I SA/Sz 403/22

I SA/Sz 403/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-11-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Bolesław Stachura
Marzena Kowalewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III FSK 402/23 - Wyrok NSA z 2025-02-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 105 § 1,  art. 108, art. 107 § 3, art. 18 ,  art. 4, art. 105, art. 105a, art. 105b, art. 105c, art. 106 oraz art. 107, art. 54b, art. 96 §1, art.67a, 67b, 67d,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61a, art. 24 i 25 i art. 145 i art. 156 , art. 96 §1, art.67a, 67b, 67d, u.p.e.a., art. 6, 7, 7a, 8, 9, 77, 83, 84, 86, rt. 138 § 1 w zw. z art. 123, 124
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2022 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 2 maja 2022 r. nr 3201-IEE2.711.34.2022.3; 3201-IEE2.7.711.28.2022.1241 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
W.N. (dalej "Strona", "Skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. (dalej: "Organ II instancji") z [...] maja 2022 r.
nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej "Organ I instancji) z [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosków z [...] lipca 2021 r. dotyczących unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki, unieważnienia wcześniejszych licytacji oraz zwrotu wpłaconej przez Skarżącego kwoty [...]zł tytułem ceny nabycia udziałów w O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ś. .
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej "u.p.e.a.") oraz art. 25 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "K.p.a.") w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A. O. (dalej "Zobowiązana"). W toku postępowania egzekucyjnego zajął udziały Zobowiązanej w O. Sp. z o.o. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] we W. z [...] lipca 2007 r. sygn. akt [...] zarządzono sprzedaż [...] zł udziałów po [...] zł każdy. Wobec zmiany właściwości miejscowej dalszą egzekucję prowadził Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. jako organ egzekucyjny. Sąd Rejonowy dla [...] we W. postanowieniem z [...] czerwca 2009 r. sygn. akt [...], w oparciu o opinię biegłej sądowej ustalił wartość jednego udziału na kwotę [...]zł.
Pismem z [...] października 2015 r. organ egzekucyjny wezwał zarówno [...] Sp. z o.o., jak i zobowiązaną do udzielania informacji czy w ostatnich 5 latach zaistniały zdarzenia, które wpłynęły na zmianę majątku spółki oraz jaka jest aktualna wartość jednego udziału spółki.
Pismem z [...] stycznia 2016 r. O. Sp. z o.o. poinformowała, że wartość udziałów nie uległa zmianie, zaś zobowiązana pismem z [...] października 2015 r. wskazała, że realna wartość jej udziałów "nie przewyższa wartości ustalonej w wycenie sporządzonej na potrzeby egzekucji prowadzonej przez Urząd Skarbowy". W dniu [...] lipca 2016 r. organ egzekucyjny ogłosił o planowanej na dzień [...] sierpnia 2016 r. pierwszej oraz na dzień [...] sierpnia 2016 r. drugiej licytacji udziałów O. Sp.
z o.o. Wobec nieprzystąpienia do licytacji dwóch uczestników zarówno pierwsza, jak i druga licytacja nie doszły do skutku. W dniu [...] września 2016 r. Organ I instancji zawiadomił o sprzedaży z wolnej ręki udziałów w O. Sp. z o.o., ustalając termin otwarcia ofert na [...] października 2016 r. i przyjmując za zwycięską ofertę pisemną zawierającą najwyższą cenę. Następnie postanowieniem z 21 października 2016 r. organ egzekucyjny stwierdził nabycie przez Stronę w postępowaniu egzekucyjnym [...] udziałów w O. sp. z o.o. za kwotę [...]zł.
W dniu [...] lipca 2021 r. Strona zawnioskowała o:
1) unieważnienie sprzedaży udziałów z wolnej ręki,
2) unieważnienie wcześniej przeprowadzonych licytacji,
3) zwrot wpłaconej kwoty [...]zł tytułem ceny nabycia udziałów,
4) przeprowadzenie odpowiedniego postępowania dowodowego.
Do wniosku dołączono szereg dokumentów m.in. sprawozdania finansowe spółki, protokoły sprzedaży poprzedzające sprzedaż w wolnej ręki oraz ekspertyzę biegłej sądowej.
