I SA/Sz 410/18

I SA/Sz 410/18 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2018-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /sprawozdawca/
Kazimierz Maczewski /przewodniczący/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 3252/18 - Wyrok NSA z 2022-09-23
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów rolnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją
z dnia 18 grudnia 2017 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu B. ARiMR z dnia 16 maja 2016 r. nr [...] uchylającą czynność materialno-techniczną i odmawiającą dokonania wpisu A. O., dalej "skarżący", do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zasadnicze ustalenia stanu faktycznego przedstawiają się następująco:
Skarżący w dniu 14 maja 2008 r. złożył wniosek o wpis do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Na podstawie tego wniosku, organ I instancji dokonał w dniu 15 maja 2008 r. wpisu skarżącego do ww. krajowego systemu ewidencji, nadając numer [...].
Organ I instancji wszczęciu z urzędu postępowanie administracyjnego
i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 7 października 2014 r. nr [...] uchylił czynność materialno-techniczną oraz odmówił dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy decyzją z dnia 30 marca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi, wyrokiem z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 665/15 uchylił zaskarżoną decyzję wraz
z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał,
że decyzja organu I instancji dotyczyła uchylenia czynności materialno-technicznej
i odmowy dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zaś w sentencji decyzji, organ odwoławczy dokonał jedynie uchylenia czynności materialno-technicznej w postaci wpisu skarżącego do rejestru. Rozbieżności w decyzjach obu organów doprowadziły do ich uchylenia przez Sąd.
Sąd ponadto zauważył, że w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że kierownik biura ARiMR odmawia w drodze decyzji administracyjnej wpisu podmiotu do rejestru, gdy został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny,
a w niniejszej sprawie taki numer został nadany [...]. Było
to ustalenie odmienne od dokonanego przez organ I instancji, który wiązał odmowę dokonania wpis z wcześniejszym wpisem do rejestru [...] Zdaniem Sądu, skoro organ odwoławczy akceptuje stan faktyczny zawarty w decyzji organu I instancji przez jej utrzymanie, a dokonuje odmiennych ustaleń to powinien wyjaśnić ich przyczynę.
Sąd uznał, że organ odwoławczy dopuścił się również naruszenia art. 15 K.p.a. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji ograniczył się do przedstawienia stanu faktycznego, wskazania stanowiska organu I instancji, przytoczenia przepisów
i orzeczeń sądów administracyjnych. Organ odwoławczy nie ustosunkował się
do zarzutów odwołania, nie przedstawił i nie uzasadnił swojego stanowiska w sprawie. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie dokonał też oceny stanowiska organu pierwszej instancji, bowiem jedynie wskazał na ustalenia tego organu.
Odnośnie do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów materialnych, Sąd uznał za przedwczesne wypowiadanie się na ten temat, poza kwestiami ogólnymi związanymi z prawidłowością przeprowadzenia przez organy postępowania.
Ponadto, Sąd wskazał, że organy winny podać brzmienie przepisów, na które się powołują i dokonać ich analizy na podstawie zebranego materiału dowodowego. Wskazał, że przedmiotem oceny organów jest stan faktyczny istniejący w chwili dokonywania wpisu, ustalony w oparciu o okoliczności ujawnione już po dokonaniu wpisu, z których to okoliczności wynika wadliwość dokonanej rejestracji producenta
i związanego z nią nadania numeru identyfikacyjnego.
Ustosunkowując się natomiast do podnoszonej przez organy kwestii doprowadzenia do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, Sąd wskazał, że powoływanie się na ten argument w postępowaniu dotyczącym wpisu
do ewidencji producentów rolnych nie było uzasadnione.
Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie uwzględnić ww. wskazania Sądu, dokonać analizy stanu faktycznego istniejącego na dzień dokonania wpisu skarżącej do rejestru, odnosząc do niego odpowiednie, obowiązujące w tym czasie przepisy prawa.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ I instancji decyzją z dnia 16 maja 2016 r.
nr [...] uchylił czynność materialno-techniczną
i odmówił dokonania wpisu do ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na treść przepisów obowiązujących w dniu wpisu do ewidencji producentów, wskazujących na przesłanki odmowy nadania numeru ewidencyjnego, podał definicję: "rolnika", "gospodarstwa". Następnie wskazał na ustalenia faktyczne sprawy i stwierdził, że strona nie przedstawiła dowodów wskazujących na to, że była posiadaczem gospodarstwa i spełniła definicję rolnika na dzień zarówno złożenia wniosku o wpis do ewidencji, jak i na dzień wydania zaświadczenia o wpisie do ewidencji producentów. Organ zwrócił uwagę, że jedyny dokument dotyczący posiadanych gruntów to umowa dzierżawy zawarta w dniu
1 marca 2012 r. pomiędzy [...] jako Wydzierżawiającym a skarżącym, jako dzierżawcą, na okres od 1 marca 2012 r. do 30 września 2022 r. Pozostałe dokumenty przedłożone w dniu 25 lipca 2014r. wskazują, że skarżący mógł rozpocząć prowadzenie działalności rolniczej najwcześniej z dniem 1 marca 2012 r.
Organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 5 sierpnia 2016 r.
nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji, powołując
w podstawie prawnej art. 13 ust. 1, art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2013 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. 2004, Nr 10, poz. 76 ze zm.), dalej "u.k.s.e.", w związku z art. 2 lit.a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustalające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. L 270 z 21.10.2003 r. str.1), dalej "rozporządzenie nr 1782/2003".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi wniesionej na decyzję organu odwoławczego, wyrokiem z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt
I SA/Sz 1065/16 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą oraz orzekł
o kosztach. W uzasadnieniu wyroku, powołując się na brzmienie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wskazał, że wiążący Sąd w niniejszej sprawie wyrok I SA/Sz 665/15 wydany został w dniu 3 września 2015 r., a zatem już po wejściu w życie w dniu 1 stycznia 2015 r. zmian, które uchyliły art. 13 u.k.s.e. oraz wprowadziły art. 2 ust. 2 z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2014 r. poz. 1872), dalej "ustawa zmieniająca. Tymczasem z wskazań Sądu wynika konieczność stosowania przepisów prawa materialnego, w tym art. 13 u.k.s.e., w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonywania wpisu skarżącego do ewidencji producentów.
Dalej Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie, jako podstawę swego rozstrzygnięcia organy podały art. 13 ust. 1 u.k.s.e. Według Sądu, kluczowe dla podjętego rozstrzygnięcia było ustalenie, czy na dzień wpisu skarżący spełniał cechy producenta. W ocenie Sądu, organ przyjął, że skarżący nie spełniał cech producenta,
w istocie nie przeprowadzając jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym zakresie. Ustalenia dokonane w sprawie zostały ustalone w oparciu o wezwanie skierowane do strony w pierwotnym postępowaniu w dniu 11 lipca 2014 r. Skarżący
od początku postępowania kwestionował to ustalenie. Natomiast Sąd w wyroku z dnia 3 września 2015 r. wyraźnie wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w kontekście zastosowania art. 13 u.k.s.e. tymczasem organ nie zrobił niczego w tym zakresie. Sąd dodał, że z przedłożonych dowodów przez skarżącego nie wynikało, że nie był producentem 14 maja 2008 r. Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny
i słuszny interes obywateli, czym naruszył art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a.
Organ I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia
16 października 2017 r. nr [...] uchylił czynność materialno-techniczną w postaci wpisu w dniu 15 maja 2008 r. skarżącego
do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności pod numerem identyfikacyjnym [...] a także odmówił dokonania wpisu do ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Podkreślił, że w postępowaniu przedmiotem ustalenia jest kwestia prawidłowości nadania numeru w ewidencji producentów w oparciu o przepisy u.k.s.e., obowiązujące
w dniu wpisu do ewidencji producentów. Następnie organ podał definicję "producenta rolnego", "rolnika", "działalności gospodarczej". Organ wskazał, że strona składając wyjaśnienia w związku z wystosowaniem do niej wezwaniem w trybie art. 50 § 1 K.p.a., nie przedstawiła dowodów wskazujących na to, iż była posiadaczem gospodarstwa
i spełniła definicję rolnika na dzień zarówno złożenia wniosku o wpis do ewidencji, jak
i na dzień wydania zaświadczenia o wpisie do ewidencji producentów. Jedyny dokument dotyczący posiadanych gruntów to umowa dzierżawy zawarta w dniu
1 marca 2012 r. pomiędzy [...] jako wydzierżawiającym a skarżącym, jako dzierżawcą na okres od 1 marca
2012 r. do 30 września 2022 r. Dodatkowy przekazany materiał dowodowy przez organ II instancji, włączony do postępowania postanowieniem z dnia
16 października 2017 r. obejmujący m.in. materiały zebrane w trakcie kontroli dotyczącej skarżącego, jako członka grupy producentów rolnych [...] również nie stwierdzał, aby strona była posiadaczem gospodarstwa rolnego na terenie Polski w dacie wpisu do ewidencji producentów, ale potwierdzał wcześniejsze ustalenia organów, których strona w żaden sposób nie podważyła.
W ocenie organu I instancji, z dokumentów przedstawianych przez stronę jednoznacznie wynikało, że skarżący wszedł w posiadanie gruntów dopiero
w roku 2012, a nie w dniu dokonania wpisu, tj. 15 maja 2008 r. Również ww. umowa
na wykonanie usług rolniczych obejmujących kompleksową uprawę roślin zawarta była w roku 2012 r. Pozostałe dokumenty finansowo-księgowe złożone przez skarżącego w dniu 25 lipca 2014 r. wskazują na to, że mógł on rozpocząć prowadzenie działalności rolniczej najwcześniej z dniem 1 marca 2012 r. Brak było innych dowodów świadczących o tym, iż skarżący był w posiadaniu nieruchomości rolnych i prowadził działalność rolniczą w roku 2008 r. Podsumowując organ I instancji stwierdził, że przeprowadził postępowanie zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroków WSA w Szczecinie sygn. akt I SA/Sz 665/15 z dnia 3 września 2015 r. oraz z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt. I SA/Sz 1065/16, ustalając na podstawie posiadanych dokumentów - stan faktyczny, jaki istniał w dniu dokonania wpisu do ewidencji producentów.
Ponadto, organ zauważył, że ze zgromadzonych dokumentów wynikało,
że skarżący zamieszkuje w [...]. Według organu, wniosek o wpis
do ewidencji producentów złożony w dniu 14 maja 2008 r., został złożony niezgodnie ze stanem faktycznym dotyczącym adresu zamieszkania. Podkreślił, że adres ten ([...], gmina K.) jest taki sam co adresy zamieszkania innych osób fizycznych i adresy siedzib szesnastu osób prawych, co dodatkowo, w ocenie organu, wskazywało na brak możliwości spełniania kryterium rolnika lub posiadania indywidualnego gospodarstwa rolnego przez stronę.
We wniesionym odwołaniu skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 16 § 1 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 u.k.s.e. oraz naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania.
Organ odwoławczy decyzją z dnia 18 grudnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, organ przytoczył regulację prawną zawartą w art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 ust. 1 u.k.s.e.
Odnosząc się do zarzutu art. 16 § 1 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, organ wskazał, że ustalając stan faktyczny na dzień złożenia wniosku przez stronę, jak i na dzień wpisu do ewidencji, co zostało potwierdzone wydaniem stosownego zaświadczenia, oparł się o przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie tego wpisu. Postępowanie w celu uchylenia czynności materialno-technicznej, polegającej na wpisaniu do ewidencji producentów na podstawie wniosku o wpis do ewidencji producentów i tym samym ustalenia czy zostały spełnione ustawowe przesłanki wpisu do ewidencji producentów zostało wszczęte w dniu obowiązywania tekstu jednolitego ustawy z 2012 roku. Dodatkowo podniósł, że WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 18 stycznia 2017 r. wskazał, że w zakresie stosowania przepisów prawa organy muszą dokonać analizy stanu faktycznego istniejącego na dzień dokonania wpisu skarżącego do rejestru, odnosząc do niego odpowiednie, obowiązujące w tym czasie przepisy prawa.
Po przytoczeniu odpowiednich aktów prawa unijnego, organ wskazał, że wynika z nich jednoznacznie, że nałożony na państwa członkowskie obowiązek utworzenia systemu zarządzania i kontroli ma na celu zwiększenie skuteczności i kontroli wsparcia wspólnotowego. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji w swojej decyzji oparł się w całości o stan faktyczny ustalony w trakcie postępowania administracyjnego,
na podstawie dokumentów przedłożonych przez stronę w wykonaniu wezwania
do złożenia wyjaśnień w trybie art. 50 § K.p.a. w zakresie przedstawienia wyjaśnień
i dokumentów potwierdzających, iż na dzień złożenia wniosku o wpis do ewidencji producentów, tj. 14 maja 2008 r. oraz w okresie późniejszym, spełniał warunki określone w u.k.s.e.
Dodatkowo, w wykonaniu dyspozycji zawartej w wyroku Sądu, organ I instancji włączył do materiału dowodowego dokumentację fotograficzną stanowiącą załącznik
do raportów z kontroli na miejscu przeprowadzonych w latach 2015 - 2016 dla [...] oraz członków [...] obejmującą m.in. materiał dowodowy dotyczący prowadzonej przez stronę działalności rolniczej. Organ odwoławczy dodał, że materiał dowodowy obejmował dokumenty wskazujące datę w jakiej strona objęła w posiadanie grunty oraz sposób użytkowania tych gruntów. Po przedstawieniu celu, dla którego została przeprowadzona kontrola na miejscu, dokonana w siedzibie członków [...] (w tym również strony), organ stwierdził, że ustalenia dokonane w jej trakcie mają bezpośrednie przełożenie na przedmiotowe postępowanie.
Organ odwoławczy dokonał analizy definicji producenta rolnego w oparciu o regulacje zawarte w u.k.s.e., obowiązującej na dzień orzekania jak i przepisy obowiązujące w dniu wydania zaświadczenia o nadaniu numeru ewidencyjnego,
czyli 15 maja 2008 r. Organ odwoławczy podał, że na dzień złożenia wniosku skarżący nie spełnił definicję producenta rolnego rozumianego jako posiadacza gospodarstwa rolnego lub rolnika w rozumieniu art. 2 lit.a rozporządzenia nr 1782/2003,
lub posiadacza zwierzęcia. Podmiot ten nie był posiadaczem zwierzęcia, natomiast składając wyjaśnienia w związku z wystosowanym do strony wezwaniem w trybie
art. 50 § 1 K.p.a. z dnia 11 lipca 2014 r. nie przedstawił dowodów wskazujących na to, iż był posiadaczem gospodarstwa i spełniał definicję rolnika na dzień zarówno złożenia wniosku o wpis do ewidencji, jak i na dzień wydania zaświadczenia o wpisie
do ewidencji producentów. Jedyne dokumenty dotyczyły umowy o gospodarowaniu gruntem rolnym zawartej pomiędzy skarżącym a [...] (na kompleksową uprawę roślin na działce rolnej), faktury, protokół przekazania produktu ekologicznego, dokumenty rozchodu wewnętrznego z magazynu, dokumenty przyjęcia do magazynu materiałów (szczegółowo opisane w decyzji) nie potwierdzające spełniania ww. definicji w roku 2008.
