I SA/SZ 405/22

I SA/Sz 405/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel /sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 133 § 1 zd. 1, art. 106, art 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Z. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 maja 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmówiło Z. M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy W., nr [...] z 9 lutego 2021 r., w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. – dalej "O.p."), art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm. – dalej "ucovid"), art. 2 i 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570).
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ pierwszej instancji ustalił podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2021 r. Decyzja została doręczona 9 marca 2021 r. poprzez fikcję prawną doręczenia zastępczego, w myśl art. 150 § 4 O.p.
Podatnik wniósł odwołanie od ww. decyzji 14 stycznia 2022 r. (data stempla pocztowego), czyli 305 dni po upływie terminu. Jednocześnie zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, iż 20 października 2021 r. otrzymał od Wójta Gminy W. upomnienie o nr [...] dotyczące należności w kwocie [...]zł. W ślad za otrzymanym upomnieniem, 27 października 2021 r. zwrócił się do Wójta z wnioskiem o przesłanie dokumentacji i wyjaśnienie, czego dotyczą przedmiotowe należności oraz z jakiego tytułu zostały one naliczone, ponieważ nie otrzymał wcześniej żadnego dokumentu, który potwierdzałby istnienie ww. zobowiązania.
Pismem z 1 grudnia 2021 r. Wójt poinformował wnioskodawcę, iż ww. upomnienie stanowi trzecią ratę za 2021 r. Organ I instancji wskazał, iż przedmiotowe postępowanie dotyczy łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r., którego wysokość została ustalona w decyzji z 9 lutego 2021 r. doręczonej podatnikowi 10 marca 2021 r.
Pismem z 20 grudnia 2021 r. (doręczonym 7 stycznia 2022 r.) Wójt ponownie poinformował podatnika, iż przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona
9 marca 2021 r. Decyzja została nadana przez organ I instancji przesyłką listową o nr [...]. Wraz z ww. pismem wnioskodawcy doręczona została kopia decyzji z 9 lutego 2021 r.
Według Kolegium wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie.
Organ wyjaśnił, ze stan epidemii i związane z nim obostrzenia nie mogą usprawiedliwiać i tłumaczyć w każdym przypadku naruszenia obowiązujących przepisów, w tym dotyczących przekroczenia terminów procesowych.
Kolegium zwróciło uwagę, że równolegle z postępowaniem w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania toczyło się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Te dwa postępowania są ściśle ze sobą powiązane, albowiem ustalenie i stwierdzenie w tym drugim postępowaniu, że miało miejsce uchybienie terminowi, stanowi punkt wyjścia i czyni zasadnym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. Postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu powinno zostać poprzedzone postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi. Kolegium wskazało na ostateczne postanowienie organu odwoławczego z 19 maja 2022 r. nr SKO.414.305.2022, w którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca nie złożył wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 162 § 2 O.p. w zw. z art. 15zzzzzn2 ust. 3 ucovid). Przyjęcie, że termin na złożenie wniosku biegł od 7 stycznia 2022 r. w którym doręczono stronie kopię decyzji, jest pozbawione podstaw. Dniem ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji był 20 października 2021 r., w którym to wnioskodawca otrzymał od Wójta Gminy W. upomnienie nr [...] obejmujące zaległość z tytułu III raty podatku za 2021 r. To z chwilą otrzymania upomnienia podatnik dowiedział się o ustaleniu zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2021 r. Wynika to wprost z tabeli znajdującej się w upomnieniu, gdzie wskazano, jakiego podatku to dotyczy i jakiej raty. Zatem to nie z chwilą doręczenia kopii decyzji (7 stycznia 2022 r.), a z chwilą doręczenia upomnienia (20 października 2021 r.) rozpoczął bieg 30-dniowy termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem od decyzji.
