I SA/Sz 396/21

I SA/Sz 396/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Ewa Wojtysiak /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 1160/21 - Wyrok NSA z 2022-01-26
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31zq ust. 7, art. 15zzs4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 152
par. 10 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, 11, art. 77 par. 1, art. 76 par. 3, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] marca 2021 r., sygn. sprawy: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (dalej "Organ") odmówił M. Z. (dalej: "Strona", "Skarżąca"), prowadzącej działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej Z. s.c. K. Z., M. Z., prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za okres od dnia 1 grudnia 2020 roku do dnia 31 stycznia 2021 roku.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm. - dalej "ustawa COVID-19") w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152 - dalej w skrócie "rozporządzenie") oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.).
O zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od dnia 1 grudnia 2020 roku do dnia 31 stycznia 2021 r. Skarżąca ubiegała się we wniosku z dnia 23 lutego 2021 r., wskazując m.in., że w dniu 30 listopada 2020 r. jako przeważającą prowadziła działalność oznaczoną kodem PKD nr 56.10.A (restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne).
Jak wskazał w uzasadnieniu ww. decyzji Organ, zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 152) płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 roku, działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 roku, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020 roku do dnia 31 stycznia 2021 roku, wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.
Wskazał przy tym, że zgodnie zaś z § 11 pkt 2 rozporządzenia, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020 roku i styczeń 2021 roku, nie później niż do dnia 28 lutego 2021 r., chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Jak wskazał organ, podany w złożonym przez Skarżącą wniosku, PKD nie został potwierdzony w rejestrze CEIDG jako kod przeważającej działalności na dzień 30 listopada 2020 r., który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek. W związku z tym, Skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za okres od 1 grudnia 2020 roku do 31 stycznia 2021 roku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia [...] marca 2020 r., Skarżąca zarzuciła organowi błędne ustalenie stanu faktycznego co do jej sytuacji oraz błędną interpretację art. 31zy ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Skarżąca wniosła jednocześnie o przyznanie na jego rzecz zwolnienia ze składek ZUS za miesiące grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że działalność gospodarczą prowadzi od 30 czerwca 2009 r. i od tego też dnia jest wspólniczką spółki cywilnej Z. (REGON [...]). W dniu 11 sierpnia 2014 r. Skarżąca dokonała zmiany w rejestrze CEIDG w zakresie statusu działalności i od tego momentu prowadzi ona działalność tylko i wyłącznie w formie spółki cywilnej (Z. s.c.), która jako rodzaj przeważającej działalności w ewidencji REGON ma kod PKD 56.10.A. Działalność ta polega na prowadzeniu restauracji "C. " w S. przy ul. [...]. W roku 2019 spółka osiągnęła przychód w kwocie [...]zł, a w roku 2020 - [...] zł. Spadek przychodów z roku na rok wyniósł zatem 59 %, co powoduje, że, w ocenie Skarżącej, spełnia ona warunki spadku przychodów o 40 %. Analizując zaś miesiące wymienione w ustawie (listopad 2019 roku/listopad 2020 roku lub grudzień 2019 roku/grudzień 2020 roku), spadek przychodów wyniósł 99%.
Jak wskazała Skarżąca, wraz z będącym przedmiotem niniejszego postępowania wnioskiem złożyła również wnioski o udzielenie jednorazowej dotacji w kwocie [...]zł oraz udzielenie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników. W analogicznym stanie faktycznym, w ramach tej samej ustawy i tych samych warunków brzegowych, wnioski te zostały pozytywnie rozpatrzone. Skarżąca dodała również, że wspólnicy spółek cywilnych płacą składki ZUS samodzielnie i pod swoim numerem NIP, PESEL i REGON. Nie ma możliwości, aby połączyć składki płacone przez spółkę cywilną i składki płacone przez wspólników. Pomimo, że Skarżąca prowadzi działalność wyłącznie w formie spółki cywilnej, spółka ta płaci składki za pracowników, zaś każdy ze wspólników reguluje je sam za siebie. Co więcej, spółka otrzymała zwolnienie ze składek ZUS pracowników za miesiące grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r.
W ocenie Skarżącej, organ błędnie zinterpretował przepisy ustawy, automatycznie przyjmując kod PKD z ewidencji REGON dla wspólników, zamiast dla samej spółki. To zaś spowodowało pozostawienie spółki w trudnej sytuacji bez należnej jej pomocy.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Organ zauważył, że z treści skargi wynika, iż Skarżąca sama opłaca składki na własne ubezpieczenie społeczne. Należy zaś odróżnić obowiązek opłacania składek na własne ubezpieczenie społeczne wspólników spółki cywilnej od obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne pracowników. W takiej sytuacji spółka cywilna traktowana jest bowiem jako odrębny od wspólników płatnik składek, posiada w ZUS własne konto i jest na tym koncie rozliczana.
Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, dalej w skrócie: "P.u.s.a") oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślone przez ustawodawcę granice kognicji sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdził, że wywiedziona przez M. Z. skarga jest zasadna.
Kluczowe znaczenie dla rozpoznania spornej materii ma przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia, który stanowił m. in. podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, tym samym należy go przytoczyć.
W myśl § 10 ust. 1 rozporządzenia, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:
1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z,
2) 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z
- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
Jak wynika z przytoczonej regulacji, zwolnieniem od opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy składek prowadzący wskazane w przepisie rodzaje działalności według stanu na dzień 30 listopada 2020 r. W świetle tego przepisu, istotne było zatem ustalenie, jaką działalność w tym dniu przedsiębiorca faktycznie prowadził w przeważającym zakresie, a nie to, jaki rodzaj działalności figurował w rejestrze REGON, a nadto, czy uzyskał w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku przychód niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego.
Wprawdzie, zgodnie z § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia, oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r., to jednak zauważyć należy, że danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie, nie uwzględniając celowości podjętych przez prawodawcę tych regulacji prawnych. W sytuacji wprowadzenia i obowiązywania na całym obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, Organ nie może poprzestać tylko na wykładni literalnej tych przepisów. Dokonując ich interpretacji, musi uwzględnić reguły wykładni celowościowej oraz funkcjonalnej, gdyż niewątpliwie ustawodawca, podejmując inicjatywę legislacyjną w tym szczególnym okresie (obowiązywania stanu epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2), miał w istocie na celu udzielenie pomocy publicznej przedsiębiorcom dotkniętym skutkami pandemii COVID-19, i wprowadzając w życie szczególne regulacje prawne, w tym ww. § 10 rozporządzenia, dążył do jej urzeczywistnienia, wiążąc zwolnienie ze składek za poszczególne miesiące wprowadzonego "lockdownu" (zakazy, ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej) z konkretną sytuacją finansową poszczególnych przedsiębiorców w danym okresie rozliczeniowym.
W sytuacji zatem rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrze a faktycznie wykonywaną działalnością, w świetle tak sformułowanych przepisów, w tym w szczególności § 10 ust. 1 rozporządzenia, nie powinno więc budzić wątpliwości, że pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności gospodarczej, a nie zapisom rejestrów REGON czy CEIDG.
Przenosząc powyższe na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że Skarżąca w skardze wskazała, że od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie w ramach spółki cywilnej, co potwierdza odpowiedni status wpisu w CEIDG. Co więcej, już w ramach samego wniosku o zwolnienie od obowiązku opłacania składek (RDZ-B7), Skarżąca w miejscu przeznaczonym na określenie formy prawnej wnioskującego podmiotu wyjaśniła, że działa wyłącznie jako wspólnik spółki cywilnej Z., posiadającej NIP [...], działającej pod firmą "R. C.", zaś wykonywana działalność tej spółki objęta jest kodem PKD 56.10.A (restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne), co potwierdza wpis w rejestrze REGON oraz CEIDG.
W świetle powyższego nie budzi więc wątpliwości, że Skarżąca prowadzi działalność wyłącznie w formie spółki cywilnej i właśnie jako wspólnik tej spółki wystąpiła z wnioskiem RDZ-B7. Co więcej, rzeczywiście wykonywana działalność prowadzona w ramach spółki cywilnej, objęta jest m. in. kodem 56.10.A, przewidzianym w ww. rozporządzeniu jako uprawniający do uzyskania pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku opłacania składek. Oznacza to, że oparcie się przez Organ wyłącznie na danych z CEIDG dotyczących jednoosobowej działalności Skarżącego, z pominięciem działalności faktycznie przez niego wykonywanej w ramach spółki cywilnej, było nieuprawnione. Ponownie zaakcentować przy tym należy, że w zakreślonym we wniosku okresie Skarżący w ogóle nie prowadził działalności poza spółką cywilną, co tym bardziej powoduje, że zaskarżone rozstrzygnięcie pozostaje w całkowitym oderwaniu od istniejącego stanu faktycznego, którego Organ nie ustalił dokładnie, wbrew obowiązującej zasadzie dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), pomijając przy tym, że wątpliwości co do treści normy prawnej należy rozstrzygać na korzyść strony (art. 7a K.p.a.).
Przedstawione rozważania uzupełnić należy o spostrzeżenie, że zarówno w doktrynie, jak literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie sądów, wskazuje się, że spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej, a więc nie jest podmiotem praw i obowiązków, gdyż jako podmiot praw i obowiązków występują osoby będące jej wspólnikami, a nie sama spółka. Spółka cywilna nie posiada odrębnej od wspólników podmiotowości prawnej, czyli nie jest odrębnym od nich podmiotem praw i obowiązków. Spółka cywilna jest jednostką organizacyjną nieposiadającą ani osobowości prawnej, ani zdolności prawnej, gdyż żaden przepis ustawy takich przymiotów jej nie nadaje. Nie może być zatem kwalifikowana ani jako osoba prawna, ani też jako tzw. ułomna osoba prawna (art. 331 K.c.). Innymi słowy, spółka cywilna jest jednostką organizacyjną nieposiadającą podmiotowości prawnej, którą tworzą wspólnicy prowadzący działalność we własnym imieniu i wspólnie realizujący określony cel gospodarczy, na podstawie umowy o współpracę. Zatem, jeżeli przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą tylko w formie spółki cywilnej, zaś we wpisie CEIDG czy REGON brak jest przewidzianej w § 10 ust. 1 rozporządzenia przeważającej działalności według PKD uprawniającego do zwolnienia z obowiązku opłacania składek, ale w rzeczywistości taką przeważającą działalność prowadzi w ramach spółki cywilnej, to każdy jej wspólnik jest uprawniony złożyć wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, o ile działalność tej spółki nie była zawieszona na dzień 30.11.2020 r. i spełnia warunki w zakresie spadku przychodów (§ 12 rozporządzenia). Rzeczą natomiast organu rozpoznającego ten wniosek jest dokładne ustalenie stanu faktycznego w kontekście spełnienia wszystkich przesłanek koniecznych do przyznania wnioskodawcy zwolnienia, czego w niniejszej sprawie Organ całkowicie zaniechał.
Należy zatem podkreślić, że przepisy ustawy COVID-19, a tym samym przepisy rozporządzenia wydanego na podstawie art. 31zy ust. 1 tej ustawy, służyć miały m.in. złagodzeniu negatywnych skutków, jakie wywarł terenie Polski stan epidemii wobec polskich przedsiębiorców w związku wprowadzanymi ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej, a to przez wprowadzenie zróżnicowanych środków pomocowych. Jednym z nich było właśnie ustanowienie możliwości okresowego zwolnienia przedsiębiorców działających w określonych branżach od obowiązku uiszczania należnych składek ubezpieczeniowych, o którym mowa w § 10 rozporządzenia o COVID-19.
Jak trafnie zauważył m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 maja 2021 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 174/21, z uwagi na cel ustawy, organy administracji publicznej powinny dążyć do udzielania pomocy wszystkim przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie, spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Pozbawienie tego wsparcia jedynie z uwagi na fakt, że przedsiębiorca nie uaktualnił we wskazanej dacie w rejestrze REGON właściwego kodu PKD dla przeważającej działalności gospodarczej, którą faktycznie prowadzi, stanowi nie tylko zaprzeczenie ratio legis analizowanych regulacji, ale poddaje w wątpliwość także i konstytucyjne wartości demokratycznego państwa prawnego, równości i niedyskryminacji.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przedstawiony pogląd tego Sądu. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że ograniczenie się w tym zakresie wyłącznie do językowej wykładni analizowanych przepisów, stanowiłoby wyraz akceptacji niedopuszczalnych dla sytuacji, w których przewidziane wsparcie trafiałoby do przedsiębiorców wskazujących w ewidencji jako kod PKD przeważającej działalności jeden z kodów określonych w § 10 ust. 1 rozporządzenia, podczas gdy w rzeczywistości nigdy takiej działalności nie prowadzili.
Sąd zdaje sobie sprawę, że przyjęty przez prawodawcę w § 10 ust. 2 rozporządzenia sposób weryfikacji podmiotów uprawnionych przez ocenę spełnienia warunku według PKD, stanowi niewątpliwie środek służący usprawnieniu prowadzenia postępowań w sprawach o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. Jednakże nie można pominąć, że wpis w danym rejestrze ma charakter domniemania (faktycznego i prawnego) zakładającego, że wpis ten (tutaj: w rejestrze podmiotów REGON) odpowiada stanowi rzeczywistemu i prawnemu, przy czym podkreślić należy, że domniemanie to nie ma charakteru absolutnego, niewzruszalnego, co oznacza, że jego prawdziwość podlega podważeniu przez przeprowadzenie przeciwdowodu na sporną okoliczność. W każdym razie przepisy zarówno rozporządzenia, jak i ustawy COVID-19, do których rozporządzenie odsyła, nie wyłączyły stosowania przepisów K.p.a., według których prowadzone jest postępowanie niniejszej sprawie. A tym samym w zakresie tym znajduje zastosowanie przepis art. 76 § 3 K.p.a., który dopuszcza możliwość wzruszenia domniemania takiego wpisu w rejestrze REGON.
W okolicznościach faktycznych występujących w badanej sprawie, wobec wskazania przez Skarżącą we wniosku o zwolnienie, że prowadziła w ramach spółki cywilnej "Z.", NIP: [...], Restauracja "C.", działalność gastronomiczną, oznaczoną kodem PKD 56.10.A, co pozostawało w sprzeczności z kodem PKD przeważającej działalności Skarżącej ujawnionym w rejestrze REGON, Organ powinien był przeprowadzić postępowanie dowodowe wzywając Stronę do wykazania prawdziwości wskazanych okoliczności. Jak już bowiem wskazano, domniemanie zawarte we wpisie REGON podlega wzruszeniu.
Organ jednak nie zbadał i nie ustalił tej istotnej dla merytorycznego rozstrzygnięcia okoliczności, poprzestając jedynie na ocenie danych uzyskanych z rejestru REGON, w związku z uprzednim dokonaniem błędnej wykładni § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Obowiązkiem Organu (ZUS), mając przy tym na uwadze także treść art. 77 § 1 K.p.a., było wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie przeważającej działalności rzeczywiście prowadzonej przez Skarżącą.
Wyjaśnić przy tym należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani też rozporządzenie, czy sama ustawa COVID-19, nie zawierają definicji terminu "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U. z 2015 r. poz. 2009). W § 9 rozporządzenia, nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących.
Tym bardziej więc, o przeważającej działalności nie może świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego też dokonując wykładni dyspozycji § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia, nie można przy tym pominąć wyżej przedstawionego znaczenia terminu "przeważającej działalności", jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON.
W ocenie Sądu, jeżeli istniały rozbieżności w zakresie informacji przedstawionych przez Skarżącą we wniosku RDZ-B7, w tym wskazujących na własne identyfikatory, przy jednoczesnym zaakcentowaniu, że objęta wnioskiem działalność dotyczy tej wykonywanej w ramach spółki cywilnej, i ta jest przeważająca, zadaniem Organu było zweryfikowanie tych informacji we współpracy ze Stroną. W sytuacji, gdy przedstawione przez Skarżącą dane jawiły się jako niepełne czy budzące wątpliwości, organ administracji zobowiązany był do podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a który to obowiązek nakłada na niego przepis art. 7 K.p.a. Takiej zaś inicjatywy po stronie Organu nie stwierdzono.
Sumując, wskazać należy, że skoro w niniejszym postępowaniu nie było kwestionowane spełnienie pozostałych warunków zwolnienia określonych w powołanym wcześniej przepisie, a Skarżąca podnosi w skardze, że w dniu 11.08.2014 r. dokonała zmiany w CEIDG statusu swojej działalności i od tego momentu prowadzi działalność tylko i wyłącznie w formie spółki cywilnej, a spółka ta zatrudnia [...] osób (na dzień 31.01.2021 r.), płaci za pracowników składki, zaś każdy wspólnik za siebie, oraz, że jej działalność nie była zawieszona na dzień 30.11.2020 r. i spełnia warunek co do spadku przychodów (który wyniósł 99 %), to Organ nie wykazał tym samym podstaw do odmowy Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.
Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję Organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, w szczególności § 10 ust. 1 i 2, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w związku z tym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a. niniejsza sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolniona jest z kosztów sądowych.
Ponownie rozpoznając sprawę Organ - będąc związanym oceną prawną sprawy i wskazaniami Sądu, stosownie do art. 153 P.p.s.a. - uwzględni zawartą w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną sprawy, w tym wykładnię przepisu § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia, i przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ powinien w szczególności wezwać stronę skarżącą do wyjaśnienia rozbieżności między kodem PKD wskazanym przez nią we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, a kodem PKD wynikającym z bazy REGON (na dzień 30 listopada 2020 r.) oraz do przedłożenia wszelkich dowodów, z których wynikałoby, że faktycznie prowadzona przez Stronę w ramach spółki cywilnej działalność gospodarcza w przeważającym zakresie odpowiada kodowi PKD 56.10.A. Następnie organ winien dokonać oceny tak zgromadzonego materiału dowodowego, mając na uwadze prawidłową wykładnię przepisów rozporządzenia, czemu winien dać wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, spełniającego ustawowe wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a., przy uwzględnieniu zasady przekonywania strony przewidzianej w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sporawy, a którą Organ rażąco naruszył wydając zaskarżoną decyzję.
Niniejsza sprawa, wyznaczona na rozprawę, z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, została skierowana i rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a podstawą były następujące przepisy: art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), art. 20 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 późn. zm.) oraz § 3 zarządzenia Nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz § 1 ust. 1 i 2 zarządzenia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obszarem, na którym wystąpił stan epidemii.
Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl