I SA/SZ 412/23

I SA/Sz 412/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art.27 par. 1 pkt 9, art. 33 par. 1, art. 59 par. 1 pkt 2 i 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.),, Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 12 maja 2023 r. nr SKO.Ke.482/1642/2023 w przedmiocie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia 12 maja 2023 r.
nr SKO.Ke.482/1642/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia 21 lutego 2023 r. znak WEA-I.3160.1.217.2022.MBA (6) oddalające zarzuty J. W. (poprzednie nazwisko [...] – dalej: "zobowiązany", "skarżący") w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]
Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta S. wydał w dniu 25 października 2022 r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zwrot nienależnie pobranych świadczeń społecznych w wysokości [...] zł wynikających z decyzji [...] z dnia 19 lipca 2022 r.
w którym wskazano jako zobowiązanego J. W.. Następnie organ ten skierował do zobowiązanego zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego doręczone zobowiązanemu w dniu 22 grudnia 2022 r.
Skarżący w piśmie z dnia 22 grudnia 2022 r. podniósł zarzut nieistnienia obowiązku w przedmiotowej sprawie. Wskazał, że na mocy postanowienia Sądu z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt [...] stał się rodziną zastępczą dla swojej małoletniej wnuczki. Ponadto stwierdził, że nie otrzymał wpłaty z MOPR’u, a prowadzone postępowanie egzekucyjne jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego.
Organ egzekucyjny zwrócił się w piśmie z dnia 7 lutego 2023 r. do wierzyciela – Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. o zajęcie stanowiska
w przedmiotowej sprawie.
Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie wskazał w dniu 15 lutego 2023 r., że zarzut skarżącego o nieistnieniu obowiązku jest niezasadny. Wyjaśnił, że decyzją
nr [...] z dnia 2.07.2021r. Prezydent Miasta S. przyznał skarżącemu jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny zastępczej spokrewnionej dziecka - D. G.. Świadczenie przyznano na zakup: tapczanu, biurka, regału, szafy ubraniowej, dywanu i zasłon na okno. W toku postępowania ustalono, że skarżący nie zakupił żadnej z rzeczy. Dlatego decyzją nr: [...] z dnia 19.07.2022r. Prezydent Miasta S. orzekł o zwrocie nienależnie pobranego, jednorazowego świadczenia pieniężnego na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny zastępczej dziecka w wysokości [...] zł wypłaconego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wysokości [...] zł. Opisana wyżej decyzja z dnia 19 lipca 2022 r.
o zwrocie nienależnego świadczenia pieniężnego została doręczona zobowiązanemu w dniu 8 sierpnia 2022 r. do jego rąk. Zobowiązany nie złożył od niej odwołania. Wierzyciel wskazał, że świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł zostało przekazane na rachunek bankowy zobowiązanego w lipcu 2021 r.
Na podstawie powyższej decyzji w dniu 25 października 2022 r. wystawiono tytuł wykonawczy nr [...] :
Prezydent Miasta S., mając na uwadze powyższe ustalenia, postanowieniem z dnia 21 lutego 2023r., oddalił zarzuty zobowiązanego w przedmiocie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] W uzasadnieniu postanowienia organ ten wskazał, że obowiązek określony w ww. tytule wykonawczym istnieje, nie wygasł z powodu wykonania i podlega egzekucji. Wypłata świadczenia nastąpiła w dniu 16.07.2021r. na rachunek bankowy zobowiązanego (poprzednie nazwisko [...]). Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w S. ustalono, że zobowiązany nie zakupił żadnej z rzeczy, na które przyznano i wypłacono ww. świadczenie (tj. tapczanu, biurka, regału, szafy, dywanu, zasłon).
Pismem z dnia 15 marca 2023r. zobowiązany złożył zażalenie na opisane wyżej postanowienie. W piśmie wskazał, że treść postanowienia jest dla niego niezrozumiała. Podkreślił, iż wobec braku pomocy rodzinie z dzieckiem, działanie organu jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia 12 maja 2023 r. SKO
w S. utrzymało w mocy opisane wyżej postanowienie organu I instancji.
Jako podstawę prawną postanowienia organ wskazał na przepisy art. 33 § 1, art. 33 § 2, art. 33 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej : "u.p.e.a."). Organ drugiej instancji, odnosząc się do wskazanego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku w sprawie (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) stwierdził na podstawie akt sprawy, że ustalono w sprawie, iż zobowiązany otrzymał w dniu 16 lipca 2021 r. świadczenie pieniężne na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny zastępczej dziecka oraz że zobowiązany nie zakupił żadnej rzeczy, na które przyznano i wypłacono świadczenie. Dalej wyjaśnił, że decyzją z dnia 19 lipca 2022 r. Prezydent Miasta S. orzekł o zwrocie nienależnie pobranego ww. świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, zobowiązany powinien wskazać dowody potwierdzające, iż obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał, albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, organ wskazał, że zobowiązany wnosząc zarzut na omawianej podstawie, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał.
Organ odwoławczy stwierdził, że zobowiązany obowiązkowi temu nie podołał. Nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdzałyby jego stanowisko, że obowiązek nie istnieje. Wskazując dalej, że decyzja Prezydenta Miasta S. nr: [...] z dnia 19.07.2022r., stanowiąca podstawę wydanego tytułu wykonawczego, została zobowiązanemu skutecznie doręczona i nie zostało wniesione od niej odwołanie, stwierdził, że w sprawie nie zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W skierowanej do sądu skardze na opisane wyżej postanowienie SKO
w S., skarżący zarzucił, że działanie organu jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W ocenie skarżącego, naruszono w sprawie "prawo i interes społeczny".
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania
w rozpatrywanej sprawie.
Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w
postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Kontroli sądu poddane zostało postanowienie SKO w S. w przedmiocie uznania za nieuzasadnionego zarzutu nieistnienia obowiązku, zgłoszonego
w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zwrot nienależnie pobranego świadczenia.
Wskazać należy, że doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanemu, czyli podmiotowi, który nie wykonał w terminie obowiązku o charakterze niepieniężnym lub o charakterze pieniężnym, otwiera siedmiodniowy termin do wniesienia przez niego zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9 i art. 33 § 1 u.p.e.a.). Podstawy wniesienia zarzutu są wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a., a zawarty w nim katalog przesłanek jest katalogiem zamkniętym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2218/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Przesłankami tymi są m.in. nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Zasadność zgłoszonego zarzutu powoduje umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Niedopuszczalność egzekucji, nieistnienie obowiązku oraz niewymagalność obowiązku stanowią także bezwzględną przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a.
Zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W przypadku zgłoszenia zarzutu opartego na treści art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. zobowiązany zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji. Z tytułu wykonawczego wynika bowiem domniemanie istnienia obowiązku. Z tej przyczyny zobowiązany w ramach tego zarzutu powinien wykazać, że obowiązek już nie istnieje (wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie obowiązku) lub że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku), albo że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny, albo też że egzekucja z innych powodów nie jest dopuszczalna.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela
w zakresie zgłoszonych zarzutów i tym w zakresie wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ egzekucyjny, zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie
w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela co do zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
W kontrolowanej przez sąd sprawie organ egzekucyjny - po zgłoszeniu zarzutu nieistnienia obowiązku – prawidłowo, tj. zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zwrócił się do wierzyciela (Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie) o zajęcie stanowiska. Wierzyciel stwierdził, że zarzut skarżącego jest niezasadny. Wyjaśnił, że obowiązek ujęty w tytule wykonawczym wynika z ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia
19 lipca 2022 r. nr [...]
W ocenie sądu zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta S. są poprawne. Właściwie dokonano ustaleń w zakresie istnienia obowiązku.
Sformułowane zaś przez skarżącego w skardze ogólnikowe zarzuty w postaci naruszenia prawa, interesu prawnego czy sprzeczności z zasadami współżycia społecznego są niezasadne. Skarżący nie wykazał, by obowiązek podlegający egzekucji nie istniał – natomiast organ egzekucyjny, w oparciu o ustalenia wierzyciela, wykazał, w sposób niebudzący wątpliwości, że obowiązek ten wynika z ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 19 lipca 2022 r. nr [...], której skarżący nie zaskarżył.
Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.