I SA/Sz 38/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2025-04-09
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek rolnyumorzenie zaległościpomoc de minimisOrdynacja podatkowaważny interes podatnikainteres publicznyrolnictwosytuacja majątkowalimity pomocy UE

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatku rolnego, uznając, że nie wykazał on przesłanek ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego, a także wyczerpano limit pomocy de minimis.

Rolnik złożył skargę na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu podatku rolnego, powołując się na trudną sytuację spowodowaną suszą i problemami z hodowlą ryb. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, wskazując na brak przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego oraz na wyczerpanie krajowego limitu pomocy de minimis dla rolnictwa. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem, podkreślając, że skarżący nie wykazał wystarczająco swojej trudnej sytuacji materialnej i że limit pomocy de minimis został wyczerpany przed wydaniem decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą umorzenia zaległości w podatku rolnym za 2023 r. Wnioskodawca argumentował, że trudna sytuacja spowodowana suszą, niskimi plonami i problemami z hodowlą ryb uzasadnia umorzenie. Organy podatkowe dwukrotnie odmawiały umorzenia, wskazując na brak przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a następnie na wyczerpanie krajowego limitu pomocy de minimis dla rolnictwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylało decyzje organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy. Ostatecznie, zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy odmowę umorzenia, wskazując na wyczerpanie limitu pomocy de minimis, który został wykorzystany w 100% na dzień 2 sierpnia 2024 r. Wnioskodawca zarzucił organom pominięcie późniejszego zwiększenia limitu pomocy de minimis. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że skarżący nie wykazał wystarczająco swojej trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby umorzenie zaległości podatkowych w świetle art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Ponadto, sąd stwierdził, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji limit pomocy de minimis dla rolnictwa był już wyczerpany, a późniejsze zmiany prawne nie miały wpływu na ocenę legalności decyzji wydanej w konkretnym momencie. Sąd uznał, że okoliczności podnoszone przez skarżącego nie realizowały przesłanek ani z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., ani z art. 67b § 1 pkt 2 O.p.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie wykazał wystarczająco swojej trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby umorzenie zaległości podatkowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący, posiadając gospodarstwo rolne o znacznej wartości i prowadząc gospodarstwo domowe z żoną osiągającą dochody, nie wykazał przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a jego sytuacja nie wymagała wsparcia kosztem innych obywateli.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

O.p. art. 67a § § 1 pkt 3

Ordynacja podatkowa

Umorzenie zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Pojęcia te są klauzulami generalnymi wymagającymi wszechstronnej analizy okoliczności konkretnej sprawy.

O.p. art. 67b § § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Umorzenie zaległości podatkowych jako pomoc de minimis dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach UE.

t. j.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 67a § § 2

Ordynacja podatkowa

Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

Dowody w postępowaniu podatkowym.

O.p. art. 181

Ordynacja podatkowa

Przedmiot i zakres dowodu.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu do oceny dowodów.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Swobodna ocena dowodów.

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

Uzasadnienie decyzji.

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu do wydania wyroku po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

Dz.U.1997.78.483 ze zm. art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Dz.U.1997.78.483 ze zm. art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

Dz.U.1997.78.483 ze zm. art. 77 § § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argument skarżącego o trudnej sytuacji życiowej i materialnej spowodowanej suszą i problemami z hodowlą ryb jako podstawa do umorzenia zaległości podatkowych. Argument skarżącego, że limit pomocy de minimis został zwiększony i wykorzystany jedynie na poziomie 2,75% na dzień składania skargi. Argument skarżącego, że organ pierwszej instancji nie zaproponował umorzenia zaległości podatkowej w części lub rozłożenia jej na raty.

Godne uwagi sformułowania

Organy nie są uprawnione, aby dowolnie odstępować od dochodzenia zaległych podatków, możliwych do wyegzekwowania, gdyż takie działania prowadziłyby do bezpodstawnego przysporzenia zainteresowanego kosztem innych podatników. Skarżący powinien mieć na względzie, że - co do zasady - umorzenie zaległości na mocy art. 67a § 1 pkt 3 O.p. ma umożliwić osobom i ich rodzinom przezwyciężenie obiektywnie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać samodzielnie, pomimo podejmowanych starań. Natomiast w żadnym razie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. nie może być instrumentem pozwalającym na niewywiązywanie się z danin o charakterze publicznym kosztem innych obywateli, prowadzącym do przysporzenia majątkowego kosztem innych obywateli. Sąd bowiem kontroluje legalność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania. Późniejsze zmiany stanu faktycznego, czy prawnego nie mają znaczenia dla wyniku sprawy.

Skład orzekający

Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka

przewodniczący

Wiesława Achrymowicz

sprawozdawca

Bolesław Stachura

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia zaległości podatkowych w podatku rolnym, w szczególności w kontekście przesłanek ważnego interesu podatnika, interesu publicznego oraz pomocy de minimis w rolnictwie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i prawnego obowiązującego na dzień wydania decyzji. Wartość precedensowa może być ograniczona przez późniejsze zmiany prawne dotyczące limitów pomocy de minimis.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność przepisów dotyczących ulg podatkowych i pomocy de minimis, co jest istotne dla prawników i przedsiębiorców z sektora rolnego. Pokazuje również, jak sądy interpretują pojęcia 'ważnego interesu podatnika' i 'interesu publicznego'.

Rolnik prosił o umorzenie podatku rolnego z powodu suszy, ale sąd odmówił. Dlaczego?

Sektor

rolnictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Sz 38/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatek rolny
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 67a § 1,art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 grudnia 2024 r. nr SKO/WA/404/3406/2024 w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku rolnym za 2023 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W. B. (wnioskodawca) [...] lutego 2024 r. wystąpił do Burmistrza M. (organ I instancji) z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytlu podatku rolnego za 2023 r. z powodu suszy, a w efekcie niskich plonów, niskiego stanu wody w stawach wnioskodawcy, problemów z hodowlą ryb.
Organ I instancji decyzjami z [...] kwietnia 2024 r. i [...] lipca 2024 r. każdorazowo odmawiał wnioskodawcy umorzenia zaległości z tytułu podatku rolnego za 2023 r. w wysokości [...] zł. Zdaniem organu I instancji, w sytuacji wnioskodawcy nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2025.111 - O.p.). Organ I instancji konsekwentnie tłumaczył, że wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 70 ha wyposażone w maszyny i urządzenia o wartości rzędu [...] zł. Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, która otrzymuje wynagrodzenie za pracę na poziomie [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca nie ma na utrzymaniu małoletnich dzieci.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (organ) decyzjami z [...] czerwca 2024 r. i [...] sierpnia 2024 r. każdorazowo uchylało decyzje organu I instancji z [...] kwietnia 2024 r. i [...] lipca 2024 r. z przekazaniem sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu, organ I instancji miał obowiązek odnieść się w pierwszej kolejności do art. 67b § 1 O.p., a dopiero następnie do przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p.
Następnie organ I instancji decyzją z [...] września 2024 r. kolejny raz odmówił wnioskodawcy umorzenia zaległości z tytułu podatku rolnego za 2023 r. w wysokości [...] zł. Jednak tym razem organ I instancji powołał się na wyczerpanie krajowego limitu pomocy de minimis w rolnictwie na lata 2022-2024 (295.932.125 euro). Tym samym, zdaniem organu I instancji, wnioskodawca nie spełnił kryteriów określonych w Rozporządzeniu Komisji UE nr 1408/2013 z 18 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U.UE.L.2013.352.9 ze zm. - rozporządzenie 1408/2013).
Jednocześnie organ I instancji zaznaczył, że nie miał możliwości wydania decyzji wyłącznie na podstawie art. 67a § 1 O.p.
Organ w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w instancji odwoławczej mocą zaskarżonej decyzji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] września 2024 r., odmawiającą wnioskodawcy umorzenia zaległości z tytułu podatku rolnego za 2023 r. w kwocie [...]zł.
W motywach tej treści rozstrzygnięcia organ zwrócił uwagę, że wnioskodawca jako producent rolny wprost zgodnie ze złożonym oświadczeniem domagał się umorzenia wymienionych zaległości podatkowych w ramach pomocy de minimis dla rolnictwa na podstawie art. 67b § 1 pkt 2 O.p. i rozporządzenia 1408/2013.
W ocenie organu, trafnie organ I instancji powołał się na limity ustanowione na potrzeby udzielania pomocy de minimis dla rolnictwa:
- ograniczenia kwotowe dla przedsiębiorcy wynoszące 20.000 euro w okresie trzech lat podatkowych (por. art. 3 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013);
- górny limit krajowy dla przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych ustalony w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia (art. 3 ust. 3 rozporządzenia 1408/2013).
Organ zaznaczył przy tym, że umorzenie zaległości podatkowych w przypadku producenta rolnego jest pomocą de minimis dla rolnictwa.
Następnie organ odnotował, że zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 sierpnia 2024 r. trzyletni krajowy limit skumulowanej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie wyniósł 295.932.125 euro, a na 2 sierpnia 2024 r. został wykorzystany w kwocie 295.932.125 euro (MP.2024.742).
Zdaniem organu, oznacza to, że górny limit krajowy pomocy de minimis dla rolnictwa został wykorzystany w 100% według stanu na [...] sierpnia 2024 r. i po tej dacie nie mogły być pozytywnie rozpatrywane wnioski producentów rolnych o umorzenie zaległości podatkowych w podatku rolnym. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia przepisów prawa unijnego.
Zatem, jak podsumował organ, nawet jeśli wnioskodawca nie przekroczył indywidualnego pułapu 20.000 euro w okresie trzech lat podatkowych, to z uwagi na wyczerpany limit krajowy pomocy de minimis dla rolnictwa nie mógł uzyskać umorzenia zaległości z tytułu podatku rolnego.
Wnioskodawca (skarżący) złożył skargę na powyższą decyzję organu.
Zarzucił organom pominięcie okoliczności, że na dzień dzisiejszy limit został zwiększony i wykorzystany jedynie na poziomie 2,75%.