Kolegium zauważyło, że strona była reprezentowana już przed wniesieniem odwołania przez profesjonalnego pełnomocnika. Organ przyjął zatem, iż radca prawny wie, z jakimi zdarzeniami należy wiązać rozpoczęcie biegu terminów procesowych do danych czynności. Nawet przyjmując, że pełnomocnik w terminie wywiódł wniosek o przywrócenie terminu, co w sprawie nie miało miejsca, to o jego nieuwzględnieniu zaważyłoby niespełnienie merytorycznej przesłanki niezbędnej do przywrócenia terminu: nie uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy. Podatnik podniósł jedynie zarzuty dotyczące doręczenia mu decyzji z 9 lutego 2021 r., twierdząc, że nie mógł odebrać decyzji pod adresem zamieszkania ponieważ od dnia 20 listopada 2020 r. do 20 marca 2021 r. był na specjalnej misji zakonnej w Ś.. Nadto wnioskodawca twierdzi, iż termin na wniesienie odwołania biegnie od 7 stycznia 2022 r, tj. daty doręczenia kopii decyzji pełnomocnikowi strony. Kolegium wskazało, że doręczenie kserokopii decyzji 7 stycznia 2022 r. nie otworzyło nowego terminu do wniesienia odwołania. Termin ten biegnie jednokrotnie, wyłącznie od daty doręczenia stronie oryginału decyzji, które nastąpiło 9 marca 2021 r. poprzez fikcję doręczenia (art. 150 § 4 O.p.). Natomiast kwestię prawidłowości doręczenia decyzji z 9 lutego 2021 r. Kolegium oceniło w ostatecznym postanowieniu z 19 maja 2022 r. nr [...] stwierdzającym wniesienie odwołania z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności.
Kolegium stwierdziło, że w okolicznościach sprawy nie mogło postąpić inaczej, niż odmówić przywrócenia terminu na wniesienie odwołania ze względu na to, iż wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy.
Podatnik zaskarżył postanowienie Kolegium w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 150 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez Organ II instancji, iż decyzja Wójta Gminy W. z 9 lutego 2021 r., znak [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. została doręczona stronie w trybie doręczenia zastępczego w 9 marca 2021 r. i w konsekwencji przyjęcie, iż termin do odwołania przez stronę upłynął 23 marca 2021 r., podczas gdy przedmiotowa decyzja nie została doręczona skarżącemu w sposób prawidłowy;
2) art. 150 O.p. w zw. z art. 148 § 1 O.p. i art. 149 O.p. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki niezbędne do przyjęcia fikcji doręczenia przedmiotowej decyzji, podczas gdy na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru do niej dołączonym nie odnotowano, czy została podjęta próba doręczenia korespondencji w sposób wskazany w art. 148 §1 i art. 149 O.p., co jest konieczne do zastosowania fikcji doręczeń;
3) art. 228 § 1 pkt 2) O.p. w zw. z art. 223 § 2 pkt. 1) O.p. poprzez jego błędne zastosowanie na skutek przyjęcia, że odwołanie od decyzji z 9 lutego 2021 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy przedmiotowa decyzja Organu I instancji, wskutek jej nieprawidłowego doręczenia, nie weszła do obrotu prawnego, a więc nie zaczął biec termin do wniesienia odwołania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
4) art. 228 § 1 pkt 1) O.p. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy przedmiotowa decyzja nie weszła do obrotu prawnego, co winno skutkować stwierdzeniem przez Organ II instancji niedopuszczalności odwołania.
II. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów skutkujące błędnym przyjęciem, iż decyzja z 9 lutego 2021 r. została stronie skutecznie doręczona w trybie doręczenia fikcyjnego 9 marca 2021 r., a w konsekwencji przyjęcie, iż termin do wniesienia odwołania przez stronę od przedmiotowej decyzji upłynął 23 marca 2021 r.;
2) art. 10 k.p.a. oraz art. 110 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że wymieniona decyzja Wójta Gminy W. została doręczona prawidłowo oraz jest w pełni skuteczna;
3) art. 120 O.p., 121 § 1 O.p. oraz 122 O.p. poprzez:
- niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego skutkujące przyjęciem, iż decyzja z 9 lutego 2021 r. została doręczona prawidłowo oraz jest w pełni skuteczna, podczas gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności z potwierdzenia odbioru pisma jednoznacznie wynika, iż przedmiotowa decyzja nie została doręczona skarżącemu w sposób prawidłowy, tj. nie zostały spełnione przesłanki uregulowane w art. 150 O.p.,
- błędne i nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym przyjęcie, iż odwołanie od decyzji nie zostało złożone w terminie, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 228 § 1 pkt 2) O.p., podczas gdy doręczenie przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję skarżącemu nastąpiło w sposób nieprawidłowy, tj. niezgodny z art. 150 O.p., wskutek czego należy uznać, iż decyzja Organu I instancji w ogóle nie weszła do obrotu prawnego, a zatem termin do wniesienia od niej odwołania nie zaczął biec;
- błędne przyjęcie, że decyzję z 9 lutego 2021 r. doręczono skarżącemu 9 marca 2021 r., w sytuacji gdy Organ II instancji powinien był uznać, że z uwagi na niezastosowanie w sposób rzetelny przez operatora pocztowego procedury dotyczącej trybu doręczenia, o którym mowa w art. 150 o.p., doręczenie przedmiotowej decyzji należało uznać za wadliwe;
- błędne przyjęcie, że na potwierdzeniu doręczenia pisma zamieszczono wszystkie wymagane ustawą informacje, podczas gdy na kopercie, w której znajdowała się przesyłka, jak i na potwierdzeniu odbioru do niej dołączonym brak jest informacji o dacie pierwszego awizo (pkt 2 potwierdzenia odbioru jest pusty/niewypełniony), a nadto na przesyłce brak jest jakiejkolwiek adnotacji świadczącej o niezastaniu adresata pod adresem wskazanym na przesyłce, co stanowi naruszenie art. 150 O.p.;
4) art. 162 § 1 O.p. polegające na błędnym uznaniu, że na gruncie niniejszej sprawy nie zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu do złożenia odwołania w postaci uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminowi,
5) art. 228 § 1 pkt 2) w zw. z art. 150 O.p. poprzez bezpodstawne stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z 9 lutego 2021 r.;
6) art. 187 w zw. z art. 122 w zw. z art. 210 O.p. poprzez zaniechanie przez Organ II instancji zebrania pełnego materiału dowodowego w, toku postępowania administracyjnego, w tym ustalenia, czy doręczenie przesyłki nastąpiło w sposób prawidłowy, tj. czy listonosz Urzędu Pocztowego W. pozostawił tzw. awizo pod adresem w [...], ul. [...] pomimo, że skarżący w pismach kierowanych do organów wskazywał na niedoręczenie mu decyzji z 9 lutego 2021 r.;
7) art. 191 O.p. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów skutkujące błędnym przyjęciem, iż decyzja z 9 lutego 2021 r. została skutecznie doręczona stronie w trybie doręczenia zastępczego 9 marca 2021 r., a w konsekwencji przyjęcie, iż termin do wniesienia odwołania przez stronę od przedmiotowej decyzji upłynął 23 marca 2021 r., podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z koperty zawierającej przesyłkę oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru do niej dołączonego jednoznacznie wynika, iż doręczenie nastąpiło w sposób nieprawidłowy, tj. naruszający art. 150 O.p.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.
Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy z uwzględnieniem zarzutów skarżącego dotyczących niedoręczenia mu w sposób prawidłowy decyzji z 9 lutego 2021 r.; ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji z uwzględnieniem zarzutów skarżącego dotyczących niedoręczenia mu w sposób prawidłowy decyzji z 9 lutego 2021 r.; zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; przeprowadzenie niezbędnych do wyjaśnienia istotnych okoliczności dowodów z załączonych dokumentów oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy na okoliczności wskazane w treści uzasadnienia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
W piśmie z 25 lipca 2022 r. skarżący zażądał przeprowadzenia rozprawy w sprawie oraz podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Spór w sprawie dotyczy odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez skarżącego od przedmiotowej decyzji. Należy podkreślić, że dopiero po ustaleniu w sposób niewątpliwy uchybienia terminu do dokonania danej czynności można rozważać kwestię przywrócenia terminu.
Wskazać należy, że w niniejszej postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności było poprzedzone postępowaniem, w którym organ uznał, że doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji podatkowej. Powyższe postępowanie zostało zarejestrowane pod sygn. I SA/Sz 631/22 i zakończyło się wyrokiem sądu z dnia 12 października 2022 r., w którym uchylono postanowienie organu odwoławczego z dnia 23 maja 2022 r. nr [...] Sąd uznał, że organ naruszył przepisy postępowania przez niewyjaśnienie kwestii prawidłowości doręczenia przedmiotowej decyzji.
W konsekwencji na tym etapie postępowania, orzekanie przez sąd w niniejszej sprawie należało uznać za przedwczesne. Wobec ścisłego związku miedzy oboma postępowaniami konieczne było uchylenie w niniejszej sprawie zaskarżonego postanowienia.
Odnosząc się natomiast do wniosku dowodowego należy mieć na uwadze, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest co do zasady prowadzone postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 106 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu
z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego.
W art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. stwierdza się, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu sprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami.
Wnioskowany zatem dowód z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy organu podatkowego nie jest dowodem uzupełniającym. Stąd wniosek nie może odnieść zamierzonego skutku.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na rzecz skarżącego zasądzono od organu kwotę [...] zł tytułem kosztów postępowania, w tym [...] zł – wpisu sądowego i [...] zł - wynagrodzenia pełnomocnika oraz opłatę skarbową w kwocie [...] zł od złożonego dokumentu pełnomocnictwa.