weryfikacji materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę. Ten zaś został prawidłowo oceniony w rozpoznawanej sprawie.
Ponownie wskazać też należy, że ustanowiona w ww. art. 10a ust. 1b ustawy o ARiMR reguła dowodzenia oznacza, że w niniejszym postępowaniu to na skarżącym ciążył obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organów Agencji żądanie przyznania pomocy finansowej. Tym samym ciężar dowodu wykazania warunków przyznania pomocy spoczywał na skarżącym. W ocenie Sądu, organy w rozpoznawanej sprawie sprostały regule określonej w art. 10a ustawy o ARiMR wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, odniosły się bowiem do wszystkich dowodów, nawet do tych które nie miały znaczenia z punktu widzenia stosowanych przepisów. To, że stanowisko organów nie przekonało strony, która inaczej ocenia wagę poszczególnych dowodów, koncentrując się wyłącznie na tych, które nie zaprzeczają jej stanowisku i pomijając pozostałe, nie oznacza jeszcze, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym zwłaszcza art. 10a ustawy o ARiMR.
Skarżący nie zgadza się z odmową przyznania pomocy w sytuacji, gdy faktycznie poniósł stratę spowodowaną zwiększonym przywozem zbóż z Ukrainy. O poniesieniu straty gospodarczej w rozumieniu tych przepisów unijnych jako warunku przyznania pomocy finansowej, o którą ubiegał się skarżący jest mowa w § 3 ust. 1 pkt 3) rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2023 r.
Nie ulega wątpliwości, że postępowanie o przyznanie pomocy finansowej przyznawanej na podstawie rozporządzeń krajowych jest szczególnie sformalizowane, co wynika z faktu, że pomoc dla rolników odbywa się z wykorzystaniem środków unijnych. Wynika to z § 1 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r., zgodnie z którym określa ono zadania realizowane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, związane z udzielaniem pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/739 z dnia 4 kwietnia 2023 r. ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, Polsce i Rumunii (Dz. Urz. UE L 96 z 5 kwietnia 2023, str. 80) oraz art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/1343 z dnia 30 czerwca 2023 r. ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, na Węgrzech, w Polsce, Rumunii i Słowacji (Dz. Urz. UE L 168 z 3 lipca 2023, str. 22). Organ rozpoznający niniejszą sprawę respektował te przepisy.
Należy zgodzić się, że celem regulacji zawartej w § 3 rozporządzenia z 21 kwietnia 2023 r. jest, polegające na poprawie dochodowości gospodarstw, wsparcie tych producentów rolnych dokonujących rzeczywistej sprzedaży zbóż, którzy odczuwają negatywne skutki zakłóceń na rynku rolnym spowodowane agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy i którym zagraża utrata płynności finansowej, a także - tak jak skarżący (czego nie neguje się) - ponieśli realne straty. Nadto, istotna jest również stabilizacja i przywrócenie płynności rynku rolnego. Jednakże dla przyznania wnioskowanej pomocy istotne jest przede wszystkim, by wnioskodawca w pierwszej kolejności wykazał, że dokonał rzeczywiście sprzedaży zboża w okresach określonych rozporządzeniem. Dopiero później ustala się, czy i jakie rolnik poniósł straty. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, jak wyżej wskazano, skarżący sprzedaży rzepaku w okresie od 1 grudnia 2022 r. do 15 lipca 2023 r. skutecznie nie wykazał. Przedłożone dokumenty tego nie potwierdzają. Prawidłowo zatem organ odstąpił od badania pozostałych warunków określonych tym przepisem, gdyż wszystkie warunki muszą być spełnione łącznie.
Reasumując, zdaniem Sądu, stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Materiał dowodowy został w wystarczający sposób przeanalizowany, a wyciągnięte z niego wnioski są prawidłowe. Organy nie pominęły żadnego dowodu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, a dokonana przez organ odmienna ocena dowodów nie oznacza naruszenia reguł postępowania dowodowego. Wszystkie wymagane przepisami prawa ustalenia zostały w sprawie poczynione i zgodnie z wolą ustawodawcy prawidłowo ocenione przez organy administracji, które dokonały prawidłowej ich subsumcji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest przekonywujące i zrozumiałe, a tym samym spełnia przesłanki wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Pomimo, że wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami skarżącego, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.