I SA/SZ 405/24

I SA/Sz 405/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust.1 pkt.1, art.16 ust.1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 maja 2024 r. nr OI.OP.0143.15.2024.SR w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 maja 2024 r. nr OI.OP.0143.15.2024.SR Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. (dalej też "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w C. (dalej też "organ I instancji") z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt D/P.0143.12.2024.MG w przedmiocie odmowy G. K. (dalej też "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący") udostępnienia żądanej informacji publicznej w postaci cyt.: "ilu osadzonych w tutejszym ZK ma status osoby chronionej na dzień dzisiejszy oraz za jakie przestępstwa oni odbywają karne że posiadają oni taki status, że muszą być te osoby chronione przez tutejszą Służbę Więzienna" (pisownia oryginalna).
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 29 stycznia 2024 r. skarżący złożył do Dyrektora Zakładu Karnego w C. , wniosek o udostępnienie informacji publicznej wyszczególnionej enumeratywnie w postaci 10 zapytań, wśród których pod poz. nr 10 zawarł także zapytanie: "ilu osadzonych w tutejszym ZK ma status osoby chronionej na dzień dzisiejszy oraz za jakie przestępstwa oni odbywają karne że posiadają oni taki status, że muszą być te osoby chronione przez tutejszą Służbę Więzienna" (pisownia oryginalna).
Pismem z dnia 23 lutego 2024 r. organ I instancji wezwał wnioskodawcę do wykazania w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, że za udostępnieniem wnioskowanej w pkt. 10 informacji, przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny. Organ I instancji uznał bowiem, iż wnioskowane informacje w zakresie pkt. 10, zważywszy na ich specyfikę i zakres, a co za tym idzie konieczność zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności kosztem realizacji innych zadań służbowych i bieżącej obsługi jednostki, stanowią informację publiczną o charakterze przetworzonym. Jednocześnie w powyższym piśmie oraz piśmie z dnia 1 marca 2024 r., organ I instancji ustosunkował się do pozostałych zapytań wnioskodawcy, udzielając wnioskowanych informacji w sprawie 8 zapytań i wskazując obowiązujące przepisy.
Decyzją z dnia 10 kwietnia 2024 r. organ I instancji odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej ze względu na brak wykazania przez wnioskodawcę szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w jej pozyskaniu. Wnioskodawca, pomimo wezwania pozostał bowiem bierny i nie wykazał w żaden sposób występowania szczególnie uzasadnionego interesu publicznego.
Od powyższej decyzji wnioskodawca wniósł odwołanie.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W ocenie organu odwoławczego, słusznie organ I instancji odmówił wnioskodawcy dostępu do informacji publicznej wobec poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń.
Organ odwoławczy wskazał, że twórcy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zw. dalej: "u.d.i.p.") założyli, że tryb udostępniania informacji publicznych nie może prowadzić do zobowiązania organów administracji do wykonywania dla każdego, w każdej sytuacji, dużych analiz i opracowywania odpowiedzi, angażowania się w czasochłonne i kosztowne działania na żądanie wnioskodawców, bez względu na fakt, jaki jest cel wnioskodawcy. Biorąc zatem pod uwagę treść przepisów u.d.i.p., a także niewykazanie przez wnioskodawcę w dostateczny sposób występowania interesu publicznego, po stronie organu brak jest obowiązku udostępnienia żądanych przez wnioskodawcę informacji.
Odnosząc się do meritum sprawy, organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia m.in. do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Na gruncie ustawy nie zdefiniowano jednak pojęcia informacji przetworzonej. W orzecznictwie przyjęło się natomiast, że przez informację przetworzoną należy rozumieć jakościowo nową informację, która nie istnieje w przyjętej treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego podmiotu. Przetworzenie informacji wymaga zazwyczaj dokonania stosownych działań analitycznych, zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji na podstawie różnych kryteriów wynikających z treści wniosku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt IOSK 3097/12).
Organ odwoławczy wskazał, że stworzenie informacji przetworzonej wiąże się z czynnościami, które wykraczają poza zwykłą działalność podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia. Dlatego nawet zbiór informacji prostych może być uznany za informację przetworzoną w sytuacji, gdy ich udostępnienie wiąże się m.in. z koniecznością odnalezienia, przeanalizowania, wyboru, co wpłynie niewątpliwie na bieżące wykonywanie ustawowych zadań przez organ zobowiązany do udostępnienia. Jeśli utworzenie zbioru informacji prostych wymagałoby takiego nakładu środków i zaangażowania sił podmiotu zobowiązanego, że negatywnie wpływałoby na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego, a w szczególności, gdy wymaga to analizowania całego zasobu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych żądanych przez wnioskodawcę, bądź wymaga odnalezienia i posegregowania wielu informacji prostych, to jest to informacja przetworzona. Organ odwołał się przy tym do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11.
W ocenie organu odwoławczego, nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca domagał się udzielenia informacji przetworzonej, udostępnienie której uzależnione jest od wykazania przez wnioskodawcę, że ich uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Organ odwoławczy stwierdził, że przymiot informacji przetworzonej w analizowanej sprawie wynikał z okoliczności, że żądana przez wnioskodawcę informacja byłaby przygotowana specjalnie dla niego, a także zważywszy na jej zakres dotyczący całego roku, co bezspornie wiązałoby się z bardzo istotnym obciążeniem i nakładem pracy. Realizacja wniosku, zatem, zważywszy chociażby na specyficzny zakres żądanych informacji, miałaby istotny wpływ na bieżącą działalność dysponenta informacji publicznej, ponieważ celem przygotowania informacji zgodnie z żądaniami wnioskodawcy, oddelegowani specjalnie funkcjonariusze nie wykonywaliby innych wynikających z indywidualnych zakresów obowiązków przydzielonych im zadań, a co za tym idzie, aby zapewnić normalny tok służby należałoby oddelegować do realizacji tych zadań na niezbędny okres innych funkcjonariuszy lub pracowników.
Zdaniem organu odwoławczego, powyższe przemawia za słusznością zakwalifikowania informacji jako przetworzonej.
Następnie organ odwoławczy odniósł się do stanowiska judykatury w kwestii, kiedy istnieje interes publiczny w uzyskaniu określonych informacji. Wskazał, że podstawowym elementem pozwalającym na właściwe uzasadnienie szczególnego interesu publicznego jest wykazanie, że działanie organów i innych podmiotów realizujących zadania publiczne wywołało lub będzie wywoływało skutki dla potencjalnie dużego kręgu adresatów. Wnioskodawca musi wykazać, że informacje, które zamierza uzyskać, nie dotyczą wyłącznie jego interesu, jak również nakreślić okoliczności i fakty, które zostaną uznane za wystarczające dla przyjęcia, że działa on w interesie publicznym, a sprawa, o której chce zostać poinformowany, ma szczególne znaczenie.
Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego do jej otrzymania.
W zgodnej ocenie obu organów, uzyskanie przez wnioskodawcę żądanych danych nie służyłoby szeroko pojętemu interesowi publicznemu, który odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych organów publicznych, w tym Służby Więziennej, jako pewnej całości. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu.
Organ odwoławczy wskazał, że co prawda z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wyprowadza się tezę, iż ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym spoczywa na organie administracji, to jednak nie oznacza to, że strona, zwłaszcza żądająca przetworzonej informacji publicznej, może pozostać bierna w zakresie wskazania podstaw faktycznych, które pozwoliłyby na wykazanie istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem przetworzonej informacji publicznej. Przeciwnie, uznać należy, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy, jej rolą jest przynajmniej podjęcie próby wykazania lub co najmniej wskazania okoliczności umożliwiających adresatowi wniosku dokonanie oceny, czy istnieje szczególnie istotny interes publiczny przemawiający za udostępnieniem przetworzonej informacji publicznej.
Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie wnioskodawcy ma jedynie charakter polemiki ze stanowiskiem organu kwalifikującym żądaną informację jako przetworzoną. Wnioskodawca w toku postępowania, pomimo wezwania nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które biorąc pod uwagę dokonaną wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., pozwoliłyby organowi na stwierdzenie istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem przetworzonej informacji publicznej. Brak wskazania przez wnioskodawcę, w czym upatruje on szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji publicznej, istotnie ograniczył możliwość poczynienia przez podmiot zobowiązany stosownych ustaleń i w konsekwencji uwzględnienie wniosku.
Odwołując się do orzecznictwa sądowego organ odwoławczy wskazał, że bezspornie wykazanie interesu publicznego jest niezbędne dla uzyskania informacji przetworzonej wiążącej się z koniecznością przeprowadzenia szeregu czynności na podstawie prowadzonej dokumentacji. W sprawie nie został wykazany jakikolwiek interes publiczny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący wskazał, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją z dnia 22 maja 2024 r., a informacje o które wnioskuje, nie stanowią formy przetworzonej. Zdaniem skarżącego, organ celowo uchyla się od udostępnienia mu informacji publicznej co narusza konstytucyjne prawa skarżącego oraz u.d.i.p.
W ocenie skarżącego, organ odwoławczy nie udowodnił, że mamy tu do czynienia z informacją publiczną przetworzoną dlatego skarżący wniósł o: stwierdzenie przez sąd że w ww. sprawie nastąpiła bezczynność oraz zobowiązanie organu do udostępnienia wnioskowanych informacji publicznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację wyrażoną w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zw. dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Co istotne, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (które to zastrzeżenie nie znajduje w badanej sprawie zastosowania).
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów w tym zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.) w art. 61 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).
Następnie w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W realiach analizowanej sprawy spór między stronami skoncentrował się na zagadnieniu, czy informacja mająca za przedmiot cyt.: "ilu osadzonych w tutejszym ZK ma status osoby chronionej na dzień dzisiejszy oraz za jakie przestępstwa oni odbywają karne że posiadają oni taki status, że muszą być te osoby chronione przez tutejszą Służbę Więzienna" (pisownia oryginalna) - stanowi informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Skarżący uważa, że nie mamy do czynienia informacją publiczną przetworzoną, a organ celowo uchyla się od udzielenia informacji publicznej.
Z kolei zdaniem organów, omawiany wniosek ma za przedmiot przetworzoną informację publiczną, bowiem jego uwzględnienie wymaga zebrania, analizy i przygotowania, a więc przetworzenia dokumentacji sporządzanej przez organ I instancji w związku z funkcjonowaniem Zakładu Karnego. Wskazano, że przygotowanie żądanej informacji ze względu na jej ilość, wymaga przeanalizowania dokumentacji źródłowej i zaangażowania personelu jednostki w dodatkowe czynności, co mogłoby z kolei skutkować problemami kadrowymi oraz problemami z obsługą bieżącą jednostki i napływających do niej dokumentów.
Sąd w składzie orzekającym jest zdania, że w tak zarysowanym sporze zgodne z prawem jest stanowisko organów.
Pojęcie informacji publicznej przetworzonej nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Wobec tego w pierwszej kolejności, kierując się dyrektywą wykładni językowej, trzeba zwrócić uwagę na językowe znaczenie pojęcia "przetworzenie".
Według "Wielkiego słownika języka polskiego" pod redakcją S. Dubisza (Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. 2018) "przetworzenie" należy rozumieć między innymi jako: - przerabianie, zmienianie czegoś; - nadawanie czemuś innego kształtu, wyglądu, postaci; - analizowanie, opracowywanie zebranych danych, informacji.
Zatem językowe znaczenie pojęcia "przetworzenie" prowadzi do stwierdzenia, że informacja publiczna przetworzona w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje. Powstaje dopiero w odpowiedzi na indywidualne oczekiwania wnioskodawcy jako wynik analizy i odpowiedniego opracowania informacji i dokumentów gromadzonych w związku z wykonywaniem przez organy podstawowych zadań. Przetworzoną informację publiczną można poznać po tym, że nie wystarczy samo odczytanie przez organy zbiorów informacji i dokumentów gromadzonych w ramach realizowania zadań, do jakich zostały one przez ustawodawcę powołane, ale jej udzielenie wymaga od organów dodatkowego nakładu pracy, sił i środków w celu analizy i opracowania wielu posiadanych informacji prostych i wyprowadzenia z nich nowych informacji ściśle według kryteriów oczekiwanych przez wnioskodawcę.
W orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjmuje się, że informacja publiczna przetworzona nie jest przez organy gromadzona z urzędu bezpośrednio w związku z przedmiotem ich działalności, ale polega ona na przygotowaniu określonych dokumentów, na analizie, zestawieniu i opracowaniu określonych danych wyłącznie w związku z rozpatrywanym wnioskiem, na indywidualne życzenie wnioskodawcy, niezależnie od obowiązku realizowania przez organy ich podstawowych zadań, kompetencji (por. przykładowo wyroki NSA w sprawach sygn.: I OSK 89/13, I OSK 1347/05, I OSK 2149/12, I OSK 747/14, I OSK 953/13, I OSK 866/13, I OSK 865/13, I OSK 1737/12, I OSK 2658/14, I OSK 33/15).
Także suma informacji prostych, przy znaczącej skali niezbędnych nakładów, czasochłonności, zaangażowania organizacyjnego do ich zebrania, zestawienia i usystematyzowania, będzie przybierała postać informacji przetworzonej (por. przykładowo wyroki NSA sygn. I OSK 863/14, I OSK 1645/14, I OSK 977/11).
Kluczowe znaczenie ma przy tym zakres wniosku o udzielenie informacji publicznej, a w konsekwencji ilość dokumentów wymagających analizy i skala anonimizacji wszystkich danych prawnie chronionych (por. dla przykładu wyroki NSA sygn. I OSK 140/14, l OSK 1477/12, I OSK 792/11, I OSK 426/11, I OSK 1347/05).
Wnioskodawca, który domaga się udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., ma obowiązek wykazać, że jego inicjatywa jest szczególnie istotna dla interesu publicznego.
Przechodząc do realiów analizowanej sprawy, sąd podziela stanowisko organów, według których rozpatrywany wniosek strony niewątpliwie ma za przedmiot informację publiczną przetworzoną.
Zebranie, zestawienie, analiza i zanonimizowanie danych mających doprowadzić do zgromadzenia wszelkich informacji mogących odpowiedzieć na pytanie: "ilu osadzonych w tutejszym ZK ma status osoby chronionej na dzień dzisiejszy oraz za jakie przestępstwa oni odbywają karne że posiadają oni taki status, że muszą być te osoby chronione przez tutejszą Służbę Więzienna" ("pisownia oryginalna") w sposób niewątpliwy wymaga od organu I instancji dodatkowego nakładu pracy niezależnie od wykonywania obowiązków, wynikających z bieżącego funkcjonowania Zakładu Karnego.
W tym stanie rzeczy organ I instancji, chcąc uwzględnić wniosek strony, musiałby istotnie odejść od bieżącej realizacji zadań ustawowo przypisanych zakładom karnym na rzecz dodatkowego zaangażowania pracowników w celu zastosowania u.d.i.p. i dokonania zestawień, analiz, opracowań tylko na potrzeby skarżącego. Trzeba zaznaczyć, że z istoty rzeczy czynności pracowników zakładu karnego mają służyć przede wszystkim jego prawidłowemu funkcjonowaniu w ramach szeroko pojętej służby więziennej. Jeśli natomiast skarżący oczekuje informacji w indywidualnej postaci, w jakiej z urzędu nie są one gromadzone przez służbę więzienną, ale co do zasady można je uzyskać w rezultacie zestawień, analiz, opracowań, a więc dodatkowego nakładu pracy służby więziennej, wówczas mamy do czynienia z przetworzoną informacją publiczną, służącą indywidualnym oczekiwaniom skarżącego.
W konsekwencji na skarżącym spoczywał ustawowy obowiązek wykazania organowi I instancji, że uzyskanie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Tymczasem skarżący w ogóle nie odpowiedział na wezwanie organu I instancji w tej kwestii. Jednocześnie organ I instancji w wezwaniu kierowanym do strony wyjaśnił, że brak wykazania w terminie szczególnie istotnego interesu publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. będzie skutkował koniecznością wydania decyzji odmawiającej dostępu do informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Niezależnie od powyższego, Sąd nie może rozpoznawać badanej sprawy bez uwzględnienia szeregu dalszych okoliczności, wskazywanych m.in. przez organ w odpowiedzi na skargę, a także znanych Sądowi z urzędu w związku rozpoznawaniem innych skarg strony związanych z żądaniem udostępnienia informacji publicznej od ZK C. , tj. liczby, obszerności i charakteru składanych przez stronę wniosków o udostępnienie informacji publicznej do Zakładu Karnego w C. .
Jak wynika bowiem z odpowiedzi na skargę, a czemu strona nie zaprzeczyła, skarżący od lat jest autorem wielu wniosków o udostępnienie informacji publicznej kierowanych do jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Co istotne dla tej oceny, w roku 2023 skarżący złożył 56 wniosków o dostęp do informacji publicznej do ZK C. w którym był osadzony. Co więcej, jak wskazuje organ, w tym samym roku skarżący złożył nadto 49 skarg na działalność ZK w C. . Liczba natomiast wniosków o udostępnienie informacji publicznej w 2024 r. tylko do dnia sporządzania odpowiedzi na skargę, tj. na dzień 26 czerwca 2024 r. wyniosła 22. Ponadto z urzędu Sądowi wiadomo, w związku z rozpoznawaniem innych spraw skarżącego z zakresu dostępu do informacji publicznej, że często wnioski skarżącego kierowane do ZK C. zawierają bardzo wiele pytań, w tym pytań zawiłych, złożonych i bardzo obszernych. Także wniosek w którym skarżący domagał się udzielenia odpowiedzi na pytanie które jest przedmiotem rozpoznania przed Sądem w niniejszej sprawie, liczył aż 10 pytań.
Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę, opisane okoliczności mogą wskazywać na nieuprawnione wykorzystywanie prawa do informacji publicznej. Zdaniem bowiem organu, całokształt postępowania skarżącego absorbując organ – jego siły i środki, w tym pracowników – może opóźniać bądź utrudniać sprawną realizację ustawowych zadań, co należałoby postrzegać w kategoriach nadużycia prawa do informacji publicznej.
Z powyższym stanowiskiem należy się zgodzić. Jest to także stanowisko zbieżne z poglądami Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonymi m.in. w wyrokach z 7 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 938/22 oraz III OSK 939/22, gdzie inny skarżący składał podobne, duże ilości wniosków do jednego organu. Wnioski te, tak jak w przypadku skarżącego, zbudowane były z wielu pytań, a w aktach sprawy brak było informacji, aby wnioskodawca wykorzystywał informacje w celu realizacji zadań związanych z kontrolą administracji publicznej lub upowszechnienia zdobytych danych.
Za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć zatem w tym miejscu należy, że nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (vide: J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, Warszawa, 2005 r., s. 146–147; wyrok NSA z 16 października 2015 r. I OSK 1992/14; wyrok NSA z 23 listopada 2016 r. I OSK 1601/15; wyrok NSA z 14 lutego 2017 r. I OSK 2642/16).
Zasadniczo w doktrynie oraz w orzecznictwie konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej pojawia się w kontekście:
1. wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji);
2. wykorzystania dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych;
3. złożenia wielu wniosków w celu uniknięcia wymogów stawianych dla informacji przetworzonych;
4. wykorzystania dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji.
Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega zatem na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15).
W u.d.i.p. nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Taki stan rzeczy powoduje jednak, że w praktyce bardzo często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych. Z taką sytuacją w ocenie Sądu mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12, ale także powołanych wcześniej wyrokach NSA III OSK 938/22 oraz III OSK 939/22, zgodnie z którymi zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (zob. Nadużywane prawa do informacji publicznej – Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, Agnieszka Piskorz – Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008).
Powyższe uprawnia Sąd do wniosku, że celem złożenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia 29 stycznia 2024 r. nie była jakakolwiek dbałość o interes publiczny, lecz wywołanie dolegliwości u adresata i utrudnienie funkcjonowania określonego organu (ZK C. ) - co stanowi o nadużyciu prawa do informacji publicznej. Powtórzyć należy, że strona oprócz wskazanego wniosku złożyła do ZK C. w 2023 roku 56 innych wniosków, w tym składające się z wielu pytań, a w roku 2024 tylko do czerwca - kolejne 22 wnioski, zaś z powyższym skorelowana jest liczba skarg strony związanych z dostępem do informacji publicznej skierowanych do tutejszego Sądu, których na obecną chwilę zarejestrowano kilkadziesiąt, a tylko w okresie od 27 marca 2024 r. do 6 listopada 2024 r. zapadło w tutejszym Sądzie 19 wyroków w sprawach strony związanych z informacją publiczną.
Mając zatem na uwadze wskazane wyżej w uzasadnieniu okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).