Organ odwoławczy dodał, że skarżący w dniu 15 maja 2008 r. złożył wniosek o przyznanie płatności na stosownych działkach, deklarując łącznie powierzchnię [...] ha, po czym w dniu 29 sierpnia 2008 r. wycofał ww. wniosek. W tym samym roku działki te we wniosku zadeklarowała [...].o. Umowa dzierżawy ww. działek między skarżącym a [...].o. została zawarta dopiero w dniu 1 marca 2012 r. na okres od 1 marca 2012 r. do 30 września
2022 r. (organ błędnie wskazał 30 września 2021) r. Skarżącego z [...]. łączyła umowa o gospodarowaniu gruntem rolnym obowiązująca od 1 marca 2012 r. do 30 września 2022 r. (organ błędnie wskazał 2 stycznia 2011 r. do 31 sierpnia 2021 r.), w której skarżący zlecił ww. spółce wykonywanie usług rolniczych, obejmujących kompleksową uprawę roślin na działkach, będących przedmiotem ww. umowy dzierżawy. Organ odwoławczy podał, że skarżący przedstawił też faktury, dokumenty przyjęć materiałów do magazynu, dokumenty rozchodu wewnętrznego, protokół z przekazania produktu ekologicznego wystawione w 2012 r.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów ani wniosków dowodowych na poparcie swojego twierdzenia, iż spełniał ww. definicję producenta rolnego na dzień złożenia wniosku.
Organ odwoławczy podał, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji popełnił błędy dotyczące przywołanych numerów i dat decyzji, które stanowią oczywiste omyłki pisarskie i nie miały wpływu rozpoznanie sprawy.
Skarżący w skardze wniesionej do Sądu zarzucił organowi:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- art. 13 ust. 1 u.k.s.e., przez jego niewłaściwe zastosowanie w postaci uchylenia czynności materialno-technicznej i odmowy dokonania wpisu
do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w sytuacji, gdy przepis ten został uchylony ustawą zmieniającą, która weszła w życie 1 stycznia 2015 r.;
- art. 16 § 1 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, przez zastosowanie niewłaściwego trybu do ewentualnego uchylenia przedmiotowego aktu i w konsekwencji naruszenie poszanowania zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej o wpisie skarżącego
do ewidencji producentów z dnia 15 maja 2008 r.;
2) naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ
na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz naruszenia zasady prawdy obiektywnej skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na uznaniu, że skarżący w dniu dokonania wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych i ewidencji wniosków o przyznanie płatności, tj. 15 maja 2008 r., nie posiadał gruntów rolnych i tym samym nie spełnił przesłanki posiadania gospodarstwa rolnego bądź bycia rolnikiem, w sytuacji gdy skarżący był w posiadaniu gruntów rolnych, posiadał gospodarstwo rolne i był rolnikiem,
co w konsekwencji oznacza, iż spełnił przesłankę bycia producentem rolnym.
Wobec powyższego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W dniu 25 lipca do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego zawierające jego stanowisko w sprawie.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zauważyć należy, że działania organów podejmowane
w tej sprawie były już przedmiotem oceny sądowej w sprawach o sygn. akt I SA/Sz 665/15 i I SA/Sz 1065/16.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami co do dalszego postępowania, determinuje działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez Sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt
I FSK 985/16 (LEX nr 2493461) związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego
w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.
Tym samym kontrola legalności zaskarżonej decyzji wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a. dokonywana obecnie przez Sąd sprowadza się w głównej mierze do oceny, czy organ podporządkował się ocenie prawnej wyrażonej w powołanych wyrokach. Według Sądu, organy obu instancji przeprowadziły postępowanie zgodnie ze wskazaniami zawartymi w ww. wyrokach.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy kontroli wpisu skarżącego do ewidencji, nadania
i późniejszego uchylenia nadanego stronie numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Zatem w sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.k.s.e w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania wpisu.
W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył w dniu 14 maja 2008 r. wniosek
o wpis do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności i uzyskał stosowny wpis do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, otrzymując numer [...]. W dniu 29 sierpnia 2014 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w celu uchylenia czynności materialno-technicznej.
Zgodnie zatem z obowiązującym w dniu dokonania wpisu art. 1 u.k.s.e., ustawa
ta określiła zasady tworzenia i prowadzenia, zakres oraz przeznaczenie krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. System ten tworzy i prowadzi ARiMR (art. 2). Według art. 4 pkt 1 u.k.s.e., system składa się, m.in. z ewidencji producentów. Natomiast art. 7 u.k.s.e. określa co zawiera ewidencja producentów.
Stosownie do art. 11 ust. 1 u.k.s.e., producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do kierownika biura powiatowego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy. Wniosek o wpis do ewidencji producentów zawiera dane, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 3-6 (art. 11 ust. 2 u.k.s.e). Wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się nie później niż na 21 dni przed dniem złożenia pierwszego wniosku o przyznanie płatności (art. 11 ust. 3 u.k.se.). Na podstawie art. 12 ust. 1 u.k.s.e., jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.s.e., kierownik biura powiatowego ARiMR odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12. Kierownik biura powiatowego Agencji wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, o którym mowa w art. 12 (art. 13 ust. 2 u.k.s.e). Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 2, jest wydawane niezwłocznie po dokonaniu wpisu do ewidencji producentów, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia wpłynięcia wniosku o wpis do ewidencji producentów (art. 13 ust. 3 u.k.s.e).
Z powyższych regulacji wynikało, że numer identyfikacyjny jest nadawany jednocześnie (a więc w tej samej chwili) co wpis do ewidencji producentów. Zarówno wpis do ewidencji producentów jak i związane z tym nadanie numeru identyfikacyjnego jest czynnością materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej. Tego rodzaju czynność jest prawnie regulowaną formą działania administracji w rozumieniu
art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ustawodawca przewiduje załatwienie spraw administracyjnych
w formie czynności materialno-technicznej w przypadku, gdy należy zastosować prawo materialne bez rozstrzygania sporu co do jego treści lub ze względu na to, że nie trzeba dokonywać ustalenia obowiązującego prawa w drodze jego wykładni.
Brak regulacji możliwości wykreślenia z ewidencji producentów, ani pozbawienia numeru identyfikacyjnego w przepisach u.k.s.e. w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania wpisu nie oznaczał dowolności co do trybu i formy rozstrzygnięcia tej kwestii przez organ. Wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego jest wprawdzie czynnością materialno-techniczną, ale czynnością z zakresu administracji publicznej dokonywaną zgodnie z wnioskiem strony i bez zastrzeżeń innych zainteresowanych, zatem eliminacja tej czynności z obrotu prawnego powinna następować w formie, umożliwiającej stronie obronę jej interesów. W razie ujawnienia okoliczności, które wskazują, że rejestracja producenta i związane z nią nadanie numeru identyfikacyjnego zostały dokonane pomimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, a brak ten wystąpił już w momencie dokonania wpisu, konieczne staje się wyeliminowanie tej wadliwej czynności, poprzez jej uchylenie w drodze decyzji przy zastosowaniu - na zasadzie analogii - art. 13 ust. 1 u.k.s.e., przewidującego odmowę dokonania wpisu do ewidencji producentów w formie decyzji. W żadnym razie powyższe nie może nastąpić w drodze "anulowania" nadanego numeru identyfikacyjnego, które nie jest prawnie przewidzianą formą rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Ponadto - jak wynika z literatury przedmiotu - jeżeli istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, należy przyjąć, że sprawa powinna być załatwiona w drodze decyzji administracyjnej - stosownie do art. 104 K.p.a. Koniecznym jednak warunkiem przyjęcia takiego domniemania jest ustalenie, że istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej właściwy jest do jej załatwienia (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 2, Zakamycze 2005, s. 611). Taka potrzebę zauważył także w wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt P 40/12 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1537) Trybunał Konstytucyjny, badając konstytucyjność art. 12 ust. 4 u.k.s.e.
Na marginesie wskazać należy, że ta niegdyś sporna kwestia - w obecnym stanie prawnym - utraciła na znaczeniu. Ustawodawca zmieniając u.k.s.e. w wykonaniu ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie tylko nadał nowe brzmienie art. 12 u.k.s.e. ale i uchylił art. 13 u.k.s.e. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym wpisy dokonywane są w drodze decyzji na podstawie art. 11 ust. 1 u.k.s.e, a zatem odmową gdy podmiot ubiegający się o wpis wymaganych przesłanek nie spełnia. Przepis ten jest zatem podstawą wpisu i odmowy wpisu wnioskodawcy. Mając na uwadze treść zmian u.k.s.e. w tym uchylenie art. 13, wprowadzonych w wykonaniu ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego zauważyć należy, że o ile Trybunał orzekł o niekonstytucyjności art. 12 ust. 4 u.k.s.e. tylko w odniesieniu do sytuacji, gdy między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne o tyle, w przedmiocie art. 13 ust. 1 u.k.s.e Trybunał Konstytucyjny nie wypowiadał się. Pomimo zatem uchylenia przez ustawodawcę art. 13 u.k.s.e. podstawa materialnoprawna orzekania przez organy w niniejszej sprawie istniała – podstawą bowiem odmowy dokonania wpisu był brak spełnienia przesłanki posiadania gospodarstwa a ta odmowa mieści się w aktualnym art. 11 ust. 1 u.k.s.e. Powołanie w podstawie sentencji decyzji art. 13 u.k.s.e. w brzmieniu z daty złożenia wniosku nie może zatem być oceniane pod kątem, orzekania bez podstawy prawnej.
W świetle tego co wyżej powiedziano, chybiony jest zarzut skargi
co do naruszenia trwałości decyzji czyli czynności materialno-technicznej. Zauważyć należy, że dokonanie wpisu do ewidencji nie skutkuje tym, że wpis automatycznie przekształca się w decyzję administracyjną. Brak było podstawy do uznania, że uchylenie wpisu do ewidencji powinno nastąpić w trybie nadzwyczajnym przewidzianym do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji.
Sąd podzielił stanowisko zawarte w wyroku z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt
I SA/Sz 665/15, iż o wpisie do ewidencji producentów decyduje stan faktyczny na dzień złożenia wniosku, którym to poglądem Sąd jest związany ponownie rozpoznając sprawę. Wszelkie przekształcenia własnościowe czy też w stanie posiadania w toku postępowania i na jego użytek nie mogą wpływać na status producenta sprecyzowany
i wykazany według stanu na dzień złożenia wniosku.
Nie budzi wątpliwości, że wpisowi do ewidencji podlega producent rolny
(art. 11 u.k.s.e.), a skoro wniosek skarżącego złożony został w 2008 r., to zgodnie
z wymogami materialnoprawnymi, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 3 u.k.s.e., producent rolny powinien być definiowany być jako osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit.a rozporządzenia nr 1782/2003,
lub posiadaczem zwierzęcia. Przepisy te odsyłają do przepisów prawa wspólnotowego odnośnie terminów użytych w przepisach ustawy, a mianowicie:
- "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną, lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty oraz które prowadzą działalność rolniczą - art. 2 lit. a rozporządzenia
nr 1782/2003;
- "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego
- art. 2 lit. b rozporządzenia nr 1782/2003.
Sąd uznał, że organy zasadnie zastosował art. 13 u.k.s.e, powołując się na przepisy w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania tego wpisu, stosując się tym samym do zaleceń Sądu zawartych w ww. wyrokach. W związku z powyższym za nieuprawnione należy uznać żądanie skarżącego zastosowania przez organ przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji.
Natomiast stosownie do postanowień art. 13 ust. 1 u.k.s.e. organ podjął rozstrzygnięcie co uchylenia czynności materialno-technicznej i jednocześnie odmowy dokonania wpisu w formie decyzji. Dodać należy, że ukształtowana jest linia orzecznicza, zgodnie z którą wykreślenia wpisu z rejestru należy dokonać w drodze decyzji. Przykładowo wskazać należy wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 665/13, czy też wyrok NSA z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 1737/14, który co prawda odnosi się do podatku od towarów i usług. Jednakże istota w postaci uchylenia czynności materialno-technicznej wpisu do ewidencji jest tożsama. NSA podał, że błędnie zarejestrowanego jako podatnika podatku od towarów i usług podmiotu, który nie spełnia warunków przewidzianych w art. 15 ustawy o podatku od towarów i usług skutkuje wydaniem decyzji o wykreśleniu takiego podatnika z rejestru na podstawie art. 96 ust. 9 tej ustawy z uwagi na ochronę praw słusznie nabytych.
Sąd podzielił ustalenia stanu faktycznego sprawy poczynione na podstawie dokumentów przedstawionych przez skarżącego na wezwanie organu, a także
na podstawie włączonego do akt sprawy materiału dowodowego, tj. dokumentacji fotograficznej stanowiącej załącznik do raportów z kontroli na miejscu przeprowadzonych w latach 2015 - 2016 dla Grupy oraz członków Grupy [...] Materiał ten dotyczył prowadzonej przez skarżącego działalności rolniczej, co w powiązaniu z innymi zgromadzonymi dowodami wskazywało na fakt, że skarżący rozpoczął działalność rolniczą na terenie Polski najwcześniej w roku 2012, a nie w 2008 r., kiedy to został wpisany do ewidencji producentów. Podkreślić należy, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie spełniania kryterium wpisu w dniu jego dokonania.
Sąd nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że dokumentacja z lat 2015- 2016 nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro wpisu dokonano w 2008 r. W ocenie Sądu, organy wykonując zalecenie Sądu z wyroku o sygn. akt I SA/Sz 1065/15 przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i wykazały, że w dokumentacji znajdującej się w dyspozycji organów brak jest dokumentów świadczących o spełnieniu definicji producenta rolnego przez skarżącego na dzień wpisu.
Zauważyć należy, że na organie administracyjnym nie ciąży nieograniczony obowiązek zbierania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z uwagi na okoliczność, że zazwyczaj to strona dysponuje stosownymi dokumentami, na podstawie których organ mógłby ustalić stan sprawy zgodny z rzeczywistością, to właśnie strona powinna w czynny sposób uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym przez przedkładanie odpowiednich dokumentów, czy składanie wyjaśnień. Nie można bowiem w przypadku bierności strony, całego ciężaru dowodzenia faktów mających znaczenie w sprawie przerzucać na organy administracji. Zaznaczyć należy, że większej części postępowania administracyjnego skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i miał możliwość składania wszelkich stosownych dowodów, które mogły się przyczynić do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
Oparcie zatem rozstrzygnięcia o dokumenty przedłożone przez skarżącego
na wezwanie organu w roku 2014, nie może prowadzić do skuteczności zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego czy dowolną ocenę materiału dowodowego.
Sąd nie podzielił zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania. Zdaniem Sądu, organy zebrały w prawidłowy sposób materiał dowodowy, dokonały jego oceny i wywiodły z niego logiczne wnioski. Powzięte przez organy decyzje zawierały wskazanie stosownych przepisów i uzasadnienie ich stosowania w sprawie.
Orzeczenia sądów administracyjnych zawarte w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na www. orzeczenia.nsa.gov.pl.
Uznając zatem, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.