I SA/Sz 419/23

I SA/Sz 419/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Bolesław Stachura
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 239/24 - Wyrok NSA z 2024-09-26
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2157
art. 29 ust, 1, ust. 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 3
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2023 r. nr 9016.6400.5.2023 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 2 czerwca 2023 r. nr 9016.6400.5.2023 Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektor Oddziału ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] i Miasta S. ARiMR (Kierownik Biura Powiatowego, organ I instancji) nr 0309-00000000172/23 z dnia 10.01.2023r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok.
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu 26.05.2019 r. A. B. (dalej: "Producent", "strona", "skarżący") złożył w Biurze Powiatu [...] ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności na 2019 rok do upraw na areale [...] ha.
Na tej podstawie Kierownik Biura Powiatowego dnia 21.01.2020 r. wydał decyzję nr 0312-2020-000979 o przyznaniu Producentowi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, w tym :
- jednolitej płatności obszarowej (JPO) do zatwierdzonego obszaru [...] ha
w kwocie [...] zł,
- płatności za zazielenienie do zatwierdzonego obszaru [...] ha w kwocie [...] zł,
- płatności redystrybucyjnej do zatwierdzonego obszaru [...] ha w kwocie [...] zł,
- płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych uprawianych na ziarno do zatwierdzonego areału [...] ha w kwocie [...] zł,
- kwotę [...] zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
Płatności zostały wypłacone dnia 05.11.2019 r. w formie zaliczki oraz w dniu 24.02.2020 r. na rachunek bankowy strony. Producent nie odwołał się od powyższej decyzji.
Organ I instancji w dniu 20.10.2020 r. postanowieniem nr [...] wznowił postępowanie w zakresie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, w związku z wykrytymi nieprawidłowościami, istniejącymi w dniu wydania decyzji nr 0312- 2020-000979, które nie były wtedy znane organowi, na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt. 5, art. 147 i 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej: K.p.a.).
W przedmiotowym postanowieniu organ wyjaśnił, że przyczyną wznowienia postępowania jest pozyskanie przez organ w dniu 16.06.2020 r. wykazu działek ewidencyjnych i ich powierzchni, określonych na podstawie ortofotomap wykonanych w 2019 roku. W oparciu o nowe ortofotomapy wyznaczono nowe powierzchnie kwalifikujące się do dopłat zadeklarowanych działek rolnych, które różniły się od powierzchni tych działek ustalonych w decyzji nr 0312- 2020-000979 z dnia 21.01.2020 r. Różnice te spowodowane były zmianą pola zagospodarowania, która zaś wynikała z wyłączenia części gruntów z użytkowania rolniczego. Tym samym stwierdzono, że Strona w swoim wniosku nieprawidłowo zadeklarowała powierzchnie działek rolnych kwalifikujących się do dopłat, które zostały uwzględnione w naliczeniu płatności w ww. decyzji.
W dniu 05.11.2020 r. organ I instancji wydał decyzję nr 0312-2020-002434 o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr 0312-2020-000979 i przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 :
- jednolitej płatności obszarowej (JPO) do zatwierdzonego obszaru [...] ha w pomniejszonej wysokości za przedeklarowanie areału upraw, w kwocie [...] zł,
- płatności za zazielenienie do zatwierdzonego obszaru [...] ha, w niższej kwocie [...] zł,
- płatności redystrybucyjnej do zatwierdzonego obszaru [...] ha, w kwocie [...] zł,
- płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych uprawianych na ziarno do zatwierdzonego areału [...] ha w pomniejszonej wysokości za przedeklarowanie areału upraw w kwocie [...] zł,
- kwotę [...] zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
Decyzję tę Producent odebrał w dniu 19.11.2020r. i nie odwołał się. Tym samym stała się ostateczna.
Ze względu na zmianę miejsca zamieszkania, akta sprawy Producenta na rok 2019 zostały w dniu 08.02.2021 r. przekazane Kierownikowi Biura Powiatu [...] ARiMR w S. (organ I instancji) zgodnie z właściwością miejscową - tj. zgodnie z miejscem zamieszkania/siedziby rolnika.
W związku z uchyleniem decyzji dotychczasowej i wydaniem nowej decyzji o przyznaniu płatności w mniejszej kwocie za rok 2019, organ I instancji, zawiadomieniem z dnia 20.05.2021 r. poinformował Producenta o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 rok, wypłaconych do gruntów niekwalifikujących się do płatności.
Producent w piśmie z dnia 17.06.2021 r. wyjaśnił, że organ nie poinformował jego o nowych wartościach maksymalnego obszaru działek rolnych kwalifikującego się do dopłat i o różnicach w deklarowanych powierzchniach upraw. Wskazał, że działki rolne zadeklarował zgodnie z danymi zawartymi w spersonalizowanym wniosku, który otrzymał od ARiMR i tych danych nie podważał, uznając je za prawidłowe. Nie miał świadomości, że wskazane przez ARiMR powierzchnie kwalifikujące się do płatności są błędnie wyznaczone. Natomiast płatności zostały jemu przyznane do deklarowanych powierzchni upraw oraz wypłacone na konto. Powstała zaś różnica w powierzchniach działek rolnych po zaktualizowaniu danych i wypłaconych płatnościach wynikała z błędu organu, a jeśli organ się pomylił, to ma tutaj zastosowanie przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia UE nr 809/2014 i zwolnienie go z obowiązku zwrotu nadpłaconych płatności oraz umorzenie postępowania.
Dnia 31.08.2021 r. organ I instancji wydał decyzję nr 0309- 2021-001602 o ustaleniu stronie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 rok w łącznej wysokości [...] zł, w tym :
- JPO w kwocie [...] zł,
- płatność za zazielenienie w kwocie [...] zł,
- płatność do powierzchni uprawy roślin strączkowych na ziarno w kwocie [...] zł.
W decyzji tej organ odstąpił od ustalenia kwoty [...] zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
Dyrektor Oddziału ARiMR, wskutek wniesionego odwołania wydał dnia 06.12.2021 r. decyzję nr 9016.6400.48.2021 o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nr 0309-2021-001602 z dnia 31.08.2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 rok.
W wyniku rozpatrzenia skargi od ww. decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (WSA) wyrokiem z dnia 26.05.2022 r. - sygn. akt I SA/Sz 105/22 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego.
Sąd wskazał na następujące uchybienia uchylonych decyzji:
- naruszenie art. 64 ust. 2 lit c rozporządzenia 1306/2013, stosownie do którego nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku, gdy niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku, gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna,
- brak dowodów na twierdzenie organów tj. dokumentacji w aktach sprawy o obszarach zadrzewionych czy zakrzaczonych działek ewidencyjnych, a także w jakim zakresie przedeklarowanie powierzchni dotyczyło gruntów zakrzaczonych czy zadrzewionych. Z tego powodu Sąd nie może ocenić jak położone są sporne grunty, czy rzeczywiście stanowią one części terenów zadrzewionych i zakrzaczonych, czy zakwestionowane grunty stanowią jedną całość, czy też jest to suma wyłączonych obszarów. Sąd nie może również ocenić czy przebieg granicy działek może mieć wpływ na ocenę przez beneficjenta czy zaznaczony przez organ na wniosku obszar jest prawidłowy czy też nie.
Ponadto Sąd wskazał, że zakwestionowany przez organ obszar to około 2% całości gruntów zgłoszonych przez skarżącego do płatności i że maksymalny obszar PEG uznany za prawidłowy przez organ nie był znany rolnikowi w dacie złożenia wniosku.
Ponownie rozpoznając sprawę, wykonując zalecenia Sądu, organ I instancji postanowieniem z dnia 07.11.2022 r. włączył do materiału dowodowego następujące:
- wydruki ortofotomap dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...] na dzień 30.04.2010 r., 07.03.2012 r., 29.09.2017 r., 08.03.2020 r.,
- wydruk ortofotomapy wraz z ramkami map dla działek ewidencyjnych nr [...] (zdjęcia z nalotu z 2019 r.),
- wydruk z nalotów fotogrametrycznych oraz importu ortofotomapy do bazy wraz z oznaczeniem ramki ortofotomapy [...] (nalot z dnia 18.06.2019 r.).
Przesyłka z postanowieniem nie została odebrana w terminie i wróciła do ARiMR.
Dnia 24.11.2022 r. pocztą elektroniczną organ przekazał stronie ww. pismo.
Strona nie odpowiedziała na postanowienie i do dnia wydania decyzji nie zgłosiła się do Biura Powiatowego ARiMR w celu zapoznania się z dołączonym do sprawy materiałem dowodowym.
Zdaniem organu I instancji, z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że na spornych działkach ewidencyjnych nr [...] obszary niekwalifikujące się do płatności zostały wykluczone z dopłat, tak jak to wskazano w ostatecznej decyzji nr 0312-2020-002434 z dnia 05.11.2020 r. Ustalono następujące nieprawidłowości dla działek nr:
- [...] o powierzchni deklarowanej [...] ha z łubinem wąskolistnym uprawianym na ziarno, z powierzchnią zatwierdzoną do płatności [...] ha, dla której ustalono nowy MKO na [...] ha na podstawie nowej ortofotomapy, w oparciu o zdjęcie działki wykonane w dniu 18.06.2019 r.
- teren wykluczony [...] ha,
- [...] o powierzchni deklarowanej [...] ha z łubinem wąskolistnym uprawianym na ziarno, z powierzchnią zatwierdzoną do płatności [...] ha, dla której ustalono nowy MKO na [...] ha na podstawie nowej ortofotomapy, w oparciu o zdjęcie działki wykonane w dniu 18.06.2019 r.
- teren wykluczony [...] ha.
Organ I instancji wskazał, że wykluczone obszary na tych działkach nie były użytkowane rolniczo zarówno w roku 2019 jak w latach wcześniejszych (2010, 2012
i 2017) oraz w 2020 roku i w kolejnych latach. A to oznacza, że wyłączenia te miały charakter trwały. Wyłączone obszary były zakrzewione i pokryte niekoszoną roślinnością, a więc nie były uprawiane zgodnie z deklaracją we wniosku: łubin wąskolistny na ziarno na całej powierzchni.
Ponadto, od 2020 r. Producent w swoich wnioskach o dopłaty deklaruje powierzchnie upraw na działkach ewidencyjnych nr [...] odpowiednio [...] ha
i [...] ha. Tym samym przyjąć należy, że Producent potwierdził poprawność wyznaczenia MKO dla tych działek dla roku 2019 i dla lat następnych.
W dniu 10.01.2023 r. organ I instancji wydał nową decyzję nr 0309-00000000172/23 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok w wysokości [...] zł, która została doręczona dnia 19.01.2023 r.
W odwołaniu Producent wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie:
- art. 7 ust. 3 rozporządzenia UE nr 809/2014, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie, ponieważ organ nie odstąpił od ustalenia kwoty do zwrotu, choć zaistniały ku temu przesłanki.
Ponadto, w oparciu o art. 75 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. skarżący wniósł o przeprowadzenie "postępowania dowodowego z opinii biegłego na okoliczność odwzorowania w dokumentacji zdjęciowej wykonanej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu 18.06.2019 r. stanu użytków rolnych".
Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I Instancji.
Na wstępie organ odwoławczy przytoczył materialnoprawne podstawy decyzji oraz ustalenia faktyczne sprawy.
A więc organ odwoławczy wskazał, że strona na mocy decyzji nr 0312-2020-000979 z dnia 21.01.2020 r. otrzymała jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, płatność za zazielenienie w kwocie [...] zł, płatność redystrybucyjną w kwocie [...] zł, płatność do uprawy roślin strączkowych na ziarno w kwocie [...] zł i [...] zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej za rok 2019.
Organ odwoławczy wskazał, że po wznowieniu postępowania decyzja ta została uchylona, zaś płatności za 2019 rok w nowej decyzji nr 0312-2020-002434 z dnia 05.11.2020 r. zostały Producentowi przyznane w mniejszej wysokości z powodu przedeklarowania powierzchni działek rolnych użytkowanych rolniczo : jednolita płatność obszarowa w kwocie [...] zł, płatność za zazielenienie w kwocie [...] zł, płatność redystrybucyjna w kwocie [...] zł, płatność do uprawy roślin strączkowych na ziarno w kwocie [...] zł i [...] zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
Organ odwoławczy wskazał dalej, że płatności do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wypłacone za 2019 rok dla :
- JPO w kwocie [...] zł ponad przyznaną płatność ([...] zł),
- płatność za zazielenienie w kwocie [...] zł ponad przyznaną płatność ([...] zł),
- płatność do uprawy roślin strączkowych na ziarno w kwocie [...] zł ponad przyznaną płatność ([...] zł),
- zwrot dyscypliny finansowej w kwocie [...] zł ponad przyznaną płatność ([...] zł)
stanowią płatności nienależne - zgodnie z obowiązującym prawem.
Dlatego też – zdaniem organu odwoławczego – organ I instancji był zobligowany do przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 rok.
Organ odwoławczy wskazał, że wykazane powyższe płatności:
- JPO w wysokości [...] zł,
- płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł,
- płatność do uprawy roślin strączkowych na ziarno w wysokości [...] zł, które łącznie stanowią kwotę [...] zł, są nienależnie pobranymi przez Producenta płatnościami za 2019 rok, wymaganymi do zwrotu, zaś kwota [...] zł nienależnie pobranej płatności za 2019 rok z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej podlega odstąpieniu, o czym poniżej w decyzji.
Tym samym, według organu odwoławczego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, doręczenie stronie zaskarżonej decyzji skutkuje obowiązkiem zwrotu kwoty wskazanej w tej decyzji w terminie 60 dni od daty jej doręczenia.
