I SA/Sz 383/25

I SA/Sz 383/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska /przewodniczący/
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Elżbieta Dziel
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par 1 lit. c, art 200, art 205 par 2, art. 153, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
par 14 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] listopada 2025 r. sprawy ze skargi S. Ś. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS na rzecz skarżącego S. Ś. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji S. Ś. (zwany dalej: "wnioskodawcą", "skarżącym" lub "stroną") w piśmie z 23 listopada 2022 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS", "zakład" lub "organ") z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek.
Decyzją z 17 stycznia 2023 r. ZUS odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem tych składek; należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika; odsetek
od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych
na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne na Fundusz Pracy i FGSP
w łącznej kwocie [...]zł należności głównej wraz z odsetkami i kosztami upomnienia oraz o odmowie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej, będącej równocześnie płatnikiem tych składek na ubezpieczenia społeczne,
na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy w łącznej kwocie [...]zł należności głównej wraz z odsetkami i kosztami upomnienia.
Decyzją z 13 marca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję z 17 stycznia 2023 r. Organ odwoławczy uznał, że nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności. Zakład podniósł, że w sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności, o jakich mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r., o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm., zwanej dalej: "u.s.u.s."). Analizując natomiast sytuację wnioskodawcy z punktu widzenia przesłanek umorzenia, o jakich mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek
(Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej: "rozporządzeniem") organ doszedł do wniosku, że ograniczone możliwości płatnicze nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Wobec zakończenia działalności gospodarczej przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania. Powołana zaś w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia przesłanka umorzenia nie może zostać spełniona, skoro skarżący dysponuje dochodem w postaci pobieranej emerytury, której wymagalność - inaczej niż wynagrodzenia za pracę - nie jest uzależniona od aktywności zawodowej zdeterminowanej stanem zdrowia.
Wnioskodawca na ww. decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, domagając się uchylenia decyzji oraz umorzenia zaległych składek. Ponadto skarżący na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej: "p.p.s.a.") wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających
z dokumentów w postaci: zaświadczenia lekarskiego z dnia 3 kwietnia 2023 r., dokumentacji medycznej skarżącego z lat 2015 - 2022 (12 kart), na okoliczność: stanu zdrowia skarżącego; opinii rzeczoznawcy z zakresu techniki samochodowej maszyn
i urządzeń z dnia 3 kwietnia 2023 r. na okoliczność wartości samochodu skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i wnosząc o dopuszczenie dowodu z dokumentów zawartych w aktach ZUS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 283/23 oddalił skargę. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia prawa, a podniesione
w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. W ocenie sądu I instancji organ prawidłowo ocenił, że w sprawie istnieje możliwość skutecznego wyegzekwowania należności, a więc nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji umarzającej należności z tytułu składek.
Analizując sytuację skarżącego z punktu widzenia przesłanek umorzenia, o jakich mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia, sąd I instancji stwierdził,
że nie zostało wykazane, iż jakakolwiek forma spłat pociągnie za sobą niemożliwe
do akceptacji skutki dla skarżącego. Organ wziął pod uwagę podnoszone okoliczności
i w prawidłowy sposób je ocenił, logicznie i przekonująco argumentując swoje stanowisko.
W ocenie sądu I instancji skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja
materialno - bytowa całkowicie i trwale uniemożliwiała mu spłatę zaległych należności.
W świetle przedstawionych przez sąd I instancji okoliczności faktycznych, organ dostatecznie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Zdaniem sądu I instancji sytuacja finansowa i zdrowotna skarżącego w kontekście przepisów, regulujących zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została oceniona należycie przez ZUS z uwzględnieniem interesów publicznego i indywidualnego skarżącego oraz stanu faktycznego, ustalonego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Wnioski wyprowadzone z tej oceny nie nosiły znamion dowolności.
Według sądu I instancji nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut niezbadania wymagalności należności objętych wnioskiem o umorzenie. Organy na tę okoliczność wskazały na przepisy odnoszące się do zagadnienia przedawnienia i mające zastosowanie w sprawie. Ponadto jak wnika z akt administracyjnych na dzień 23 listopada 2022 r. rozliczono konto i po dokładnej analizie wyszczególniono należności.
Z rozliczenia wynikało, że nie istniały należności przedawnione czy zagrożone przedawnieniem. Wnioskowany zatem dowód z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy organu podatkowego nie jest dowodem uzupełniającym.
Odnosząc się do wniosku dowodowego skarżącego, sąd I instancji wskazał, że nie jest uzasadnione załączanie przez skarżącego na etapie postępowania sądowego, dodatkowych dokumentów, a nawet nowych dokumentów z daty po dniu podjętego rozstrzygnięcia przez organy, uzasadniających wniosek o umorzenie należności. Jako niedopuszczalne sąd I instancji uznał żądanie skarżącego o przeprowadzenie dowodu
z opinii biegłego w toku niniejszego postępowania sądowego, wskazując, że opinia biegłego nie może być zaliczona do dokumentów.
Wnioskodawca złożył skargę kasacyjną, zaskarżając powyższy wyrok sądu
I instancji w całości. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, dopuszczenie dowodu z dokumentów zawartych w aktach zakładu oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia
28 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1125/23 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 283/23 (punkt 1), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 stycznia 2023 r. nr [...] (punkt 2) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę [...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (punkt 3). W uzasadnieniu wyroku NSA przedstawił ustalenia sądu pierwszej instancji, które stanowiły podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ocenie NSA skarga kasacyjna okazała się zasadna. Wskazał, że jakkolwiek przedmiotem postępowania
o umorzenie należności z tytułu składek, nie może być badanie zadłużenia, a jedynie ustawowe podstawy umorzenia należności, to jednak w postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek organ powinien odnosić się do konkretnej kwoty tych należności weryfikowalnej na podstawie wiarygodnych dokumentów. Sąd drugiej instancji przypomniał, że postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i rentowe może być prowadzone wówczas, gdy takie należności są nadal wymagalne, a dłużnik nie jest w stanie - jego zdaniem - ich uiścić. Oznacza to, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie uległy przedawnieniu lub z innych przyczyn nadal są wymagalne.
NSA wskazał, że zarówno organ, a zanim sąd pierwszej instancji powinni mieć wiedzę czy nastąpiło przedawnienie należności, gdyż wówczas skutkowałoby
to koniecznością umorzenia takiego postępowania. Skład orzekający Naczelnego
Sądu Administracyjnego podzielił pogląd, że rozstrzygnięcie w przedmiocie
umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności (umorzenia, których domaga się strona) nie uległy przedawnieniu.
W dalszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny dodał, że organ jedynie ogólnie przedstawił regulacje prawne w zakresie przedawnienia należności publicznoprawnych, bez jakiegokolwiek odniesienia się do realiów niniejszej sprawy. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności związane z ustaleniem
czy mamy - w odniesieniu do każdej konkretnej należności - do czynienia z jej przedawnieniem, czy też nie, są na tyle istotne w sprawie, że powinny być elementem uzasadnienia zaskarżonej decyzji, gdyż obejmują kluczowe ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy.
W odniesieniu do odpowiedzi na skargę, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił dodatkowo uwagę, że wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych.
W związku z powyższym za zasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut odnoszący się do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
NSA wskazał, że ponownie rozstrzygając tę sprawę, organ administracyjny będzie zobowiązany do uwzględnienia powyższych wytycznych.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, ZUS zaskarżoną decyzją z 5 maja
2025 r. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 "u.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika, odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...]zł, w tym: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ wskazał, że w piśmie z 23 listopada 2022 r. wnioskodawca zwrócił się z prośbą o umorzenie zaległości z tytułu składek, wskazując, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Od grudnia będą potrącane alimenty na byłą żonę w wysokości [...] zł. Na leki, opłaty, wyżywienie, ubranie, media wizyty u lekarza i rehabilitacje pozostanie około [...] zł.
Decyzją z 17 stycznia 2023 r. nr [...] Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej 17 stycznia 2023 r. wydaniem przez Zakład decyzji, wnioskodawca zaznaczył, że w trakcie postępowania informował o problemach zdrowotnych, przedkładając stosowną dokumentację medyczną. Aktualnie stan zdrowia uległ pogorszeniu. Poinformował, że 12 grudnia 2022 r. przeszedł operacją na drugie kolano. Obecnie porusza się z pomocą kul i przechodzi rehabilitację. Wnioskodawca stwierdził, że z uwagi na ograniczenia w ruchu i przewlekłe choroby, dalsze prowadzenie działalności gospodarczej jest niemożliwe i nierentowne. Nadmienił, że prowadzona działalność gospodarcza oparta była na pracy fizycznej, rąbanie drewna i jego dowóz połączony z wyładowaniem, a ze względu na trudności w poruszaniu się i stale pogarszający się stan zdrowia i wiek, był zmuszony do zamknięcia firmy. W dniu 24 stycznia 2023 r. wnioskodawca zakończył prowadzenie działalności gospodarczej.
Wnioskodawca zaznaczył, że jedynym dochodem jest wyłącznie otrzymywane świadczenie emerytalne, które wynosi [...] zł brutto, z którego dokonywane są potrącania alimentacyjne w kwocie [...]zł, więc pozostaje kwota [...]zł. Poinformował, że do miesięcznych wydatków nie należą wyłącznie opłaty eksploatacyjne w kwocie [...]zł i leki w kwocie [...]zł. Samo wyżywienie to kwota ok. [...] zł. Dochodzą do tego wydatki na środki higieny osobistej, środki czystości, obuwie i odzież. Wnioskodawca stwierdził, że kwota [...]zł jest niewystarczająca do zaspokojenia podstawowego minimum egzystencji i aktualnie sytuacja nosi znamiona ubóstwa. Jednocześnie z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie kontynuować samozatrudnienia oraz nie ma szans na zatrudnienie w innej firmie.
Wnioskodawca stwierdził, że pojazdy wymienione w decyzji, których rzekomo jest właścicielem, to wszystkie pojazdy jakich był właścicielem w przeciągu całego swojego życia. Zaznaczył, że samochody te zostały wyrejestrowane, a następnie zezłomowane na skupie złomu w D.. Wyrejestrowania następowały w Urzędzie Gminy i Miasta G. w różnym czasie. Poinformował, że posiada jedynie samochód osobowy [...] z 2005 r., który jest stary i ma znikomą wartość. Z uwagi na nieprawdziwość informacji, wniósł o zwrócenie się do ww. urzędu z zapytaniem czy i kiedy wyrejestrowywał pojazdy, gdyż sam z powodu upływu czasu nie posiada tych dokumentów.
W ocenie wnioskodawcy z uwagi na jego sytuację życiową, zasadne było zastosowanie art. 28 ust. 3 pkt 3 i 5, a także art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zaznaczył,
że z przyczyn niezależnych od niego był zmuszony do zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, a z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie wykonywać pracy zarobkowej. Nadmienił, że poza samochodem marki [...] z 2005 r., który jest wart nie więcej niż [...] zł, nie posiada żadnego majątku. Samochód ten jest jedynym środkiem transportu, którym przemieszcza się na wizyty do lekarzy. Stwierdził, że nie posiada żadnego majątku, z którego można prowadzić egzekucję.
Wnioskodawca zaznaczył, że opłacenie tak wysokiego zadłużenia pozbawiłoby
go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Taka sytuacja ma miejsce w chwili obecnej, ponieważ pozostająca do jego dyspozycji kwota [...]zł jest niewystarczająca do przeżycia. Podał dalej, że pogorszenie się sytuacji zdrowotnej doprowadziło do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, co wskazuje na istnienie przewlekłej choroby pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wniósł o możliwie jak najszybsze rozpatrzenie wniosku, albowiem prowadzona jest wobec niego egzekucja, a środki finansowe, które pozostają, są niewystarczające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Następnie organ wskazał, że 13 marca 2025 r. Zakład utrzymał w mocy decyzję
z 17 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi, w wyroku z 5 lipca 2023 r. stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia prawa i utrzymał w mocy decyzję Zakładu. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej od ww. wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny (organ omyłkowo wskazał: Najwyższy Sąd Administracyjny) wyrokiem z 28 sierpnia 2024 r. uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 stycznia 2023 r. Organ przytoczył także uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji.
Dalej Zakład wskazał, że 15 stycznia 2025 r. wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez dłużnika oraz pismo uzupełniające. Dołączono do sprawy uzupełnione oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Jednocześnie uzupełniono wniosek
o dodatkowe dokumenty.
W piśmie wnioskodawca wskazał, że podtrzymuje swój wniosek o umorzenie
w całości, podtrzymał oświadczenie, że jego sytuacja życiowa jest bardzo ciężka. Zaznaczył, że po wdrożeniu postępowania egzekucyjnego ze świadczenia emerytalnego
w wysokości [...] zł brutto wypłacana jest jedynie kwota [...]zł. Podkreślił,
że prowadzi to do życia w niedostatku i niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Oznajmił, że z emerytury potrącana jest również renta alimentacyjna na rzecz byłej żony w wysokości [...] zł. Dodał, że gdyby nie prowadzona egzekucja
to pozostawałaby mu kwota [...]zł. Wskazał, że kwota ta jest niższa niż minimum socjalne w III kwartale 2024 r. ogłoszone przez Instytut Pracy i Praw Socjalnych, które wynosiło [...] zł na jedną osobę w gospodarstwie emeryckim. Zwrócił uwagę
na postępujący wzrost cen produktów żywnościowych. Nadmienił, że minimum socjalne w I kwartale 2025 r. będzie znacząco wyższe aniżeli kwota [...]zł. Poinformował,
że jest osobą schorowaną, cierpiącą na liczne dolegliwości zdrowotne, co potwierdzają załączone dokumenty medyczne. Dodał, że jest pod stałą opieką lekarzy, musi codziennie zażywać leki, prowadzić oszczędny tryb życia i stosować odpowiednią dietę. Oszacował, że wydaje średniomiesięcznie ok. [...] zł na leczenie.
Wnioskodawca zaznaczył, że mieszka w domu byłej żony - na zasadzie umowy użyczenia. Z oświadczenia złożonego przez byłą małżonkę wynika, że wnioskodawca ma prawo zamieszkania w przedmiotowej nieruchomości nie ponosząc z tego tytułu żadnej opłaty najmu, niemniej jednak jest zobowiązany do partycypowania w połowie
we wszystkich kosztach związanych z utrzymaniem nieruchomości i doprowadzonych
do niej mediów. Z przedłożonej dokumentacji wynikało, że średniomiesięczne koszty
z tytułu opłat eksploatacyjnych wynoszą ok. [...] zł, zatem finansuje [...] zł. Wnioskodawca dodał również, że nie można pomijać także okazjonalnych kosztów konserwacyjno-remontowych.
Według wnioskodawcy oprócz wydatków związanych z leczeniem ([...] zł)
i opłat eksploatacyjnych ([...] zł) ma do zaspokojenia podstawowe potrzeby życiowe takie jak wyżywienie, środki higieny osobistej, odzienie. Wskazał również, że aktualnie żyje w ubóstwie, ponieważ ma do dyspozycji jedynie kwotę [...]zł. Zaznaczył,
że w przypadku, gdyby egzekucja nie była prowadzona, miałby do dyspozycji dodatkowe [...] zł, czyli łącznie [...] zł. Dodał, że samo wyżywienie osoby chorej
na cukrzycę jest bardzo kosztowne, ponieważ wymaga ona stosownej diety, której produkty są znacznie droższe niż dla osoby zdrowej.
Wnioskodawca poinformował, że nie posiada żadnego majątku poza samochodem osobowym marki [...] z 2005 r., którego wartość na dzień 3 kwietnia
2023 r. została określona przez rzeczoznawcę majątkowego na kwotę [...]zł (aktualnie jego wartość jest niższa i nie przekracza [...] zł). Wskazał, że samochód stanowi jedyny środek transportu do lekarzy i tylko w takim celu go użytkuje.
W piśmie wnioskodawca zauważył, że rokowania co do spłaty zadłużenia są złe. Wskazał, że sytuacja życiowa, w tym przede wszystkim zdrowotna, niewątpliwie
z uwagi na wiek, nie będzie się polepszać.
Wnioskodawca podniósł również, że należności z tytułu składek uległy przedawnieniu.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej wnioskodawca wskazał,
że z uwagi na wciąż pogarszający się stan zdrowia oraz zaawansowany wiek nie jest
w stanie podjąć żadnej pracy dorywczej. Wnioskodawca stwierdził, że ma problemy zdrowotne związane z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, bezsennością, depresją, tarczycą oraz silnymi bólami kręgosłupa. Poinformował również, że jest po operacji nerek, prostaty, lewego oraz prawego stawu kolanowego. Nadmienił, że urząd skarbowy z uwagi na jego sytuację materialną, majątkową i rodzinną wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
W celu ponownego przeanalizowania sytuacji wnioskodawcy, Zakład wykorzystał dokumenty zgromadzone w trakcie postępowania prowadzonego przed wydaniem decyzji z 17 stycznia 2023 r. oraz z decyzji z 13 marca 2023 r. W uzasadnieniu decyzji organ wymienił poszczególne dokumenty.
Następnie organ wyjaśnił, że w celu rozpatrzenia sprawy korzystano z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych, tj. Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) oraz Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynikało, że do 25 stycznia 2023 r. wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą. W okresie prowadzenia działalności, nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek. W ten sposób został dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności.
W oparciu o uregulowania zawarte w art. 24 u.s.u.s., Zakład ustalił, że nie upłynął termin, w którym należności mogą być dochodzone. Następnie organ omówił przepisy, w których ustawodawca uregulował przedawnienie należności z tytułu składek. Na potwierdzenie swojego stanowiska odwołał się także do orzecznictwa sądów administracyjnych.
Organ zastrzegł, że w świetle powołanej regulacji prawnej, występują pewne zdarzenia, które powodują, iż bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu, co skutkuje, że okres dochodzenia należności jest wydłużany. Oznacza
to, że pewnego czasu nie wlicza się do okresu przedawnienia, przy czym po zakończeniu okresu zawieszenia, przedawnienie biegnie dalej, z uwzględnieniem okresu pomiędzy rozpoczęciem biegu, a powstaniem przyczyny zawieszenia. Uwzględniając stan prawny, organ przedstawił zestawienie poszczególnych okresów zaległości, obowiązujący termin przedawnienia oraz podjęte czynności, które ingerowały w zawieszenie biegu terminu przedawnienia, począwszy od 15 listopada 2022 r. do października 2022 roku. W ocenie Zakładu z uwagi na podjęte działania należności nie uległy przedawnieniu
i są wymagalne.
Następnie organ przeanalizował dokumentację zgromadzoną w aktach sprawy. Dalej Zakład wskazał, że wniosek został rozpatrzony w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s.
Zakład stwierdził, że stosunku do działalności wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., nie zachodzą w stosunku do zadłużenia wnioskodawcy.
Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania.
Odnośnie do art. 24 ust. 2 u.s.u.s. Zakład wskazał, że od 17 kwietnia 2007 r. ZUS sukcesywnie wdrażał postępowanie egzekucyjne. W wyniku przeprowadzonych czynności ustalono, że wnioskodawca nie figurował jako właściciel nieruchomości,
nie posiadał praw majątkowych do wierzytelności, akcji, obligacji itp., środków transportowych, rachunków bankowych, gospodarstwa rolnego, nie otrzymywał świadczenia emerytalno-rentowego. Zatrudniony był u syna na 1/8 etatu,
co uniemożliwiało prowadzenie skutecznej egzekucji. Od 1 września 2013 r. wnioskodawca zawiesił działalność gospodarczą z powodu wieloletniej nieopłacalności
i braku środków na bieżące wydatki.
Następnie organ stwierdził, że niewątpliwie przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. występowała w 2014 r. Nie oznacza to jednak, że będzie ona spełniona
w kolejnych latach. Obowiązkiem wierzyciela jest badać na bieżąco czy sytuacja finansowa wnioskodawcy uległa zmianie. W przypadku nabycia praw majątkowych lub podjęcia zatrudnienia Zakład - jako wierzyciel - ma obowiązek ponownego zastosowania środków egzekucyjnych. Od 5 lipca 2016 r. organ ponownie sukcesywnie kierował należności do egzekucji. W toku postępowania egzekucyjnego organ zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego. Wnioskodawca ma przyznane świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto
(po potrąceniach na rzecz Zakładu w kwocie [...]zł). Aktualnie organ prowadzi skuteczne postępowanie egzekucyjne ze świadczenia - na przestrzeni ostatnich
6 miesięcy wyegzekwowano łączną kwotę [...]zł. Nie można zatem uznać, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały w omawianym przypadku. W ocenie organu przedstawione fakty dowodzą, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., stąd umorzenie należności z tytułu składek na ich podstawie jest niemożliwe.
Odnosząc się do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia, ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) organ podał, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł netto. Ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie ok. [...] zł (opłaty eksploatacyjne - [...] zł oraz leczenie [...] zł). Pozostaje mu kwota ok. [...] zł. Zadeklarowany stan materialny może stwarzać pewne trudności w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Jednakże wnioskodawca nie wykazał z jakich środków finansuje zakup żywności oraz środki czystości.
Aktualny dochód wnioskodawcy w gospodarstwie domowym wynosi [...] zł netto (dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego przed potrąceniami). Kształtuje się on na poziomie wyższym od ustalonego przez IPiSS minimum socjalnego w IV kwartale 2024 r., które dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi
[...] zł. W niniejszej sprawie niewątpliwie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa. Organ wyjaśnił, że do oceny sytuacji finansowej gospodarstwa domowego należy przyjąć dochód przed potrąceniami egzekucyjnymi, które są konsekwencją nieregulowania zobowiązań i nie są uwzględniane przez praktykę orzeczniczą w ocenie sytuacji dla potrzeb umorzenia zaległości publicznoprawnych. Organ nadmienił również, że ponoszenie kosztów z tytułu miesięcznych opłat nie stanowi podstawy do umorzenia należności.
W dalszej części Zakład wskazał, że wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanego lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego spłatę zadłużenia. W omawianej sprawie sytuacja taka nie występuje – wnioskodawca ma stałe źródło dochodów w postaci emerytury. Organ dodał, że pomimo tego, iż emerytura jest obciążona potrąceniami komorniczymi, to egzekwowanie zobowiązań ze świadczenia nie zagrozi egzystencji dłużnika ze względu na ustawowe ograniczenia w egzekucji, które są wyrazem zasady ochrony dłużnika w procesie dochodzenia należności pieniężnych.
Organ zauważył także, iż zadłużenie względem ZUS dotyczy okresu od maja
2002 r., co oznacza, że w chwili zbycia swojej części nieruchomości był już dłużnikiem ZUS (na mocy umowy z 14 kwietnia 2005 r. o wyłączenie współwłasności ustawowej małżeńskiej i umowy o podział majątku wspólnego wnioskodawca przekazał nieodpłatnie żonie swoją części majątku nabytego w czasie trwania związku małżeńskiego, tj. działkę o powierzchni [...] m2, położoną w G.).
Po przeanalizowaniu przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów, Zakład stanął na stanowisku, iż aktualna sytuacja wnioskodawcy nie jest przesłanką
do umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Organ zaznaczył, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania - zaprzestano prowadzenia działalności.
Oceniając zasadność umorzenia należności w kontekście art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
w związku z § 3 rozporządzenia, organ stwierdził, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty nie potwierdzają istnienia przesłanki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podejmując decyzję w sprawie umorzenia, Zakład bierze pod uwagę nie tylko ważny interes wnioskodawcy, lecz również ważny interes ogólnospołeczny. W rozpoznawanym przypadku Zakład odmówił uwzględnienia wniosku, przedkładając interes społeczny jako nadrzędny. Powodem powyższego były następujące okoliczności: wnioskodawca nie udowodnił, że nie ma żadnej możliwości uregulowania zadłużenia z tytułu składek; ZUS jest instytucją powołaną do rzetelnego dysponowania zasobami funduszu ubezpieczeń społecznych, a w związku z tym podejmowania decyzji z ograniczeniem negatywnych dla społeczeństwa skutków prawnych podjętego rozstrzygnięcia; ubezpieczenia mają solidarny charakter co oznacza konieczność finansowania obecnych i przyszłych świadczeń wszystkich świadczeniobiorców; akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek nie tylko godzi w prawa innych płatników, lecz również narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych.
W skardze wniesionej na ww. decyzję, Skarżący decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób, który mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy
w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., tj.: art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło
do nieuzasadnionego i nieprawidłowego uznania, że brak jest podstaw do zastosowania wobec skarżącego instytucji umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne.
W konsekwencji dokonanego nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz niewłaściwej oceny materiału dowodowego sprawy, doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., tj.:
1. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy opłacenie należności względem ZUS przez Skarżącego pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a dodatkowo Skarżący cierpi na przewlekłe choroby, które pozbawiają go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności;
2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że należności z tytułu składek za okresy od 2002 do 2013 r. uległy przedawnieniu.
Wobec powyższych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi odniósł się szerzej do podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy stwierdzić, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga jednak, że rozpatrywana sprawa była na skutek skargi kasacyjnej strony od poprzedniego wyroku z dnia 5 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Sz 283/23 - wydanego w niniejszej sprawie - przedmiotem rozpoznania przez NSA, który wydał wyrok z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1125/23 w którym uchylił zaskarżony wyrok; a także uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia 17 stycznia 2023 r.
Zaskarżona decyzja ZUS została zatem wydana na skutek uchylenia poprzednich decyzji prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.
Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania w przedmiotowej sprawie
art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W ocenie Sądu należy uznać, że "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11, z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 848/11, z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10 oraz z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10). Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 i art. 170 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie orzeczenia. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15.01.1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Również wskazania co do dalszego postępowania znajdują się w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. jak i art. 170 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.).
W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 oraz z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10).
Zatem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania tracą moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy,
że zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21.03.
2014 r., I GSK 534/12) przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."
Rolą obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję Sądu jest weryfikacja czy organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia sądowego Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I GSK 1125/23
W wyroku powyższym NSA jednoznacznie wskazał, że jakkolwiek przedmiotem postępowania o umorzenie należności z tytułu składek, nie może być badanie zadłużenia a jedynie ustawowe podstawy umorzenia należności, to jednak w postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek organ powinien odnosić się do konkretnej kwoty tych należności weryfikowalnej na podstawie wiarygodnych dokumentów.
Wskazał też, że postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i rentowe może być prowadzone wówczas, gdy takie należności są nadal wymagalne, a dłużnik nie jest w stanie - jego zdaniem - ich uiścić. Oznacza to wg NSA, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie uległy przedawnieniu lub z innych przyczyn nadal są wymagalne.
W związku z powyższym, jak wskazał NSA, zarówno organ administracyjny, a za nim sąd I instancji, powinni mieć wiedzę czy nastąpiło przedawnienie należności, gdyż wówczas skutkowałoby to koniecznością umorzenia takiego postępowania - jako bezprzedmiotowego. Z tych samych względów wg NSA organ administracyjny (a także sąd I instancji) rozstrzygając wniosek w przedmiocie umorzenia należności powinien mieć dane umożliwiające stwierdzenie, że obowiązek spłaty należności w dacie wydania decyzji nadal obciąża skarżącego.
Wobec powyższego Sąd zauważa, że organ ponownie rozpoznając sprawę w uzasadnieniu zawarł szereg rozważań i ustaleń co do kwestii przedawnienia zobowiązań, których umorzenia domaga się Skarżący. W zaskarżonej decyzji na stronach 12-20 organ wskazał na określone czynności dokonane odniesieniu do zaległości za poszczególne, wskazane okresy rozliczeniowe (miesiące). Co jednak istotne w kontekście stanowiska wyrażonego we wiążącym w niniejszej sprawie wyroku NSA, w postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek organ powinien odnosić się do konkretnej kwoty tych należności "weryfikowalnej na podstawie wiarygodnych dokumentów".
Tymczasem analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że wyżej wspomniane, sporządzone na stronach 12-20 decyzji zestawienie, będące podstawą uznania jako wymagalnej należności, nie pozwala (wbrew stanowisku NSA) na stwierdzenie, że ustalona jako wymagalna należność może być uznana za "weryfikowalną na podstawie wiarygodnych dokumentów" – czego oczekiwał NSA. Wskazać bowiem należy, że w aktach sprawy brak jest wszystkich (poza postanowieniem o umorzeniu postępowania z dnia 4 lipca 2014 r.) dokumentów które we wskazanym zestawieniu wylicza organ i które zgodnie z jego oceną potwierdzają zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Organ bowiem wskazuje na zawieszenie biegu terminu przedawnienia od 15 listopada 2012 r. w związku z wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego do 14 kwietnia 2004 r. w zw. z wydaniem decyzji o zakończeniu restrukturyzacji – jednak żadnego dokumentu związanego z wszczęciem postępowania jak i wspomnianej decyzji nie ma w aktach sprawy przedłożonych Sądowi. Organ także wskazuje na doręczenie Stronie dnia 17 kwietnia 2017 r. odpisów tytułów wykonawczych - jednak ani wskazanych odpisów ani dowodów ich doręczenia nie ma w aktach sprawy. Nie ma też w aktach sprawy rzekomo doręczonego 7 kwietnia 2016 r. "zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji w sprawie określenia wysokości zadłużenia do 29 sierpnia 2016 r. tj. uprawomocnienia decyzji z 27 lipca 2016 r." Nie ma też tytułu wykonawczego z 21 września 2016 r. na podstawie którego – jak twierdzi organ – nadal prowadzona jest egzekucja, czy też tytułu egzekucyjnego z 5 lipca 2016 r. na podstawie którego także – jak twierdzi organ – nadal prowadzona jest egzekucja, jak również tytułów wykonawczych wystawionych 3 października 2022 r., 19 października 2022 r. oraz 2 marca 2023 r. – na które również wskazuje organ.
Zatem w sprawie, wbrew stanowisku i wskazaniom Naczelnego Sądu Administracyjnego organ nie odniósł się do "konkretnej kwoty tych należności weryfikowalnej na podstawie wiarygodnych dokumentów". Brak jest bowiem w aktach dokumentów pozwalających na weryfikację konkretnej, wymagalnej – albowiem nieprzedawnionej kwoty należności, która może być przedmiotem umorzenia.
W takim stanie Sąd rzeczy nie jest też w stanie odnieść się do zarzutu Strony dotyczącego kwestii przedawnienia, a opartego na twierdzeniu, że ponowną egzekucję wobec Skarżącego wszczęto w roku 2022 a nie w roku 2016 jak stwierdził organ.
Sąd wskazuje, iż akta sprawy winny zawierać wszystkie dokumenty zgromadzone w jego ramach, a nie tylko wybiórczo wyselekcjonowane przez organ. Tymczasem w aktach sprawy przedłożonych Sądowi, oprócz wskazanych wyżej dokumentów, brak również choćby pierwotnego wniosku Strony o umorzenie zaległości, czy też poprzednio wydanych w sprawie decyzji.
Dokonane ustalenia, poczynione w efekcie analizy akt sprawy, prowadzić musiały do wniosku, że organ wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem zarówno art. 153 jak i art. 170 p.p.s.a. co skutkowało koniecznością jej uchylenia. W związku z powyższym przedwczesne było odnoszenie się do dalszych zarzutów skargi.
Zatem na podstawie art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wyrażone w niniejszym wyroku stanowisko, wynikające z dokonanej przez NSA oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku NSA z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1125/23.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł.
Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).