I SA/Sz 442/25

I SA/Sz 442/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 412
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Dz.U.UE.L 2021 nr 435 poz 187 art. 68,
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013
Dz.U. 2023 poz 412
art. 20 pkt 3, art. 42, art. 65, art. 67, art. 2 pkt 29, art. 70 ust. 1, art. 66
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i § 2,
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. ac , art. 145 § 1 pkt 2, art. 134 § 1, art. 151,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1 lit. h
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Dz.U.UE.L 2021 nr 435 poz 1 art. 70 ust. 1 ,
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów  strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z  Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)  oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Kalisiak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...], Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektor Oddziału ARiMR, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] i Miasta S. z siedzibą w S. (Kierownik ARiMR, organ I instancji) z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] odmawiającą przyznania [...] spółce z o.o. z siedzibą w S. (Spółka, Skarżąca, Strona) płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (dalej też "płatność"), nakładającą karę w wysokości [...] zł oraz odmawiającą przyznania Spółce kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej sporządzenia przy udziale eksperta przyrodniczego części szczegółowej planu działalności rolnośrodowiskowej.
Jako podstawę prawną wskazano na przepisy art. 20 pkt 3, art. 42, art. 65, art. 67 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 412 ze zm.) oraz § 2, § 21, § 19 ust. 2, § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo- klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 734 ze zm., dalej też: rozporządzenie RŚK z 31 marca 2023 r.).
Spółka w ramach płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych Wariant: 2.4 Półnaturalne łąki wilgotne złożyła w dniu [...] czerwca 2024 r. wniosek
o przyznanie płatności na rok 2024, w którym zadeklarowała powierzchnię [...] ha.
Organ I instancji odmówił Spółce przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznych w ramach Wariantu 2.4 Półnaturalne łąki wilgotne i wymierzył karę w wysokości [...] zł.
Wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że w stosunku do działki [...], z powierzchni deklarowanej [...] ha powierzchnia PEG TUZ wynosi [...] ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 187, Dz. Urz. UE L 29 z 10.02.2022, str. 45 oraz Dz. Urz. UE L 216 z 19.08.2022, str. 1), zwanego dalej rozporządzeniem nr 2021/2116. Zgodnie z § 19 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, przy ustalaniu wysokości płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej przysługującej do gruntów uwzględnia się powierzchnię działek rolnych lub działek przyrodniczych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikujący się obszar, o którym mowa w art. 2 ust. 7 lit. a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/1172 z dnia 4 maja 2022 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz. Urz. UE L 183 z 08.07.2022, str. 12), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Podczas weryfikacji działki ustalono, że w roku 2020 na spornej działce zdeklarowano uprawy spoza listy roślin kwalifikujących się do trwałych użytków zielonych - TUZ (działka była objęta zmianowaniem, z uprawą łubin wąskolistny), co wyklucza przedmiotową działkę z płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej Wariant: 2.4 Półnaturalne łąki wilgotne. Zgodnie z ww. przepisami wariant 2.4 może być realizowany jedynie na gruntach będących trwałymi użytkami zielonymi, a działka nr [...] za taki grunt nie mogła zostać uznana z uwagi na fakt, iż nie spełnia ona definicji trwałego użytku zielonego, wynikającego z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn.zm.).
W odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie:
1. § 2 rozporządzenia RŚK z dnia 31 marca 2023 r. poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie płatności Spółce w sytuacji, w której doszło do spełnienia przez stronę odwołującą wszystkich warunków jej przyznania tj. dotyczących realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz spełnienia warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej
w ramach określonego wariantu;
2. § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 482 z późn. zm.) poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie, że w niniejszej sprawie zaktualizowały się przesłanki wydania odmownej decyzji, kiedy w istocie działka w pełnej zadeklarowanej powierzchni, zgodnie z ekspertyzą botanika stanowiła TUZ, a zatem spełniała warunki przyznania płatności; pomimo bowiem deklaracji upraw z 2020 roku dokonanej przez poprzedniego właściciela, charakterystyka działki pozwala stwierdzić, że spełnia warunki uznania jej za trwałe użytki zielone;
3. § 45 ust. 2 w zw. z § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 482 z późn. zm.) poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenie na Spółkę kary pomimo niezatwierdzenia jakiegokolwiek obszaru do przyznania płatności, że w niniejszej sprawie właściwym jest nałożenie na Spółkę kary za zadeklarowanie we wniosku powierzchni przekraczającej obszar uprawniony do płatności, przy czym organ nie stwierdził istnienia jakiegokolwiek obszaru zatwierdzonego do płatności: w stanie faktycznym z powodu decyzji odmownej przyznania płatności nie doszło do rozpoczęcia realizacji przez stronę zobowiązania oraz przedeklarowania obszaru, a do stwierdzenia braku obszaru uprawnionego do płatności, zatem nie zaktualizowała się podstawa do naliczenia Spółce kary administracyjnej łącznie do stwierdzenia braku obszaru uprawnionego do płatności. Zatem w ocenie Strony nie zaktualizowała się podstawa do naliczenia na Spółkę kary administracyjnej,
- art. 6 kpa poprzez posługiwanie się przez organ błędnymi podstawami prawnymi, tj. powoływaniem się w dyspozytywnej części decyzji na § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 734 z późn. zm.), który to przepis nie znajduje zastosowania do niniejszego stanu faktycznego, oraz poprzez posługiwanie się uchylonymi już aktami prawnymi w uzasadnieniu decyzji tj. powoływanie się na definicję trwałych użytków zielonych, pochodzącą z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm.), który utracił moc z dniem 1 stycznia 2023 roku pomimo, że w polskim systemie prawnym znajduje się zgodna z regulacjami unijnymi, obowiązująca definicja trwałych użytków zielonych, zawarta w art. 2 pkt 29 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 z późn. zm.);
2. art. 7 kpa poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego tj. stwierdzenie, że działka ewidencyjna [...] nie stanowi trwałych użytków zielonych (zwane dalej również "TUZ") z powodu zadeklarowania na jej obszarze upraw spoza listy roślin kwalifikujących się TUZ, kiedy w istocie zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez eksperta działka spełniała przesłanki uprawniające do uznania ją za trwałe użytki zielone; zadeklarowanie w 2020 roku upraw spoza listy roślin kwalifikujących się do TUZ zostało dokonane przez poprzedniego właściciela działki, o czym strona pomimo dochowania należytej staranności nie mogła wiedzieć, szczególnie mając na uwadze, że według oceny eksperta działka została uznana za spełniającą definicję TUZ; rzeczywiście dokonane przez poprzedniego właściciela zasiewy nie były weryfikowane przez stronę, niemniej w tym samym roku na który dokonywano deklaracji doszło do zbycia przez poprzedniego właściciela działki na rzecz Spółki, która od początku funkcjonowania jako właściciel deklarowała na działce TUZ;
3. art. 8 § 1 kpa poprzez nałożenie kary pieniężnej na podmiot działający w postępowaniu o przyznanie płatności w dobrej wierze, który dochował należytej staranności, w sytuacji, w której nie mógł przewidzieć zaistnienia przesłanek negatywnych w zakresie składanego wniosku o przyznanie płatności na 2024 r. w postaci działania poprzedniego właściciela działki, którego skutki nie zostały zaobserwowane przez eksperta. Organ nałożył w sposób nieuprawniony karę pieniężną w sytuacji w której strona nie dopuściła się naruszenia polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu; w istocie Spółka działając w dobrej wierze, przy jednoczesnym dołożeniu należytej staranności dokonała wszelkich czynności mających na celu zbadanie czy działka ewidencyjna [...] stanowi TUZ, tj. badała jej charakterystykę w oparciu o akt notarialny w momencie jej zakupu oraz przy pomocy eksperta dokonała analizy czy stan działki spełnia definicję TUZ; informacja o deklarowanych przez poprzedniego właściciela działki uprawach roślin niekwalifikujących się do TUZ nie stanowiła standardowej informacji przekazywanej nabywcy przy przeniesieniu własności działki, a co za tym idzie strona nie była świadoma historii obszaru w tym zakresie.
4. art. 107 § 1 pkt 4 kpa poprzez wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej odmowy przyznania płatności bez podania podstawy prawnej podjęcia czynności, tj. brak wskazania w części dyspozytywnej decyzji zarówno aktu prawnego jak i konkretnej jednostki redakcyjnej podstawy prawnej odmowy przyznania świadczenia oraz poprzez wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej nałożenia na podmiot administracyjnej kary pieniężnej bez podania podstawy prawnej podjęcia czynności, tj. brak wskazania w części dyspozytywnej decyzji zarówno aktu prawnego jak i konkretnej jednostki redakcyjnej podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej;
W ocenie Spółki, powyższe uchybienia proceduralne miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziły nie tylko do odmowy przyznania stronie płatności jak i do nałożenia kary pieniężnej przy jednoczesnym braku wskazania podstawy jej naliczenia.
Spółka wniosła w odwołaniu o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie o przyznaniu pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem, w tym przyznaniu refundacji kosztów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nałożenia na Skarżącą karę pieniężną i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Nadto, wniosła o przeprowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego i przeprowadzenie dowodów z oświadczenia botanika P. P. z dnia [...].03.2025 r. oraz umowy przenoszącej własność w formie aktu notarialnego z dnia 23.12.2020 r.
Spółka dołączyła do odwołania ww. dokumenty.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu przywołał treść przepisów § 2, § 12 ust. 1 rozporządzenia RŚK z 31 marca 2023 r., określających warunki przyznania tej płatności, przywołał przepisy określające definicję "trwałych użytków zielonych" przewidzianą w art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn.zm.).
Odnosząc się do odwołania Spółki i przedłożonych wraz z odwołaniem dokumentów (akt notarialny repertorium A nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 roku w sprawie nabycia działki ewidencyjnej [...], pismo eksperta przyrodniczego z dnia [...] marca 2025 roku) organ odwoławczy stwierdził, że powyższe dokumenty nie wpływają na ocenę spełnienia definicji trwałego użytku zielonego. Wyjaśnił, że akt notarialny potwierdza jedynie fakt nabycia przez Spółkę spornej działki, która zgodnie z aktem oraz zaświadczeniem, które do niego zostało przedłożone z dnia [...] czerwca 2020 roku określa, że działka [...] stanowi "w części grunty mało żyzne i nieużytki, w części grunty orne lepszej klasy, w części bagna, torfowiska, łąki podmokłe". Z kolei pismo eksperta przyrodniczego potwierdza jedynie w ocenie Dyrektora ARiMR, że pomimo deklaracji na działce w 2020 roku upraw spoza listy kwalifikujących się do TUZ, siedlisko oraz występująca na nim roślinność w wyniku sprzyjających warunków naturalnych, nie zmieniły się i spełniły warunki kwalifikacji do Wariantu: 2.4 Półnaturalne łąki wilgotne. Organ zwrócił uwagę, że powyższe zostało ustalone w oparciu o badania terenowe przeprowadzone w roku 2024, i stwierdził, że sam fakt występowania w danym roku roślinności kwalifikującej się dla wariantu 2.4 Półnaturalne łąki wilgotne nie przesądza o spełnieniu definicji trwałego użytku. Wskazał przy tym, że w sprawie ustalono, iż na gruncie tym w roku 2020 znajdowała się roślinność wykluczająca możliwość uznania gruntu w 2024 roku (niezależnie od obecnego jego wykorzystania) jako trwały użytek zielony.
Organ odwoławczy stwierdził, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach Wariant: 2.4 Półnaturalne łąki wilgotne a powierzchnią stwierdzoną wynosiła 100,00% i przedstawił treść przepisów stanowiących podstawę odmowy przyznania płatności (§ 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027), podstawę prawną naliczenia kary (§ 37 ust. 1 rozporządzenia RŚK z 31 marca 2023 r.) i sposób wyliczenia kary (powierzchnia [...] ha x [...] zł stawki kary za 1 ha).
Wyjaśnił też, że podstawę prawną odmowy przyznania kwoty na refundację kosztów transakcyjnych stanowiły przepisy § 37 ust. 1 rozporządzenia RŚK z 31 marca 2023 r.
W skierowanej do Sądu skardze na opisaną wyżej decyzję Spółka reprezentowana przez radcę prawnego zarzuciła naruszenie:
1. § 2 rozporządzenia RŚK z 31 marca 2023 r. poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie płatności Spółce w sytuacji w której doszło do spełnienia przez stronę odwołującą wszystkich warunków jej przyznania tj. dotyczących realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz spełnienia warunków przyznania płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej w ramach określonego wariantu;
2. § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 482 z późn. zm.) poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie, że w niniejszej sprawie zaktualizowały się przesłanki wydania odmownej decyzji, kiedy w istocie działka w pełnej zadeklarowanej powierzchni, zgodnie z ekspertyzą botanika stanowiła TUZ, a zatem spełniała warunki przyznania płatności; pomimo bowiem deklaracji upraw z 2020 roku dokonanej przez poprzedniego właściciela, charakterystyka działki pozwala stwierdzić, że spełnia warunki uznania jej za trwałe użytki zielone;
3. § 45 ust. 2 w zw. z § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków
i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych
z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 482 z późn. zm.) w zw. z art. 138 § 1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji nakładającej na Spółkę karę pieniężną, na skutek stwierdzenia, że w niniejszej sprawie Skarżąca zadeklarowała we wniosku powierzchnię przekraczającą obszar uprawniony do płatności o ponad 50%. Przy tym, organ nie stwierdził jednak istnienia jakiegokolwiek obszaru zatwierdzonego do płatności. W zaistniałym stanie faktycznym z powodu decyzji odmownej przyznania płatności nie doszło zatem do rozpoczęcia realizacji przez stronę zobowiązania jak i nie miało miejsce przedeklarowanie obszaru, a doszło wyłącznie do stwierdzenia braku obszaru uprawnionego do płatności. Zatem w ocenie Strony nie zaktualizowała się podstawa do naliczenia na Spółkę kary administracyjnej. Tym samym, w związku z nieprzyznaniem Stronie żadnej płatności i nierozpoczęciem realizacji zobowiązania, w ocenie Skarżącej Organ nie był uprawniony do nałożenia na nią kary pieniężnej;
Nadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj:
1. art. 15 w zw. z art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 kpa poprzez naruszenie fundamentalnej zasady postępowania administracyjnego, tj. zasady dwuinstancyjności poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji bez kompleksowego rozpoznania odwołania Skarżącej w całości, pomijając podniesione przez Skarżącą zarzuty i ich uzasadnienie, wydając rozstrzygnięcie w istocie charakteryzujące się identycznymi naruszeniami przepisów prawa proceduralnego co pierwotna decyzja. Powyższe przejawiało się w szczególności w postaci powielenia naruszeń:
a. braku wskazania w dyspozytywnej części decyzji podstawy prawnej odmowy przyznania płatności i nałożenia na Spółkę kary pieniężnej - wskazując przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji organ odwoławczy w sposób tożsamy do decyzji organu I instancji nie wskazał bowiem przepisu stanowiącego podstawę odmowy przyznania płatności i nałożenia kary pieniężnej tj. § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 482 z późn. zm.). Przepis ten przywoływany jest przez organ po raz pierwszy dopiero w treści uzasadnienia decyzji, jednak całkowicie pominięty w jej dyspozytywnej części;
b. wskazania przez organ odwoławczy błędnej podstawy prawnej wydania decyzji, tj. § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, pomimo iż przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a sam organ również nie odnosi się do niego następnie nigdzie w uzasadnieniu;
c. całkowitego pominięcia w dyspozytywnej części decyzji przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt, płatności dla małych gospodarstw i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 482 z późn. zm.) w istocie myląc go w ocenie Skarżącej z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 734 z późn. zm.);
d. korzystania przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji z definicji "trwałych użytków zielonych" pochodzącej z nieobowiązującego już Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego, pomimo że definicja legalna pojęcia zawarta została w obowiązującej w Polsce ustawie.
Organ II instancji poczynił powyższe w sposób tożsamy do metodyki przyjętej przez organ I instancji, pomimo iż ww. kwestia była jasno podnoszona przez Skarżącą w odwołaniu. Organ odwoławczy ograniczył się jedynie na formalnej, dokumentowej kontroli decyzji organu pierwszej instancji i nie naprawił wad prawnych, jakimi była ona obarczona. Poprzestał zatem na rozpoznaniu sprawy w sposób identyczny co organ I instancji, w oparciu o identycznie ustalone fakty, bez jednoczesnego dokonania oglądu całości sprawy;
2. art. 6 w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 kpa poprzez posługiwanie się przez organ II instancji błędnymi podstawami prawnymi tj. powoływanie się w dyspozytywnej części decyzji na § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno- środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 734 z późn. zm.), który to przepis nie znajduje zastosowania do niniejszego stanu faktycznego, oraz poprzez posługiwanie się uchylonymi już aktami prawnymi w uzasadnieniu decyzji tj. powoływanie się na definicję trwałych użytków zielonych (dalej jako "TUZ"), pochodzącą z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm.), który utracił moc z dniem 1 stycznia 2023 roku, pomimo że w polskim systemie prawnym znajduje się zgodna z regulacjami unijnymi, obowiązująca definicja trwałych użytków zielonych, zawarta w art. 2 pkt 29 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 z późn. zm.);
3. art. 7 kpa poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego tj. stwierdzenie, że działka ewidencyjna [...] nie stanowi trwałych użytków zielonych (zwane dalej również "TUZ") z powodu zadeklarowania na jej obszarze upraw spoza listy roślin kwalifikujących się TUZ, kiedy w istocie zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez eksperta działka spełniała przesłanki uprawniające do uznania ją za trwałe użytki zielone; zadeklarowanie w 2020 roku upraw spoza listy roślin kwalifikujących się do TUZ zostało dokonane przez poprzedniego właściciela działki, o czym strona pomimo dochowania należytej staranności nie mogła wiedzieć, szczególnie mając na uwadze, że według oceny eksperta działka została uznana za spełniającą definicję TUZ; rzeczywiście dokonane przez poprzedniego właściciela zasiewy nie były weryfikowane przez stronę, niemniej w tym samym roku na który dokonywano deklaracji doszło do zbycia przez poprzedniego właściciela działki na rzecz Spółki, która od początku funkcjonowania jako właściciel deklarowała na działce TUZ;
4. art. 8 § 1 kpa poprzez nałożenie kary pieniężnej na podmiot działający w postępowaniu o przyznanie płatności w dobrej wierze, który dochował należytej staranności, w sytuacji w której nie mógł przewidzieć zaistnienia przesłanek negatywnych w zakresie składanego wniosku o przyznanie płatności na 2024 r. w postaci działania poprzedniego właściciela działki, którego skutki nie zostały zaobserwowane przez eksperta, a Spółka — co było podnoszone również przed organem, wykazała się należytą starannością w zakresie spełnienia przez działkę nr [...] przesłanek do jej uznania za trwały użytek zielony;
5. art. 11 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji, w którym organ II instancji zaniechał odniesienia się do wszystkich zarzutów Strony przedstawionych w odwołaniu, w szczególności odnoszących się do licznych uchybień procesowych towarzyszących pierwszej skarżonej w niniejszej sprawie decyzji, dotyczących błędnej lub pominiętej podstawy prawnej decyzji, korzystania przez organ I instancji z nieobowiązujących już aktów prawnych czy braku zaistnienia przesłanek do nałożenia kary pieniężnej. Pominięcie przez organ części przedstawionej argumentacji i brak ustosunkowania się do niej nie pozwala Stronie na weryfikację czy wskazane naruszenia zostały w jakimkolwiek stopniu wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji, co nie tylko prowadzi do wadliwości uzasadnienia, ale również narusza zasadę przekonywania obowiązującą w postępowaniu administracyjnym;
6. art. 107 § 1 pkt 4 kpa poprzez wydanie, w sposób tożsamy do organu I instancji, decyzji administracyjnej dotyczącej odmowy przyznania płatności bez podania podstawy prawnej podjęcia czynności, tj. brak wskazania w części dyspozytywnej decyzji zarówno aktu prawnego jak i konkretnej jednostki redakcyjnej podstawy prawnej odmowy przyznania świadczenia oraz poprzez wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej nałożenia na podmiot administracyjnej kary pieniężnej bez podania podstawy prawnej podjęcia czynności, tj. brak wskazania w części dyspozytywnej decyzji zarówno aktu prawnego jak i konkretnej jednostki redakcyjnej podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej;
7. art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia zawierającego błędy logiczne wskazujące na brak rzetelnie poprowadzonego wywodu, w szczególności poprzez posłużenie się przez organ wzorem matematycznym wymuszającym w przyjętym stanie faktycznym "dzielenie przez zero" prowadzące następnie do otrzymania wartości procentowej, co jest całkowicie niezgodne z podstawowymi zasadami matematyki, a było podstawą wymierzenia Skarżącej kary administracyjnej. Powyższe w ocenie Strony odwołującej prowadzi do braku spójności i logicznego wywodu w skarżonej decyzji;
Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości jako naruszających prawo; względnie o: uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia;
Nadto wniosła o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., p.p.s.a.) – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zasadniczym przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji jak i podstawową kwestią sporną w sprawie było to, czy zasadna była odmowa przyznania Stronie spornej płatności, a w dalszej kolejności czy istniały podstawy do nałożenia na Stronę kary.
Odmowa przyznania płatności została bowiem umotywowana tym, że działka, do której Strona ubiegała się o płatność nie mogła być uznana za trwały użytek zielony.
Podstawą tego był ustalony fakt, że w roku 2020 na spornej działce zadeklarowano uprawy spoza listy roślin kwalifikujących się do trwałych użytków zielonych - TUZ (działka była objęta zmianowaniem, z uprawą łubin wąskolistny), co w ocenie organu wykluczyło przedmiotową działkę z płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej Wariant: 2.4 Półnaturalne łąki wilgotne. Jak uznał organ, wariant 2.4 może być realizowany jedynie na gruntach będących trwałymi użytkami zielonymi, a działka nr [...] za taki grunt nie mogła zostać uznana z uwagi na fakt, iż nie spełnia ona definicji trwałego użytku zielonego, wynikającego z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
Strona natomiast w zarzutach skargi podnosi m.in., iż organ oceniając czy sporna działka stanowi trwały użytek zielony nie mógł się oprzeć na definicji wynikającej z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, albowiem akt ten utracił moc z dniem 1 stycznia 2023 roku, a obecnie w polskim systemie prawnym znajduje się zgodna z regulacjami unijnymi, obowiązująca definicja trwałych użytków zielonych, zawarta w art. 2 pkt 29 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 z późn. zm.).
Sąd zatem zauważa, że istotnie organ ustalając, że sporna działka nie stanowi trwałego użytku zielonego odwołał się do jego definicji ustanowionej w art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zgodnie z którym "trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe" (zwane łącznie "trwałymi użytkami zielonymi") oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej pięciu lat, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - które nie były zaorane przez okres co najmniej pięciu lat; mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych zielnych roślin pastewnych. Państwa członkowskie mogą również zadecydować o uznaniu za trwałe użytki zielone:
Sąd potwierdza, że istotnie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, utraciło moc z dniem 1 stycznia 2023 roku na podstawie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.1). Zgodnie bowiem z art. 154 ust. 2 Rozporządzenia (UE) 2021/2115, Rozporządzenie (UE) nr 1307/2013 traci moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2023 r. Przepis ten stanowi zarazem, że ma ono jednak w dalszym ciągu zastosowanie do wniosków o przyznanie pomocy odnoszących się do lat składania wniosków rozpoczynających się przed dniem [...] stycznia 2023 r.
Z kolei powoływana przez Stronę definicja trwałych użytków zielonych, zawarta w art. 2 pkt 29 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 stanowi, iż trwałe użytki zielone to grunty, które są wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych) i które nie były objęte zmianowaniem upraw przez co najmniej pięć lat, przy czym zaoranie, uprawa lub wysiew innego gatunku należącego do traw lub innych zielnych roślin pastewnych po uprawie lub zaoraniu, z wyłączeniem uprawy traw w siewie czystym, nie powoduje zmiany klasyfikacji danego obszaru jako trwałego użytku zielonego.
W ocenie Sądu nie ma więc wątpliwości, że trwałe użytki zielone zarówno w rozumieniu Rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 jak i ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym nie mogły być objęte zmianowaniem upraw (płodozmianem) przez co najmniej pięć lat. Tymczasem bezspornie w roku 2020 na spornej działce zadeklarowano uprawy spoza listy roślin kwalifikujących się do trwałych użytków zielonych - TUZ (działka była objęta zmianowaniem, z uprawą łubin wąskolistny). Zatem w rozumieniu żadnej z wyżej wskazanych definicji sporna działka nie mogła być uznana za trwały użytek zielony. Tak więc powołanie przez organ uchylonego przepisu definiującego "trwałe użytki zielone" nie miało wpływu na wynik sprawy.
Wyjaśnić bowiem trzeba, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 734 z późn.zm.), płatność rolno-środowiskowo- klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub innemu podmiotowi "zarządcy" jeżeli:
- realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, z późn.zm.2), zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", przez 5 lat;
- spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych interwencji lub ich wariantów.
Zgodnie natomiast z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2023 r. w przypadku wariantów interwencji wymienionej w § 3 pkt 1 płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do:
1) trwałych użytków zielonych, na których występują:
a) siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 1 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. a-g lub
b) siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 1 pkt 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. h-k i
-jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk w rozumieniu art. 5 pkt 19 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, zwanym dalej "specjalnym obszarem ochrony siedlisk", lub na obszarze specjalnej ochrony ptaków w rozumieniu art. 5 pkt 3 tej ustawy, zwanym dalej "obszarem specjalnej ochrony ptaków", lub na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty w rozumieniu art. 5 pkt 2c tej ustawy, zwanym dalej "obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty";
2) obszarów przyrodniczych - w przypadku wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. b, c, f, g lub h-k, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk lub na obszarze specjalnej ochrony ptaków, lub na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty.
Skoro zatem płatność jest przyznawana do "trwałych użytków zielonych", a sporna działka w rozumieniu żadnej z powoływanych definicji nie stanowiła trwałego użytku zielonego, to odmowa przyznania płatności Stronie była uzasadniona.
Bez znaczenia dla istnienia prawa Strony do przyznania płatności są w ocenie Sądu powoływane przez Stronę dalsze dowody i okoliczności, w tym fakt nabycia działki w dniu [...] grudnia 2020 roku potwierdzony aktem notarialnym, jak i pismo eksperta przyrodniczego.
Przedłożone przez Stronę, powyższe dokumenty nie wpływają bowiem na ocenę spełnienia przez sporną działkę definicji trwałego użytku zielonego.
Przedłożony akt notarialny potwierdza bowiem jedynie fakt nabycia przez Stronę spornej działki, która zgodnie z aktem oraz zaświadczeniem, które do niego zostało przedłożone z dnia [...] czerwca 2020 roku określa, że działka [...] stanowi "w części grunty mało żyzne i nieużytki, w części grunty orne lepszej klasy, w części bagna, torfowiska, łąki podmokłe". Bez znaczenia dla prawa do przyznania płatności pozostaje podnoszone w skardze twierdzenie, iż na podstawie opisu nieruchomości zawartego w akcie notarialnym i informacji eksperta Strona "pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu, że na działce wg stanu na 2024 r. znajdują się trwałe użytki zielone kwalifikujące się do otrzymania płatności i działała w dobrej wierze". Przepisy bowiem uzależniają prawo do płatności od tego czy działka stanowi trwały użytek zielony. W efekcie działka nie może być objęta zmianowaniem upraw w okresie ostatnich pięciu lat – niezależnie od tego kto był jej właścicielem w tym okresie i czy jej nabywca o powyższym fakcie wiedział czy nie, a także czy brak tej wiedzy wynika z niezachowania dobrej wiary przez nabywcę.
Z kolei pismo eksperta przyrodniczego potwierdza jedynie, że pomimo deklaracji na działce w 2020 roku upraw spoza listy kwalifikujących się do TUZ, siedlisko oraz występująca na nim roślinność w wyniku sprzyjających warunków naturalnych, nie zmieniły się i spełniły warunki kwalifikacji do Wariantu: 2.4 Półnaturalne łąki wilgotne. Tymczasem powyższe zostało ustalone w oparciu o badania terenowe przeprowadzone w roku 2024. Sam zaś fakt występowania w roku 2024 roślinności kwalifikującej się dla wariantu 2.4 Półnaturalne łąki wilgotne nie przesądza o spełnieniu definicji trwałego użytku zielonego, w sytuacji, gdy na gruncie tym w roku 2020 (co zostało ustalone i przywołane również przez eksperta) znajdowała się roślinność wykluczająca możliwość uznania gruntu w 2024 roku (niezależnie od obecnego jego wykorzystania) za trwały użytek zielony.
Natomiast odnośnie dalszych zarzutów dotyczących braku podstaw do odmowy przyznania płatności, nałożenia kary i prawidłowości jej wyliczenia, to w tym zakresie Sąd nie może zgodzić się, że podnoszona przez Stronę argumentacja winna skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z § 37 ust. 1 rozporządzenia RŚK z dnia 31 marca 2023 r. w przypadku gdy rolnik lub zarządca ubiegają się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego zobowiązania do powierzchni gruntów, która przekracza obszar zatwierdzony do tej płatności, powierzchnię obszaru zatwierdzonego do tej płatności służącą do ustalenia wysokości tej płatności ustała się w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dotyczących przyznawania pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1 lit. a-d ustawy o Planie Strategicznym, a wysokość kary oblicza się w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dotyczących przyznawania pomocy, o której mowa w art. 20 pkt 1 lit. a-d ustawy o Planie Strategicznym.
W związku z powyższym zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, w przypadku gdy różnica między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie danej płatności obszarowej, a obszarem zatwierdzonym do tej płatności wynosi więcej niż 50% powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności, odmawia się przyznania płatności.
Skoro obszar zatwierdzony wynosił 0 ha, a Strona ubiegała się o przyznanie płatności do [...] ha, to zgodnie z regułami matematyki różnica (czyli wynik odejmowania) między obszarem zatwierdzonym (0 ha), a wnioskowanym do płatności ([...] ha) wynosi całość, czyli 100%. Zgodnie regułami matematyki dopuszczalne jest bowiem odejmowanie liczby 0 od innej określonej liczby.
Ponadto zgodnie z § 45 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. rolnik podlega dodatkowej karze w wysokości stanowiącej iloczyn stawki danej płatności oraz powierzchni stanowiącej różnicę między powierzchnią gruntów, do których rolnik ubiega się o przyznanie tej płatności, a powierzchnią obszaru zatwierdzonego do tej płatności.
Powyższe oznacza, że dodatkową karę oblicza się jako wynik iloczynu (czyli pomnożenia) stawki danej płatności, która (czego Strona nie kwestionuje) wynosiła [...] zł za hektar oraz powierzchni stanowiącej różnicę (czyli wynik odejmowania) między powierzchnią gruntów do której rolnik ubiega się o przyznanie tej płatności (co w badanej sprawie stanowiło powierzchnię [...] ha), a powierzchnią obszaru zatwierdzonego do tej płatności (co w badanej sprawie wynosi 0 ha). [...] ha – 0 ha wynosi [...] ha. A tę powierzchnię zgodnie z treścią przepisu należało pomnożyć przez stawkę płatności tj. [...] zł za 1 ha. Tymczasem [...] daje wynik [...]. Oznacza to, że wysokość kary w kwocie [...]zł została wyliczona prawidłowo. Przepis nie wskazuje na konieczność zastosowania ilorazu, czyli dzielenia, w którego przypadku reguły matematyki nie powalają na dzielenie przez 0 – na co wskazuje Strona, a na konieczność zastosowania iloczynu różnicy między powierzchnią wnioskowaną, a zatwierdzoną. Zastosowanie przez organ wskazanego w decyzji wzoru doprowadziło go jednak do obliczenia prawidłowego wyniku
Wobec powyższego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia § 2 Rozporządzenia z 31 marca 2023 r., a także § 45 ust. 1 pkt 3 jak również § 45 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia z 10 marca 2023 r. Nie zaszły bowiem przesłanki do przyznania Stronie płatności, a zaistniały przesłanki do jej odmowy i nałożenia na stronę kary w wysokości ustalonej przez organ.
Natomiast zdaniem Sądu Strona trafnie wskazała w skardze na szereg naruszeń przepisów proceduralnych, jednak nie mogły one mieć wpływu na wynik postępowania – a co za tym idzie nie mogły stanowić podstawy uchylenia decyzji.
Trafnie bowiem dostrzegła Strona, że w podstawie prawnej decyzji organ nie wskazał § 45 Rozporządzenia z 10 marca 2023 r. stanowiącego podstawę odmowy płatności i nałożenia kary pieniężnej, jednak w ocenie Sądu bez wątpienia podstawa taka istniała i przesłanki do odmowy przyznania płatności i nałożenia kary zaistniały, a zatem dostrzeżony brak nie mógł mieć wpływu na wynik postępowania. Dodatkowo na wskazany przepis organ powołał się w uzasadnieniu decyzji. To samo należy odnieść do zarzutu naruszenia § 45 Rozporządzenia z 31 marca 2023 r. poprzez jego wskazanie w podstawie, mimo iż nie znajduje on zastosowania w sprawie, jak i pominięcia w podstawie prawnej decyzji przepisów Rozporządzenia z 10 marca 2023 r. Strona nie wykazała jaki wpływ na decyzję miało niezasadne powołanie w podstawie § 45 Rozporządzenia z 31 marca 2023 r. do którego organ w uzasadnieniu decyzji się w ogóle nie odwołał, jak i pominięcie w podstawie prawnej decyzji przepisów Rozporządzenia z 10 marca 2023 r. na które organ w uzasadnieniu się powoływał i które zastosował w sposób skutkujący ostatecznie prawidłowym rozstrzygnięciem.
Jak już wyżej wskazano nie mógł też skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji zarzut oparcia się na definicji pochodzącej z nieobowiązującego już aktu prawnego, w sytuacji gdy nowa definicja z wskazywanego przez samą Stronę aktu wyklucza możliwość przyznania płatności w związku z tym samym kryterium na którym oparł się organ odmawiając płatności. W związku tym za nie mogący skutkować uchyleniem decyzji należało uznać też zarzut naruszenia art. 6 k.p.a w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. Należy się bowiem zgodzić że uzasadnienie sporządzono w tej części wadliwie, jednak nie mogło to mieć wpływu na wynik postępowania.
Wskazać też należy, że na gruncie art. 66 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 regulującego zasady postępowania w sprawie o przyznanie pomocy zasady wynikające z k.p.a ulegają pewnym modyfikacjom
Zgodnie bowiem z art. 66 ust. 1 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Zgodnie z ust. 2 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego – w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik postępowania. Organ rozważył uzyskany materiał dowodowy i doszedł do prawidłowego wniosku, że działka nie stanowi TUZ, bez znaczenia ma fakt, że zakwestionowane uprawy były dokonane przez poprzedniego właściciela działki.
Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. w sposób wskazany przez Stronę, który mógłby mieć wpływ na wynik postępowania. Przepisy regulujące zasady przyznawania płatności nie łączą prawa do przyznania płatności z dobrą czy też złą wiarą nabywcy co do sposobu uprawy spornej działki przez poprzedniego właściciela.
Zgodzić należy się natomiast ze Stroną, że organ nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania i przez to naruszył art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Jednak wobec prawidłowego rozstrzygnięcia również nie mogło to mieć wpływu na wynik postępowania.
To samo należy odnieść do zarzutów odnośnie naruszenia zasad sporządzenia decyzji wyrażonych w art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. jak i art. 107 § 3 k.p.a. Brak wskazania pełnej podstawy prawnej nie oznacza, że jej nie było, a jak wskazał już Sąd, ona rzeczywiście istniała. To samo należy odnieść do wad uzasadnienia decyzji, które rzeczywiście zaistniały jednak nie mogły one mieć wpływu na wynik postępowania, wobec wykazanych już wyżej niewątpliwych podstaw do odmowy przyznania płatności jak i nałożenia kary.
Zatem mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że pomimo tego, iż część zarzutów skargi trafnie wskazuje na zaistniałe naruszenia przepisów, to mając na uwadze treść 145 § 1 pkt 1 lit. a–c p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i fakt, że w związku z powyższą regulacją decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji – a zaistniałe naruszenia nie skutkowały nieważnością decyzji, nie miały wpływu na wynik sprawy, ani też nie mogły mieć wpływu na jego wynik, jak również nie stanowiły podstawy do wznowienia postępowania, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).