Postanowieniem z [...] października 2021 r. nr [...] Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie podania z [...] lipca 2021 r. Podstawę prawną tego postanowienie stanowi art. 61a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Postanowieniem z [...] grudnia
2022 r. nr [...]; [...] Organ II instancji uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę Organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Organ II instancji wskazał, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania miało w istocie charakter merytoryczny, bowiem Organ I instancji przeprowadził ocenę wyceny sprzedanych udziałów Sp. z o.o., a więc odniósł się do meritum żądania. Nadto Organ II instancji zauważył, iż podanie Strony dotyczy trzech żądań, natomiast Organ I instancji rozpoznał tylko żądanie unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki. Ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z 25 lutego 2022 r. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosków z [...] lipca 2021 r. dotyczących unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki, unieważnienia wcześniejszych licytacji oraz zwrotu wpłaconej tytułem ceny kwoty [...]zł. Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, Organ II instancji postanowieniem z [...] maja 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Organ II instancji wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Organu I instancji wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., który pozwala na rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
Organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie Organ I instancji uznał, że przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania był fakt, iż kwestię sprzedaży z wolnej ręki reguluje tylko art. 108 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu sprzedaży, zgodnie z którym zajęte ruchomości, które m.in. nie zostały sprzedane w drugim terminie licytacji publicznej organ egzekucyjny sprzedaje z wolnej ręki po cenie określonej przez ten organ, jednak nie niższej niż 1/3 ich wartości szacunkowej. Zatem ww. artykuł określa jedynie sytuacje, w jakich następuje sprzedaż z wolnej ręki. W u.p.e.a. nie ma przepisów wskazujących, aby do sprzedaży z wolnej ręki odpowiednio stosować artykuły regulujące sprzedaż ruchomości w innym trybie,
w tym trybie art. 107 § 3 u.p.e.a., który przewiduje unieważnienie licytacji. Brak zatem podstawy materialnoprawnej do rozpoznania żądania unieważnienia sprzedaży
z wolnej ręki.
Uzupełniająco Organ II instancji wskazał, że nie jest możliwe stwierdzenie nieważności postanowienia w sprawie stwierdzenia nabycia udziałów w spółce wydanego na podstawie art. 68b, art. 108 w zw. z art. 96k § 3 u.p.e.a. Nawet gdyby odpowiednio zastosować przepisy K.p.a., na co zezwala art. 18 u.p.e.a., to i tak
w świetle art. 126 K.p.a. w sprawie nie ma zastosowania art. 156 K.p.a. Organ II instancji zauważył bowiem, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia nie podlega zaskarżeniu, co wynika z jego pouczania, a przede wszystkim obowiązujących przepisów prawa. Wobec tego nie sposób unieważnić w trybie nadzwyczajnym, jakim jest przewidziane w art. 156 K.p.a. stwierdzenie nieważności, niezaskarżalnego postanowienia.
W zakresie wniosku o unieważnienie licytacji Organ II instancji również odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, bowiem brak było podstaw do jego rozpoznania z uwagi na brak strony. Organ II instancji zauważył, że obie zaplanowane licytacje na dzień [...] lipca 2016 r. i [...] sierpnia 2016 r. nie doszły do skutku, więc nie było przedmiotu, który podlegałby unieważnieniu. Brak zatem podstawy prawnej do rozpoznania żądania.
Odnosząc się do żądania zwrotu kwoty wpłaconej tytułem ceny, Organ II instancji wskazał, że aby merytorycznie rozpoznać wniosek w sprawie żądania zwrotu, musiałaby istnieć ku temu podstawa prawna, umożliwiająca procedowanie organu w kwestii zwrotu.
Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 54 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku uznania braku środków do unieważnienia sprzedaży
z wolnej ręki czy licytacji o uwzględnienie tego pisma jako skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. Organ II instancji uznał go za całkowicie chybiony. Wyjaśnił, że zgodnie
z orzecznictwem sądowoadministarcyjnym "środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Środek ten ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13). Brak przepisów u.p.e.a. oraz orzecznictwa, które wskazywałoby, ażeby organ w razie braku środków do unieważnienia sprzedaży z wolej ręki miał zakwalifikować pismo jako skargę w trybie art. 54 u.p.e.a. Poza tym to rolą wnoszącego skargę jest wskazanie po pierwsze: na jaką czynność egzekucyjną składa ów skargę, zaś po drugie: na czym naruszenie przepisów polega. Słusznie zatem - zdaniem Organu II instancji – Organ I instancji zakwalifikował pismo z [...] lipca 2021 r. jako podanie zawierające żądanie unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki, unieważnienia wcześniejszych licytacji oraz zwrotu wpłaconej tytułem ceny kwoty [...]zł, a następnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.
Strona wniosła skargę na powyższą decyzję za pośrednictwem Organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zaskarżając postanowienie
w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawnych postępowania mających wpływ na wynik sprawy (treść rozstrzygnięcia), w tym:
- art. 61 i 61a § 1 K.p.a. poprzez bezzasadne i błędne uznanie i utrzymanie w mocy postanowienia Organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania zgodnie
z wnioskiem Skarżącego z [...] lipca 2021 r. opisanym w skardze z uwagi na - zdaniem ww. organu egzekucyjnego i Organu odwoławczego - spełnienie przesłanek do odmowy wszczęcia postępowania takich jak żądanie wniesione przez osobę nie będąca stroną oraz z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte i to pomimo wcześniejszego wydania przez Organ I instancji postanowienia o charakterze merytorycznym,
- art. 61 i 61a § 1 K.p.a. poprzez jego niezasadne nie uwzględnienie pomimo, iż został złożony prawidłowy i skuteczny wniosek przez Skarżącego o wszczęcie postępowania, a ponadto Organ z uwagi na szczególnie ważny interes strony był zobowiązany do wszczęcia z urzędu postępowania tym bardziej, iż nie wystąpiły przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania, tym bardziej, iż Skarżący był stroną prowadzonych postępowań, a sprzedaż z wolnej ręki nie mogłaby być przeprowadzona bez poprzednich licytacji, w tym ustalenia cenie wywołania i cenie nabycia jak i minimalnej wartości oferty,
- art. 24 i art. 25 oraz art. 145 i art. 156 K.p.a. poprzez odmowę wyłączenia Organu
I instancji i pracowników tego urzędu od rozpoznania sprawy pomimo, iż podważona została ich bezstronność tym bardziej, iż działają faktycznie we własnej sprawie, a ich działanie skierowane jest na niedopuszczeniu do wykazania ich zaniechań i zaniedbań w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego i wprowadzenia w błąd Skarżącego, jak i powstała podstawa nie tylko do uchylenia zaskarżonych postanowień, a nawet do wznowienia postępowania,
- art. 107 § 3 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, iż nie może stanowić podstawy do unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki jak i unieważnienia przeprowadzonych licytacji udziałów, jak również, że nie doszło do w ramach sprzedaży licytacyjnej i sprzedaży
z wolnej ręki udziałów A. O. do naruszenia przepisów o publicznym charakterze, o cenie wywołania i cenie nabycia jak i minimalnej wartości oferty przy sprzedaży z wolnej ręki oraz w zakresie odmowy unieważnienia dwóch licytacji
i sprzedaży udziałów A. O. w O. Sp. z o.o. na rzecz Skarżącego sprzedaży z wolnej ręki w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez Organ I instancji,
- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., poprzez jego nieuwzględnienie pomimo, iż obywatele mają prawo oczekiwać, że organy Państwa będą postępować w sposób racjonalny i przewidywalny, ze strony Państwa zaś, naturalnym będzie działanie dla dobra i na rzecz obywateli,
- art. 108 § 1 u.p.e.a. w zakresie wadliwego przeprowadzenia sprzedaży udziałów A. O. z wolnej ręki, co wynika z uzasadniania wniosku i skargi, w tym poprzez naruszenia przepisów o publicznym charakterze, o cenie wywołania i cenie nabycia jak i minimalnej wartości oferty przy sprzedaży z wolnej ręki oraz w zakresie odmowy unieważnienia dwóch licytacji i sprzedaży udziałów A. O.
w O. Sp. z o.o. na rzecz Skarżącego sprzedaży z wolnej ręki w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez Organ I instancji, wprowadzenia Skarżącego przez pracowników urzędu skarbowego w błąd co do wartości sprzedawanych udziałów,
- art. 105 i 105a, art. 105 b, art. 105 c i art. 106 i art. 107 u.p.e.a. w zakresie wadliwego przeprowadzenia obu licytacji co wynika z uzasadniania wniosku Skarżącego i skargi, w tym poprzez naruszenia przepisów o publicznym charakterze, o cenie wywołania
i cenie nabycia w sprzedaży licytacyjnej jak i minimalnej wartości oferty przy sprzedaży z wolnej ręki oraz w zakresie odmowy unieważnienia i dwóch licytacji i sprzedaży udziałów A. O. w O. Sp. z o.o. na rzecz Skarżącego sprzedaży
z wolnej ręki w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez Organ
I instancji, wprowadzenia Skarżącego przez pracowników urzędu skarbowego w błąd co do wartości sprzedawanych udziałów,
- art. 54b u.p.e.a. w zakresie jego niezastosowania i nie działania przez organ
z "urzędu" pomimo wadliwego przeprowadzenia obu licytacji i sprzedaży licytacyjnej co wynika z uzasadniania wniosku Skarżącego i skargi, w tym poprzez naruszenia przepisów o publicznym charakterze, o cenie wywołania i cenie nabycia w sprzedaży licytacyjnej jak i minimalnej wartości oferty przy sprzedaży z wolnej ręki,
- art. 185 Kodeksu spółek handlowych i art. 96k § 3 u.p.e.a. poprzez ich pominięcie lub błędne i wadliwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że wycena udziałów zlecona przez Sąd Rejestrowy obowiązuje w postępowaniu egzekucyjnym w administracji
w każdym przypadku i nie można jej aktualizować czy zmienić lub nie można sporządzić nowej przez organ egzekucyjny, pomimo iż dotyczy tylko sytuacji, gdy sprzedaż jest dokonywana na rzecz osoby wskazanej przez Spółkę.
- art. 96k § 1 i art. 4 u.p.e.a. poprzez ich wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy osoba wyznaczona przez spółkę nie nabyła udziałów i postępowanie egzekucyjne przekazane zostało do organu egzekucyjnego w administracji.,
- art. 99 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ nie przeprowadził opisu i oszacowania i prawidłowego ustalenia wartości szacunkowej,
- art. 67b i art. 67d u.p.e.a. poprzez jego pominięcie i niezastosowanie pomimo, iż organ egzekucyjny nie dokonała oszacowania przedmiotowych udziałów przez biegłego skarbowego bądź ich aktualizacji ich wartości,
- art. 67a u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy organ egzekucyjny
z mocy samego zajęcia udziałów mógł wykonywać wszystkie prawa zobowiązanego dłużnika w tym w zakresie działalności Spółki, jej wartości i aktualnej wartości tych udziałów, a tego nie 7 lat nie zaniechał co spowodowało, iż opierał się na starej nieaktualnej wycenie tych udziałów,
- art. 7 i 77, art. 84, art. 83 i art. 86 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie bądź błędne zastosowanie pomimo, iż organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać lub uchylić i rozpatrzyć materiał dowodowy a organy pominęły zgłoszone wnioski dowodowe przez Skarżącego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych, dowodu
z zeznań świadków, z zeznań Skarżącego jako strony,
- art. 138 § 1 w związku z art. 123 i art. 124 K.p.a. w związku z art. 17 u.p.e.a. poprzez wydanie niezasadnego postanowienia utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, jak i bez wyczerpującego
i prawidłowego uzasadnienia tego postanowienia,
- art. 28 K.p.a. poprzez niezasadne ustalenie, że Skarżący nie był stroną postępowania, która może kierować żądania jak w zgłoszonym wniosku skarżącego,
- art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Organ II instancji, że organ egzekucyjny naruszył wymienione w nich zasad postępowania administracyjnego.
Ponadto Skarżący wniósł o dołączenie pełnych akt prowadzonego postępowania na skutek złożonego wniosku przez Skarżącego, jak i pełnych akt prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do A. O. w tym do przedmiotowych [...] udziałów w O. Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. Nr [...], stanowiących własność A. O. przeprowadzonej przez Organ I instancji.
Skarżący wniósł o:
1) uchylenie w całości ww. zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z [...] maja 2022r. nr [...]; 3201- [...] utrzymującego w mocy zaskarżone ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...] lutego 2022 r. oraz uchylenie
w całości poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego
w K. z [...] lutego 2022 r. nr [...] o obmowie wszczęcia postępowania administracyjnego oraz
2) uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] kwietnia 2022r. nr [...]; [...],
3) zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej "P.p.s.a.", który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
Skarga podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa. Zdaniem Sądu nie zaistniała żadna z ustawowych przesłanek uzasadniających jego uchylenie.
W niniejszej sprawie sądową kontrolą objęte było postanowienie Organu II instancji, utrzymujące w mocy postanowienie Organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania o unieważnienie sprzedaży z wolnej ręki udziałów w O. Sp. z o.o., unieważnienia wcześniejszych licytacji oraz zwrotu wpłaconej przez Skarżącego kwoty [...]zł tytułem ceny nabycia udziałów w O. Sp. z o.o. W ocenie Skarżącego następstwem zaniechania przez Organ weryfikacji aktualnej wartości udziałów O. Sp. z o.o., nieuwzględnienia rocznych sprawozdań finansowych Spółki,
z których wynika strata oraz księgi wieczystej nieruchomości jedynego składnika majątku Spółki i wynikającej z niej zadłużenia przekraczającego wartość tej nieruchomości, było naruszenie przepisów o ustaleniu wartości udziałów, ceny wywołania ceny minimalnej przy sprzedaży z wolnej ręki i ceny nabycia oraz wprowadzenie w błąd każdego potencjalnego nabywcy udziałów. Zdaniem Skarżącego w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, w konsekwencji czego – zdaniem Skarżącego – organ egzekucyjny świadomie i umyślnie wprowadził nabywcę tych udziałów w błąd co do ich wartości, bowiem ich wartość w chwili transakcji była znacznie niższa, a wręcz – jak podnosi Skarżący – biorąc pod uwagę stan majątku Spółki – zerowa.
Przed rozważeniem zarzutów skargi, należy na wstępie wskazać, że zgodnie
z art. 105 § 1 u.p.e.a. zajęte ruchomości, z zastrzeżeniem § 2 i 3, organ egzekucyjny:
1) sprzedaje w drodze licytacji publicznej;
2) sprzedaje po cenie oszacowania podmiotom prowadzącym działalność handlową;
3) przekazuje do sprzedaży podmiotom prowadzącym sprzedaż komisową tego rodzaju ruchomości;
4) sprzedaje w drodze przetargu ofert;
5) sprzedaje z wolnej ręki.
W myśl art. 108 § 1 u.p.e.a. zajęte ruchomości, które nie zostały sprzedane
w trybie wskazanym w art. 105 § 1 pkt 1-4, a w przypadku sprzedaży licytacyjnej -
w drugim jej terminie, organ egzekucyjny sprzedaje z wolnej ręki po cenie określonej przez ten organ, jednak nie niższej od 1/3 ich wartości szacunkowej.
Zgodnie z art. 108 u.p.e.a. sprzedaż z wolnej ręki stosuje się do ruchomości, które nie zostały sprzedane ani w drodze licytacji publicznej w drugim jej terminie, ani po cenie oszacowania podmiotom prowadzącym działalność handlową lub komisową, ani w drodze przetargu ofert. Ustawodawca tryb sprzedaży z wolnej ręki traktuje jako formę wsteczną. W rozpoznawanej sprawie wobec nieprzystąpienia do licytacji dwóch uczestników zarówno pierwsza, jak i druga licytacja nie doszły do skutku. Dlatego też zawiadomieniem z [...] września 2016 r. organ egzekucyjny zawiadomił o sprzedaży udziałów O. Sp. z o.o. z wolnej ręki, ustalając termin otwarcia ofert na [...] października 2016 r. i przyjmując za zwycięską ofertę pisemną zawierająca najwyższą cenę. Skarżący pismem z [...] lipca 2021 r, zażądał unieważnienia sprzedaży z wolnej ręki dokonanej przez organ egzekucyjny. Niemniej jednak – jak słusznie zauważył Organ w zaskarżonym postanowieniu, art. 108 u.p.e.a. określa jedynie sytuacje,
w jakich następuje sprzedaż z wolnej ręki. W ustawie tej nie ma natomiast przepisów wskazujących, aby do sprzedaży z wolnej ręki można było odpowiednio stosować przepisy regulujące sprzedaż ruchomości w innym trybie, w tym w trybie określonym w art. 107 § 3 u.p.e.a., który przewiduje unieważnienie licytacji.
W myśl art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej,
w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 61a K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. W orzecznictwie oraz literaturze wskazuje się następujące okoliczności:
a) sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, ponieważ ma charakter cywilnoprawny lub uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa albo brak przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji;
b) złożony wniosek jest bezprzedmiotowy (wyrok WSA w Gdańsku z 21 listopada
2012 r., I SA/Gd 1009/12, LEX nr 1232079);
c) toczy się już postępowanie administracyjne w tej samej sprawie albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, które nie zostało następnie uchylone lub zmienione w sposób prawem przewidziany;
d) strona żąda stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, podnosząc w żądaniu te same przyczyny wadliwości decyzji, które były objęte zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 10 października 2012 r., II OSK 1087/11, LEX nr 1234059; wyrok NSA z 19 stycznia 2022 r., II OSK 122/19, LEX nr 3334145);
e) strona żąda wszczęcia postępowania, które może być wszczęte wyłącznie z urzędu (por. wyrok NSA z 20 lipca 2021 r., I OSK 495/21, LEX nr 3243959);
f) wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie uprawnienia po upływie terminu do złożenia wniosku (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., I GSK 2050/19, LEX nr 3036930).
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów tj., gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13, LEX nr 1982821; wyrok NSA z 7 października 2021 r., II OSK 269/21, LEX nr 3331924). Przeszkoda wszczęcia postępowania musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie musi wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie (wyrok WSA w Kielcach z 4 października 2012 r., II SA/Ke 557/12, LEX nr 1234275).
W rozpoznawanej sprawie Organ zatem słusznie uznał, że przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania był fakt, iż kwestię sprzedaży
z wolnej ręki reguluje tylko art. 108 § 1 u.p.e.a. w brzemieniu obowiązującym w dniu sprzedaży. Innymi słowy Organ odmówił wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn, którą to przyczyną było brak podstawy prawnej do wszczęcia postępowania w wyniku wniesionego wniosku Skarżącego o unieważnienie sprzedaży udziałów z wolnej ręki. Za bezpodstawny należy zatem również uznać w rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia przez Organy art. 108 § 1 u.p.e.a. Z uwagi na powyższe, należy uznać za bezpodstawny zarzut naruszenia przez Organ art. 61 oraz art. 61a K.p.a. dotyczący odmowy wszczęcia postępowania zarówno na wniosek Strony, jak i z urzędu.
Kolejnym wnioskiem Skarżącego był wniosek o unieważnienie wcześniej przeprowadzonych licytacji. Zaskarżonym postanowieniem Organ również odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, bowiem brak było podstaw do jego rozpoznania z uwagi na brak strony. Jak słusznie wskazał Organ w zaskarżonym postanowieniu, obie zaplanowane licytacje na [...] lipca 2016 r. i [...] sierpnia 2016 r. nie doszły do skutku, a zatem nie było przedmiotu, który podlegałby unieważnieniu. W konsekwencji – jak zasadnie wskazał Organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu - brak jest podstaw prawnych do rozpoznania żądania Skarżącego. Tym samym należy uznać za bezpodstawny zarzut naruszenia przez Organy art. 4, art. 105, art. 105a, art. 105b, art. 105c, art. 106 oraz art. 107 u.p.e.a., a także art. 96k § 1, 3 i 4 oraz art. 185 k.s.h., gdyż odnoszą się one do zarzutów natury merytorycznej, a zetem nie stanowiących przedmiotu rozważań w niniejszej sprawie, która dotyczy odmowy wszczęcia postępowania.
Nie sposób tym samym uznać za słuszny zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia art. 54b u.p.e.a. Z treści ww. przepisu wynika, że organ egzekucyjny uchyla z urzędu w całości albo w części czynność egzekucyjną, jeżeli została dokonana z naruszeniem ustawy (§ 1). Organ egzekucyjny może uchylić z urzędu w całości albo w części czynność egzekucyjną, jeżeli:
1) dalsza realizacja zastosowanego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano tej czynności egzekucyjnej:
a) jest niecelowa,
b) nie doprowadzi bezpośrednio do wyegzekwowania środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne,
c) powoduje niewspółmierne trudności lub wydatki egzekucyjne w stosunku do środków pieniężnych, które mogą być wyegzekwowane;
2) wyegzekwowanie należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej
w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych jest możliwe poprzez zastosowanie lub realizację innego środka egzekucyjnego, mniej uciążliwego dla zobowiązanego, lub umożliwiającego wyegzekwowanie tych należności w krótszym czasie (§ 2).
W przypadku, o którym mowa w § 2, pozostają w mocy skutki związane
z zastosowaniem środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano uchylonej czynności egzekucyjnej (§ 3). Organ egzekucyjny niezwłocznie zawiadamia zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o uchyleniu czynności egzekucyjnej
w całości albo w części (§ 4).
Wskazany przez Skarżącego przepis został dodany z dniem 30 lipca 2020 r.
z mocy drugiej nowelizacji z 2019 r. (art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 11 września 2019 r.
o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2019 r. poz. 2070), a zatem nie obowiązywał w czasie dokonywania czynności egzekucyjnej, która miała miejsce w 2016 r.
Zasadnie również Organ II instancji odniósł się do wniosku Skarżącego
w zakresie żądania zwrotu kwoty [...]zł wpłaconej tytułem ceny nabycia udziałów w O. Sp. z o.o. Z akt sprawy wynika, że [...] października 2016 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego w K. odbyła się sprzedaż z wolnej ręki przedmiotowych udziałów. Najwyższą cenę, wynoszącą [...] zł zaoferował Skarżący, co stanowiło wartość przekraczającą [...] wartości szacunkowej sprzedawanych udziałów. Następnie zobowiązano nabywcę do wpłaty zaoferowanej kwoty w nieprzekraczalnym terminie dwóch dni na wskazany przez Organ rachunek bankowy. Kwota ta została przez Skarżącego wpłacona [...] października 2021 r. Jak słusznie wskazał Organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu, w sprawie brak jest podstaw prawnych do procedowania w kwestii zwrotu ww. kwoty.
Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącego dotyczącego naruszenia
art. 24 i 25 i art. 145 i art. 156 K.p.a. poprzez odmowę Organu wyłączenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. i pracowników tego urzędu od rozpoznania sprawy, tutejszy Sąd wskazuje na wstępie, że art. 24 i 25 K.p.a. dotyczą odpowiednio wyłączenia pracownika i wyłączenia organu. Powyższa kwestia nie jest przedmiotem zaskarżenia w sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem, która dotyczy odmowy wszczęcia postępowania. Kwestia odmowy wyłączenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. – jak wynika z akt sprawy – została rozstrzygnięta przez Organ II instancji postanowieniem z [...] kwietnia 2022 nr [...]; [...] Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego [...] maja 2022 r. i podlegało odrębnemu zaskarżeniu.
Mając powyższe na uwadze nie sposób uznać zarzutów skargi działania Organów w warunkach naruszenia wskazanych w skardze także innych przepisów (art. 96 §1, art.67a, 67b, 67d, u.p.e.a., art. 6, 7, 7a, 8, 9, 77, 83, 84, 86 k.p.a. czy
art. 138 § 1 w zw. z art. 123, 124 k.p.a. w zw. z art. 17 u.p.e.) albowiem Organy działały na podstawie przepisów prawa, z zachowaniem zasady legalizmu także co do zakresu prowadzonego postępowania w tym prowadzenia wnioskowanego przez Skarżącego postępowania dowodowego. Zakres prowadzonego postępowania administracyjnego i kontroli sądowoadministracyjnej nie wymagał, czego domagał się Skarżący w skardze, uzupełnienia akt administracyjnych o akta egzekucyjne dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec A. O..
W tym stanie sprawy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.