I SA/Sz 365/23

I SA/Sz 365/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 32 par.2 pkt.5,art.26 par.5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz,, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi K.A-T. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 maja 2023 r. nr 390000/71/84/2023-RED-E-5 w przedmiocie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 23 maja 2023 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS", "Zakład" lub "organ") utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 13 marca 2023 r. nr [...] oddalające zarzut K. A. (dalej: "zobowiązana" bądź "skarżąca") wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego [...]
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z [...] lutego 2023 r. zobowiązana wniosła zarzut wygaśnięcia dochodzonego obowiązku objętego administracyjnym tytułem wykonawczym z [...] lutego 2023 r. [...] Zobowiązana podniosła, że kontaktowała się z ZUS celem zasięgnięcia informacji poprzez infolinię a następnie udała się osobiście do ZUS w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym w oparciu o administracyjny tytuł wykonawczy z [...] lutego 2023 r. o numerze TW[...], który to odebrała w dniu [...] lutego 2023 r. Zobowiązana wskazała, że nie udzielono jej żądanych informacji i była przekonana o opłaceniu przedmiotowych należności z tytułu składek objętych postępowaniem egzekucyjnym. Skarżąca wskazała, że wszystkie należności były systematycznie opłacane, na dowód czego załączyła kopie potwierdzenia przelewów z [...] stycznia 2023 r., [...] grudnia 2022 r., [...] listopada 2022 r., [...] października 2022 r., [...] września 2022 r., [...] sierpnia 2022 r., [...] lipca 2022 r., [...] lipca 2021 r., oraz [...] czerwca 2021r.
Po rozpatrzeniu zarzutu, Zakład jako wierzyciel dochodzonego obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym, postanowieniem z 13 marca 2023 r. nr [...] oddalił zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego [...]
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że przesłanką wniesienia zarzutu wygaśnięcia obowiązku całości albo w części (art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., zw. dalej: "u.p.e.a.") jest sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (w przypadku należności z tytułu składek zasadniczo poprzez jego opłacenie według odrębnych ustawowych zasad nałożonych na płatników składek). Spełnienie tej przesłanki następuje również w przypadku upływu czasu, z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku np. zwolnienie z obowiązku poprzez jego umorzenie.
Organ wyjaśnił, że zobowiązana jako osoba prowadząca działalność była płatnikiem składek zgłoszonym i zaewidencjonowanym pod nr NIP: [...], obowiązanym na podstawie odrębnych przepisów do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczenia Społecznego) oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2022, poz. 1009 ze zm., zw. dalej: "u.s.u.s.") płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Na podstawie przepisu art. 47 ust. 1 cytowanej ustawy, płatnik składek był obowiązany przesłać w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne (chyba, że jest zwolniony ze składania wskazanych - deklaracji) oraz opłacić składki za dany miesiąc. W przypadku osób fizycznych, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca.
Organ nakreślił ramy prawne sprawy. Wskazał, że na podstawie art. 31 u.s.u.s. w związku z art. 51 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., zw. dalej: "O.p.") - mającego odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu składek - należnością z tytułu składek jest składka niezapłacona w terminie płatności. Zgodnie z art. 23 u.s.u.s., od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w O.p. Zgodnie z art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 O.p., należności z tytułu składek wygasają wskutek zapłaty ich w całości lub w części.
ZUS wskazał, że szczegółowe zasady i tryb rozliczania w sprawach składek przez organ rentowy, w tym - kolejność i sposób zaliczania wpłat na poszczególne fundusze Zakład jako organ rentowy dokonuje na podstawie wydanego w oparciu o art. 49 u.s.u.s. - Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawie rozliczenia składek do których poboru obowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1831 ze zm.).
W przypadku istnienia na koncie płatnika zaległości, wpłata z tytułu składek jest z urzędu zaliczona najpierw na pokrycie najstarszych należności. Wpłaty w części przypadającej na poszczególne fundusze podlegają zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności. Ewentualne nadpłaty składek na dany fundusz są zaliczane na poczet należności na pozostałe fundusze. Wpłaty bieżące, co do zasady, są regulowane dopiero po spłacie całego zadłużenia, zaś płatnik składek nie ma już wpływu na okres należności składkowych, który pokrywa dokonana przez niego wpłata.
ZUS wyjaśnił, że podstawą dochodzenia niewykonanego obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym, w przypadku nieopłaconych należności z tytułu składek i wystawienia administracyjnych tytułów wykonawczych, jest deklaracja rozliczeniowa złożona przez płatnika składek, zawierająca stosowne pouczenie, że stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego oraz doręczone upomnienia przedegzekucyjne. W przypadku braku deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek, wskazane ustalenie obowiązku ubezpieczenia oraz istnienia nieopłaconych należności z tytułu składek następuje w postępowaniu rozpoznawczym prowadzonym przed organem rentowym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w którym to wydawane jest orzeczenie - decyzja indywidualna określająca wskazany obowiązek.
ZUS wskazał, że podstawą ustalenia niewykonanego obowiązku w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym będącego przedmiotem zarzutu była deklaracja rozliczeniowa obejmująca składkę na ubezpieczenia społeczne za 06/2021 r. płatnika składek będącego osobą ubezpieczoną oraz doręczone upomnienie przedegzekucyjne. W powołanym zakresie na koncie płatnika składek ustalono bowiem stan nieopłaconych składek w wysokości [...] zł (niedopłata za 06/2021 r.).
Rozpatrując wniesiony zarzut ZUS wskazał, że wpłata dokonana w dniu 10 czerwca 2021 r. przez płatnika składek, tj: K. A. , została zgodnie z powołanymi wyżej zasadami dotyczącymi opłacania i rozliczania składek zaliczona na: ubezpieczenie zdrowotne za 11/2020 r. - [...] zł, 12/2020 r. - [...] zł, 02/2021 r.-[...] zł, ubezpieczenia społeczne za 03/2021 r.- [...] zł, 04/2021 r.-[...] zł.
Wpłata dokonana w dniu [...] lipca 2021 r. została zaliczona na zadłużenia ujawnione na koncie płatnika począwszy od najstarszego zadłużenia na dany fundusz:
Ubezpieczenie zdrowotne za 02/2021 r. -[...] zł, 03/2021 r. -[...] zł.
Wpłata dokonana w dniu 11 lipca 2022. r. zaliczona na zadłużenia ujawnione na koncie płatnika;
Ubezpieczenie zdrowotne za 12/2021 r. - [...] zł, 01/2022 r. - [...] zł.
Wpłata dokonana w dniu 09 sierpnia 2022 r. zaliczona na zadłużenia ujawnione na koncie płatnika;
Ubezpieczenie zdrowotne za 01/2022 r. - [...] zł, 02/2022 r. -[...] zł.
Wpłata dokonana w dniu 12 września 2022 r. zaliczona na zadłużenia ujawnione na koncie płatnika;
Ubezpieczenie zdrowotne za 02/2022 r. - [...] zł, 03/2022 r. -[...] zł.
Wpłata dokonana w dniu 12 października 2022 r. zaliczona na zadłużenia ujawnione na i koncie płatnika;
Ubezpieczenie zdrowotne za 03/2022 r.:- [...] zł, 04/2022 r. -[...] zł.
Wpłata dokonana w dniu 09 listopada 2022 r. zaliczona na zadłużenia ujawnione na koncie płatnika;
Ubezpieczenie zdrowotne za 04/2022 r. - [...] zł, 05/2022 r. -[...] zł.
Wpłata dokonana w dniu 12 grudnia 2022 r. zaliczona na zadłużenia ujawnione na koncie płatnika;
Ubezpieczenie zdrowotne za 05/2022 r. - [...] zł, 06/2022 r. - [...] zł.
Wpłata dokonana w dniu 03 stycznia 2023 r. zaliczona na zadłużenia ujawnione na koncie płatnika;
Ubezpieczenie zdrowotne za 06/2022 r. - [...] zł, 07/2022 r. -[...] zł.
Tym samym, jak wskazał organ, przedstawione dowody wpłat zostały rozliczone na inne należności niż objęte administracyjnymi tytułami wykonawczymi i wszczętym postępowaniem egzekucyjnym.
ZUS wskazał, że w dniu [...] stycznia 2023 r. wystawił upomnienia przedegzekucyjne UPM[...] - UPM[...] na należność na ubezpieczenia społeczne za 06/2021 r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 07/2022 r. do 11/2022 r. stanowiące wezwanie do opłacenia należności wraz z należnymi odsetkami oraz kosztami upomnień. Wskazane upomnienie stanowiło wezwanie do opłacenia przedmiotowych należności w terminie 7 dni od daty jego doręczenia z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przypadku braku zapłaty. Powyższe upomnienie zostało wysłane na adres zobowiązanej i odebrane w dniu [...] stycznia 2023 r. przez zobowiązaną osobiście (dowód doręczenia w aktach sprawy).
W związku z upływem terminu wykonania obowiązku objętych upomnieniami w całości, ZUS w dniu [...] lutego 2023 r. wystawił administracyjne tytuły wykonawcze, w tym zaskarżony TW[...] obejmujący niedopłatę składki za 06/2021 r. na ubezpieczenia społeczne, które wysłane wraz z odpisem zajęcia egzekucyjnego zostały odebrane [...] lutego 2023 r. przez zobowiązaną osobiście (dowód w aktach sprawy). Tym samym, do egzekucji skierowano wymagalne zobowiązanie tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek ujawnione na koncie płatnika składek jako osoby zobowiązanej do ich opłacenia i wykonania nałożonych obowiązków w dacie wystawienia powołanego administracyjnego tytułu wykonawczego z [...] lutego 2023 r. TW[...] tj. obejmującego ujawnione na koncie płatnika zadłużenia za 06/2021 r. tytułem nieopłaconych należności na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczenia Społecznego).
Powołane wpłaty w oparciu o przedstawione dowody przelewów zostały rozliczone bowiem na ujawnione należności z tytułu składek, począwszy od najstarszego zadłużenia za dany fundusz (ubezpieczenie zdrowotne). Powołany w zarzutach administracyjny tytuł wykonawczy został opłacony w całości w dniu [...] lutego 2023 r. Dokonanie wpłat przez zobowiązaną w dniu [...] lutego 2023 r. po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, które miało miejsce w dniu [...] lutego 2023 r. nie stanowi o wygaśnięciu dochodzonego obowiązku w całości lub i w części objętego prawidłowo wszczętym postępowaniem.
Mając na uwadze powyższe, Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z [...] marca 2023 r. oddalił zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części. Pismem z [...] marca 2023 r., zobowiązana wniosła zażalenie na wydane postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2023 r.
Zakład Ubezpieczeń. Społecznych postanowieniem z dnia [...] maja 2023 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie.
Na wstępie ZUS wyjaśnił, że ustalenia faktyczne w niniejszym postępowaniu mogą dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną działań organu rentowego w zakresie ustalenia bądź określenia dochodzonego obowiązku w odrębnym postępowaniu, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a.
Odnosząc się do zarzutów rozpoznanych w niniejszym postępowaniu, ZUS podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu odnośnie braku wygaśnięcia obowiązku dochodzonego dochodzonym w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] lutego 2023 r. o nr [...]
Jak wskazał organ, w dacie wystawienia zaskarżonego wygaśnięciem administracyjnego tytułu wykonawczego z [...] lutego 2023 r. nr [...], na koncie płatnika składek tj. zobowiązanej, istniały nieopłacone należności Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek w wysokości [...] zł wraz z należnymi od nich odsetkami w wysokości [...] zł oraz odpowiednio nieuiszczonymi kosztami upomnienia. Ujawniony stan należności wynikał z konta płatnika składek (dokumentów ujawnionych na koncie jakimi są złożona deklaracja rozliczeniowa oraz stan należności dokonywanych wpłat w określonym terminie i wysokości zgodnie z powołanym art. 34 ust. 2 u.s.u.s.). Sposób rozliczenia przedstawionych przez skarżącą wpłat został przedstawiony w zaskarżonym postanowieniu i nie doprowadził do zakwestionowania braku wymagalnych należności ujętych w zaskarżonym tytule wykonawczym z [...] lutego 2023 r. o nr [...] Jak wskazano, zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku istnienia na koncie płatnika zaległości, wpłata z tytułu składek jest z urzędu zaliczona najpierw na pokrycie najstarszych należności. Wpłaty bieżące, co do zasady, są regulowane dopiero po spłacie całego zadłużenia, zaś płatnik składek nie ma już wpływu na okres należności składkowych, który pokrywa dokonana przez niego wpłata. Tym samym przedstawione wpłaty z [...] czerwca 2021 r., [...] lipca 2021 r., [...] lipca 2022 r., [...] sierpnia 2022 r., [...] września 2022 r., [...] października 2022 r., [...] listopada 2022 r., [...] grudnia 2022 r., oraz [...] stycznia 2023 r. zostały uwzględnione i rozliczone na należności tytułem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, oraz na ubezpieczenie zdrowotne zawierające się od 11/2020 r. do 07/2022 r. ujawnione na koncie płatnika składek, tj: zobowiązanej, nie doprowadzając do wykonania obowiązku opłacenia składki na ubezpieczenia społeczne - Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za czerwiec - 06/2021 r. w całości.
ZUS wyjaśnił przy tym, że w dniu [...] czerwca 2021 r. zobowiązana przeszła na emeryturę i od wskazanego dnia została objęta wyłącznie ubezpieczeniem zdrowotnym. Każdą dotychczasową wpłatę w powołanych okolicznościach ZUS dzielił proporcjonalnie na wszystkie fundusze opłacanych składek, na podstawie ich udziału w ostatniej deklaracji rozliczeniowej począwszy od najstarszej zaległości przy czym, od chwili przejścia na emeryturę zobowiązana opłaca wyłącznie składkę na ubezpieczenie zdrowotne, gdzie każda kolejna wpłata przypisana jest na wskazany fundusz ubezpieczenia zdrowotnego. Poza wskazanymi wpłatami między [...] czerwca 2021 r. a [...] stycznia 2023 r. na podstawie dokonanych przelewów, załączonych do wniesionych zarzutów z [...] lutego 2023 r., na konto zobowiązanej dokonywane były dodatkowe wpłaty rozliczone zgodnie z powyższymi zasadami, które nie doprowadziły do zaspokojenia nieopłaconych należności w tym składki za 06/2021 r. w całości w dacie wystawienia administracyjnego tytułu wykonawczego z [...] lutego 2023 r. o nr [...] Wpłata z dnia [...] sierpnia 2021 r. w kwocie [...]zł została rozliczona na składkę na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za czerwiec - 06/2021 r. w wysokości [...] zł, oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 03/2021 r. w wysokości [...] zł, oraz za kwiecień - 04/2021 r. w kwocie [...]zł. Kolejne wpłaty od [...] września 2021 r. pokrywały należności na ubezpieczenie zdrowotne począwszy od niedopłaty za kwiecień - 04/2021 r. w wysokości [...] zł oraz należnych od nich odsetek w wysokości [...] zł.
W dniu [...] stycznia 2023 r. ZUS wystawił upomnienia przedegzekucyjne UPM[...] - UPM[...] za należność na ubezpieczenia społeczne za [...] r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 07/2022 r. do 11/2022 r. stanowiące wezwanie do opłacenia należności wraz z należnymi odsetkami oraz kosztami upomnień, a kolejno w związku z brakiem opłacenia wskazanych upomnieniami należności w całości, administracyjne tytuły wykonawcze w dniu [...] lutego 2023 r. w tym zaskarżony TW[...] obejmujący niedopłatę składki za 06/2021 r. w kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami w kwocie [...]zł oraz kosztami upomnień. Przy czym, po wszczęciu postępowania egzekucyjnego [...] lutego 2023 r. wpłynęła wpłata z [...] lutego 2023 r. w kwocie [...]zł, którą rozliczono na niedopłatę na Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za 06/2021 r. w kwocie [...]zł, koszty upomnienia w wysokości [...] zł oraz koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł. Natomiast pozostałą kwotę zaliczono na ubezpieczenie zdrowotne za 07/2022 r. wraz z kosztami egzekucyjnymi.
W ocenie ZUS, powołane okoliczności i przedstawione dowody zostały uwzględnione przy rozliczeniu konta płatnika składek, tj: zobowiązanej, nie przesądzając o wykonaniu obowiązku w całości. Powołane zaś przez zobowiązaną okoliczności określone przez skarżącą jako "dezinformacja i bałagan" (stanowiące w istocie skargę na pracowników i działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) pozostają bezprzedmiotowe w niniejszym postępowaniu stanowiącym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, bowiem nie dowodzi ono o wygaśnięciu wskazanego obowiązku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca wskazała, że zaskarżone postanowieniem ZUS jest krzywdzące, gdyż od samego początku czyli czerwca 2021 r. skarżąca została wprowadzona w błąd. Jak wykazywała, w pismach do Dyrektora jak i Prezesa ZUS w czerwcu 2021 r., skarżąca kilkakrotnie kontaktowała się z pracownikami ZUS w celu uzupełniania dokumentacji do emerytury i wtedy otrzymała jasną informację, iż z niczym nie zalega oraz, że od czerwca 2021 r. ma opłacać tylko składkę zdrowotną. Przez kolejne dwa lata skarżąca nie otrzymywała żadnych upomnień co do zaległej kwoty [...]zł.
Skarżąca wskazała, że jej skarga dotyczy prawnego ustalenia postępowania przez ZUS w stosunku do niej, jak również faktu braku zaufania co do porządku panującego w tej instytucji (co wykazywała skarżąca w swoich pismach np. dezinformacja, podawanie różnych kwot zadłużenia).
Zdaniem skarżącej, kolejnym dowodem na bałagan jest fakt, iż w postanowieniu z dnia [...] maja 2023 r. uznaje się, iż obecnie skarżąca nie ma zaległości w ZUS, natomiast w wiadomościach od NPI z dnia [...] czerwca 2023 r. otrzymuje wiadomość, że do [...] maja 2023 r. nie wpłynęły na konto ZUS skarżącej, składki należne do kwietnia 2023 r. Skarżąca uważa to za skandal, gdyż do czerwca br. włącznie opłaciła składkę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym.
Kwestią sporną w sprawie pozostaje dokonana przez organ ocena zasadności złożonego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu.
Na wstępie wskazać należy, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzut, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutu enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonego zarzutu regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie zaś do art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1). Zgodnie natomiast z art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (pkt 1); uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: w całości (pkt 2a); w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut (pkt 2b); stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym (pkt 3a); zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (pkt 3b). Zgodnie natomiast z art. 34 § 3 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca wniosła zarzut wygaśnięcia dochodzonego obowiązku objętego administracyjnym tytułem wykonawczym z [...] lutego 2023 r. TW[...] (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). Skarżąca wskazała, że w powyższej sprawie dwukrotnie kontaktowała się z ZUS, początkowo chcąc zasięgnąć informacji za pomocą infolinii, a następnie dokonała wizyty w Oddziale ZUS. Ponieważ osoba udzielająca informacji na infolinii nie potrafiła jej wyjaśnić skąd wzięło się wskazywane przez organ zadłużenie, skarżąca liczyła, że otrzyma konkretne informacje w Oddziale ZUS. Dodatkowo niepokój skarżącej budził fakt, iż przedstawiane kwoty w Oddziale jak i w przysyłanych dokumentach z ZUS się różnią. Skarżąca wskazała także, że wszystkie należności do ZUS były systematycznie opłacane, na dowód czego załączyła kopie potwierdzenia przelewów z [...] stycznia 2023 r., [...] grudnia 2022 r., [...] listopada 2022 r., [...] października 2022 r., [...] września 2022 r., [...] sierpnia 2022 r., [...] lipca 2022 r., [...] lipca 2021 r., oraz [...] czerwca 2021 r. Zarzut ten wyznacza granice rozpoznawanej sprawy.
Przechodząc do oceny zasadności podniesionego zarzutu wskazać należy, że organ dokonał prawidłowej wykładni art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Przesłanką wniesienia ww. zarzutu, jest zatem sytuacja w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego bądź w przypadku upływu czasu z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku, np. zwolnienie z obowiązku poprzez jego umorzenie.
W realiach kontrolowanej sprawy oznacza to, że zarzut wygaśnięcia obowiązku poprzez zapłatę, okazałby się skuteczny tylko wówczas, gdyby zapłata ta nastąpiła przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, zatem przed wystawieniem i doręczeniem odpisu tytułu wykonawczego lub przed doręczeniem dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 u.p.e.a.).
W stanie faktycznym sprawy za datę wszczęcia postępowania egzekucyjnego trzeba było przyjąć dzień [...] lutego 2023 r., gdyż w tym dniu wystawiono administracyjny tytuł wykonawczy obejmujący ujawnione na koncie płatnika (skarżącej) zadłużenie, m.in. za czerwiec 2021 r. tytułem nieopłaconych należności na ubezpieczenie społeczne. Jak wynika z akt sprawy, w dacie wystawienia zaskarżonego wygaśnięciem administracyjnego tytułu wykonawczego z [...] lutego 2023 r. nr [...] na koncie płatnika składek (skarżącej) istniały nieopłacone należności Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek w wysokości [...] zł wraz z należnymi od nich odsetkami w wysokości [...] zł, oraz odpowiednio nieuiszczonymi kosztami upomnienia. Ujawniony stan należności wynikał z dokumentów ujawnionych na koncie płatnika składek jakimi są złożona deklaracja rozliczeniowa oraz stan należności dokonywanych wpłat w określonym terminie i ich wysokości. Skoro zatem tak wystawiony tytuł wykonawczy obejmował istniejące zadłużenie, a postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte dzień po jego wystawieniu na skutek doręczenia organowi rentowemu zawiadomień o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, to nie mogło dojść do wygaśnięcia obowiązku ani w całości ani również w żadnej części, która była dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym w dniu [...] lutego 2023 r. Z kolei późniejsza dobrowolna wpłata skarżącej – z dnia [...] lutego 2023 r. – pozostawała bez wpływu na ocenę zarzutu wygaśnięcia obowiązku objętego wskazanym tyłem wykonawczym, gdyż niewątpliwie nastąpiła już po podjęciu przez organ egzekucyjny skutecznej czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
W rozpoznawanej sprawie ZUS wypowiedział się także w przedmiocie zarachowania wcześniejszych wpłat skarżącej (z [...] czerwca 2021 r., [...] lipca 2021 r., [...] lipca 2022 r., [...] sierpnia 2022 r., [...] września 2022 r., [...] października 2022 r., [...] listopada 2022 r., [...] grudnia 2022 r., oraz [...] stycznia 2023 r.) prawidłowo wskazując, że zostały one uwzględnione i rozliczone zgodnie z regulacjami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawie rozliczenia składek, do których poboru obowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia, kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1.
Analogicznie, zgodnie z § 12 ust. 4 rozporządzenia, kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności. Do rozliczenia wpłat dokonanych przez płatnika składek odpowiednio po doręczeniu upomnienia lub wszczęciu postępowania egzekucyjnego stosuje się zasady z § 24 rozporządzenia.
Rozliczenia wpłat odbywają się zatem zgodnie ze wskazanymi powyżej zasadami. W sytuacji modelowej jeśli więc wpłaty bieżące dokonywane przez stronę nie obejmują wszystkich zaległości, konieczne jest dokonanie odpowiedniego ich rozliczenia. Z tego powodu po rozliczeniu dokonanych wpłat, począwszy od najstarszej zaległości zaewidencjonowanej na koncie płatnika składek, na dzień kolejnych wpłat ciągle może istnieć zaległość. To z kolei powoduje, że koniecznym jest podjęcie kroków zmierzających do wyegzekwowania wykonania przez zobowiązanego wskazanych obowiązków – wystawieniem i doręczeniem upomnienia, dalej egzekucją obowiązku.
Trafnie również organ wskazał, że nie jest celem niniejszego postępowania ustalenie przyczyn nieopłacenia należności z tytułu składek w całości. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego i w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów, organy egzekucyjne rozpoznają sprawę w ich granicach. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Także zatem podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z ustaleniem i informowaniem jej przez pracowników Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS o stanie należności, określone przez skarżącą jako "dezinformacja i bałagan", pozostają bezprzedmiotowe w niniejszym postępowaniu stanowiącym zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, bowiem nie dowodzą one o wygaśnięciu wskazanego obowiązku.
Bezprzedmiotową w niniejszym postępowaniu jest również wskazana okoliczność otrzymania informacji z NPI (Nowy Portal Informacyjny Platforma Usług Elektronicznych dla Klientów ZUS) w dniu [...] czerwca 2023 r. o ujawnionym braku wszystkich wpłat za okres do kwietnia 2023 r. na dzień [...] maja 2023 r.
Sąd podziela stanowisko organu, że wskazana wiadomość ma wyłącznie charakter informacyjny i nie przesądza o stanie należności i zadłużeniu. Nadto, powołana wiadomość z [...] czerwca 2023 r. pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów, bowiem nie dowodzi i nie przesądza ani o istnieniu zobowiązania ani o jego wykonaniu w zakresie należności objętych postępowaniem egzekucyjnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.