Następnie, odnosząc się do złożonego przez stronę odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie, organu odwoławczego, organ I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 rok, podjął wszelkie czynności w trakcie prowadzonego postępowania, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokładnie wyjaśnił stan faktyczny w zaskarżonej decyzji i załatwił sprawę działając zgodnie z przepisami prawa, w tym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz właściwie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy wskazał, w przedmiotowym postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy strona pobrała nienależne lub nadmierne płatności do gruntów rolnych za 2019 rok. Organ był zobligowany również do ustalenia wysokości kwoty do zwrotu przez Producenta.
Organ odwoławczy dalej wyjaśnił w decyzji pojęcia "nienależnej płatności" i "nadmiernie pobranych środków/należności", wskazując, że te pierwsze to te które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nienależnej wysokości, zaś te drugie to nieprawidłowo pobrane środki, które powstały wyłącznie z przyczyn leżących po stronie organu i brak jest możliwości stwierdzenia nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił, że w niniejszej sprawie Producent otrzymał płatności nienależne, czyli płatności przyznane niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianym dla danej płatności w przepisach krajowych. Uchybienie któregokolwiek z warunków przyznania płatności tj. przyznanie płatności do zawyżonej powierzchni gruntów rolnych - co zostało ustalone na podstawie nowej ortofotomapy, oznacza nieprawidłowe wypłacenie kwoty pomocy, której zwrotu, jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie zostało przeprowadzone na podstawie wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego decyzji nr 0312-2020-000979 z dnia 21.01.2020 r. o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 rok, a następnie decyzji nr 0312-2020-002434 z dnia 05.11.2020 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr 0312-2020-000979 i przyznaniu stronie płatności do gruntów rolnych na rok 2019 w niższej kwocie.
Organ odwoławczy podkreślił, że Producent nie odwołał się od decyzji nr 0312-2020-002434 z dnia 05.11.2020 r., a także nie wniósł żadnych uwag ani zastrzeżeń do postanowienia z dnia 20.10.2020 r. o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 rok, zakończonego decyzją nr 0312-2020-000979 z dnia 21.01.2020 r., w którym organ poinformował Producenta o przyczynach wznowienia.
Organ odwoławczy nadmienił, że w nowej decyzji nr 0312-2020-002434 z dnia 05.11.2020 r. obniżenie płatności nastąpiło na podstawie ustalenia w oparciu o nowe dane uzyskane ze zaktualizowanych ortofotomap, że Producent uprawiał w 2019 roku niniejszy areał niż zadeklarował we wniosku.
Wskazał również, że po stwierdzeniu mniejszych powierzchni zgłoszonych działek rolnych w zaktualizowanych ortofotomapach udostępnionych organowi w dniu 16.06.2020 r. w systemie IACS, organ I instancji wznowił postępowanie zakończone decyzją nr 0312-2020-000979 z dnia 21.01.2020 r. Zmniejszenie powierzchni upraw spowodowane było zmianą pola zagospodarowania wynikającą z wyłączenia z użytkowania rolniczego części gruntów.
Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że dla działki rolnej R o powierzchni deklarowanej [...] ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], dla której zdjęcie służące do aktualizacji ortofotomapy wykonano w dniu 18.06.2019 r., zaś nowy MKO został przekazany z wykazem działek ewidencyjnych przez Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu 16.06.2020 r., wyłączono z maksymalnego kwalifikowalnego obszaru fragment działki obejmujący kępę zakrzaczeń (obszar nieużytkowany rolniczo) w południowej jej części. Powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha (MKO).
Zaś dla działki rolnej Q o powierzchni deklarowanej [...] ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], dla której zdjęcie służące do aktualizacji ortofotomapy wykonano w dniu 18.06.2019 r., zaś nowy MKO został przekazany z wykazem działek ewidencyjnych przez Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu 16.06.2020 r., wyłączono z maksymalnego kwalifikowalnego obszaru fragment działki obejmujący kępę zakrzaczeń (obszar nieużytkowany rolniczo) we wschodniej jej części. Powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha (MKO).
W oparciu o powyższe, w nowej decyzji nr 0312-2020-002434 z dnia 05.11.2020 r. organ uchylił dotychczasową decyzję i przyznał płatności w niższej wysokości.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawą przyznania płatności do zatwierdzonego areału upraw był art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5.02.2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm., zwanej dalej ustawą OB).
Z powodu błędnie ustalonej powierzchni upraw działek rolnych kwalifikującej się do płatności, decyzja nr 0312-2020-000979 z dnia 21.01.2020 r. o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 rok została wyeliminowana z obrotu prawnego, decyzją nr 0312-2020-002434 z dnia 05.11.2020 r.
Natomiast różnica pomiędzy płatnościami wynikająca z obu decyzji, jest kwotą nienależnej płatności wymaganą do zwrotu.
Organ odwoławczy, odnosząc się dalej do zarzutów odwołania, stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 7 ust. 3 rozporządzenia UE nr 809/2014, gdyż strona we wniosku na 2019 rok powinna sama wykluczyć obszary zakrzaczone i porośnięte niekoszoną roślinnością, wiedząc jako praktykujący i doświadczony rolnik, że uprawa roślin strączkowych na ziarno nie uda się na takim terenie. Ponadto organ nie wykluczył powierzchni całych działek nr [...], jak wskazuje w swoim odwołaniu strona, tylko obszary nieużytkowane, tj. dla działki nr [...] - [...] ha i dla działki nr [...]- [...] ha.
W ocenie organu odwoławczego, organ wydając decyzję nr 0312-2020-000979 z dnia 21.01.2020 r. nie popełnił żadnego błędu, gdyż płatności zostały przyznane do spornych działek w oparciu o ich deklarację we wniosku.
Zdaniem organu odwoławczego, odnośnie do wniosku strony przeprowadzenia dowodu w oparciu o art. 75 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. na okoliczność odwzorowania w dokumentacji zdjęciowej wykonanej przez ARiMR w dniu 18.06.2019 r. stanu użytków rolnych, informacje te nie mają żadnego znaczenia w rozpatrywanej sprawie.
Dalej organ odwoławczy potwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji z art. 29 ust. 1, 1c i 2 ustawy o Agencji, skoro po wznowieniu postępowania organ I instancji dokonał skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego pierwotnej decyzji nr 0312-2020-000979 w sprawie przyznania stronie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2019r., orzekając jednocześnie w nowej decyzji nr 0312- 2020-002434 o obniżeniu wysokości przedmiotowych dopłat.
Wskazał również, że w badanej sprawie nie może być weryfikowana ponownie wydana w wyniku postępowania wznowieniowego decyzja ostateczna, rozstrzygająca o zasadności przyznania płatności za 2019 rok w określonej wysokości. Strona nie ma obecnie możliwości kwestionowania wynikających z tej decyzji ustaleń, ponieważ znajduje się ona poza zakresem niniejszej sprawy.
Stąd też obecnie prowadzone postępowanie odwoławcze, obejmuje jedynie badanie, czy pomiędzy wysokością dopłat przyznanych w pierwotnej decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego, a wysokością dopłat przyznanych w decyzji prawomocnej, występuje różnica, która stanowi kwotę nienależnie pobranych płatności.
Natomiast kwestie dotyczące maksymalnej powierzchni gruntów, kwalifikującej się do płatności, oraz tego, kiedy zostały wykonane zdjęcia lotnicze gruntów i kiedy organ miał do nich dostęp, a także oceny, czy spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania - zostały już ostatecznie przesądzone w toku postępowania wznowieniowego. Dlatego bez wpływu na wynik sprawy pozostają podnoszone obecnie zarzuty dotyczące postępowania wznowieniowego.
Organ odwoławczy dalej stwierdził, że w sprawie o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności nie miał zastosowania art. 64 ust. 2 lit c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem nr 1306/2013).
Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji prawidłowo omówił i wyjaśnił dokładnie podstawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Na koniec organ odwoławczy, zbadał również czy w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu należności, wskazując, że zastosowanie w tej kwestii mają: art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18.12.1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L1995.312.1 z 23.12.1995r. z późn. zm., zwanego dalej: rozporządzeniem nr 2988/95) oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014.
Organ odwoławczy wskazał, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.
Przerwanie okresu przedawnienia następuje każdym aktem właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu, okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia (uwzględniając jego przerwanie) następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia (tj. osiem lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości), jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wydał decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.
Według organu odwoławczego, w niniejszej sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez stronę należy uznać datę złożenia wniosku o przyznanie płatności zawierającego nieprawidłową deklarację działek rolnych tj. dzień 26.05.2019 r. Licząc 4 lata od daty złożenia wniosku, termin przedawnienia ustalonej należności mija w dniu 26.05.2023 r., licząc zaś 8 lat, to ostateczny termin przedawnienia należności mija 26.05.2027r.
Natomiast przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło poprzez doręczenie stronie następujących dokumentów, w których zawarto informację o stwierdzonych nieprawidłowościach:
- w dniu 26.10.2020 r. postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności na 2019 rok zakończonego ostateczną decyzją,
- w dniu 19.11.2020 r. decyzji nr 0312-2020-002434 z dnia 05.11.2020 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności do gruntów rolnych na rok 2019 w niższej wysokości,
- w dniu 07.06.2021 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oraz w dniu 19.01.2023 r. decyzji nr 0309- 00000000172/23 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 rok.
Po każdym przerwaniu okresu przedawnienia biegnie on na nowo.
Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia należności, dlatego też organ I instancji zasadnie wszczął dnia 20.05.2021 r. postępowanie w celu ustalenia wysokości ww. należności i w dniu 10.01.2023 r. wydał decyzję ustalającą kwotę wymaganą do zwrotu. Decyzja ta została odebrana dnia 19.01.2023 r., czyli przed upływem terminu przedawnienia obliczonego na dzień 26.05.2027 r. Decyzja ta została następnie zaskarżona przez Producenta.
Wskazano również, że do powstania obowiązku zwrotu płatności nienależnych lub nadmiernych wystarczające jest doręczenie przed upływem terminu przedawnienia decyzji organu I instancji, powołując wyrok NSA z dnia 21.06.2004 r., sygn. akt FSK 162/04.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w zaskarżonej decyzji prawidłowo ocenił brak wystąpienia przesłanek z art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 i nie odstąpił od ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wymaganej do zwrotu.
Organ odwoławczy stwierdził także, że organ I instancji prawidłowo przeanalizował w swojej decyzji przesłanki zapisane w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5.02.2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i nie odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności JPO, płatności za zazielenienie i płatności do upraw roślin strączkowych na ziarno, gdyż obliczone kwoty do zwrotu za 2019 rok odpowiednio w wysokości [...] zł, [...] zł i [...] zł przekraczają równowartość 100 euro przeliczonych na zł według kursu wymiany euro na dzień 30.09.2019 r. [...] zł.
Natomiast – zdaniem organu odwoławczego - należało odstąpić od ustalenia kwoty do zwrotu [...] zł z tytułu dyscypliny finansowej, gdyż nie przekracza ona równowartości 100 euro przeliczonych na zł wg ww. kursu.
Na koniec organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, którą rolnik zwraca powiększoną o odsetki.
Na powyższą decyzję organu odwoławczego skarżący złożył skargę do Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zwana dalej: ustawą OB), w związku z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. wyrażającą się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy, przejawiającą się w uznaniu przez organ I instancji, iż na części deklarowanych użytków rolnych nie była prowadzona działalność rolnicza, gdy w rzeczywistości powierzchnia użytków rolnych zgodna była z deklaracją;
2. przepisu art. 64 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 1306/2013 polegające na jego nie zastosowaniu w sytuacji gdy wystąpiły przesłanki do jego zastosowania, a tym samym organ zobowiązany był do odstąpienia od nałożenia kary z powodu przyczynienia się organu do powstania błędu;
3. przepisu art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (zwana dalej rozporządzeniem nr 809/2014), polegające na jego nie zastosowaniu w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki obligujące organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do uznania roszczenia za przedawnione;
4. przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a polegające na nieuwzględnieniu zaleceń Sądu wyrażonych w wyroku z dnia 26.05.2022 r. sygn. akt I SA/Sz 105/22 nakazujących organowi ocenę możliwości nie dostrzeżenia przez rolnika błędnego określenia przez ARiMR powierzchni użytków rolnych.
W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały rozwinięte.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie była zasadna.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad uznawania określonych faktów za udowodnione.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a.
Z kolei przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie jej aspekty, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd jest bowiem zawsze związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w inną sprawę w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania przed organem administracji.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie ocena zgodności z prawem poddanych kontroli Sądu decyzji administracyjnych wg wyżej wskazanych kryteriów wykazała, że nie doszło do naruszenia prawa w takim stopniu, które by skutkowało ich uchyleniem.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału ARiMR utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2019 w wysokości [...] zł.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organu stanowił m.in. art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2157, dalej: ustawa o Agencji). Zgodnie z ust.1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Według art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
Należy wskazać, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Do płatności nienależnej zalicza się wszelkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika – np. deklaracja we wniosku niezgodna ze stanem faktycznym, brak realizacji obowiązków związanych z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzeganiem norm i wymogów, czy też zaniechanie realizacji zobowiązania w odniesieniu do płatności w ramach PROW. A więc są to należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nienależnej wysokości.
Przedmiotem postępowania toczącego się przed organem jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w art. 29 ust.1 ustawy o Agencji, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków.
Jako przesłanka działania w tym trybie organów ARiMR jawi się więc tylko i wyłącznie fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych), otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016r., sygn. akt II GSK 2715/26, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016r., sygn. akt I SA/Sz 168/16, czy wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt I SA/Go 419/16 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji, jeżeli organ stwierdzi na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, że kwota została przyznana beneficjentowi jest kwotą nienależną, to wówczas jest on zobowiązany do wydania decyzji opartej na art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.
Zauważyć należy, że ustalenia, będące podstawą wydania takiej decyzji, mogą wynikać z przeprowadzonej kontroli przez stosowne komórki ARiMR, w czasie których zostaną stwierdzone nieprawidłowości, czy też niezgodności, ale może też być podstawą wydania takiej decyzji fakt, że decyzja, na podstawie której dana pomoc została przyznana, została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego.
Podkreślić trzeba, że w tym drugim przypadku, organ nie jest uprawniony w postępowaniu ustaleniowym do kontrolowania zasadności uchylenia decyzji, przyznającej pomoc, a jedynie jest zobligowany do ustalenia faktu, wynikającego z jej uchylenia, a mianowicie tego, że pomoc taka – w tej sytuacji – jest kwotą pobraną nienależnie lub też w nadmiernej wysokości.
Jeżeli zatem kwota pomocy została przyznana na podstawie decyzji wyeliminowanych następnie z obrotu prawnego, to obowiązkiem organu jest ustalić obowiązek jej zwrotu.
Podsumowując, celem przeprowadzonego przez organy postępowania jest zatem zbadanie:
1) czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub
w nadmiernej wysokości,
2) czy istnieje obowiązek ich zwrotu, oraz
3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.
Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest więc samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Przy czym ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. W tej drugiej sytuacji zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. Zatem w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji organ ma za zadanie zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. Zaznaczenie odrębności postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności ma istotne znaczenie, bowiem w jego ramach organ ma za zadanie ustalenie, że doszło do dokonania nienależnej płatności oraz czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania jej zwrotu (por. wyrok NSA z 23 września 2014 r. II GSK 1201/13; dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, poczynione w niniejszej sprawie ustalenia dawały organom Agencji wystarczającą podstawę do przyjęcia, że środki otrzymane przez skarżącego w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 r. w kwocie [...] zł zostały nienależnie wypłacone, zatem musiały podlegać zwrotowi w trybie art. 29 ust 1 i 2 ustawy o Agencji.
W niniejszej sprawie istotne jest dokonanie chronologicznej rekapitulacji najistotniejszych zdarzeń procesowych.
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w tym: jednolitej płatności obszarowej, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) oraz płatności za zazielenienie. Zdeklarowana we wniosku powierzchnia działek rolnych wynosiła [...] ha. Na podstawie decyzji z dnia 21.01.2020 r. nr 0312-2020-000979 Kierownik Biura Powiatowego przyznał skarżącemu płatność w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł. Bezspornym w sprawie pozostaje, że środki te zostały przekazane na rachunek bankowy strony wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów (w dniu 5.11.2019 r. i 24.02.2020 r.).
Następnie, 16 czerwca 2020 r. – w związku z otrzymaniem przez Agencję aktualizacji ortofotomapy i koniecznością ponownej analizy powierzchni kwalifikowanej do płatności, w przypadkach gdzie powierzchnie stwierdzone działek rolnych, do których przyznano płatności za rok 2019 były większe od maksymalnego kwalifikowanego obszaru PEG – przeprowadzona została ponowna weryfikacja wniosku skarżącego.
W wyniku weryfikacji w oparciu o zaktualizowane ortofotomapy ustalono, że powierzchnia PEG na działce ewidencyjnej nr [...] (oznaczonej R) wynosi [...] ha, a na działce ewidencyjnej nr [...] (oznaczonej Q) wynosi [...] ha.
Mając na uwadze powyższe organ doszedł do wniosku (co potem wskazał w decyzji), że łączna powierzchnia przedeklarowana wynosi [...] ha, a płatność za ww. powierzchnię niekwalifikującą się do jej przyznania stanowi kwotę nienależnie pobranych płatności i podlega zwrotowi.
W związku z powyższym, w wyniku wznowienia postępowania z urzędu Kierownik Biura Powiatowego, w dniu 5.11.2020 r. wydał decyzję 0312-2020-002434 o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr 0312-2020-000979 i przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 w kwocie łącznie [...] zł, a więc w niższej.
Od tej decyzji Producent nie wniósł odwołania i stała się ona ostateczna. W dniu 20.05.2021 r. organ poinformował Producenta o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 rok, wypłaconych do gruntów niekwalifikujących się do płatności. W dniu 31.08.2021 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2019 rok w łącznej wysokości [...] zł, którą w związku ze złożonym odwołaniem Dyrektor Oddziału ARiMR utrzymał w mocy decyzją z dnia 06.12.2021 r. Skarżący podważał ww. decyzje w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 26.05.2022 r. - sygn. akt I SA/Sz 105/22 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego.
Podkreślić należy, że granice sprawy administracyjnej wyznaczają zatem dwie wskazane wyżej decyzje dotyczące ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (decyzja 10.01.2023r. i 2 czerwca 2023 r.).
Są to samodzielne rozstrzygnięcia wydawane w niezależnym postępowaniu administracyjnych (w trybie zwykłym), formalnie odrębnym od postępowania w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Co prawda odnoszą się one do jego wyniku, jednak w ramach postępowania dotyczącego ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie może dojść do badania kwestii zasadności przyznania lub ograniczenia beneficjentowi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Na uwadze także należy mieć wydanie w sprawie przez WSA wyroku I SA/Sz 105/22, gdyż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jest to przepis o charakterze bezwzględnie obowiązującym, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej i ww. wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy że zarówno organ I jak i organ odwoławczy prowadząc ponownie postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zasadnie opierały się na funkcjonującej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego z 5.11.2020 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej z 21.01.2020 r. w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz na zaleceniach zawartych ww. wyroku WSA w Szczecinie.
Podkreślić należy, że kwota nienależnie pobranych płatności stanowi różnicę pomiędzy wypłaconą rolnikowi kwotą płatności, a należną mu kwotą płatności, wynikającą z ostatecznej decyzji w sprawie przyznania płatności lub wynika z zaistnienia przesłanek skutkujących powstaniem obowiązku zwrotu pobranych płatności w całości lub w części.
Organ słusznie wskazywał, że z treści art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji wynika wprost, iż przedmiotem postępowania toczącego się przed organem administracji publicznej jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenie, czy przyznane rolnikowi uprzednio kwoty płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, może wynikać z ustaleń dokonanych przez organ w toku postępowania toczącego się w oparciu o K.p.a. na podstawie art. 29 ust. 1 ww. ustawy. Jednocześnie jest to postępowanie toczące się niezależnie od ewentualnego postępowania w przedmiocie prawidłowości przyznania rolnikowi płatności.
Organ w obszernym uzasadnieniu wskazał źródła dowodowe, w tym materiały z innych postępowań, a także materiały włączone do akt zgodnie z zaleceniami wyroku o sygn. akt I SA/Sz 105/22, które wziął pod uwagę i ocenił wydając decyzję o określeniu kwoty nadmiernie pobranych środków. Ta wynikała zaś wprost z porównania kwot z decyzji Kierownika Biura Powiatowego z 21.01.2020 r. oraz uchylającej ją decyzji z 5.11.2020 r. Sposób ustalenia i wyliczenia kwot nienależnie pobranych płatności, organ szczegółowo zilustrował i omówił, zaskarżona decyzja w tym zakresie nie budzi żadnych zastrzeżeń Sądu w składzie rozpoznającym sprawę.
Podkreślenia wymaga przy tym, że wydana w wyniku wznowienia postępowania decyzja z 5.11.2020 r. ma walor wstecznej, a zatem wykonalnej. Zarówno sama ta decyzja jak i akta postępowania, w wyniku którego została wydana mogą stanowić źródło w oparciu, o które ustalona została kwota nienależnie pobranych środków. Decyzja nie została w żaden sposób podważona. Jest to nadal akt ostateczny, a więc wiążący i wykonalny. Powyższe wymaga podkreślenia w kontekście zasady trwałości decyzji ostatecznej wynikającej z art. 16 K.p.a. Decyzja ostateczna wywiera skutki prawne, chyba, że zostanie uchylona w przewidzianym prawem trybie, co nie miało w niniejszej sprawie miejsca.
Organy w procesie ustalania kwot nienależnie pobranych środków nie tylko uprawnione, ale wręcz zobowiązane były do odwołania się do ostatecznej decyzji na nowo ustalającej wymiar płatności, tj. decyzji Kierownika Biura Powiatowego z 5.11.2020 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej z 21.01.2020 r. oraz w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Poza granicami niniejszej sprawy jest zaś kwestia prawidłowości wydania decyzji. Kwestie prawidłowości wznowienia postępowania, respektowania terminu w jakim mogło być ono wznowione, wreszcie prawidłowości ustaleń czynionych na gruncie postępowania zakończonego decyzją z 5.11.2020 r. pozostają poza granicami niniejszego postępowania.
Organ, w wykonaniu zaleceń Sądu, prawidłowo włączył do akt niniejszego postępowania wydruki ortofotomap dla działek ewidencyjnych nr [...] na dzień 30.04.2010 r., 07.03.2012 r., 29.09.2017 r., 18.06.2019 r., 08.03.2020 r. Podkreślenia wymaga, że obraz ortofotmapy stanowi materiał dowodowy, który organ ma obowiązek wziąć pod uwagę w toczącym się postępowaniu i wydać decyzję w oparciu o całokształt materiały dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a.
W ocenie Sądu materiał dowodowy, który posłużył organowi do rozstrzygnięcia jest dostatecznie wyczerpujący, a jego ocena nie pozwala na przyjęcie dowolności w analizie dowodów. Nie została w związku z tym naruszona zasada obiektywnej prawdy materialnej, a posłużenie się przy uzasadnieniu decyzji przez organ odwoławczy dowodami i wnioskami organu I instancji, nie naruszyło zasady własnej autonomicznej analizy zebranych dowodów, gdyż organ II instancji przedstawił własne rozumowanie i własną ocenę całokształtu okoliczności sprawy, a także przeprowadził szereg własnych dowodów, w tym wskazywanych w wyroku tut. Sądu z 26.05.2022 r. - sygn. akt I SA/Sz 105/22.
Sąd zauważa także, że skarżący podniósł szereg zarzutów związanych w istocie ze wznowieniem postępowania dotyczącego przyznania płatności, kwestionował także prawidłowość szacunków dotyczących powierzchni, uprawnionej do wsparcia. Organy obszernie ustosunkowywały się do tych kwestii, jednakże wyjaśnić należy, że na gruncie przedmiotowej sprawy, jak wyjaśniono na wstępie, okoliczności dotyczące postępowania w sprawie przyznania płatności, czy też wznowienia postępowania dotyczącego przyznania płatności, choć nie są ściśle związane z postępowaniem ustaleniowym dotyczącym nienależnie pobranych płatności, to są konsekwencją tych postępowań, o czym skarżący zdaje się zapominać, formułując zarzuty skargi.
Niezależnie od powyższego zaznaczenia wymaga, że Sąd w badanej sprawie również nie jest władny kontrolować podjętych w ramach wznowienia postępowań rozstrzygnięć, ponieważ znajdują się one poza granicami niniejszej sprawy, są one ostateczne i prawomocne. Kognicji Sądu obecnie podlega jedynie ustalenie, że takie orzeczenia zostały wydane i pomiędzy wysokością dopłat przyznanych w pierwszych decyzjach, które zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, a wysokością dopłat przyznanych w decyzjach prawomocnych, występują różnice tego typu, że te pobrane w wysokości wyższej, niż wynikająca z decyzji prawomocnych, są dopłatami nienależnie pobranymi. Organy w uzasadnieniu decyzji wykazały, jakie są to kwoty i przedstawiły stosowne wyliczenia. Jako prawidłowe nie mogą być one skutecznie kwestionowane.
W takim układzie procesowym, jak w sprawie niniejszej, jeżeli dopłaty przyznane w decyzjach ostatecznych są niższe, niż pierwotnie przyznane, zawsze będzie dochodziło do ustalenia nienależnie pobranych kwot lub pobranych nadmiernie.
Podkreślenia wymaga również, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja ma charakter w znacznej mierze obliczeniowy i co do zasady, sprowadza się do wskazania, że kwoty ustalone w decyzjach do zwrotu, stanowią różnicę między kwotą pobraną, a kwotą należną (decyzja ma charakter matematyczny, kalkulacyjny). Jak już wyżej wskazano, Sąd zaaprobował w pełni sposób wyliczenia kwot nienależnie pobranych przez skarżącego.
W konsekwencji za chybione uznać należy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. m.in. poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy Zauważyć trzeba, że ustalając kwotę nienależnie pobranych płatności, w postępowaniu dotyczącym tej właśnie kwestii, organ opierał się na ustaleniach poczynionych w toku całego toczącego się postępowania w przedmiotowej sprawie. Ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych i zostały obszernie opisane w uzasadnieniach decyzji. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że organ dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. W ocenie Sądu, działania organu były prawidłowe. Zaskarżone decyzje zawierają opis i ocenę stanu faktycznego, będącego przesłanką ich wydania. Zaskarżone rozstrzygnięcia wskazują wyraźnie, że zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje mają charakter w znacznej mierze obliczeniowy i co do zasady, sprowadzają się do wskazania, że kwota ustalona do zwrotu, stanowi różnicę między kwotą pobraną, a kwotą należną, Jak już wcześniej podkreślano, decyzje takie mają charakter matematyczny, kalkulacyjny.
Sąd zauważa, że skarżący, kwestionując legalność zaskarżonych decyzji podniósł okoliczności, które jego zdaniem świadczą o tym, że materiał dowodowy, zgromadzony w toku postępowania jest niepełny, a postępowanie w tym zakresie nierzetelne, wobec czego, jego wyniki nie mogą być podstawą ustaleń, między innymi w zakresie nienależnie pobranych płatności.
W ocenie Sądu, jak już wyżej wskazano, materiał dowodowy, który posłużył organowi do rozstrzygnięcia jest dostatecznie wyczerpujący, a brak przeprowadzenia dowodów wnioskowanych w trakcie postepowania przez skarżącego nie wpływa na treść decyzji oraz nie pozwala na przyjęcie dowolności w analizie materiału dowodowego. Nie została w związku z tym naruszona zasada obiektywnej prawdy materialnej.
Podkreślić należy, że organ analizował materiał dowodowy kompleksowo i akcentując jego koherentność, nie upatrując w osobno ujawnionych aspektach sprawy znaczenia determinującego, lecz podkreślając łączną wymowę ujawnionych faktów; stad zarzut wadliwego zinterpretowania dowodów jest chybiony. Z uwagi na obszerność materiału i drobiazgowość dokonanej analizy nie wszystkie dowody korzystają tu z przymiotu zupełności, jednak w powiązaniu z pozostałymi tworzą spójną i zwartą całość.
W nakreślonym kontekście, to jest wystarczającego wykazania przez organ już przeprowadzonymi dowodami istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów i okoliczności, postrzegać należy zarzuty wskazujące na konieczność przeprowadzenia w sprawie dodatkowych czynności dowodowych i uznać je za chybione. Należy zauważyć, że w toku postępowania skarżący nie składał wniosków dowodowych, które nie zostałyby rozpoznane.
Sąd również nie stwierdził innych, niepodnoszonych w skardze naruszeń, bowiem organ zachował wszelkie wymagane reguły dotyczące prawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z zachowaniem wymogów, jakie w tym zakresie statuują m.in. regulacje K.p.a.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, Sąd podziela również stanowisko organu co do braku podstaw do ograniczenia odpowiedzialności skarżącego na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Wskazać należy na stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 22 listopada 2018 r. (sygn. akt I GSK 2071/18 CBOSA) zgodnie z którym celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna. Stanowisko tożsame z wyżej przedstawionym zajął organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że wypłacone na podstawie decyzji z dnia 21.01.2020 r. środki finansowe nie wynikały z pomyłki ARiMR, gdyż organ orzekał na podstawie złożonego przez Producenta wniosku, a odpowiedzialność za rzetelne i prawidłowe deklaracje użytkowanych gruntów spoczywa na wnioskodawcy. Strona podpisując wniosek jednocześnie oświadczała, że znane jej są zasady przyznawania płatności. Zdaniem Sądu, nawet w przypadku stwierdzenia, iż płatność została dokonana na skutek błędu Agencji, dla zastosowania przytoczonej powyżej regulacji konieczne jest jednoczesne stwierdzenie, iż błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez stronę. Organ zaznaczał, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez Producenta, gdyż nie dołożył on należytej staranności podczas wypełniania wniosku, która to czynność powinna zostać poprzedzona zweryfikowaniem stanu i wielkości faktycznie rolniczo użytkowanej powierzchni. Wskazane wyżej stanowisko organu podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, prawidłowo wypełnia ono zalecenia zawarte w wyroku WSA z 26.05.2022 r. I SA/Sz 105/22. Słuszna jest także konstatacja organu odwoławczego, że to skarżący błędnie zadeklarował powierzchnie upraw w swoim wniosku na 2019 r. co zostało ujawnione już po wydaniu decyzji z 21.01.2020 r. oraz że poprawność powierzchni przyjętej przez organ zgodnie z MKO dla roku 2019 skarżący potwierdził we wniosku na 2020 r.
Odnosząc się natomiast do argumentacji skargi, ma racje jej autor, że oceniając czy płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, istotne jest ustalenie, czy organ mógł posiadać wiedzę na temat stanu działek skarżącego, poprzez wgląd do zaktualizowanego sytemu teleinformatycznego o zdjęcia wykonane w 2019 r. (tj. 18 .06.2019 r.) przed wydaniem decyzji z dnia 21.01.2020 r.
Skarżący twierdzi, że organ posiadał taki wgląd i mimo to wydał decyzję w oparciu o deklaracje Producenta. Wskazać zatem należy, że aktualizacje powierzchni uprawnionej na poszczególnych działkach dokonywane są przez pracowników jednostki powołanej specjalnie do tego typu ustaleń (Biura Kontroli na Miejscu), w sposób niezależny od organu l instancji.
Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że wyliczenia były nowym dowodem dla organu. Porównanie wielkości ww. powierzchni przed i po ww. zmianie (aktualizacji) wskazywało na zawyżenie przez stronę powierzchni uprawnionej do płatności. Zmiana poziomu powierzchni uprawnionej do płatności i informacja o zmianach powierzchni uprawnionej do wsparcia została przekazana do organu l instancji już po wydaniu i doręczeniu stronie pierwotnych decyzji. Należy zaakcentować, że istotna jest dostępność dla organu aktualnego wyliczenia powierzchni uprawnionej opartego o zdjęcie lotnicze, a nie sama dostępność zdjęcia (ortofotomapy opartej o to zdjęcie).
Dostępność zdjęcia w systemie informatycznym ARiMR nie oznacza, że równocześnie możliwe jest wyliczenie powierzchni uprawnionej uwzględniające wszystkie okoliczności danej sprawy, a w tym i samą zawartość takiego zdjęcia - zwykle między wykonaniem zdjęcia, jego udostępnieniem w systemie informatycznym ARiMR, a wyliczeniem powierzchni uprawnionej w oparciu o to zdjęcie mija kilka miesięcy (por. wyrok WSA w Krakowie, z 24.06.2022 r., sygn. akt I SA/Kr 559/22).
Należy mieć na uwadze, że różnica czasowa pomiędzy wykonaniem zdjęć lotniczych, a ich umieszczeniem w systemie wynika z potrzeby ich odpowiedniego przygotowania – obróbki technicznej, tj. ustawienia, złączenia i przekształcenia w taki sposób, aby możliwe było dokonywanie na nich wiarygodnych pomiarów i skalowania odległości. Obróbka taka wymaga odpowiednich kwalifikacji; samo nieobrobione zdjęcie lotnicze jest dla potrzeb identyfikacji działek i pomiarów powierzchni niewystarczające. Pomiar ten jest istotny, ponieważ zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5.02.2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego:
"płatności są przyznawane do powierzchni działki rolnej nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit, a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności". Zatem płatności nie mogą być przyznane do obszaru większego niż właśnie wynikającej z pomiaru tzw. maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) ustalanego przede wszystkim w oparciu o analizę ortofotomap i kontroli terenowych. Bazą danych, w których zapisywane i aktualizowane są wyliczenia MKO był w 2019 r. Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), który posiada walor dokumentu urzędowego (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2016 r., II GSK 476/15). Zdjęcia zatem pomimo że istniały w dniu wydania decyzji z 21.01.2020 r., mają walor nowości albowiem mimo, że zostały zrobione w czerwcu 2019 r. to z przyczyn technicznych, tj. ze względu na ich późniejszą implementację w systemie informatycznym, determinowaną koniecznością obróbki technicznej stały się wiadome organowi po dniu wydania decyzji objętych wznowieniem. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, organ I instancji miał możliwość zapoznania się z ww. dowodami od dnia 16 czerwca 2020 r., a zatem już po dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności PRŚ, JPO i ONW za 2019 r.
Organ l instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego, na dzień wydania w sprawie strony decyzji pierwotnej nie dysponował zatem zaktualizowanymi wyliczeniami powierzchni uprawnionej (ww. maksymalnego obszaru kwalifikowanego) do płatności na działkach strony. W ocenie Sądu, taka sytuacja wyklucza pomyłkę tego organu, której dopuściłby sam organ. Uwzględniając powyższe nieuzasadnione jest twierdzenie, że organy ARiMR nie przeanalizowały dostępnej im ortofotomapy.
Nie ulega wątpliwości, że taka analiza (kontrola administracyjna) nastąpiła także przed wydaniem pierwotnej decyzji w sprawie - ale w oparciu o wyliczenia powierzchni uprawnionej oparte jeszcze o nieaktualną ortofotomapę, tj. pochodzącą z 2017 r. Analiza taka została wykonana także po wydaniu ww. decyzji - ale już z uwzględnieniem wyliczeń powierzchni uprawnionej opartych o ortofotomapy z 2019 r. (wykonanych już na tej ortofotomapie), które uzyskano po wydaniu decyzji pierwotnej (podczas której potwierdzono, że część działek strony nie mogła być także w 2019 r użytkowana rolniczo z uwagi na zalesienie i zakrzaczenie). Ponieważ wyniki tej drugiej analizy wskazywały na inny stan działek strony w 2019 r., niż wynikał z deklaracji zawartych we wniosku za 2019 r., postępowanie dotyczące tych płatności zostało wznowione i rozstrzygnięte ponownie w oparciu o dane aktualne, tj. wyliczenie rzeczywiście oparte o zdjęcia z 2019 r.
W przypadku poszczególnych działek przedstawiało się to w sposób opisany dokładnie zarówno w decyzji dotyczącej płatności dla strony za 2019 r. (z 5.11.2020 r.) oraz w zaskarżonej decyzji ustaleniowej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organy w decyzjach ustaleniowych wskazały również, że wykluczone obszary na tych działkach nie były użytkowane rolniczo zarówno w roku 2019 jak w latach wcześniejszych (2010, 2012 i 2017), jednocześnie nie mając obowiązku sprawdzenia w tym postępowaniu, sposobu deklarowania tych działek we wnioskach składanych przez innych rolników, wcześniejszym właścicieli gruntów.
Sąd podziela zatem stanowisko organu, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały podstawy do odstąpienia, na podstawie ww. art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 od ustalania wysokości nienależnie pobranych przez skarżącego płatności. W ocenie Sadu, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił okoliczności faktyczne i prawne, przemawiające za uznaniem, że ww. przepis nie miał zastosowania w sprawie. Zgodzić się należy z organem, że w sprawie nie doszło do pomyłki (błędu) ze strony organów Agencji. Przedmiotowa płatność stała się płatnością nienależną w wyniku ujawnienia, że beneficjent we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 zawyżył powierzchnię maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO). Przy czym okoliczność ta ujawniona została już po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności za 2019 rok. Tym samym stwierdzić należy, że organ rozpoznający wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w decyzji z 21.01.2020 r. działał w zaufaniu do wnioskodawcy i opierał się na danych przedstawionych przez niego we wniosku.
Sąd podziela argumentację organu odnośnie do możliwości zastosowania w sprawie, której przedmiot stanowi ustalenie nienależnie pobranych płatności art. 64 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 1306/2013. Powyższa regulacja dotyczy kwestii mających znaczenie i będących podstawą przyznania płatności w ramach postępowań z zakresu przyznania płatności zakończonych prawomocną i ostateczną decyzją administracyjną. Jak wyżej wskazano, postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, w którym badane są przesłanki skutkujące obowiązkiem zwrotu ustalonej należności.
Za słuszną uznać należy również ocenę organów także w kwestii przedawnienia. W tym zakresie wskazać trzeba, że organ odwoławczy zasadnie powołał art. 3 ust. 1 i art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2988/95, według którego obowiązek zwrotu płatności nienależnej przedawnia się cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Zgodnie z art. 3 akapit 4 rozporządzenia 2988/95 upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia. W przypadku skarżącego nieprawidłowość stwierdzono odnośnie deklaracji dotyczącej powierzchni uprawnionej do płatności za 2019 r., tj. 26 maja 2019 r. Trafnie ocenił organ, że przedawnienie, którego termin w sprawie mija 26.05.2027 r., nie nastąpiło. Wskazano na wielokrotne przerywanie biegu terminu przedawnienia, po którym termin biegł na nowo, a ponadto zasadnie przyjęto, że nie upłynął 8 – letni okres biegu przedawnienia wynikający z przerywania tego biegu kierowanymi do strony pismami dotyczącymi nieprawidłowości (doręczenia: postanowienia o wznowieniu, decyzji z 5.11.2020 r., zawiadomienia o wszczęciu postepowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, decyzji z 10.01.2023 r.). Sąd ocenę powyższą, obszernie przedstawioną w uzasadnieniu decyzji, podziela.
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie organy miały oczywiste podstawy prawne do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych, wypłaconych na podstawie ostatecznej decyzji dotyczącej płatności, czego wyraz dały w zaskarżonych przez skarżącego rozstrzygnięciach, które są aktualnie przedmiotem kontroli. W konsekwencji, wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy prawa materialnego. W uzasadnieniach decyzji, organ odwoławczy wprost wskazał przepisy konkretnych aktów prawnych, jako uzasadnienie działań organów ARiMR, podkreślając zwłaszcza brzmienie art. 29 ust 1 ustawy o Agencji. Dokonały także prawidłowej wykładni i odmówiły zastosowania art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 i art. 64 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 1306/2013, z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji. Stanowisko to Sąd zaakceptował w niniejszym wyroku.
W ocenie składu orzekającego w sprawie organy ponownie orzekające w sprawie wykonały prawidłowo również zalecenia wynikające z powołanego wyroku WSA z 26.05.2022 r., sygn. akt I SA/Sz 105/22, stąd chybiony zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonych decyzji wykazała zatem, że decyzje te są zgodne z prawem, nie naruszają bowiem ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego, Sąd uznał wszystkie zarzuty skargi za nieuzasadnione.
Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).
Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.