Ponadto organ I instancji nie zaproponował umorzenia zaległości podatkowej w części bądź rozłożenia jej na raty.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Dodał, że zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (UE) 2024/3118 z 10 grudnia 2024 r. zmieniającym rozporządzenie 1408/2013 (Dz.U.UE.L.2024.3118 - rozporządzenie 2024/3118) limit pomocy de minimis dla rolnictwa został zwiększony, ale dopiero od 16 grudnia 2024 r., a zatem po wydaniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowana decyzja organu jest zgodna z prawem.
W myśl art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przy czym, jak stanowi art. 67a § 2 O.p., umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.
W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym sformułowana w sposób ogólny treść art. 67a § 1 O.p., w którym to przepisie ustawodawca używa pojęć nieostrych, jak ważny interes podatnika, interes publiczny, nie daje podstaw do przyjęcia, że istnieje ściśle określony katalog przesłanek, okoliczności, zdarzeń, czy też powodów (ani też z góry określona ich hierarchia), którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw na podstawie tego przepisu. Można wprawdzie powoływać się w tej mierze na przykłady, stanowiące wskazówki interpretacyjne, zaczerpnięte z piśmiennictwa podatkowego, czy też z wypracowanego w tym zakresie dorobku orzecznictwa sądowego, niemniej jednak w każdym wypadku ich analiza musi być dokonana przez organ podatkowy w oparciu o całokształt okoliczności istniejących w konkretnej sprawie. Dla przykładu, ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, majątku. Z kolei interes publiczny zaistnieje w sytuacji, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdy nie będzie w stanie samodzielnie zaspokoić podstawowych, koniecznych potrzeb materialnych. Przesłankę interesu publicznego rozumieć również można jako dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwa, korekta błędnych decyzji (por. szerzej orzeczenie sygn. II FSK 1610/13).
W orzecznictwie sądowym konsekwentnie przyjmuje się, że spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po jego stronie szczególnych powodów, przemawiających za stwierdzeniem, że żądanie pełnej i terminowej zapłaty podatku może zachwiać podstawami egzystencji podatnika i (lub) osób zależnych od niego. Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można przy tym ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, a więc jego stan majątkowy, wysokość dochodów oraz koniecznych wydatków, w tym również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). Wobec tego w postępowaniu podatkowym zainicjowanym wnioskiem o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk powinien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej wnioskującego podatnika (por. przykładowo sprawy sygn.: II FSK 1685/14, II FSK 2474/15).
Natomiast rozstrzygnięcie przez organ podatkowy, czy w określonym stanie faktycznym istnieje przesłanka interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach:
- jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości,
- drugą zaś wyjątek od tej zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej.
Wobec tego organ w każdej konkretnej sprawie powinien (w rozumieniu obowiązku) ustalić co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności, czy też zastosowanie ulgi). Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku w pełnej wysokości, a sytuacja ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego kondycji finansowej w dającym się przewidzieć okresie). Dokonując ważenia obu tych wartości, organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy wspólne dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. Nie można więc pojęcia interesu publicznego ograniczać wyłącznie do konieczności respektowania zasad równości i powszechności opodatkowania.
Poza tym przy analizie przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego należy uwzględnić nie tylko okoliczności powstania zaległości, ale także przede wszystkim aktualną w dacie orzekania sytuację podatnika, w tym również jego sytuację rodzinną, zdrowotną i ekonomiczną (por. przykładowo wyroki w sprawach sygn.: II FSK 689/09, II FSK 510/11, II FSK 1351/11, II FSK 1153/12, czy II FSK 2474/15).
Podsumowując, orzecznictwo sądowe wypracowało stanowisko prawne, zgodnie z którym pojęcia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego to klauzule generalne. W związku z tym organ podatkowy dysponuje pewnym marginesem swobody zarówno w odniesieniu do wykładni tych pojęć, jak i sposobu ich zastosowania w konkretnej sytuacji faktycznej każdego indywidualnego podatnika. Jednak tej swobody nie można utożsamiać z uznaniem administracyjnym. Weryfikacja istnienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowych na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., a więc ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, dokonywana jest bowiem w ramach postępowania podatkowego, według rozwiązań unormowanych w ustawie Ordynacja podatkowa. Posłużenie się przez ustawodawcę w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przesłankami niedookreślonymi wymaga zatem od organu respektowania zasad postępowania podatkowego oraz dalszych przepisów konkretyzujących te zasady, stanowiących o sposobie gromadzenia i oceny dowodów (por. w szczególności art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p.).
Tym samym na organie rozpatrującym wniosek o umorzenie zaległości podatkowych spoczywa ustawowy obowiązek wszechstronnego i zupełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla trafnej oceny, czy dana sytuacja faktyczna w jakiej znalazł się konkretny podatnik mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu podatnika bądź przesłanki interesu publicznego, czy też nie. Dopiero w przypadku stwierdzenia zaistnienia jednej z wymienionych ustawowych przesłanek organ w dalszej kolejności przechodzi na płaszczyznę uznania administracyjnego i w jego ramach albo opowiada się za przyznaniem wnioskowanej ulgi, albo też odmawia jej zastosowania. Opcja decyzyjna wybrana przez organ w ramach ustawowo przyznanego mu uznania nie podlega sądowej kontroli legalności. Jednocześnie jednak poza zakresem kontroli sprawowanej przez sądy nie pozostają przypadki dowolnego korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji, w sposób sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, logiką i doświadczeniem życiowym. Są zatem pewne granice uznania administracyjnego, których organ nie może przekroczyć przy jego stosowaniu, kiedy uprzednio rozpozna przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Przekroczenie tych granic ma miejsce między innymi wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został: - z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości; - wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych; - na podstawie fałszywych przesłanek, argumentów, które są nieprawdziwe. Wyłączenie z zakresu sądowej kontroli decyzji uznaniowych obarczonych takimi wadami stanowiłoby bowiem realne ograniczenie drogi sądowej, która umożliwiać ma przecież podatnikom dochodzenie praw naruszonych w sposób oczywisty (por. art. 77 ust. 2 Konstytucji RP Dz.U.1997.78.483 ze zm. oraz sprawy sygn.: II FSK 1685/14, II FSK 3507/14).
Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela powyższe zapatrywanie prawne.
Podkreślić trzeba, że w demokratycznym państwie prawnym obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie jest powszechny, o czym stanowią art. 2 w powiązaniu z art. 84 Konstytucji RP. Zatem organy nie są uprawnione, aby dowolnie odstępować od dochodzenia zaległych podatków, możliwych do wyegzekwowania, gdyż takie działania prowadziłyby do bezpodstawnego przysporzenia zainteresowanego kosztem innych podatników.
W świetle powyższych rozważań prawnych należy stwierdzić, że skarżący, chcąc skorzystać z omawianej ulgi, miał obowiązek rzetelnie i wyczerpująco wykazać organom podatkowym swoją rzeczywistą sytuację życiową, materialną, we wszystkich istotnych aspektach, jak również postawę zasługującą na aprobatę z punktu widzenia wzorców konstytucyjnych, a więc świadczącą o zrealizowaniu wszelkich możliwych, dostępnych działań w celu zapłaty podatku.
W realiach analizowanej sprawy istotne znaczenie ma art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm. - P.p.s.a.) który stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a. zdanie pierwsze).
Wykonując ten ustawowy obowiązek, sąd ocenia, że organ I instancji prawidłowo stwierdzał w decyzjach z [...] kwietnia 2024 r. i [...] lipca 2024 r., że sytuacja życiowa, majątkowa skarżącego jednoznacznie wyklucza istnienie ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, do których nawiązuje art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 70 ha wyposażone w maszyny i urządzenia o wartości rzędu [...] zł. Gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, która otrzymuje wynagrodzenie za pracę na poziomie [...] zł miesięcznie Skarżący nie ma na utrzymaniu małoletnich dzieci.
W takich okolicznościach nie sposób racjonalnie przyjąć istnienie przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. koniecznych do stosowania uznaniowego umorzenia zaległości podatkowych. Uwzględnienie omawianego wniosku skarżącego przez organy byłoby w sposób oczywisty sprzeczne z konstytucyjnym standardami ustanowionymi w art. 2 i art. 84 Konstytucji RP.
W demokratycznym państwie prawnym obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych określonych w ustawie jest powszechny, o czym stanowią art. 2 w powiązaniu z art. 84 Konstytucji RP. Zatem organy nie są uprawnione, aby dowolnie odstępować od dochodzenia zaległych danin publicznych, możliwych do wyegzekwowania, gdyż takie działania prowadziłyby do bezpodstawnego przysporzenia skarżącego kosztem innych obywateli.
Odmienne stanowisko skarżącego bazuje na subiektywnych kryteriach, nie zaś na obiektywnym stanie rzeczy.
Obiektywnie, racjonalnie oceniając okoliczności tej konkretnej sprawy, nie ma żadnych podstaw do trwałego uwolnienia skarżącego od obowiązku zapłaty danin publicznych i w efekcie do przerzucenia tego fiskalnego ciężaru na innych obywateli, w tym przypadku na innych mieszkańców gminy. Skarżący powinien mieć na względzie, że - co do zasady - umorzenie zaległości na mocy art. 67a § 1 pkt 3 O.p. ma umożliwić osobom i ich rodzinom przezwyciężenie obiektywnie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać samodzielnie, pomimo podejmowanych starań. Natomiast w żadnym razie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. nie może być instrumentem pozwalającym na niewywiązywanie się z danin o charakterze publicznym kosztem innych obywateli, prowadzącym do przysporzenia majątkowego kosztem innych obywateli.
W ocenie sądu, tok argumentacji prezentowany przez skarżącego przedstawione przez niego okoliczności świadczą o tym, że nie tyle obiektywnie został pozbawiony możliwości pozyskania środków na zapłatę omawianych zaległości z przyczyn całkowicie od niego niezależnych, nie do przezwyciężenia, co nie godzi się z obowiązkiem ich uiszczenia. Stan majątkowy skarżącego nie sytuuje go w tej części społeczeństwa, która obiektywnie wymaga wsparcia kosztem innych obywateli przez umorzenie zaległości objętych wnioskiem.
W sytuacji, w której skarżący nie wykazał istnienia przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ nie miał innej możliwości jak odmówić umorzenia zaległości objętych wnioskiem skarżącego.
Instytucja umorzenia zaległości podatkowych nie może być wykorzystywana jako instrument, który miałby zmusić organy władzy publicznej do definitywnej rezygnacji z dochodzenia należnych im danin publicznych w sytuacji, gdy osoba zobowiązana odmawia ich zapłaty, kierując się wyłącznie własnym przekonaniem, subiektywnymi ocenami swojej sytuacji.(por. przykładowo orzeczenia sygn.: II FSK 2588/12, II FSK 2474/15, II FSK 1821/13, II FSK 660/07, II FSK 671/11).
W dalszej kolejności należy zauważyć, że przyznawanie ulg w spłacie podatków stanowi jedną z form pomocy udzielanej przedsiębiorcom w ściśle określonych sytuacjach, wynikających nie tylko z prawa krajowego, ale także prawa pierwotnego Unii Europejskiej, w szczególności art. 107-108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
W myśl art. 67b § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis.
Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, relacja między art. 67a § 1 O.p. i art. 67b § 1 O.p. sprowadza się do następującej konstrukcji: finansowe wsparcie wskazane w art. 67b § 1 O.p. będzie mogło być danemu przedsiębiorcy udzielone dopiero wtedy, gdy organ rozpatrujący wniosek o udzielenie ulgi oceni, że jej udzielenie (w jednej z form określonych w art. 67a § 1 O.p.) jest uzasadnione wystąpieniem chociażby jednej z przesłanek zawartych w art. 67a § 1 O.p. (ważny interes podatnika, interes publiczny). Tym samym w sytuacji, gdy zaistnieje któraś z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p., to dopiero wówczas organ może przejść do drugiego etapu rozpatrywania wniosku i oceny, czy zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 67b § 1 O.p. (por. między innymi sprawy sygn.: III FSK 1148/22, III FSK 1031/23).
Jednak dla wyczerpania oceny prawnej należy zgodzić się z organami co do tego, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji - [...] grudnia 2024 r limit pomocy de minimis dla rolnictwa był już wykorzystany. Ten stan rzeczy istniał od 2 sierpnia 2024 r. (M.P.2024.742). W konsekwencji także z powodu zrealizowania limitu pomocy de minimis dla rolnictwa skarżący nie mógł uzyskać umorzenia zaległości z tytułu podatku rodnego.
Rzeczywiście limit pomocy de minimis dla rolnictwa uległ podwyższeniu na mocy rozporządzenia [...] (Dz.U.UE.L.2024.3118), ale dopiero od [...] grudnia 2024 r. a więc już po wydaniu kontrolowanej decyzji organu. Oznacza to, że kwestia zwiększenia limitu pomocy de minimis dla rolnictwa w tej sprawie nie mogła mieć wypływu na wynik sądowej kontroli legalności decyzji organu wydanej [...] grudnia 2024 r. Sąd bowiem kontroluje legalność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania. Późniejsze zmiany stanu faktycznego, czy prawnego nie mają znaczenia dla wyniku sprawy. Natomiast mogą być przedmiotem analizy dokonywanej przez organy w przypadku rozpatrywania kolejnego wniosku skarżącego o zastosowanie ulgi podatkowej dotyczącej zaległości z tytułu podatku rolnego za 2023 r.
W podsumowaniu powyższych argumentów należy stwierdzić, że okoliczności, do których nawiązywał skarżący, odnoszące się do suszy, w następstwie do niskich plonów, niskiego stanu wody w jego stawach, problemów z hodowlą ryb nie mogły uzasadniać umorzenia zaległości podatkowych zgodnie z oczekiwaniem skarżącego. Nie realizowały bowiem ani przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. ani z art. 67b § 1 pkt 2 O.p.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl i w elektronicznym zbiorze LEX.
Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę