I SA/Sz 442/22

I SA/Sz 442/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 400/23 - Wyrok NSA z 2025-04-14
III FSK 401/23 - Wyrok NSA z 2025-04-14
I SA/Sz 443/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-11-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 122, 187 § 1, 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135, art. 200 i 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1170
art. 3 ust. 3 i ust. 4
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] listopada 2022 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. B. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 maja 2022 r., nr SKO.414.285.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 28 października 2021 r., nr [...], w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2019 rok, którą orzeczono: ustalić I. B. - B. jako posiadaczowi samoistnemu zobowiązanie podatkowe za 2019 r. za działkę nr [...] (ul. [...]) i działkę [...] (ul. [...] [...]) w kwocie [...]zł ustalić I. B. - B., P. H. i B. H. jako współwłaścicielom zobowiązanie podatkowe za 2019 r. za działkę nr [...] (ul. [...] [...]) i działkę [...] (ul. [...] [...]) w kwocie [...]zł.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.; dalej "O.p"), art. 1, 2 i 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r, o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570).
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ I instancji podatek od nieruchomości za 2019 r. ustalił podatnikom w następujący sposób:
- działka nr [...] (D. ul. [...]): grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej 20.831 x [...] zł (stawka podatku) = [...] zł, budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej 4.062,40 m2 x [...] zł (stawka podatku) = [...] zł, budowle [...] zł x 2% (stawka podatku) = [...] zł,
- działka nr [...] (D. ul. [...] ): grunty pozostałe 640 m2 x [...] zł m (stawka podatku) = [...] zł, budynki mieszkalne o kondygnacji pow. 2,20 m 114,70 m2 x [...] zł (stawka podatku) = [...] zł, budynki mieszkalne o kondygnacji od 1,40 do 2,20 m wskazane w 50 %, tj. 13 m2 x 50% - 6,50 m2 x [...] zł (stawka podatku) = [...] zł, budynki pozostałe o kondygnacji powyżej 2,20 m 11,40 m2 x [...] zł (stawka podatku) = [...] zł, razem [...] zł po zaokrągleniu [...] zł - wobec I. B. - B. jako posiadacza samoistnego;
- działka nr [...] (D. ul. [...]: grunty pozostałe 1.090 m2 x [...] zł (stawka podatku) = [...] zł, budynki pozostałe 43,60 m2 x [...] zł (stawka podatku) = [...] zł;
- działka nr [...] (D. ul. [...]): grunty pozostałe 1.277 x [...] zł = [...] zł, budynki pozostałe o kondygnacji pow. 2,20 m 457,70 x [...] zł (stawka podatku) = [...] zł, razem [...] po zaokrągleniu [...] zł - wobec I. B. - B., P. H. i B. H. jako współwłaścicieli.
Kolegium uznało, że wniesione przez skarżąca odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Kolegium stwierdziło, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 9 lipca 2020 r. I SA/Sz 83/20 co do zasady uznał, że okoliczność, iż współwłaściciele nieruchomości P. H. i B. H. z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków, jest nieistotna dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. W tym zakresie sąd podzielił również pogląd wyrażony w wyroku NSA z 26 czerwca 2007 r., II FSK 1748/06, że zgodnie z art. 3 ust. 4 p.o.l., w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Sąd podkreślił jednak, że interpretacja taka nie odnosi się do sytuacji, gdy w rozpatrywanej sprawie może "zaistnieć samoistne posiadanie" w zakresie spornych nieruchomości, co organy podatkowe zostały zobowiązane ustalić. Jedynie bowiem w sytuacji posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można ewentualnie mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom.
Kolegium wskazało, że wszystkie strony postępowania w zeznaniach złożonych w sprawie zgodnie wskazały, iż wyrok Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny z 6 marca 2012 r. I C [...] jest prawomocny. Wyrokiem tym nakazano I. B. - B., aby dopuściła P. H. i B. H. do współposiadania rzeczy wspólnej w postaci nieruchomości w D. przy ul. [...] i [...] [...] poprzez udostępnienie kluczy do bram, drzwi, budynków i pomieszczeń.
W ocenie Kolegium z analizy przeprowadzonych dowodów wynika, iż nieruchomości w D. ul. [...] i [...] będące współwłasnością wszystkich trzech podatników, pozostawały w 2019 r. w posiadaniu samoistnym I. B. – B. . Nie dotyczy to pozostałych dwóch nieruchomości, tj. przy ul. [...] i [...] - co do których ustalony stan posiadania nie różnicuje się pomiędzy współwłaścicielami. Kolegium wskazało, że podatniczka na nieruchomości w D. ul. [...] prowadzi działalność gospodarczą, która w żaden sposób nie dotyczy pozostałych dwóch współwłaścicieli, natomiast mieszka w nieruchomości przy ul. [...]. Tymi dwiema nieruchomościami włada jak właściciel całej nieruchomości z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli i bez respektowania ich uprawnień właścicielskich. Pozostali dwaj współwłaściciele nie tylko nie korzystają z tych nieruchomości, ale nie mogą w żadnej mierze z nich korzystać z uwagi na działania i decyzje samej podatniczki w tej kwestii. Tylko ona posiada klucze do tych nieruchomości i odmawia wydania ich pozostałym współwłaścicielom. Podejmuje sama wszystkie decyzje dotyczące tych nieruchomości i do decyzji tych nie dopuszcza pozostałych współwłaścicieli. W lipcu 2011 r. podatniczka wezwała wprawdzie pisemnie pozostałych dwóch współwłaścicieli do wykonywania zarządu nad spornymi nieruchomościami, ale jednocześnie odmówiła pełnomocnikowi P. H. i B. H. wykonywania jakichkolwiek czynności dotyczących zarządu nieruchomości. Stąd też – według Kolegium – argumenty odwołania dotyczące wykonywania tylko czynności zwykłego zarządu przez I. B. - B. nie mają zasadniczego znaczenia dla oceny jej statusu jako posiadacza samoistnego same w sobie, natomiast ma znaczenie fakt, że czynności te są wykonywane całkowicie z wykluczeniem pozostałych współwłaścicieli, wbrew przepisowi art. 201 k.c.
Kolegium stwierdziło, że z zeznań P. H. i B. H. wynika, iż stan ten trwał w 2019 r. Z obecnych zeznań stron wynika też, iż ustalenie wyroku Sądu Rejonowego w K. z 6 marca 2012 r., że I. B. - B. odmawia pozostałym współwłaścicielom współkorzystania z nieruchomości na działkach [...] uzasadniając to prowadzeniem tam działalności gospodarczej, a także faktem poniesienia nakładów na te nieruchomości jest aktualne.
Kolegium wskazało, że dla oceny, czy podatniczka jest posiadaczem samoistnym co do tych dwóch nieruchomości zasadnicze znaczenie ma analiza działań podatniczki, a analiza ta dokonana w niniejszym postępowaniu podatkowym dowiodła, że I. B. – B. spornymi nieruchomościami włada jak właściciel całej nieruchomości z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli i bez respektowania ich uprawnień właścicielskich. Co do nieruchomości mieszkalnej przy ul. [...], podatniczka wprost zeznała, że uważa się za jedyną osobę uprawnioną do rozporządzania tą nieruchomością (protokół z 26 lutego 2021 r.) i choć takie sformułowanie wyrażone wprost nie pada w jej zeznaniach dotyczących nieruchomości na działce nr [...], to z analizy tych zeznań wynika dla Kolegium, że podatniczka włada tą nieruchomością z wolą wyłączenia innych współwłaścicieli z posiadania, w tym przyznaje, że tylko ona posiada klucze. Ta ostatnia okoliczność świadczy o niewykonaniu przez nią wyroku I C [...], a na podstawie zgodnych zeznań wszystkich stron w tym zakresie ustalono, iż wyrok ten jest prawomocny.
W ocenie K. I. B. - B., rozszerzyła zakres swego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia wynikającego z art. 206 k.c. oraz w dostatecznie wyraźny sposób uzewnętrzniła tę zmianę w stosunku do pozostałych współwłaścicieli. Wyraziła wolę odsunięcia pozostałych współwłaścicieli od współposiadania i współkorzystania, zaś tezy przywołane w odwołaniu nie mają pokrycia w omawianym zakresie w materiale dowodowym.
Ponadto Kolegium wskazało, że z materiałów postępowania wynika, iż działki nr [...] (D. ul. [...]), nr [...] (D. ul. [...]) oraz nr [...] (D. ul. [...]) oznaczone są w ewidencji gruntów jako Bi - inne tereny zabudowane, zaś posadowione na nich budynki jako pozostałe budynki niemieszkalne i budynki handlowo - usługowe, zaś działka nr [...] (D. ul. [...]) oznaczona jest w ewidencji gruntów jako B – tereny mieszkaniowe i posadowione są na niej budynki mieszkalne i budynek transportu i łączności.
Według Kolegium grunt i budynki na działce nr [...] związane są z prowadzeniem przez I. B. – B. działalności gospodarczej, co jest w sprawie niesporne i wynika z jej zeznań, zeznań pozostałych współwłaścicieli oraz informacji i dokumentów przedłożonych przez podatniczkę. Stąd też grunt ten o powierzchni 20.831 m2 i posadowione na nim budynki o powierzchni użytkowej 4.062,40 m2 podlegają opodatkowaniu według stawki najwyższej, wynikającej z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ("p.o.l." według stanu na 2019 r.). Natomiast grunt działki nr [...] o powierzchni 640 m2 opodatkowany jest jako grunty pozostałe (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c p.o.l.), budynek mieszkalny stawką na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.ł. i pozostały budynek na tej działce na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e p.o.l.
Odnośnie do pozostałych dwóch działek nr [...], które podlegają opodatkowaniu wobec wszystkich trzech współwłaścicieli solidarnie, organ ustalił, iż nie są one związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Są to nieruchomości nieużytkowane i niszczejące, co wynika z zeznań podatniczki oraz przede wszystkim z protokołu oględzin z 5 sierpnia 2019 r. Stąd też grunty te o powierzchni odpowiednio 1.090 m2 i 1,277 m2 i posadowione na nich budynki opodatkowaniu podlegają jako pozostałe, tj. wg stawki wynikającej z art. 5 ust. 1 pkt1 lit. c i pkt 2 lit. e p.o.l.
Kolegium stwierdziło, że organ podatkowy I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy oraz prawidłowo wyliczył należny podatek.
Podatniczka zaskarżyła decyzję Kolegium, zarzucając:
1. naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 pkt 2 p.o.l. w związku z art. 191 O.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż posiadaczem samoistnym nieruchomości, tj. działki nr [...] (ul. [...] [...]) i działki nr [...] ([...] [...] jest I. B. B., w sytuacji gdy przedmiotowe nieruchomość objęte są współwłasnością, a pozostali właściciele roszczą sobie prawa do ww. nieruchomości oraz pożytków z nich uzyskiwanych, nieruchomości objęte są postępowaniem o zniesienie współwłasności prowadzonym przez Sądem Rejonowym w K. pod sygn. I Ns [...], a skarżąca w żadnej mierze nie wyraża woli władania przedmiotową nieruchomością z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli,
2. naruszenie art. 191 O.p. poprzez naruszenie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędne przyjęcie, iż współwłaściciele P. i B. H. są wyrzuci z posiadania przedmiotowych nieruchomości, gdy to z ich wniosku toczy się od 2 listopada 2011 roku przed Sądem Rejonowym w K. postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości objętych decyzją Wójta Gminy K. (pierwotnie pod sygn. akt I Ns [...],obecnie I Ns [...]), co jednoznacznie potwierdza iż kwestionują oni samoistne posiadanie nieruchomości, tj. działki nr [...] przez I. B. - B.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Według skarżącej w sprawie nie wykazano, by przedmioty opodatkowania znajdowały się w posiadaniu samoistnym skarżącej. Organ błędnie przyjął, iż o samoistnym posiadaniu nieruchomości przez skarżącą świadczy prowadzenie działalności gospodarczej w D. , przy ul. [...], utrzymywanie nieruchomości w należytym stanie, zawieranie umów na dostawę mediów, czy czerpanie z niej pożytków. Wszystkie te okoliczności świadczą o wykonywaniu prawa własności przysługującego współwłaścicielom i jednocześnie w żadnym wypadku nie przekraczają czynności zwykłego zarządu. Zdaniem skarżącej z akt sprawy nie wynika także, aby podejmowała ona działania charakterystyczne dla posiadacza samoistnego w zakresie wkraczającym w sferę uprawnień pozostałych współwłaścicieli i przekraczające zakres zwykłego zarządu. Skarżąca korzysta z tej nieruchomości, ale jako jej współwłaściciel w myśl art. 206 kc. i jest do tego uprawniona. Brak korzystania przez B. i P. H. z nieruchomości nie jest spowodowany działaniami skarżącej. Co więcej, zarówno B. H. jak i P. H. w postępowaniu o zniesienie współwłasności prowadzonym przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. akt I Ns [...] domagają się od skarżącej pożytków, jakie uzyskuje z prowadzonej na działkach [...] działalności. Według skarżącej skoro współwłaściciele roszczą sobie prawo do zysków z nieruchomości, to winni pokrywać również koszty ich uzyskania. Skarżąca podejmuje niezbędne decyzje dotyczące nieruchomości samodzielnie, gdyż kontakt z pozostałymi współwłaścicielami jest utrudniony, (nie odbierają oni żadnej kierowanej do nich korespondencji). Według skarżącej błędne jest również uznanie przez organ, że o samoistnym posiadaniu nieruchomości przez skarżącą świadczy zawieranie umów z dostawcami mediów czy ubezpieczenie nieruchomości.
Skarżąca wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium oraz decyzji Wójta Gminy K., z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Spór w sprawie dotyczy opodatkowania nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...] w D. (w skardze nie podniesiono zarzutów dotyczących opodatkowania nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...]), a jego rozstrzygnięcie zależne jest od ustalenia, czy skarżąca jest posiadaczem samoistnym wymienionych nieruchomości w rozumieniu art. 3 ust. 3 p.o.l. Przepis ten stanowi bowiem, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, to obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 4 p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5 (a od 1 stycznia 2016 r. – ust. 4a i 5), które to jednak zastrzeżenia nie mają znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Ponieważ (współ)właściciel nieruchomości co do zasady włada nią w takim właśnie charakterze, z analizy przepisów art. 3 ust. 3 i ust. 4 p.o.l. należy wysnuć wniosek, że (współ)właściciel nie będzie podatnikiem tylko wtedy, jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym lub współposiadaniu samoistnym kogoś innego (expressis verbis "w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów"), z pozbawieniem (zarówno fizycznym jak i intencjonalnym) wykonywania przez danego współwłaściciela swoich uprawnień właścicielskich. W takim bowiem przypadku obowiązek podatkowy ciąży na tylko posiadaczu samoistnym lub współposiadaczach samoistnych.
Należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie organy orzekały w ramach związania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Wyrokiem z 9 lipca 2020 r. I SA/Sz 83/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium z 12 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z 18 września 2019 r. nr [...]
W powyższym wyroku sąd co do zasady podzielił stanowisko, że okoliczność, iż pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków, jest nieistotna dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. W sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej (korzystania z niej), pozostają bez znaczenia z punktu widzenia ponoszenia ciężarów w podatku od nieruchomości (płacenia podatku). Sąd podkreślił, że interpretacja taka nie odnosi się jednak do sytuacji, gdy występuje "samoistne posiadanie" w zakresie spornych nieruchomości. Posiadanie bowiem nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, może świadczyć o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom. Do cech posiadania samoistnego zalicza się przy tym istnienie fizycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Brak jednego z tych elementów wyklucza możliwość uznania, że mamy do czynienia z posiadaniem samoistnym. Zdaniem sądu nie ma mowy o posiadaniu w przypadku, gdy władanie napotyka skuteczny opór innych osób, prowadzący do trwałej utraty władztwa Sąd wskazał jednakże, że w rozpoznawanej sprawie organy niewystarczająco zbadały, czy mamy do czynienia z ww. opisaną sytuacją. Okoliczność posiadania samoistnego jest przy tym stanem faktycznym, w odróżnieniu od prawa własności nie jest przedmiotem zapisu w ewidencjach.
Sąd uznał zatem, że w sprawie mogło dojść do naruszenia podstawowych zasad postępowania, w tym w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 O.p. oraz zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.). W ocenie sądu zasadne było przeprowadzenie w sprawie dowodów z przesłuchania stron: B. H., P. H. oraz I. B., ewentualnie świadków, które mogło przyczynić się do ustalenia istotnej kwestii umożliwiającej prawidłową subsumpcję przepisów prawa materialnego, tj. że wyłącznie I. B., jako posiadacz samoistny, włada całą nieruchomością stanowiącą przedmiot opodatkowania w sprawie. Zdaniem sądu choć organ odwoławczy podjął pewne rozważania w tej kwestii, to jednak materiał dowodowy, który legł u podstaw przyjętego przez organ założenia, że w sprawie wykluczone jest przyjęcie, iż I. B. wykonuje uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do nieruchomości tak jak właściciel i bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli, nie pozwalał tej kwestii jednoznacznie rozstrzygnąć.
Sąd wskazał, że po pierwsze nie wyjaśniono czy wyrok Sądu Rejonowego w K. z 6 marca 2012 r. (sygn. I C [...]), na mocy którego I. B. została zobowiązana do dopuszczenia skarżących (B. i P. H.) do współposiadania nieruchomości położonej przy ul. [...] i [...]. jest wyrokiem prawomocnym, po drugie nie wyjaśniono czy wyrok ten został przez I. B. w zakresie dopuszczenia skarżących do posiadania nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...] wykonany, po trzecie sprawa dotyczy roku 2019, w którym stan posiadania samoistnego (który jest stanem faktycznym) mógł być zupełnie inny niż w roku 2012. Nadto z uzasadnienia wskazanego wyroku wynika teza odwrotna niż ta, którą wskazuje organ. Istotnie bowiem I. B. początkowo prowadziła działalność na nieruchomościach za zgodą i wiedzą skarżących, a także sprawowała nad nimi zarząd za wiedzą i zgodą skarżących. Jednak następnie doszło do konfliktu, wskutek którego uczestniczka odmówiła skarżącym wydania kluczy do nieruchomości na której znajduje się ośrodek "D. ". Wobec powyższego zdaniem sądu brak było niewątpliwego wyjaśnienia istotnej dla sprawy okoliczności posiadania w 2019 r. nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...] zgromadzonym materiałem dowodowym (przesłuchanie stron z zastosowaniem właściwych procedur prawnych, odebranie wyjaśnień zainteresowanych stron ewentualnie świadków, następnie ewentualne dokonanie konfrontacji wyjaśnień (zeznań) I. B. z ewentualnymi wyjaśnieniami (zeznaniami) pozostałych stron prowadzonego postępowania podatkowego. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie pozwalał na jednoznaczne rozstrzygnięcie, że w sprawie w istocie nie wystąpił przypadek posiadania samoistnego nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli.
Sąd zaznaczył, że tylko w sytuacji, gdy postępowanie bezspornie wykaże że I. B. można uznać za posiadacza samoistnego, to na niej ciążyć będzie obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Sama okoliczność faktyczna, że na przestrzeni kilku lat były prowadzone postępowania sądowe mające na celu uregulowanie statusu nieruchomości nie może mieć decydującego znaczenia dla stwierdzenia braku wyłącznego posiadania samoistnego całej nieruchomości przez I. B..
Sąd uznał, że brak wyjaśnienia przez organy wszystkich okoliczności związanych z zakresem i charakterem posiadania przez współuprawnionych nieruchomości stanowiącej przedmiot opodatkowania, dowodzi naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał również, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie. Dokonane bowiem przez organy ustalenia stanu faktycznego sprawy nie były wystarczające do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Ustalanie natomiast sposobu korzystania z rzeczy wspólnej uznać należało za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Posiadanie bowiem nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, może świadczyć o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom.
Sąd zobowiązał organ, aby rozpoznając sprawę ponownie, dla jednoznacznego wykazania, czy w sprawie wystąpił bądź nie przypadek samoistnego posiadania przedmiotu opodatkowania (nieruchomości) przez jednego ze współwłaścicieli, wziął pod uwagę wskazania sądu dotyczące oceny zupełności materiału dowodowego, jeszcze raz przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy, podjął próbę jego uzupełnienia o wskazane zeznania i wyjaśnienia stron bądź ewentualnych świadków.
Należy zwrócić uwagę, że sednem wskazań sądu zawartych w wyroku I SA/Sz 83/20 nie było zatem ukierunkowanie organu na konkretne rozstrzygniecie w sprawie, ale wymóg uzupełnienia materiału dowodowego, celem dokładniejszego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd wyraźnie przy tym zaznaczył, że tylko w sytuacji, gdy postępowanie bezspornie wykaże, iż I. B. można uznać za posiadacza samoistnego, to na niej ciążyć będzie obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe wskazówki, sąd rozpoznający sprawę stwierdza, że choć organy podjęły czynności w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, to nadal nie uczyniły zadość zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 O.p., co uzasadnia zarzut naruszenia art. 191 O.p. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego materiału dowodowego. Organy przyjęły bowiem, że I. B. jest posiadaczem samoistnym nieruchomości położnych w D. przy ul. [...] i [...], których opodatkowania dotyczy spór w sprawie, jednak nie wykazały tej okoliczności w sposób bezsporny.
Należy zwrócić uwagę, że treść odebranych przez organ zeznań od uczestników oraz od skarżącej, nie pozwala na poczynione przez organy rozróżnienie pomiędzy opodatkowaniem nieruchomości położonych przy ul. [...] i [...] a nieruchomościami przy ul. [...] i [...], jak również jest niekiedy wewnętrznie sprzeczna. Uczestnicy wskazali bowiem, że w 2019 r. nie podejmowali prób wejścia na wymienione wyżej nieruchomości (okoliczność tę potwierdza również skarżąca), a jednocześnie, że skarżąca uniemożliwia im wstęp na teren tych nieruchomości. Skarżąca z kolei twierdzi, że uczestnicy nie podejmowali prób wejścia na nieruchomość, a w kwestii uniemożliwiania wstępu wskazuje na brak kontaktu z uczestnikami. Uczestnicy uważają, że skarżąca włada wszystkimi tymi nieruchomościami jako jedyny właściciel, choć jednocześnie przyznają, że nie posiadają ze skarżącą żadnego kontaktu. Uczestnicy uważają, że nie mogą rozporządzać ww. nieruchomościami, nie wiadomo natomiast, co jest niesłychanie istotne w kontekście zaistniałego sporu, czy podjęli jakiekolwiek próbę w tym zakresie. W odpowiedzi na pytanie, czy zostali dopuszczeni przez skarżącą do posiadania nieruchomości przy ul. [...] i [...], uczestnicy wskazali, że "nie", natomiast skarżąca wyjaśniła, że uczestnicy nie byli tym zainteresowani po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w K. z 6 marca 2012 r. I C [...] (okoliczność prawomocności tego wyroku nie jest sporna pomiędzy stronami). Uczestnicy twierdzą, że skarżąca nie konsultuje z nimi jakichkolwiek decyzji dotyczących bieżącego utrzymania i prowadzenia nieruchomości. Z kolei skarżąca wskazuje w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. [...], że uczestnicy nigdy nie byli tym zainteresowani, pomimo podejmowanych przez skarżącą prób w tym zakresie, a ponadto, że B. H. od lat przebywa za granicą, natomiast P. H. posiada liczne zaległości finansowe. Według skarżącej uczestników interesuje tylko sprzedaż nieruchomości. Konsultowanie z uczestnikami decyzji związanych z rozporządzaniem nieruchomościami skarżąca uważa za "bez sensu, nie odpowiadają na jakiekolwiek pisma, nie są zainteresowani". Skarżąca wskazuje, że od 2011 r. toczy się sprawa o zniesienie współwłasności, która pozostaje w toku. Wypada w tym miejscu zwrócić uwagę, że w ramach takiego postepowania możliwe jest również orzeczenie o nakładach, wydatkach i ciężarach poniesionych przez współwłaścicieli w związku utrzymaniem i ulepszeniem nieruchomości.
Według sądu rozpoznającego sprawę organy nie wyjaśniły, ponieważ w ogóle nie zadały takiego pytania, czy uczestnicy w ogóle próbowali w stosunku do posiadanych nieruchomości korzystać ze swoich uprawnień właścicielskich w 2019 r., czy też może stan rzeczy w tym roku był w istocie wynikiem niepisanej umowy, czy też konkludentnych ustaleń pomiędzy stronami, bądź też uczestnicy w istocie godzą się na ten stan rzeczy. Bez takich wyjaśnień nie jest natomiast możliwe przesądzenie o tym, że skarżąca włada spornymi nieruchomościami, nie respektując uprawnień właścicielskich pozostałych współwłaścicieli i z zamiarem (animus) władania nimi z wyzuciem pozostałych współwłaścicieli. Postępowanie organu było w tym względzie o tyle rażące, że zeznania od skarżącej odebrał w lutym 2021 r., a zatem przesłuchując uczestników w czerwcu i październiku 2021 r. mógł konfrontować treść poszczególnych twierdzeń, aby uczynić zadość zasadzie prawdy obiektywnej, a nie zadawać w istocie te same pytania, które zadał skarżącej. Słuszny jest przy tym zarzut skargi, że organ błędnie przyjął, iż o samoistnym posiadaniu nieruchomości przez skarżącą świadczy samo prowadzenie działalności gospodarczej w D. przy ul. [...], utrzymywanie nieruchomości w należytym stanie, zawieranie umów na dostawę mediów, czy czerpanie z niej pożytków.
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wskazania sądu dotyczące oceny materiału dowodowego oraz podejmie próbę jego uzupełnienia o zeznania stron bądź ewentualnych świadków i ich skonfrontowania pod kątem przesądzenia, czy skarżąca faktycznie nie wykonuje wyroku Sądu Rejonowego w K. z 6 marca 2012 r. (sygn. I C [...]), czy można przypisać jej w 2019 r. cechę posiadacza samoistnego nieruchomości przy ul. [...] i [...], ponad przysługujący jej udział we współwłasności, tj. czy władała tymi nieruchomościami bez respektowania praw właścicielskich uczestników, czy uzewnętrzniła wolę władania nieruchomościami tylko dla siebie i odsunięcia uczestników od wykonywania ich praw, a w związku z tym również, czy uczestnicy podejmowali jakiekolwiek próby w tym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że dla złamania zasady określonej w art. 3 ust. 4 p.o.l., tj. solidarności podatkowej współwłaścicieli, konieczne jest wykazanie posiadania samoistnego w wyżej wskazanym sensie ponad wszelką wątpliwość.
Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu podatkowego I instancji.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800). Na orzeczone koszty składa się wpis sądowy w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł.
Wyroki sądów administracyjnych dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.