I SA/SZ 433/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-11-05
NSApodatkoweWysokawsa
prawo do informacjidostęp do aktkopie dokumentówpostępowanie podatkowekontrola celno-skarbowaprokuraturaśledztwointeres publicznyjawność postępowaniaprawo do obrony

WSA w Szczecinie oddalił skargę spółki na odmowę wydania kopii dokumentów z akt śledztwa, uznając, że organ podatkowy jest związany ograniczeniami nałożonymi przez prokuratora.

Spółka W.-B. S.A. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy odmowę wydania kopii dokumentów pozyskanych z akt śledztwa prokuratorskiego. Dokumenty te zostały udostępnione organowi celno-skarbowemu do kontroli, jednak prokurator w swoim zarządzeniu wykluczył możliwość ich powielania. Spółka argumentowała, że po anonimizacji dokumenty stały się jawne i powinna mieć prawo do ich kopiowania. Sąd uznał, że organ podatkowy jest związany ograniczeniami nałożonymi przez prokuratora, a odmowa wydania kopii była uzasadniona ochroną interesu publicznego i prawidłowego toku postępowania karnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę spółki W.-B. S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy odmowę prawa do sporządzenia kopii i odpisów dokumentów pozyskanych z akt śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną we W.. Organ celno-skarbowy prowadził kontrolę podatkową wobec spółki, do której włączono niektóre materiały ze śledztwa na mocy zarządzenia prokuratora. Zarządzenie to jednak wyraźnie wykluczało możliwość wykonywania kopii i fotokopii tych dokumentów. Spółka domagała się prawa do sporządzenia kopii, argumentując, że po anonimizacji dokumenty stały się jawne i ma prawo do czynnego udziału w postępowaniu oraz prawa do obrony. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że organ podatkowy był związany ograniczeniami nałożonymi przez prokuratora. Sąd podkreślił, że prokurator, jako dysponent akt śledztwa, ma prawo określać zasady ich udostępniania, a organ podatkowy musi te zasady respektować. Odmowa wydania kopii była uzasadniona ochroną interesu publicznego, w tym prawidłowego toku postępowania karnego i celów kontroli celno-skarbowej. Sąd wskazał, że spółka może zwrócić się bezpośrednio do prokuratora z wnioskiem o wyrażenie zgody na sporządzenie kopii.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy jest związany ograniczeniami nałożonymi przez prokuratora, który jest dysponentem akt śledztwa.

Uzasadnienie

Prokurator, udostępniając dokumenty organowi podatkowemu, może nałożyć ograniczenia dotyczące ich powielania. Organ podatkowy musi te ograniczenia respektować, gdyż działanie wbrew nim stanowiłoby naruszenie prawa i godziłoby w interes publiczny, w tym w prawidłowy tok postępowania karnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

O.p. art. 179 § 1

Ordynacja podatkowa

Przepisów art. 178 nie stosuje się do dokumentów zawierających informacje niejawne lub wyłączonych z akt ze względu na interes publiczny.

PPSA art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

O.p. art. 178 § 1

Ordynacja podatkowa

Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń.

O.p. art. 179 § 2

Ordynacja podatkowa

Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia.

ustawa o KAS art. 46 § 1

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 46 § 2

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

ustawa o KAS art. 94 § 1

Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej

W zakresie nieuregulowanym do kontroli celno-skarbowej przepisy działu IV rozdziału 10 O.p. stosuje się odpowiednio.

K.p.k. art. 156 § 5

Kodeks postępowania karnego

Udostępnianie akt w postępowaniu przygotowawczym.

KPP art. 47

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej

Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ podatkowy jest związany ograniczeniami nałożonymi przez prokuratora w zakresie udostępniania dokumentów z akt śledztwa. Odmowa wydania kopii dokumentów, na które prokurator nałożył zakaz powielania, jest uzasadniona ochroną interesu publicznego i prawidłowego toku postępowania karnego. Zasady udostępniania akt śledztwa przez prokuratora mają pierwszeństwo przed ogólnymi zasadami dostępu do akt w postępowaniu podatkowym, jeśli dotyczą powielania dokumentów.

Odrzucone argumenty

Spółka ma prawo do sporządzania kopii dokumentów po ich anonimizacji, nawet jeśli prokurator zakazał ich powielania. Odmowa wydania kopii narusza prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu i prawo do obrony. Organ podatkowy nie jest związany zarządzeniem prokuratora w zakresie udostępniania akt.

Godne uwagi sformułowania

organ podatkowy jest uprawniony do udostępniania dokumentów otrzymanych od prokuratora z akt śledztwa tylko w takim zakresie i wyłącznie na takich zasadach, jakie wyznaczył prokurator wyłączenie przez prokuratora prawa do sporządzania kopii, fotokopii mocą zarządzenia [...] systemowo, według reguł wykładni systemowej zewnętrznej, odpowiada przesłance ograniczenia dostępu do akt ze względu na interes publiczny w rozumieniu art. 179 § 1, § 2 O.p. prokurator jest dysponentem akt, które przekazał organowi I instancji na potrzeby kontroli celno-skarbowej.

Skład orzekający

Anna Sokołowska

przewodniczący

Wiesława Achrymowicz

sprawozdawca

Jolanta Kwiecińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stanowiska organów podatkowych w zakresie ograniczeń w dostępie do akt śledztwa udostępnionych do kontroli celno-skarbowej oraz interpretacji art. 179 O.p. w kontekście ograniczeń nałożonych przez prokuratora."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, w której prokurator udostępnia dokumenty z postępowania przygotowawczego organowi podatkowemu i nakłada ograniczenia dotyczące ich powielania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem strony do informacji a ograniczeniami wynikającymi z postępowania karnego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.

Czy prokurator może zablokować dostęp do akt w kontroli podatkowej? WSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 433/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Jolanta Kwiecińska
Wiesława Achrymowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 179 par.1, art. 193 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] listopada 2025 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie wydania kopii dokumentów z akt sprawy oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (organ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. (organ I instancji) z [...] marca 2025 r. odmawiające W.-B. S.A. we W. (spółka WB) prawa do sporządzenia kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów w zakresie dokumentów pozyskanych z akt śledztwa sygn. [...] prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną we W..
U podstaw tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że organ I instancji na podstawie upoważnienia z [...] listopada 2023 r. prowadzi wobec spółki WB kontrolę celno-skarbową w zakresie podatku od towarów i usług (VAT) za okresy od lutego do marca 2023 r.
Zarządzeniem o udostępnieniu akt w postępowaniu przygotowawczym z [...] stycznia 2024 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej we W. delegowany do Prokuratury Regionalnej we W. (prokurator), prowadzący śledztwo sygn. [...], działając na wniosek organu I instancji, na podstawie art. 156 § 5 ustawy Kodeks postępowania karnego (Dz.U.2025.46 ze zm. - K.p.k.) i art. 46 ust. 1, ust. 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U.2025.1131 ze zm. - ustawa o KAS) wyraził zgodę na udostępnienie, wykorzystanie i włączenie w poczet kontroli celno-skarbowej niektórych materiałów z akt tego śledztwa - bez możliwości wykonywania ich kopii oraz fotokopii.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z [...] marca 2025 r. włączył do akt prowadzonej kontroli celno-skarbowej uwierzytelnione kopie:
1) wniosku Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z [...].01.2024 r. do Prokuratury Regionalnej we W.;
2) zarządzenia Prokuratury Regionalnej we W. o udostępnieniu akt w postępowaniu przygotowawczym z [...].01.2024 r.;
3) postanowienia o tymczasowym aresztowaniu w postępowaniu przygotowawczym L. R. z [...].06.2023 r.;
4) protokołu posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec L. R. z [...].06.2023 r.;
5) sprawozdania z analizy (...) do sprawy o sygn. [...] odnośnie do Z. Sp. z o.o. z [...].06.2023 r.;
6) protokołu przesłuchania świadka A. M. z [...].03.2023 r. z załącznikami;
7) protokołu przesłuchania świadka M. G. z [...].05.2023 r.;
8) protokołu przesłuchania świadka A. S. z [...].05.2023 r.;
9) protokołu przesłuchania świadka S. N. z [...].03.2025 r.;
10) protokołu przesłuchania świadka M. Ł. z [...].03.2023 r.;
11) protokołu posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec B. J. z [...].07.2023 r.;
12) protokołu posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec A. S. z [...].05.2023 r.;
13) postanowienia o tymczasowym aresztowaniu w postępowaniu przygotowawczym A. S. z [...].05.2023 r.;
14) protokołu posiedzenia i postanowienia Sądu Okręgowego we W. z [...].07.2023 r. utrzymującego w mocy postanowienie o tymczasowym aresztowaniu L. R. w postępowaniu przygotowawczym;
15) pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...].03.2023 r. (...);
16) pisma z [...].11.2023 r. nr (...) Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. z załącznikami: decyzjami zabezpieczającymi wydanymi przez Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. wobec W.-B. S.A. z [...].05.2023 r., [...].10.2023 r.;
17) pisma z [...].11.2023 r. nr (...) Naczelnika Pierwszego M. Urzędu Skarbowego w W. z 26 załącznikami, dotyczącymi działań W. -B. S.A. po otrzymaniu decyzji zabezpieczających z [...].05.2023 r., [...].10.2023 r.
Organ I instancji uznał, że włączone dokumenty przyczynią się do ustalenia stanu faktycznego w prowadzonej kontroli celno-skarbowej.
Na mocy tego samego postanowienia organ I instancji wyłączył z materiału dowodowego dokumenty pochodzące z akt śledztwa wymienione w punktach od 3 do 13. Następnie, po dokonaniu ich anonimizacji, włączył zanonimizowane wyciągi do akt sprawy.
Organ I instancji powołał się na:
- art. 179 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2025.111 ze zm. - O.p.), a więc na konieczność respektowania interesu publicznego;
- "art. 193 § 1, § 2" O.p.;
- art. 4 pkt 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/45/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U.UE.L.2016.119.1).
Organ I instancji podkreślił, że zgodnie z zarządzeniem prokuratora z [...] stycznia 2024 r. nie jest możliwe wykonywanie fotokopii ani kopii dokumentów z akt śledztwa Prokuratury Regionalnej we W. włączonych do materiału dowodowego. Pełnomocnik spółki WB - K. P. w toku zapoznawania się z aktami kontroli celno-skarbowej domagała się prawa do wykonania fotokopii wymienionych dokumentów. Jednak zarządzenie prokuratora z [...] stycznia 2024 r. wykluczyło uwzględnienie takiego wniosku.
Rozpatrując zażalenie spółki WB, organ w pełni zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji. Nawiązał do art. 129, art. 123, art. 178 § 1, § 3, art. 179 § 1, § 2 O.p.
Na kanwie wymienionych unormowań prawnych organ tłumaczył, że wyłączenie zasady jawności ma miejsce przy zaistnieniu dwóch przesłanek:
- w celu ochrony informacji niejawnych, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne, także w trakcie ich opracowywania oraz niezależnie od formy i sposobu ich wyrażania;
- przez wzgląd na interes publiczny, który w orzecznictwie sądów administracyjnych jest wykładany jako korzyść służąca ogółowi, respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej.
Organ stwierdził, że kwestia sporna dotyczy prawa spółki WB do sporządzenia kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach kontroli celno-skarbowej prowadzonej wobec spółki WB. Chodzi o dokumenty, które udostępnił organowi I instancji prokurator z akt śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną we W..
Kontrola ta nie została zakończona. W jej toku organ I instancji postanowieniem z [...] marca 2025 r. w trybie art. 180 § 1 O.p. włączył do materiału dowodowego 17 dokumentów niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy (dokumenty wymienione na s. 2 niniejszego postanowienia). Jednocześnie spośród tych dokumentów wyłączył te, które zawierały dane zidentyfikowane lub możliwe do zidentyfikowania dotyczące osób fizycznych lub firm, niebędących stroną prowadzonej kontroli celno-skarbowej i niezwiązanych bezpośrednio ze sprawą.
Na s. 2 kontrolowanego postanowienia organ wymienił:
1) postanowienie o tymczasowym aresztowaniu w postępowaniu przygotowawczym L. R. z [...].06.2023 r.;
2) protokół posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec L. R. z [...].06.2023 r.;
3) sprawozdanie z analizy (...) do sprawy o sygn. [...] dotyczące Z. Sp. z o.o. z [...].06.2023 r.;
4) protokół przesłuchania świadka A. M. z [...].03.2023 r. wraz z załącznikami;
5) protokół przesłuchania świadka M. G. z [...].05.2023 r.;
6) protokół przesłuchania świadka A. S. z [...].05.2023 r.;
7) protokół przesłuchania świadka S. N. z [...].03.2025 r.;
8) protokół przesłuchania świadka M. Ł. z [...].03.2023 r.;
9) protokół posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec B. J. z [...].07.2023 r.;
10) protokół posiedzenia w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec A. S. z [...].05.2023 r.;
11) postanowienie o tymczasowym aresztowaniu w postępowaniu przygotowawczym A. S. z [...].05.2023 r.
Organ zaznaczył, że wyłączone dokumenty (11 szt.) organ I instancji zanonimizował, a następnie włączył je (ich zanonimizowane wyciągi) do akt kontroli celno-skarbowej.
Dalej organ motywował, że K. P., upoważniona przez spółkę WB do wglądu oraz wykonania fotokopii akt kontroli celno-skarbowej w zakresie VAT za okresy od lutego do marca 2023 r., uzyskała wgląd w akta (6 segregatorów k. od 1 do 4178). Jednak nie przyznano jej prawa do wykonania fotokopii akt kontroli w zakresie segregatorów 5 i 6, kart od 2711 do 4174, bowiem takie uprawnienie wyraźnie wyłączył prokurator w zarządzeniu z [...] stycznia 2024 r., w odniesieniu do dokumentów z akt śledztwa sygn. [...] Zarządzenie prokuratora zostało wydane na podstawie art. 156 § 5 K.p.k. i art. 46 ust. 1, ust. 2 ustawy o KAS. Wprost wykluczyło możliwość wykonywania kopii oraz fotokopii dokumentów udostępnionych z akt śledztwa sygn. [...]
Zdaniem organu, w tych okolicznościach faktycznych i prawnych organ I instancji trafnie postanowił o odmowie przyznania spółce WB prawa do sporządzania kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów, które zostały pozyskane z akt śledztwa.
Kierując się art. 121 i art. 179 § 1 O.p., ze względu na interes publiczny, budowanie zaufania do instytucji władzy publicznej, dobro osób trzecich i tajemnicę skarbową, nie było dopuszczalne ujawnienie danych innych podmiotów i osób niezwiązanych ze sprawą, jakie zostały uzyskane w trakcie czynności służbowych, a które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację.
Treść zarządzenia prokuratora z [...] stycznia 2024 r. jednoznacznie wykluczyła możliwość wykonywania kopii oraz fotokopii dokumentów udostępnionych ze śledztwa. W przekonaniu organu, respektowanie zarządzenia prokuratora chroni dobro śledztwa, a tym samym interes publiczny.
Organ zaznaczył, że to prokurator jest dysponentem akt, które przekazał organowi I instancji na potrzeby kontroli celno-skarbowej. Podatnik, który chce wykonać kopie tej części akt, może zwrócić się do prokuratora o wyrażenie zgody.
Natomiast organ I instancji jest związany zarządzeniem prokuratora.
W kontekście argumentacji spółki WB, organ ocenił, że art. 179 § 1 O.p. odnosi się do sytuacji, w których indywidualny interes podatnika i jego uprawnienia muszą ustąpić na rzecz konieczności ochrony innych wartości.
Spółka WB (skarżąca spółka) złożyła skargę na powyższe postanowienie organu.
Zarzuciła naruszenie:
- art. 178 § 1, art. 179 § 1, § 2 O.p., art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2016.202.389 - KPP) przez: - bezpodstawną odmowę prawa do sporządzenia kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów pozyskanych z akt śledztwa sygn. [...]; - złamanie zasady jawności postępowania; - pozbawienie skarżącej spółki prawa do czynnego udziału w postępowaniu, prawa dostępu do akt sprawy, prawa do obrony;
- art.180 § 1, art. 179 § 1 O.p. z powodu: - włączenia do akt sprawy jawnych dla skarżącej spółki zanonimizowanych materiałów otrzymanych z Prokuratury Regionalnej we W., przy jednoczesnej odmowie prawa do wykonania fotokopii tych dokumentów; - powołania się na zarządzenie prokuratora z [...] stycznia 2024 r. wbrew prawu skarżącej spółki dostępu do akt; - wydania postanowień na podstawie "dyspozycji Prokuratury";
- art. 121, art. 122, art. 124 O.p. ze względu na: - prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych; - pozbawienie skarżącej spółki czynnego udziału w całej sprawie; - zaniechanie ewentualnie lakoniczne wyjaśnienie skarżącej spółce zasadności przesłanek, jakimi kierował się organ; - pominięcie, że dokumenty objęte zaskarżonym postanowieniem, po anonimizacji, znajdują się w aktach jawnych dla skarżącej spółki.
W następstwie formułowanych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca spółka wykazywała, że nie kwestionuje zasadności dokonania anonimizacji dokumentów otrzymanych z Prokuratury Regionalnej we W. z uwagi na interes publiczny. Jednak zanonimizowane materiały zostały włączone do akt kontroli celno-skarbowej i skarżąca spółka ma pełne prawo do wglądu w te akta, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, wykonania ich fotokopii.
Stronie nie przysługuje prawo do zapoznania się z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, gdy zawierają informacje niejawne bądź, gdy organ wyłączy dokumenty z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W niniejszej sprawie żadna z tych sytuacji nie wystąpiła.
Skarżąca spółka podkreśliła, że prokurator wyraził zgodę na udostępnienie, wykorzystanie i włączenie dokumentów do akt sprawy. W konsekwencji skarżąca spółka ma prawo do sporządzania fotokopii tych dokumentów. W przekonaniu skarżącej spółki, organ naruszył zasady jawności postępowania, czynnego udziału strony w postępowaniu.
Skarżąca spółka chciała zrobić zdjęcia okazanych jej akt sprawy. Chodziło po prostu o umożliwienie sporządzenia kopii akt i miała do tego prawo. Zastrzeżenie prokuratora zawarte w zarządzeniu z [...] stycznia 2024 r. nie stanowiło podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia. Żądanie sporządzenia fotokopii materiałów, znajdujących się w udostępnionych aktach sprawy, nie jest niczym ograniczone i nie podlega uznaniu administracyjnemu.
Skarżąca spółka zwróciła uwagę na obszerność akt, bardzo skomplikowany charakter sprawy i konieczność przygotowania swojego stanowiska. Argumentowała, że skoro prokurator udostępnił określone dokumenty organowi I instancji, to oznacza, że nie zachodziła potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa w rozumieniu art. 156 K.p.k.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie organu jest zgodne z prawem.
Spór skarżącej spółki z organem koncentrował się na jej prawie do sporządzenia kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów dotyczących dokumentów pozyskanych przez organ I instancji z akt śledztwa sygn. [...] prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną we W.. Takie żądanie skarżąca spółka zgłosiła w toku kontroli celno-skarbowej.
Stosownie do art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy o KAS w zakresie nieuregulowanym do kontroli celno-skarbowej przepisy między innymi działu IV rozdziału 10 O.p. stosuje się odpowiednio. Rozdział 10 działu IV O.p. stanowi o udostępnianiu akt.
W myśl art. 178 O.p. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1).
Czynności określone w § 1 dokonywane są w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu (§ 2).
Strona może żądać wydania jej kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy (§ 3).
Organ podatkowy może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po identyfikacji strony w sposób, o którym mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 4).
W dalszej kolejności art. 179 O.p. przewiduje, że przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny (§ 1).
Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia (§ 2).
Na postanowienie, o którym mowa w § 2, służy zażalenie (§ 3).
W realiach analizowanej sprawy podstawowe znaczenie ma okoliczność, że skarżąca spółka "chciała zrobić zdjęcia okazanych jej akt sprawy" w zakresie dokumentów udostępnionych organowi I instancji przez prokuratora. Dokumenty te pozyskał prokurator w ramach i na potrzeby śledztwa. Prokurator pozwolił organowi I instancji wykorzystać te dokumenty na zasadach wyraźnie określonych w zarządzeniu z [...] stycznia 2024 r. W treści tego zarządzenia prokurator wprost wykluczył uprawnienie do powielenia tych dokumentów w postaci wykonywania kopii, fotokopii.
Trzeba podkreślić, że prokurator nie traci kontroli, władztwa nad zasadami udostępniania dokumentów zgromadzanych w toku prowadzonego śledztwa, także wówczas, gdy udostępni je organowi podatkowemu. Oznacza to, że organ podatkowy jest uprawniony do udostępniania dokumentów otrzymanych od prokuratora z akt śledztwa tylko w takim zakresie i wyłącznie na takich zasadach, jakie wyznaczył prokurator jako organ odpowiedzialny za prowadzone śledztwo i jego rezultat. W przeciwnym razie organ podatkowy działałby wbrew prawu, bo z wyraźnym naruszeniem ograniczeń określonych przez prokuratora w reżimie postępowania karnego, czy karnego skarbowego.
Przepisy prawa należy wykładać nie tylko z perspektywy literalnej treści. Równie istotne są ich systemowe powiązania w ramach dyrektyw wykładni systemowej wewnętrznej i zewnętrznej. Biorąc pod uwagę ten systemowy kontekst, nie może ulegać wątpliwości, że wyłączenie przez prokuratora prawa do sporządzania kopii, fotokopii mocą zarządzenia z [...] stycznia 2024 r. systemowo, według reguł wykładni systemowej zewnętrznej, odpowiada przesłance ograniczenia dostępu do akt ze względu na interes publiczny w rozumieniu art. 179 § 1, § 2 O.p. Tyle że w takim szczególnym przypadku ograniczenie dostępu do akt pochodzi od prokuratora i jest wiążące dla organu podatkowego.
Nie można również pomijać znaczenia wykładni funkcjonalnej, a więc celu, jakiemu służy wyłączenie przez prokuratora prawa do sporządzania fotokopii dokumentów pochodzących z akt śledztwa. Zarówno w przypadku wyłączenia prawa do sporządzania kopii, fotokopii mocą zarządzenia prokuratora z [...] stycznia 2024 r., jak i zastosowania takiego wyłączenia przez organ podatkowy, cel jest wspólny w postaci ochrony interesu publicznego. Prokurator kieruje się koniecznością zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania karnego, karnego skarbowego, a konkretnie, aby do czasu ustalenia podmiotowych i przedmiotowych znamion czynu zabronionego określonymi dokumentami, o określonej treści, nie dysponowały osoby poza kontrolą prokuratora prowadzącego śledztwo. Z kolei osiągnięcie celu postępowania karnego, karnego skarbowego bezpośrednio służy realizacji celów kontroli celno-skarbowej, czy przyszłego postępowania podatkowego.
Innymi słowy, art. 179 § 1, § 2 O.p. obejmuje swoim zakresem sytuacje, w których prokurator udostępnił organowi podatkowemu dokumenty ze śledztwa na wyraźnie określonych zasadach, wprost wyłączając prawo sporządzania kopii i fotokopii (a więc tym samym uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów). Organ podatkowy ma obowiązek respektować te ograniczenia, kierując się obiektywnie rozumianym interesem publicznym.
Jeśli skarżąca spółka pozostaje w przekonaniu, że dokumenty pozyskane przez prokuratora w ramach śledztwa powinna uzyskać w formie powielonej (fotokopii), z taką inicjatywą może wystąpić do prokuratora, jako dysponenta tego materiału dowodowego. Prokurator wówczas oceni i odniesie się do takiego żądania, na ile jest ono skuteczne i uzasadnione. Natomiast w realiach analizowanej sprawy organ I instancji, a za nim organ miały ustawowy obowiązek udostępnić skarżącej spółce dokumenty ze śledztwa tylko w takim zakresie, w takiej postaci, na jakie zgodził się prokurator, który cały czas jest dysponentem materiału dowodowego ze śledztwa. Szersze oczekiwania skarżącej spółki trafnie spotkały się z odmową ze strony organów przy prawidłowej interpretacji i adekwatnym zastosowaniu art. 179 § 1 - § 3 O.p.
W ocenie sądu, z punktu widzenia systemu obowiązującego prawa i celów procedur karnej, karej skarbowej, podatkowych, w żadnym razie nie można dopuścić do sytuacji, w której skarżąca spółka uzyskałaby powielone dokumenty ze śledztwa, choćby w postaci zdjęć, wbrew stanowisku prokuratora, bo to w sposób niewątpliwy godziłoby w interes publiczny rozumiany jako dobro śledztwa, a jednocześnie dobro procedur podatkowych, realną ochronę interesu państwa.
Wbrew przekonaniu skarżącej spółki, organy, stosując się do wymienionego zarządzenia prokuratora, nie naruszyły art. 47 KPP - praw skarżącej spółki do skutecznego środka prawnego, dostępu do bezstronnego sądu. Aktualnie toczy się kontrola celno-skarbowa, a w jej ramach skarżąca spółka ma pełną możliwość przedstawienia wiedzy i dowodów na okoliczności swojej działalności i jej kontrahentów. Nie zapadły żadne rozstrzygnięcia, kształtujące sytuację skarżącej spółki na gruncie prawa podatkowego. W konsekwencji nie mogło dojść do pozbawienia skarżącej spółki środków prawnych, służących ochronie jej interesów - zażalenia, odwołania, skargi do sądu. Jednocześnie z upływem czasu i postępem śledztwa prokurator może ocenić, że ustała potrzeba utrzymania ograniczeń przyjętych w zarządzeniu z [...] stycznia 2024 r.
W podsumowaniu sąd ocenia, że zarzuty zawarte w skardze nie mogły prowadzić do uchylenia kontrolowanego postanowienia.
Powoływanie się przez skarżącą spółkę na art. 121, art. 122, art. 124, art. 180 § 1 O.p. nie było trafne. Respektując zarządzenie prokuratora z [...] stycznia 2024 r., organ - z istoty rzeczy - nie mógł naruszyć tych unormowań.
Z powodów omówionych wyżej sąd oddalił niezasadną skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI