I SA/Sz 397/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2024-10-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona gruntów rolnychopłata rocznaumorzenie należnościprawo administracyjnesamorząd terytorialnyzwiązek wyznaniowyinteres prawnylegitymacja procesowafinanse publiczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że związek wyznaniowy miał prawo do wnioskowania o umorzenie opłaty za wyłączenie gruntów rolnych, mimo że organ odwoławczy błędnie uznał brak legitymacji procesowej.

Sprawa dotyczyła wniosku związku wyznaniowego o umorzenie opłaty rocznej za wyłączenie gruntów rolnych z produkcji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą umorzenia, uznając, że związek nie ma legitymacji procesowej do złożenia takiego wniosku, gdyż przysługuje ona wyłącznie organom wykonawczym jednostek samorządu terytorialnego. WSA uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że związek wyznaniowy, jako podmiot obciążony opłatą, ma interes prawny i prawo do wnioskowania o jej umorzenie, a organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepis.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę związku wyznaniowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa odmawiającą umorzenia niepodatkowej należności budżetowej z tytułu opłaty rocznej za 2021 r. za trwałe wyłączenie gruntów rolnych z produkcji na cele budowy zboru. Organ odwoławczy uznał, że związek wyznaniowy nie posiada legitymacji procesowej do złożenia wniosku o umorzenie opłaty, ponieważ przepis art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przyznaje takie uprawnienie wyłącznie organom wykonawczym jednostek samorządu terytorialnego. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni wspomnianego przepisu. Sąd podkreślił, że związek wyznaniowy, jako podmiot bezpośrednio obciążony opłatą roczną, posiada interes prawny do jej umorzenia i prawo do złożenia wniosku w tej sprawie. WSA wskazał, że inicjatywa organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego ma charakter formalny, otwierając drogę prawną do uwolnienia się od ciężaru fiskalnego. Sąd zwrócił również uwagę na wewnętrzną sprzeczność decyzji organu odwoławczego, który jednocześnie utrzymał w mocy merytoryczną decyzję odmawiającą umorzenia, a jednocześnie argumentował, że postępowanie nie mogło się toczyć z przyczyn formalnych. W związku z tym, sąd uchylił decyzję SKO i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, związek wyznaniowy posiada legitymację procesową do złożenia wniosku o umorzenie opłaty rocznej, gdyż jest bezpośrednio obciążony tym obowiązkiem i posiada interes prawny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., ograniczając prawo do wnioskowania o umorzenie opłaty wyłącznie do organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego. Podkreślono, że związek wyznaniowy, jako bezpośrednio zobowiązany, ma interes prawny w uzyskaniu ulgi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.o.g.r.l. art. 12 § ust. 16

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Przepis ten przyznaje możliwość umorzenia należności i opłat rocznych w określonych przypadkach inwestycji użyteczności publicznej, ale błędnie interpretowany przez organ odwoławczy jako ograniczający prawo do wnioskowania wyłącznie do organów wykonawczych JST.

Pomocnicze

u.o.g.r.l. art. 22b § ust. 1 pkt 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Opłaty roczne stanowią dochód budżetu województwa.

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada uwzględniania z urzędu interesu publicznego i słusznego interesu strony.

K.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania administracyjnego.

K.p.a. art. 61

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 61a

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania art. 34 § ust. 2

Ustawa o samorządzie gminnym art. 26 § ust. 1 i 4

Ustawa o samorządzie powiatowym art. 26 § ust. 1 i 2

Ustawa o samorządzie województwa art. 31 § ust. 1 i 2

Konstytucja RP art. 16

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Związek wyznaniowy, jako podmiot obciążony opłatą, ma interes prawny i legitymację procesową do wnioskowania o jej umorzenie. Decyzja organu odwoławczego jest wewnętrznie sprzeczna. Organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l.

Godne uwagi sformułowania

Uznanie administracyjne oznacza przyznaną organowi możliwość wyboru, przy ustalonym stanie faktycznym sprawy, jednego z możliwych rozstrzygnięć danej sprawy. Organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany zwrócić szczególną uwagę na wyrażoną w art. 7 Kpa zasadę uwzględniania z urzędu interesu publicznego i słusznego interesu strony. Wnioskodawca nie mieści się w granicach podmiotowych przepisu art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a zatem nie może być podmiotem praw i obowiązków decyzji wydanej na podstawie tego przepisu. W podsumowaniu należy ocenić, że organ zaprezentował dowolną wykładnię art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., w sposób nieadekwatny do stanu rozpatrywanej sprawy. Decyzja organu zawiera bowiem istotną wewnętrzną sprzeczność.

Skład orzekający

Jolanta Kwiecińska

przewodniczący

Wiesława Achrymowicz

sprawozdawca

Elżbieta Dziel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w kontekście legitymacji procesowej podmiotów innych niż jednostki samorządu terytorialnego do wnioskowania o umorzenie opłat za wyłączenie gruntów rolnych, a także zasady prawidłowego uzasadniania decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związku wyznaniowego i opłat za wyłączenie gruntów rolnych. Interpretacja legitymacji procesowej może być stosowana analogicznie do innych przepisów przyznających ulgi lub umorzenia na wniosek organu wykonawczego JST.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia legitymacji procesowej i interpretacji przepisów dotyczących ulg w opłatach za wyłączenie gruntów rolnych, co jest istotne dla podmiotów prowadzących działalność wymagającą takich wyłączeń, w tym organizacji religijnych.

Czy związek wyznaniowy może wnioskować o umorzenie opłaty za wyłączenie gruntów rolnych? WSA odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 397/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 82
art. 12 ust. 16,art. 22b ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Dziel po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi Ś. w Polsce na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr SKO.WD.455/4077/2023 w przedmiocie umorzenia niepodatkowej należności budżetowej z tytułu opłaty rocznej za 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Ś. w Polsce kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ) utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] (organ I instancji) z 14 września 2023 r. odmawiającą związkowi wyznaniowemu [...] (związek [...]) umorzenia niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym w kwocie [...]zł w postaci opłaty rocznej za 2021 r. z tytułu trwałego wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów rolnych położonych w granicach działki ewidencyjnej nr [...] w M..
W podstawie prawnej tej treści rozstrzygnięcia organ wymienił:
- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 - K.p.a.);
- art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U.2024.82 - u.o.g.r.l.).
W uzasadnieniu swojej decyzji organ motywował, że wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych nastąpiło pod inwestycję w postaci zboru mocą decyzji Starosty [...] z 18 września 2019 r. W następstwie decyzją z 3 października 2019 r. Starosta [...] ustalił jednorazową opłatę w wysokości [...] zł pomniejszoną o wartość gruntu w kwocie [...]zł oraz opłaty roczne w wysokości [...] zł płatne przez 10 lat od 2020 r. do 2029 r.
Organ I instancji w decyzji z 14 września 2023 r. stwierdził, że zostały spełnione warunki z art. 12 ust. 16 pkt 1 - pkt 5 u.o.g.r.l.
Następnie organ I instancji dokonał analizy całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej związku [...] i stwierdził, że w sprawie nie został wykazany ważny interes, który uzasadniałby umorzenie opłaty rocznej.
Rozpatrując sprawę w instancji odwoławczej, organ nawiązał do art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. i motywował, że "Dokonując interpretacji powołanego przepisu, w kontekście przesłanek warunkujących umorzenie zobowiązania, organ I instancji uznał, że w rozpatrywanym stanie faktycznym ziściły się podstawy formalne uprawniające do umorzenia należności i opłat rocznych, a zatem: wniosek został złożony przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego (pkt 1); grunt podlegający wyłączeniu ma charakter rolny w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (pkt 2); realizowana na gruncie inwestycja ma charakter użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania (pkt 3); powierzchnia gruntu podlegająca wyłączeniu nie przekracza 1 ha (pkt 4); nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.
Okoliczności te pozostają poza sporem i ustalenia w tym zakresie, jak też interpretację zaoferowanych w tym zakresie dowodów Kolegium w pełni podziela i przyjmuje je za własne.
Spełnienie przesłanek wyżej wskazanych nie oznacza per se obowiązku umorzenia zobowiązań w całości lub w części. Ocenę zasadności zastosowania wnioskowanej ulgi powierzył ustawodawca marszałkowi województwa - w odniesieniu do gruntów rolnych, w granicach uznania administracyjnego, nie warunkując tego dodatkowymi przesłankami.
Świadczy o tym brak określenia przez ustawodawcę szczegółowych przesłanek (kryteriów), którymi organ administracji publicznej winien kierować się przy wydawaniu decyzji, a także sformułowanie "może umorzyć całość lub część należności i opłat rocznych", zawarte w treści art. 12 ust. 16 ustawy o drogach publicznych.
Uznanie administracyjne oznacza przyznaną organowi możliwość wyboru, przy ustalonym stanie faktycznym sprawy, jednego z możliwych rozstrzygnięć danej sprawy. Przy czym owa możliwość nie powinna być w żadnym razie rozumiana jako przyznana organowi dowolność w podejmowaniu określonej decyzji.
Organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany zwrócić szczególną uwagę na wyrażoną w art. 7 Kpa zasadę uwzględniania z urzędu interesu publicznego i słusznego interesu strony. Zarówno wykazanie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu społecznego nad indywidualny, podlegać muszą wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej {vide wyr. NSA w Warszawie z 21 czerwca 2001 r., V SA 3718/00).
Można więc przyjąć, że z tej zasady (art. 7 K.p.a.) wynika domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z oznaczonym istotnym interesem społecznym lub przekraczałoby faktyczne możliwości organu.
Co również ważne, wobec przyznania organowi administracji swoistej swobody wyboru rozstrzygnięcia, obowiązki procesowe organu w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, są wręcz zwiększone, niż w stosunku do decyzji związanych. Organ administracji publicznej, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych kompetencji, ma obowiązek wnikliwie i wszechstronnie wyjaśnić stan faktyczny, a przed wydaniem decyzji rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Decyzja taka musi być co do zasady wyczerpująco i przekonująco uzasadniona.
W postępowaniu w przedmiocie zastosowania ulgi w realizacji zobowiązania finansowego podstawowe znaczenie ma ocena, czy Zobowiązany, ewentualnie w jakim zakresie jest zdolny do poniesienia nałożonych ciężarów bez nadmiernego uszczerbku dla harmonijnego funkcjonowania, a zatem zdolności do nabywania dóbr i zapłaty za nie.
Konieczna analiza przesłanek zacytowanego przepisu poprzedzona być musi jednakowoż powołaniem przepisów zezwalających na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej, a to w szczególności art. 11 ust. 1 w. zw. art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, stosownie do treści których, odpowiednio: "Wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, Ilia, Illb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie." oraz odpowiednio "Osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji."
Jak dalej argumentował organ, "Powiązanie tychże prowadzi do wniosku, iż wyłączenie użytków rolnych o cechach wymienionych w przepisie art. 11 ust. 1 wymaga uzyskania decyzji zezwalającej na takie wyłączenie, a konsekwencją tejże jest obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych aktualizujący się w dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Zakres tego obowiązku wynika z decyzji zezwalającej na wyłączenie użytków rolnych z produkcji.
Powołany w podstawie prawnej niniejszej decyzji przepis stanowi o możliwości umorzenia w całości lub w części należności i opłat rocznych w odniesieniu do gruntów rolnych, w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, oraz dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza, jeżeli obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.
Ocena spełnienia tych kryteriów poprzedzona być musi bezwzględnym ustaleniem, że z wnioskiem o udzielenie rozpatrywanej ulgi wystąpił podmiot uprawniony. Zacytowany przepis art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowi materialno prawną podstawę oceny legitymacji procesowej Wnioskodawcy w uprawnionym zgłoszeniu podania o zastosowanie ulgi w tymże ukonstytuowanej. Literalna wykładnia normy wynikającej z art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych prowadzi do wniosku, iż interesem prawnym w uzyskaniu ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu opłaty rocznej za wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolniczej legitymuje się wyłącznie jednostka samorządu terytorialnego
W aspekcie ustrojowym, jak też jurysdykcyjnym jednostkami samorządu terytorialnego są gminy, powiaty, województwa."
Następnie organ przypomniał art. 16 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.), ustawowe definicje gminy, powiatu i województwa z art. 1 ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U.2024.1465 ze zm.), art. 1 ustawy o samorządzie powiatowym (Dz.U.2024.107), art. 1 ustawy o samorządzie województwa (Dz.U.2024.566) oraz art. 5 pkt 6 K.p.a.
Wymienione regulacje prawne organ zestawił z art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. i tłumaczył, że "nie może budzić wątpliwości, że wyłącznie uprawnionymi do wnioskowania przyznania ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej są organy wykonawcze jednostek samorządu terytorialnego, a zatem odpowiednio: wójt (prezydent miasta - art. 26 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym), zarząd powiatu, w skład którego wchodzą starosta jako jego przewodniczący, wicestarosta i pozostali członkowie (art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym), zarząd województwa, w skład którego wchodzą: marszałek województwa jako jego przewodniczący, wicemarszałek lub 2 wicemarszałków i pozostali członkowie (art. 31 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie województwa). Wskazane organy wykonawcze działają w imieniu i na rzecz odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego, a nie na rzecz innych podmiotów prawa.
W rozpatrywanej sprawie Wnioskodawcą zastosowania ulgi z art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest związek wyznaniowy [...], posiadający osobowość prawną, potwierdzoną wpisem do Rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych pod pozycją [...] a wynikającą wprost z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2022 r., poz. 1435). Wnioskodawca nie mieści się w granicach podmiotowych przepisu art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a zatem nie może być podmiotem praw i obowiązków decyzji wydanej na podstawie tego przepisu.
Pośrednictwo Burmistrza [...] w złożeniu wniosku [...] nie sanuje niespełnienia wymogu analizowanego przepisu w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy, albowiem interes ten determinuje adresata decyzji konkretyzującej jego sytuację prawną.
Jak wynika z przepisu art. 29 Kpa stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Zacytowany przepis określa w sposób wyczerpujący podmioty posiadające zdolność administracyjnoprawną, a zatem możliwość występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Powyższe, jakkolwiek niezbędne dla zaistnienia podstaw do badania interesu prawnego w konkretnym postępowaniu, samo w sobie nie przesądza o zasadności uznania zgłaszającego chęć uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, jako stronę tego postępowania.
O takim statusie decyduje spełnienie kryteriów legitymacji procesowej, o jakich mowa w art. 28 Kpa. Stosownie do jego treści stroną jest każdy, czyjego interesu/prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes, prawny lub obowiązek. Przy czym należy tu odróżnić interes faktyczny od interesu prawnego. Interes prawny, ma bowiem charakter materialnoprawny. Oparty jest na przepisach prawa materialnego, z których wynikać musi norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu.
Przyznanie statusu strony postępowania zmierzającego do wydania w indywidualnej sprawie decyzji administracyjnej, musi mieć zatem za podstawę ustalenie, czy rozstrzygnięcie o konkretnym stanie faktycznym będzie miało wpływ na prawa lub obowiązki prawne osób, które zgłaszają swą legitymację jako strony postępowania.
Analiza materialno prawnej podstawy interesu prawnego strony niniejszego postępowania, wyżej uzasadniona, doprowadziła do uznania braku legitymacji procesowej Wnioskodawcy - związku wyznaniowego [...].
Z tych to powodów za konieczne uznało Kolegium utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, jakkolwiek z przyczyn zgoła odmiennych od umotywowanych przez organ I instancji.
Związek [...] (Skarżący) złożył skargę na powyższą decyzję organu.
Zarzucił naruszenie:
- art. 28, art. 61, art. 61a K.p.a.;
- art. 7, art. 77 K.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
- art. 50 § 1, § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 - P.p.s.a.);
- art. 12 ust. 1, ust. 16 u.o.g.r.l.
W następstwie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu w całości.
Uzasadniając swoje stanowisko Skarżący nie godził się ze stwierdzeniem, że wyłącznie uprawnionymi do wnioskowania o przyznanie ulgi z art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. są organy wykonawcze jednostek samorządu terytorialnego. Kluczowe znaczenie ma okoliczność, że zgodnie z art. 12 ust 1 u.o.g.r.l. Skarżący został obciążony obowiązkiem uiszczania opłat rocznych. Dlatego nie można zasadnie przyjąć, że Skarżący nie ma statusu strony w postępowaniu w przedmiocie umorzenia tych należności.
Ponadto, jeśli Skarżący nie miał przymiotu strony w sprawie umorzenia opłaty rocznej, to decyzja nie powinna zawierać merytorycznych argumentów.
W ocenie Skarżącego, nie sposób również zgodzić się z wykładnią, w myśl której słuszny interes strony dotyczy wyłącznie sytuacji finansowej. Ważne są przecież inne okoliczności zasługujące na ochronę ze względu na unikatowy charakter działalności edukacyjnej, religijnej, realizowanej przez Skarżącego nie tylko na rzecz społeczności lokalnej.
Skarżący argumentował, że "religijna działalność Związku nie służy prywatnemu interesowi wnioskodawcy. Wręcz przeciwnie - jest podejmowana z myślą o korzyściach dla społeczeństwa jako całości. Środki konieczne do pokrycia opłaty Związek przeznacza na pozostałe działania służące ogółowi społeczeństwa oraz jego członkom, nie żądając przy tym od nikogo z odbiorców żadnych opłat. (...)
W lokalnych miejscach wielbienia zwanych S. znajdują się skrzynki przeznaczone na datki. Ofiarodawcy, którzy chcą wesprzeć naszą działalność o zasięgu lokalnym lub ogólnoświatowym, pozostają anonimowi. Natomiast prace konserwacyjne i porządkowe w tych obiektach wykonują wykwalifikowani ochotnicy.
Datki, które są przekazywane do Biura [...], przeznacza się na pomoc dla ofiar klęsk żywiołowych, wsparcie dla misjonarzy i podróżujących kaznodziejów, budowę, użytkowanie i konserwację miejsc wielbienia Boga, w tym również w uboższych krajach, a także na drukowanie i rozprowadzanie Biblii oraz opartych na niej publikacji, takich jak np. czasopisma "[...]!".
Warto przy tym wskazać, że wspomniana działalność [...] nie ogranicza się jedynie do członków tej społeczności. Biblia oraz oparte na niej publikacje nieodpłatnie udostępniane są szerokiemu gronu odbiorców[...] na całym świecie włączają się również w akcje niesienia pomocy ofiarom klęsk żywiołowych i kataklizmów. Pomagają nie tylko swoim współwyznawcom, ale też innym osobom, które ucierpiały np. w wyniku powodzi, trzęsień ziemi czy huraganów.
W październiku 2019 roku Najwyższy Sąd Administracyjny [...] potwierdził, że [...] są wyznaniem, które działa na rzecz społeczeństwa, wobec czego jako ugrupowanie religijne "przyczyniające się do utrzymywania i umacniania fundamentalnych wartości, na których opiera się społeczeństwo", oraz "które są stabilne i prowadzą aktywną działalność w społeczeństwie", może korzystać z pewnych prawnych form wsparcia finansowego tego rodzaju działalności"
Skarżący zwrócił także uwagę na cele określone w jego statucie.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie.
W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu nie jest zgodna z prawem.
Spór Skarżącego z organem koncentrował się na wykładni art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. Przepis ten stanowi, że na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego marszałek województwa - w odniesieniu do gruntów rolnych, dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych - w odniesieniu do gruntów leśnych, a w odniesieniu do obszarów wchodzących w skład parków narodowych - dyrektor parku mogą umorzyć całość lub część należności i opłat rocznych, a w odniesieniu do gruntów leśnych również jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, oraz dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza, jeżeli obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.
Jednocześnie z akt przedstawionych sądowi przez organ wynika, że Skarżący 14 czerwca 2021 r. (data stempla krajowego urzędu pocztowego) złożył do Burmistrza Miasta i Gminy [...] wniosek o umorzenie opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej za 2021 r. w wysokości [...] zł.
Następnie Burmistrz Miasta i Gminy [...] 18 lipca 2022 r. (data stempla krajowego urzędu pocztowego) zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie wymienionej opłaty rocznej i przedstawił wniosek Skarżącego z załącznikami.
Z kolei organ I instancji merytorycznie rozpatrzył kwestię zasadności umorzenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej za 2021 r. w wysokości [...] zł w świetle przedstawionych przez Skarżącego twierdzeń, okoliczności faktycznych oraz przesłanek określonych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., po czym decyzją z 14 września 2023 r. odmówił Skarżącemu umorzenia wspomnianej opłaty.
W tym stanie sprawy, biorąc pod uwagę wnioskodawczą inicjatywę Burmistrza Miasta i Gminy [...], nie można zgodzić się z organem co do twego, że zabrakło wniosku wymaganego przez ustawodawcę w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l.
W konsekwencji organ miał obowiązek merytorycznie odnieść się do istoty sprawy na płaszczyźnie faktów i prawa, przeanalizować na ile zasadne jest umorzenie opłaty obciążającej Skarżącego z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej za 2021 r. w wysokości [...] zł.
Organ dowolnie pominął również w swoich rozważaniach, że opłata roczna nałożona została wyłącznie na Skarżącego, co wprost wynika z decyzji Starosty [...] z 3 października 2019 r. Ponadto zgodnie z art. 22b ust. 1 pkt 2 u.o.g.r.l. między innymi opłaty roczne stanowią dochód budżetu województwa. Z tego punktu widzenia inicjatywa organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, wymagana przez art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., ma charakter wyłącznie formalny w tym znaczeniu, że otwiera adresatowi opłaty rocznej drogę prawną, dającą możliwość uwolnienia się od tego ciężaru fiskalnego.
Organ też nie podjął nawet próby poprowadzenia argumentacji prawnej w celu wykazania, kto zatem w świetle prawa miałby być stroną postępowania w sprawie umorzenia opłaty rocznej z punktu widzenia interesu prawnego, skoro mówimy o należności obciążającej wyłącznie Skarżącego i będącej dochodem wyłącznie organu I instancji rozstrzygającego o takim umorzeniu zgodnie z art. 22b ust. 4 u.o.g.r.l. Zatem niewątpliwie relacja o charakterze ekonomicznym, a więc w ujęciu materialnym, istnieje między Skarżącym a organem I instancji.
W podsumowaniu należy ocenić, że organ zaprezentował dowolną wykładnię art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., w sposób nieadekwatny do stanu rozpatrywanej sprawy.
Na zakończenie należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt sprawy.
Decyzja organu zawiera bowiem istotną wewnętrzną sprzeczność.
Z jednej strony - organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 14 września 2023 r. o charakterze merytorycznym, odmawiającą Skarżącemu umorzenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej za 2021 r. w wysokości [...] zł.
Z drugiej zaś - organ w tej samej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z 14 września 2023 r., prowadził argumentację prawną, zmierzającą do wykazania, że takie postępowanie nie mogło się toczyć z przyczyn o charakterze formalnym, bo zabrakło wniosku podmiotu uprawnionego.
W świetle powyższego przyjęte przez organ rozstrzygnięcie jest sprzeczne z jego uzasadnieniem. Jedno wyklucza drugie, bowiem albo zabrakło inicjatywy podmiotu uprawnionego i postępowanie z tego powodu nie mogło się toczyć, albo sprawa podlegała rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu co do jej istoty i dlatego organ utrzymał w mocy merytoryczną decyzję organu I instancji z 14 września 2023 r.
W dalszym postępowaniu organ uwzględni stanowisko prawne sądu.
Z tych powodów zaskarżona decyzja organu podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Obejmują one wpis od skargi [...] zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI