I SA/SZ 183/23

I SA/Sz 183/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Marzena Kowalewska /przewodniczący/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
I GSK 63/24 - Wyrok NSA z 2025-01-22
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2082
art. 26 ust. 2, ust. 5 , art. 43, art. 38 ust. 1, art. 33, art. 35 ust. 1,
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 170 ust. 1, art. 1 ust. 1, 3, 4, 9, 10, 11, 14, art. 10, art. 11,
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Sygn. [...] I SA/Sz 183/23 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi C. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na czynność Prezydenta Miasta Koszalina w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej na 2023 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (dalej: "skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na czynność Prezydenta Miasta [...] w postaci ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej na 2023 r. przysługującej na słuchaczy L. w K. (dalej: "Liceum").
Zdaniem skarżącej, poprzez dokonaną czynność doszło do naruszenia:
1) art. 26 § 2 w zw. z art. 33 ust. 1 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2082 ze zm. - dalej: "u.f.z.o.") w zw. z art. 1 ust. 1, 3, 4, 9, 10, 11, 14, art. 10, art. 11 i art. 170 § 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 r. poz. 1082 ze zm. - dalej: "p.o."), poprzez ustalenie w wyniku aktualizacji miesięcznej stawki dotacji na 1 słuchacza w kwocie [...]zł, co stanowi jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania działalności oświatowej szkoły, która nie może prowadzić działalności gospodarczej,
a w konsekwencji pozyskiwać środków na kredytowanie działalności szkoły;
2) art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, poprzez ustalenie stawki dotacji w kwocie,
która nie pozwala na prowadzenie kształcenia, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia prawa obywateli do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia.
Skarżąca wniosła o:
1) stwierdzenie bezskuteczności czynności w postaci błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej przysługującej na słuchaczy Liceum w 2023 r.;
2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W pierwszej kolejności skarżąca wyjaśniła, że 20 stycznia 2023 r. organ dotujący przekazał na rachunek bankowy skarżącej dotację oświatową za styczeń 2023.
Na tej podstawie skarżąca ustaliła, że stawka na słuchacza Liceum wynosi mniej
niż [...] zł.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w 2022 r. miesięczna dotacja
na 1 słuchacza niepublicznego liceum ogólnokształcącego dla dorosłych kształcącego się w systemie zaocznym kształtowała się na poziomie około [...] zł miesięcznie. Zauważono, że od września 2018 r. w związku z wprowadzeniem art. 10a do ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela organy prowadzące szkoły niepubliczne są obowiązane do zatrudniania nauczycieli w oparciu o umowę o pracę zgodnie z ustawą z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, podkreślając w związku z tym, że przy przyjęciu zastosowania minimalnego wynagrodzenia o pracę dla nauczyciela zatrudnianego w szkole miesięczny koszt zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze czasu pracy kształtuje się obecnie na poziomie - [...] zł brutto, a wraz z kosztami pracodawcy [...] zł. Zdaniem skarżącej, powyższe oznacza, że kwota dotacji oświatowej na 1 ucznia na rok 2023 nie pokrywa nawet 1 godziny pracy tego nauczyciela, a liczba przedmiotów nauczanych w szkole oznacza konieczność zatrudnienia większej liczby nauczycieli niż tylko jednego.
Zwrócił uwagę, że wysokość wynagrodzenia musi uwzględniać kwalifikacje nauczyciela, więc często przewyższa minimalne wynagrodzenie. Wskazano na rosnące koszty energii elektrycznej i grzewczej, a także konieczność zachowania standardów lokali, co wiąże się z wysokim czynszem za najem.
Skarżąca podniosła, że dotowanie szkoły niepublicznej w ww. wysokości jest pozorne i stanowi dyskryminację w stosunku do szkół publicznych. Wyjaśniła,
że przy założeniu, że w szkole kształci się [...] słuchaczy, a stawka dotacji określona
w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. wynosi niecałe [...] zł na słuchacza, szkoła pod koniec miesiąca otrzyma dotację w wysokości w przybliżeniu [...] zł miesięcznie. Zauważyła w związku z tym, że za te środki szkoła ma zapewnić kilkunastu nauczycieli zatrudnionych na umowie o pracę z minimalnym wynagrodzeniem, którzy zrealizują minimum programowe, dyrektora szkoły oraz niezbędną obsługę oraz lokale.
Skarżąca zwróciła uwagę na treść art. 170 ust. 1 p.o., wywodząc z jego treści, że jest to działalność deficytowa i nienastawiona na osiąganie zysku, a organy prowadzące szkoły niepubliczne tj. licea ogólnokształcące dla dorosłych i szkoły policealne realizują zadanie publiczne danej jednostki samorządu terytorialnego
– w tym wypadku powiatów. Zdaniem skarżącej, mając na względzie sformułowane w art. 70 Konstytucji RP powszechne prawo do nauki koniecznym jest zaś udział władz publicznych w finansowaniu sektora oświaty spoza sektora finansów publicznych zgodnie z obowiązującymi przepisami i w sposób umożliwiający realizację tego zadania.
W odpowiedzi na skargę organ dotujący wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wysokość dotacji została ustalona na podstawie
art. 26 ust. 2 u.f.z.o. oraz o rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia
22 grudnia 2022 roku w sprawie sposobu podziału części oświatowe subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2820 ze zm. - dalej: "rozporządzenie MEiN"), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.
W opinii organu dotującego mimo prezentowanego przez skarżącą
stanowiska, nie można wykazać, że rozporządzenie MEiN jest sprzeczne z u.f.z.o.
lub z Konstytucją RP.
Dodatkowo, organ dotujący wyjaśnił, że kwota dotacji na danego ucznia, w ujęciu rocznym na rok budżetowy 2023, stanowi iloczyn finansowego standardu "A"
i wskaźnika korygującego "Di" dla danej jednostki samorządu terytorialnego na rok 2023 oraz współczynnika określonego dla danego ucznia przy statystycznej liczbie uczniów "Ur,i". Wskaźnik "Ur,i" w 2022 r. wynosił 0,12 x "Sh,i" (liczbę słuchaczy niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych kształcących w formie zaocznej
w tej jednostce samorządu terytorialnego) co dało kwotę dotacji na jednego słuchacza w wysokości [...] zł miesięcznie.
Natomiast w 2023 r. wskaźnik "Ur,i" wynosi 0,005 x "Sh,i" (liczbę słuchaczy niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych kształcących w formie zaocznej w tej jednostce samorządu terytorialnego) co dało kwotę dotacji na jednego słuchacza w wysokości [...] zł miesięcznie.
Organ dotujący wyjaśnił, że algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej na 2023 rok został opublikowany w grudniu 2022 r. Rozwiązaniem wynikającym z tego algorytmu było ustalenie części dotacji na 2023 r. w wysokości wynikającej z kwoty przewidzianej na ucznia w części oświatowej subwencji dla roku 2023.
Do oszacowania wysokości kwoty dotacji od początku 2023 wykorzystano finansowy standard "A" i wskaźnik korygujący ,,Di" z 2022 r. oraz wartości wag i współczynniki przy statystycznej liczbie uczniów "Ur.i" ustalone w algorytmie podziału subwencji na 2023 rok.
Niezależnie od kwoty wypłacanej na ucznia zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.z.o., niepublicznym szkołom policealnym nie będącym szkołami specjalnymi, na każdego ucznia, który uzyskał dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe, przysługuje dotacja na mocy art. 26 ust. 5 u.f.z.o., która w 2022 r. wyniosła [...] zł (wartość wagi P12-0,4). Zdaniem organu dotującego, Ministerstwo Edukacji i Nauki
optymalizuje finansowanie niepublicznych szkół policealnych i niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych i w 2023 r., poprzez rozwiązania projakościowe odnoszące się do niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, polegające na zwiększeniu finansowania za tzw. "zdany egzamin" przy jednoczesnym zmniejszeniu środków naliczanych "za uczestnictwo w zajęciach". Ten sposób finansowania premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów zewnętrznych przez swoich uczniów.
W piśmie procesowym z 6 czerwca 2023 r. skarżąca wskazała, że stawka dotacji dla szkół niepublicznych powinna odpowiadać stawce dotacji należnej dla szkół publicznych i zostać ustalona w wysokości, która pozwoli na finansowanie bieżącego funkcjonowania szkoły. Skarżąca podkreśliła, że nie sposób uznać za zgodne z Konstytucją RP przerzucania na podmioty prywatne obowiązku finansowania ze środków własnych zadań związanych z edukacją i oświatą.
Skarżąca zwróciła uwagę, że wprowadzone zmiany zasad dotowania weszły w życie bez żadnych przepisów przejściowych i objęły finansowanie edukacji słuchaczy już przyjętych do szkoły w trakcie cyklu ich nauki. Ponadto, skarżąca zaznaczyła,
że w aktualnym stanie prawnym nie sposób nawet uznać, iż szkoła ma jakąkolwiek pewność, że kiedykolwiek otrzyma jakąkolwiek dotację za efekt, albowiem
nie ma żadnych gwarancji, iż za rok lub dwa system finansowania nie ulegnie zmianie.
Skarżąca podkreśliła, że organ nie przewidział sytuacji "migracji" słuchaczy pomiędzy szkołami. W świetle aktualnych zasad finansowania, jeśli po 3 latach nauki słuchacz zmieni szkołę i ukończy edukację w innej szkole, to całość dotacji za efekt otrzyma ta właśnie placówka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Skarżąca zakwestionowała w sprawie prawidłowość ustalenia wysokości należnej jej dotacji oświatowej, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o. (dla niepublicznej szkoły, w której nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki), w wyniku jej aktualizacji przeprowadzonej na podstawie art. 43 u.f.z.o.
W ocenie organu, zaskarżona czynność jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.
Stosownie do art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z kolei przepis art. 70 Konstytucji RP stanowi, że "Każdy ma prawo do nauki nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Sposób wykonywania obowiązku szkolnego określa ustawa" (ust. 1); "Nauka w szkołach publicznych jest bezpłatna. Ustawa może dopuścić świadczenie niektórych usług edukacyjnych przez publiczne szkoły wyższe za odpłatnością" (ust. 2), "Rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. Obywatele i instytucje mają prawo zakładania szkół podstawowych, ponadpodstawowych i wyższych
oraz zakładów wychowawczych. Warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad szkołami i zakładami wychowawczymi, określa ustawa" (ust. 3). Art. 70.ust. 4 Konstytucji RP stanowi, że władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że eksponowany w skardze udział władz publicznych w finansowaniu sektora oświaty spoza sektora finansów publicznych, urzeczywistnia konstytucyjnie umocowane powszechne prawo do nauki. Trzeba jednak podkreślić, że pomimo iż szkoły niepubliczne mogą być finansowane przez władze publiczne, dofinansowanie takie nigdy nie może być pełne, ale jedynie częściowe. Zawarte bowiem w art. 70 ust. 3 zd. 3 Konstytucji RP odesłanie do uregulowania materii dofinansowania uczelni niepublicznych w ustawie oznacza konsekwentnie, że ustawodawcy pozostaje znaczny margines swobody regulacyjnej pozwalającej na zróżnicowanie pomocy finansowej dla uczelni niepublicznych ze środków publicznych w zależności np. od rodzaju szkoły i jej charakteru. W świetle ww. przepisu można postawić tezę, że w Konstytucji RP nie ma wyrażonego wprost obowiązku każdorazowego dofinansowania każdej uczelni niepublicznej, tym bardziej, że większość z takich uczelni ma ściśle komercyjny charakter i ich działalność gospodarcza (tak jak każda inna) może wiązać się z ryzykiem niepowodzenia finansowego.
Jak zauważono w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 grudnia 2013 r. w sprawie sygn. akt K 16/13 (publ. OTK-A 2013 Nr 9, poz. 135) użyte w art. 70 ust. 3 zd. 3 słowo "udział" samo w sobie nie implikuje żadnego konkretnego poziomu finansowania, gdyż udział ten może być mniejszy lub większy. Przesądza jedynie, że wkład państwa musi osiągnąć jakiś stopień minimalny (tak aby w ogóle zjawisko dofinansowywania szkół niepublicznych miało miejsce, bo inaczej art. 70 ust. 3 zd. 3 byłby niezrealizowanym upoważnieniem konstytucyjnym) i równocześnie nie może osiągnąć poziomu maksymalnego (całkowitego finansowania, to bowiem prowadziłoby do zrównania szkół publicznych ze szkołami niepublicznymi). Z art. 70 ust. 3 Konstytucji RP nie wynika więc prawo podmiotowe szkół niepublicznych do uzyskania środków na całość ich działalności, a w założeniu szkoły niepubliczne mają być finansowane w mniejszym stopniu ze środków budżetu państwa niż szkoły publiczne, gdyż podstawowa odpowiedzialność za ich gospodarkę finansową spoczywa na ich założycielach, a nie na władzy publicznej (zob. szerzej komentarz do art. 70
Konstytucji RP w: Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86 pod red. prof. dr hab. Marka Safjana, dr hab. Leszka Bosek, Warszawa 2016).
Za nieuzasadniony uznać należało zarzut naruszenia przepisu art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, skoro w sprawie nie zaskarżono aktu w przedmiocie indywidualnej pomocy dla uczniów.
Wskazać dalej należy, że stosownie do art. 38 ust. 1 u.f.z.o., organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania,
w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.
Stosownie zaś do brzmienia art. 35 ust. 1 u.f.z.o., dotacje, o których mowa
w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na: 1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki (...).
Zgodnie także z art. 26 ust. 2 u.f.z.o., niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Warunki przekazania dotacji zostały określone w art. 33 u.f.z.o.
W ocenie Sądu, przepis art. 26 ust. 2 u.f.z.o. nie pozwala na jakąkolwiek dowolność czy uznaniowość w zakresie obliczania i ustalania kwoty dotacji. Z przepisu tego wprost wynika, że wysokość stawki dotacji na słuchacza w niepublicznym liceum ogólnokształcącym dla dorosłych w zaocznym systemie kształcenia jest równa kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego z uwzględnieniem m.in. typów i rodzajów szkół i placówek prowadzonych przez te jednostki czy liczby uczniów w szkołach i placówkach. Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na 2023 r. określony został w rozporządzeniu. Przy wyliczaniu kwoty dotacji na słuchacza Liceum dla Dorosłych w 2023 r. organ oparł się na obowiązujących przepisach prawa, uwzględniając m.in. regulację przywołanego rozporządzenia MEiN oraz art. 26 ust. 2 u.f.z.o. W wyniku dokonanych obliczeń, w styczniu 2023 r. na takiego słuchacza w szkole działającej na terenie Miasta K., stawka wyniosła [...] zł.
Jak z przedstawionej regulacji prawnej wynika, organ w kwestii stawki dotacji nie miał luzu administracyjnego. Powszechnie obowiązujące przepisy prawa zobowiązują organ do ustalenia stawki właśnie w oparciu o kwotę przewidzianą w części oświatowej subwencji ogólnej, zaś przepisy Konstytucji RP znajdują swoją konkretyzację w aktach prawnych niższego rzędu, tj. w u.f.z.o. (art. 26 ust. 2) oraz w wydanym na podstawie przepisu art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2267) rozporządzenie MEiN.
Skoro, więc ustawodawca przyjął powszechnie obowiązujące przepisy prawa, nakazując w sposób odmienny niż dotychczas wyliczać w 2023 roku dotację na słuchaczy niepublicznych liceów ogólnokształcących dla dorosłych kształcących w formie zaocznej, to organ działający na podstawie i w granicach przepisów prawa nie może działać w sposób dowolny, a tym bardziej pomijać treść bezwzględnie obowiązujących przepisów.
Na marginesie zauważyć należy, że skarżąca w poprzednich skargach odnoszących się do wypłacanej w latach przeszłych dotacji nigdy nie kwestionowała obowiązku organu stosowania przepisów wykonawczych do art. 26 u.f.z.o.
Nadto wskazać należy, że wcześniej obowiązujące rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 21 grudnia 2021 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2022 wygasło z dniem 31 grudnia 2022 r. i od 1 stycznia 2023 r. organ dotujący zobligowany był do stosowania nowego rozporządzenia, które określa zasady podziału subwencji na rok 2023. Co roku bowiem, w drugiej połowie grudnia, Ministerstwo Edukacji i Nauki ogłasza rozporządzenie, które jest podstawą do podziału subwencji na następny rok budżetowy. Powyższe rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia roku następnego i zawiera aktualny algorytm podziału subwencji oraz wartości wag przypadające na danego ucznia/słuchacza w danej szkole/placówce. Takie rozporządzenie jest podstawą do naliczania subwencji dla szkół publicznych oraz stawek dotacji dla szkół i placówek niepublicznych oraz publicznych prowadzonych przez inny organ niż jednostka samorządu terytorialnego, wynikających z podziału subwencji oświatowej na dany rok.
Podkreślenia wymaga, iż obowiązująca stawka na słuchacza liceum ogólnokształcącego dla dorosłych w systemie zaocznym w roku 2023, która wynika z rozporządzenie MEiN, obowiązuje zarówno szkoły publiczne jak i niepubliczne.
Tym samym, nie ma żadnej formy nierównego traktowania między szkołami, jak wskazuje to skarżąca. Szkoły publiczne subwencję w takiej wysokości otrzymują na uczniów takiej samej szkoły, a koszty, których nie zabezpiecza przekazana subwencja, organ prowadzący - gmina/powiat - pokrywa ze środków własnych. Natomiast, w przypadku szkół niepublicznych, dotacja oświatowa jest tylko jednym z kilku źródeł finansowania działalności szkoły, a nie jedynym.
Jak wynika z art. 35 ust. 1 u.f.z.o., dotacja jest dofinansowaniem, a nie sfinansowaniem zadań szkoły dla dorosłych, zaś jej wysokość jest ustalana na podstawie jej art. 26 ust. 2 oraz corocznego rozporządzenia w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej. Skoro na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, organ prowadzący szkołę odpowiada za działalność szkoły i jego zadania zasadniczo sprowadzają się do zapewniania szeregu warunków dla działalności szkoły, to tym bardziej chodzi tu także o aspekt jej finansowania. Tylko jednym z elementów zapewnienia tego finansowania jest coroczne aplikowanie o dotację i jej comiesięczne otrzymywanie. Podstawowym źródłem finansowania jest możliwość pobierania czesnego od słuchacza, wkład założycielski, fundusze z Unii Europejskiej oraz inne źródła finansowania.
Na marginesie, zauważyć należy, że skarżąca jest wpisana do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, a nie jako np. stowarzyszenie non-profit, i że tego rodzaju działalność oświatowa nie jest jedyną, bowiem skarżąca zajmuje się także wynajmem i zarządzaniem nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, co oznacza że jest zorientowana na generowanie zysku i z niego także może finansować działalność szkoły w zakresie wykraczającym poza comiesięcznie otrzymywaną dotację.
W dalszej kolejności wskazać należy, iż w art. 40 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
(Dz. U. z 2022 r., poz. 2666) wskazano, że w roku 2023 do dotacji udzielanej na podstawie art. 26 ust. 2 u.f.z.o. niepublicznemu liceum ogólnokształcącemu dla dorosłych, niepublicznej szkoły branżowej szkole II stopnia oraz niepublicznej szkole policealnej nie stosuje się art. 43 ust. 5 u.f.z.o. W uzasadnieniu do projektu ww. ustawy wskazano, iż: "Rok 2023 będzie kolejnym rokiem, w którym zwiększona zostanie wysokość dotacji "za efekt", a zmniejszona wysokość dotacji za uczestnictwo ucznia w zajęciach dydaktycznych. Takie działanie ma charakter projakościowy i promuje szkoły, które osiągają duży odsetek zdawalności egzaminów zewnętrznych. Planuje się, aby w roku 2023 wzrost wysokości dotacji "za efekt", a co za tym idzie zmniejszenie dotacji za uczestnictwo w zajęciach, był bardziej znaczący niż w latach poprzednich."
Właśnie analiza danych z Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych o tym, ilu słuchaczy podeszło do egzaminów oraz ilu je zdało, skłaniała od dawna do wniosku, że dotowanie szkół dla dorosłych, w których nie ma znaczenia tzw. efekt, tj. uzyskanie świadectwa dojrzałości w przypadku liceum ogólnokształcącego, było od dawna przeszacowane na etapie kształcenia i należało uruchomić proces jego zmiany, co znalazło swój początek już w 2018 r., gdy weszła w życie u.f.z.o. Obecne uregulowanie w rozporządzeniu jest tylko kontynuacją procesu zmiany dotowania tego rodzaju szkół. Skarżąca funkcjonująca na rynku oświatowym od dawna miała pełną świadomość ww. tendencji i zapoczątkowanego kierunku zmian.
Wskazać należy, że organ dotujący wypełnia obowiązek wynikający z przepisów prawa, samodzielnie nie określając zasad naliczania stawek dotacji i ich ostatecznej wysokości. Nie jest także rolą organu dokonywanie analizy ratio legis unormowań dotyczących obniżania kwot dotacji przypadających liceom, takim jak prowadzone przez skarżącego.
W ocenie Sądu, Prezydent Miasta K. , dokonując czynności ustalenia kwoty dotacji w sprawie, nie naruszył przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym wymienionych w skardze oraz jej uzupełnieniu przepisów Konstytucji RP, u.f.z.o. ani ustawy Prawo oświatowe. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca, mimo iż uważa, że organ był zobowiązany do uwzględnia hierarchiczności przepisów prawa
i w konsekwencji winien był ustalić stawkę dotacji w taki sposób, by wypełnić ustawowy obowiązek finansowania działalności szkoły, pomijając w tym zakresie przepisy rozporządzenia MEiN, to nie wskazuje jednak, które konkretnie przepisy powszechnie obowiązujące organ powinien uczynić podstawą ustalenia (obliczenia) stawki dotacji. Umyka przy tym skarżącej, że pominięcie zapisów rozporządzenia MEiN przy ustalaniu wysokości należnej dotacji (czego domaga się skarżąca), prowadziłoby w istocie
do sytuacji, w której brak byłoby jakichkolwiek norm wykonawczych pozwalających na ustalenie mechanizmu ustalenia wysokości tej dotacji. Pozostałyby jedynie normy o charakterze ogólnym niepozwalające na ustalenie konkretnej kwoty dotacji. Zauważyć przy tym należy, że w skardze skarżąca również nie wskazała, w jej ocenie prawidłowo ustalonej wysokości kwoty dotacji. Treść skargi nie precyzuje w żaden sposób na czym (w sensie technicznym) miałoby polegać błędne ustalenie przez organ wysokości należnej stawki dotacji i w istocie sprowadza się do polemiki z obowiązującym obecnie systemem dotowania. Jak wyżej wskazano, władze publiczne nie mają konstytucyjnego ani ustawowego obowiązku pełnego finansowania działalności organów prowadzących szkoły niepubliczne. Bezpłatna jest tylko nauka w szkołach publicznych. Natomiast zasady wspierania uczniów w szkołach niepublicznych określa ustawa. W świetle tej regulacji konstytucyjnej należy także rozumieć konstytucyjną zasadę dwusektorowości systemu szkolnictwa i wolności tworzenia oraz wyboru szkoły. Oznacza to zakaz ograniczania prawa do zakładania szkół niepublicznych i pobierania w nich nauki. Nie istnieje jednak obowiązek konstytucyjny finansowania szkół niepublicznych.
Reasumując, wskazać należy, że organ dotujący wypełnia obowiązek wynikający z przepisów prawa, samodzielnie nie określając zasad naliczania stawek dotacji
i ich ostatecznej wysokości. Nie jest także rolą organu dokonywanie analizy ratio legis unormowań dotyczących obniżania kwot dotacji przypadających liceom, takim jak prowadzone przez skarżącego. Tym samym, Prezydent Miasta K. , dokonując czynności ustalenia kwoty dotacji w sprawie, nie naruszył przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów u.f.z.o, a jego działanie było legalne i w pełni uzasadnione.
Z tych względów za nieuprawnione uznać należy zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 26 § 2 w zw. z art. 33 ust. 1 u.f.z.o. oraz art. 70 ust. 4 Konstytucji RP.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.