I SA/Sz 375/05

I SA/Sz 375/05 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2006-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-06-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Krystyna Zaremba /przewodniczący sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Zofia Przegalińska
Symbol z opisem
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art. 33 pkt 4, art. 33 pkt 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zofia Przegalińska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym o d d a l a skargę
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] Nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kpa oraz art. 17 § 1a oraz art. 33 pkt 1, pkt 4 , 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2002 r., Dz. U. Nr 110 , poz. 968 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia T. B., na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] postanowił:
- utrzymać w mocy w/w postanowienie w części dotyczącej stanowiska wierzyciela w kwestii zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego oraz zarzutu nieistnienia obowiązku zapłaty z powodu niepowiadomienia dłużnika o wysokości należności,
- uchylić w/w postanowienie w części dotyczącej zajęcia przez wierzyciela stanowiska w kwestii zarzutu przedawnienia i orzec w tym zakresie niedopuszczalność zarzutu.
W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że w dniu [...] została wydana decyzja nr [...] skierowana do Spółki Cywilnej "C." T. B., T. C., stanowiąca powiadomienie dłużników o zarejestrowaniu kwoty należności wynikających z długu celnego w wysokości [...] zł.
Decyzja ta została doręczona w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm./ T.B. w dniu 9 maja 2002 r. oraz T.C. w dniu 2 maja 2002 r..
W związku z wniesieniem odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a wyrokiem z dnia 14 października 2004 r. Sygn. akt SA/Sz 2104/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę T. C.i T. B. współwłaścicieli "C." Spółki Cywilnej na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie długu celnego.
Ponieważ wymagane należności nie zostały uiszczone, w dniu 27 czerwca 2002 r. wysłano do wspólników Spółki upomnienia: nr [...] i nr [...], przypominające o obowiązku zapłaty długu celnego.
Upomnienie nr Up. [...] z dnia [...] wystawione dla T. B. zostało mu doręczone w dniu 20 sierpnia 2002 r.
Wobec dalszej zwłoki w zapłacie długu celnego przez wspólników "C." spółki cywilnej, Dyrektor Izby Celnej wystawił tytuły wykonawcze, w tym tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] skierowany do T. B. zamieszkałego w O. przy ul. [...].
Następnie tytuł ten przekazano do Dyrektora Izby Celnej celem przeprowadzenia egzekucji wobec w/w zobowiązanego.
Dyrektor Izby Celnej pismem z dnia 12 stycznia 2005 r. wezwał wierzyciela do zajęcia stanowiska w sprawie wniesionych przez T. B. w piśmie z dnia 5 stycznia 2005r. zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W piśmie tym zobowiązany wskazał na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art.33 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej uznał zarzuty T.B. za nieuzasadnione, wyjaśniając min. iż obowiązek zapłaty długu celnego, wymierzonego w decyzji z dnia [...] Nr [...] istnieje ponieważ nie minął trzyletni okres na wydanie przedmiotowej decyzji i pięcioletni okres na dochodzenie długu celnego.
W zażaleniu na to postanowienie T. B. ponowił zarzuty, o których mowa wart. 33 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozpatrując to zażalenie, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że w świetle przepisów ustawy egzekucyjnej zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym jest osoba fizyczna albo osoba prawna bądź też jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Spółka cywilna, uregulowana w Kodeksie cywilnym jako umowa, nie jest osobą prawną, nie ma również zdolności prawnej.
Zgodnie z treścią art. 864 Kc, wspólnicy spółki cywilnej są odpowiedzialni solidarnie za jej zobowiązania. Oznacza to, że każdy ze wspólników odpowiada za zobowiązania Spółki nie tylko wspólnym majątkiem spółki, ale i majątkiem osobistym, przy czym odpowiedzialność wspólników jest niezależna od ich udziałów w zyskach i stratach spółki.
Wierzyciel może natomiast dochodzić swojej wierzytelności z całego majątku
wspólników oraz całego majątku osobistego każdego ze wspólników.
Odpowiedzialność wspólników trwa również w razie rozwiązania spółki, aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela /art. 366 § 2 Kc/.
Przywołany przez Stronę przepis art. 115 ustawy - Ordynacja podatkowa nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na brzmienie art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. z 2001 r. Dz. U. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), który stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy Działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.
Jak z powyższego wynika zatem, że przepisy Działu IV Ordynacji podatkowej mogą być stosowane w sprawach celnych "odpowiednio" oraz z uwzględnieniem specyfiki prawa celnego.
Zamieszczona w art. 115 § 4 Ordynacji podatkowej, zasada regulująca tryb orzekania o odpowiedzialności wspólników m.in. spółek cywilnych, dotyczy zobowiązań podatkowych, których sposób powstania przewiduje zamieszczony w dziale III Ordynacji podatkowej przepis art. 21 § 1, w odróżnieniu od zamieszczonych w Kodeksie celnym regulacji dotyczących powstania długu celnego.
W związku z tym strona jest w błędzie co do znaczenia art. 115 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, o ile wywodzi z niego obowiązek organu celnego do orzekania o odpowiedzialności za dług celny w trybie i na zasadach dotyczących zaległości podatkowych, bowiem do ceł nie stosuje się przepisów działu III Ordynacji podatkowej.
Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w wyrokach z dnia 16 lutego 2005 r., Sygn. akt I SA/Sz 73/04 oraz Sygn. akt I SA/Sz 74/04.
Organ stwierdził, że niezasadny jest również zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty należności z powodu braku powiadomienia zobowiązanego o zarejestrowaniu długu celnego. Skoro bowiem T. B. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...], a później skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie oraz kasację do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie to trudno zgodzić się z twierdzeniem, że nie został powiadomiony o zarejestrowaniu kwoty wynikającej z długu celnego.
Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w trybie art. 150 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania w/w decyzji) pismo, którego nie można doręczyć w innym trybie, składa się na siedem dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, pozostawiając w stosownym miejscu zawiadomienie dla adresata. Ostatni dzień terminu stanowi datę doręczenia pisma.
Omawiana decyzja została w w/w trybie doręczona stronie w dniu 9 maja 2002r.. Jednakże należy podnieść, że organ I instancji zajmując stanowisko w kwestii zarzutu wygaśnięcia długu z powodu przedawnienia terminu do wydania decyzji w niniejszej sprawie, naruszył przepis art. 34 § 1 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z treści niniejszego artykułu wynika bowiem obowiązek wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu m.in. w okoliczności gdy zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu sądowym.
Z materiału dowodowego zebranego w rozpatrywanej sprawie wynika, że w/w zarzut był przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu, prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie Sygn. akt SA/Sz 2104/03 ze skargi na decyzję ostateczną z dnia [...] Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...]. Sąd wyrokiem z dnia 14 października 2004r. oddalił skargę, od której strona wniosła kasację do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Dlatego należało orzec o niedopuszczalności zarzutu wygaśnięcia obowiązku zapłaty długu celnego z powodu przedawnienia terminu do wydania decyzji.
W skardze na powyższe postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. B. domagając się jego uchylenia zarzucił:
- naruszenie art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez odmowę uznania za mający zastosowanie w sprawie art. 115 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa,
- rażące naruszenie art. 33 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie doręczenia zastępczego jako powiadomienia dłużnika o wysokości należności i uznanie niniejszego doręczenia (doręczenia w oparciu o art. 150 Ordynacji podatkowej) jako właściwego również w postępowaniu egzekucyjnym,
- rażące naruszenie art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez brak dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia,
- naruszenie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 226 § 4 Kodeksu celnego poprzez brak uznania kwoty należności celnych za przedawnione.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy przypomnieć, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania rozpoznawczego.
W postępowaniu tym nie ma więc możliwości badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz wymagalności tego obowiązku. Kwestie te są przedmiotem badania w postępowaniu rozpoznawczym. Podnoszone zatem przez skarżącego zarzuty związane z doręczeniem decyzji dotyczącej długu celnego w tym postępowaniu nie mogą być przedmiotem rozpoznania.
Powinny być one podnoszone, czy to w odwołaniu od decyzji organu I instancji dotyczącej długu celnego, czy też w postępowaniu nadzwyczajnym przewidzianym do wzruszenia decyzji ostatecznych.
Rozpatrując następnie kwestię czy wierzyciel postąpił zgodnie z przepisami prawa kierując egzekucję należności celnych do wspólników Spółki cywilnej bez uprzedniego wydawania decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania Spółki na jej wspólników – to należy powtórzyć za wierzycielem, że w postępowaniu celnym nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn.zm./ dotyczące odpowiedzialności osób trzecich określone w art. 107 – 119 tej ustawy w rozdziale 15 dziale III Ordynacja podatkowa zatytułowanym "Zobowiązania podatkowe".
W sprawach celnych ze względu na treść art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997r. Kodeks celny /Dz.U. z 2001r.Nr 75, poz. 802 ze zm.l stosuje się jedynie odpowiednio do postępowania celnego przepisy działu IV ustawy Ordynacja podatkowa zatytułowanego "Postępowanie podatkowe". Brak jest więc podstaw prawnych do stosowania w sprawach celnych przepisów dotyczących odpowiedzialności osób trzecich, a uregulowanych w ustawie Ordynacja podatkowa.
Ustawa Kodeks celny w art. 209 § 3 określa kto jest dłużnikiem. Przepis art. 3 pkt 3 ustawy Kodeks celny zawierając definicję dłużnika określa, że jest to każda osoba zobowiązana do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego.
W decyzji dotyczącej długu celnego jako zobowiązanego określono Spółkę cywilną "C." ze wskazaniem imion i nazwisk wspólników. W art. 3 pkt 10 kodeksu celnego jest również definicja osoby. Pod tym pojęciem rozumienie się osobę fizyczną, osobą prawną oraz jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej. Spółka cywilna jest spółką osobową uregulowaną w przepisach kodeksu cywilnego w art. 860 § 1 - 875. Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej. Na zewnątrz w imieniu spółki występują wspólnicy. Działalność gospodarcza prowadzona przez Spółkę w formie przedsiębiorstwa jest działalnością samych wspólników. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony został pogląd, że oznaczenie spółki cywilnej jako strony, powinno polegać na wskazaniu imion i nazwisk wszystkich wspólników. Postępowanie wobec Spółki jest równocześnie postępowaniem wobec wspólników /vide postanowienie SN z 3 lutego 1995r. II CRN 157/94 SNIC 1995/7-8/116/. Spółka cywilna nie ma też własnego majątku. Majątek, w spółce cywilnej stanowi współwłasność wszystkich wspólników. Za zobowiązania spółki cywilnej wspólnicy w myśl art. 846 § 1 kc odpowiedzialni są solidarnie.
Skoro zatem decyzja będąca podstawą prowadzenia egzekucji określa wspólników spółki cywilnej z imienia i nazwiska i egzekucja prowadzona jest przeciwko wspólnikom wskazanym w tej decyzji to nie można wbrew temu co zarzuca skarżący uznać, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego /art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/.
Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia /art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/ ponieważ ze zgromadzonych w spółce dokumentów wynika, że skarżący w dniu 20 sierpnia 2002r. pokwitował odbiór upomnienia z dnia [...].
Trafne było również stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o niedopuszczalności zarzutu przedawnienia obowiązku zapłaty długu celnego z uwagi na rozstrzygnięcie tej kwestii w postępowaniu sądowym.
Mając zatem wszystko powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.