I SA/Sz 364/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję o odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki z VAT, uznając, że egzekucja wobec spółki nie została skutecznie przeprowadzona.
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności A.D., prezesa zarządu spółki z o.o. "S.", za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT za listopad 2002 r. Organy podatkowe orzekły o jej odpowiedzialności, wskazując na bezskuteczność egzekucji wobec spółki. A.D. zaskarżyła decyzję, kwestionując m.in. sposób ustalenia jej odpowiedzialności i pełnienie funkcji w spornym okresie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nie wykazały bezskuteczności egzekucji wobec spółki zgodnie z wymogami prawa podatkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę A.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności A.D. jako prezesa zarządu Spółki z o.o. "S." za zaległości podatkowe spółki z tytułu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2002 r. Organy podatkowe uznały, że A.D. pełniła funkcję prezesa zarządu w okresie powstania zobowiązania i że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, podnosząc m.in. kwestie związane z pełnieniem funkcji i skutecznością uchwały o jej powołaniu. Sąd, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, uznał skargę za zasadną, choć z innych przyczyn niż podnoszone przez skarżącą. Kluczowym argumentem sądu było stwierdzenie, że organy podatkowe nie wykazały bezskuteczności egzekucji wobec spółki w sposób wymagany przez przepisy Ordynacji podatkowej (art. 108 § 4 w zw. z art. 116). Sąd podkreślił, że dla stwierdzenia bezskuteczności egzekucji konieczne jest formalne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego i wykazanie, że wierzytelność nie może być zaspokojona z majątku spółki. Sąd uznał, że samo pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego o braku siedziby i działalności spółki nie jest wystarczające do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, dla stwierdzenia bezskuteczności egzekucji wobec spółki, wymagane jest formalne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego i wykazanie, że wierzytelność nie może być zaspokojona z majątku spółki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalne brzmienie art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej wymaga wykazania bezskuteczności egzekucji w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a nie jedynie hipotetycznego stwierdzenia, że egzekucja nie przyniosłaby zaspokojenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 107 § 1
Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 116 § 2
Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 27 § 8
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 108 § 4
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 21 § 1
Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 27 § 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.e.a. art. 22
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.s.h. art. 201 § 4
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 157
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 255
Kodeks spółek handlowych
p.p.s.a. art. 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 133
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe nie wykazały bezskuteczności egzekucji wobec spółki zgodnie z wymogami prawa podatkowego (art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej). Pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego o braku siedziby i działalności spółki nie jest równoznaczne z formalnym wykazaniem bezskuteczności egzekucji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych w zakresie ustalenia pełnienia obowiązków członka zarządu. Argumenty organów podatkowych dotyczące skuteczności uchwały o powołaniu A.D. na członka zarządu i jej faktycznego wykonywania obowiązków.
Godne uwagi sformułowania
Prawidłowo podjęta uchwała o odwołaniu członka zarządu / co miało miejsce w niniejszej sprawie/ i powołania w jego miejsce innej osoby / co miało miejsce w niniejszej sprawie/ staje się skuteczna niezależnie od tego, czy zmiana zostanie ujawniona w rejestrze spółki. Wobec powyższego nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, że na gruncie regulacji podatkowej o odpowiedzialności członków zarządu dla bezskuteczności egzekucji z majątku spółki wystarcza wykazanie, że egzekucja nie zaspokoiłaby wierzyciela, nie jest nawet konieczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego a wierzyciel nie musi wskazywać, że wyczerpał wszystkie sposoby egzekucji przeciwko spółce, a bezskuteczność egzekucji nie musi być stwierdzona w sposób formalny.
Skład orzekający
Krystyna Zaremba
przewodniczący
Marzena Kowalewska
sprawozdawca
Kazimiera Sobocińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie wymogów formalnych dla stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku formalnego postępowania egzekucyjnego wobec spółki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje kluczowe różnice w interpretacji przepisów dotyczących odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, szczególnie w kontekście wymogów formalnych egzekucji. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Kiedy brak formalnej egzekucji chroni zarząd przed długami spółki? Kluczowa interpretacja WSA.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 364/05 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2005-10-27 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2005-06-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Kazimiera Sobocińska Krystyna Zaremba /przewodniczący/ Marzena Kowalewska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art 107 par. 1, art 116 par. 2, art 21 par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 2004 nr 54 poz 535 art 27 ust.8 pkt 1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba Sędziowie: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Protokolant: Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2002 r. wraz z należnymi odsetkami I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] , II. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Uzasadnienie Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją Nr [...] z dnia [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności A. D. jako prezesa zarządu Spółki z o.o. "S." z siedzibą w G. za zaległości podatkowe ciążące na Spółce z tytułu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2002r. w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, które na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł, Organ wskazał, że Spółka z o. o. "S." w roku 2002 prowadziła działalność gospodarczą polegającą głównie na sprzedaży hurtowej i detalicznej paliw płynnych oraz olejów. Urząd Skarbowy ,do którego Spółka złożyła deklarację V A T - 7 za listopad 2002r. w wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej w zakresie prawidłowości rozliczania się Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za listopad 2002r., stwierdził szereg nieprawidłowości w sporządzonych ewidencjach zakupu i sprzedaży oraz w złożonej deklaracji VAT - 7 za ten okres rozliczeniowy. Decyzją z [...] znak:[...] , określono Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za listopad 2002r. w wysokości [...] zł i ustalono dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług za listopad 2002r. w wysokości [...] zł, doręczona została zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej z dniem [...] Organ wskazał, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego podjęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jako właściwego w sprawie organu egzekucyjnego, czynności nie doprowadziły do uregulowania zaległości z tytułu dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2002r. choćby w niewielkiej części. Organ uwzględnił złożone przez prokurenta Spółki oświadczenie i ustalenia pracownika Urzędu Skarbowego, który pod adresem wskazanym jako siedziba Spółki nie odnalazł żadnego majątku należącego do zobowiązanego, ani też żadnych oznak wskazujących na prowadzoną przez Spółkę działalność gospodarczą oraz informacje w sprawie miejsc zgłoszonych w 2002r. jako miejsce wykonywania działalności gospodarczej organ podatkowy uznał za udowodnioną przesłankę bezskuteczności egzekucji. Przytaczając przepisy art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, organ wskazał, że prawo umożliwia organom podatkowym orzekanie o odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a dla skuteczności takiego orzeczenia przepis wymaga jedynie pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, w którym zobowiązanie podatkowe powstało oraz bezskuteczności (nawet częściowej) egzekucji prowadzonej wobec spółki. Wyłączenie powyższej odpowiedzialności możliwe jest jedynie przy wystąpieniu okoliczności egzoneracyjnych wskazanych w art. 116. Dalej organ podaje, że w przedmiotowej sprawie zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego funkcję prezesa zarządu Spółki w 2002r. i na początku 2003r. pełniła K.P.. Z dniem [...] zgromadzenie wspólników odwołało z funkcji prezesa K.P.i podjęło uchwałę o powołaniu na powyższe stanowisko A.D. Organ przyjął zatem jako bezsporną okoliczność, że A.D. pełniła obowiązki prezesa zarządu Spółki z o. o. "S." w dniu[...] , tj. w dniu powstania dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2002 r. Na niniejszą decyzję A.D. złożyła odwołanie, w którym wnosi o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Zarzucając, że decyzja jest skierowana do osoby która nie jest członkiem zarządu. Na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 116 w związku z art. 107 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w posiadaniu Urzędu Skarbowego nie znajdują się żadne dokumenty, które mogłyby świadczyć o tym, że A.D. jako prezes zarządu Spółki z o. o. "S" dokonała jakiejkolwiek czynności mogącej wyłączyć jej odpowiedzialność jako osoby trzeciej za zobowiązania podmiotu, którym zarządzała. Dalej Dyrektor podniósł, że z uwagi na zapis w § 2 art. 116 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność obejmuje zobowiązania powstałe w czasie pełnienia obowiązków członków zarządu, dlatego odpowiada również osoba powołana, ale nie wpisana do rejestru handlowego. Organ wskazał, że A.D. wykonywała funkcję członka zarządu, gdyż jak wynika ze składanych do Urzędu Skarbowego sprawozdań finansowych podpisywała je jako osoba zarządzająca Spółką. I tak na przykład na sprawozdaniu finansowym sporządzonym [...] (za rok 2002, oznaczonym jako korekta) jako zarząd podmiotu gospodarczego wskazana została i podpis złożyła A.D. . Na składanych w 2003 roku deklaracjach podatkowych CIT-2 A.D. jest wskazywana jako osoba odpowiedzialna za pobranie wymaganych danych, obliczenie podatku i jako osoba uprawniona do zarządzania jednostką. Deklarację CIT -2 za marzec 2003 roku A.D. podpisała w obecności pracowników Urzędu Skarbowego w dniu [...] i wskazała w poz. 54 funkcję prezes oraz złożyła podpis. Dyrektor podniósł, że podnoszony przez podatniczkę jako dowód w sprawie odpis z Krajowego Rejestru Sądowego jest dla oceny aktualnego, a także występującego w 2002r., 2003r. i 2004r., składu zarządu Spółki niemiarodajny. Z przepisów ustawy z dnia [...] - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 54, poz. 1037 ze zm.) wynika, że członek zarządu powoływany i odwoływany jest uchwałą wspólników, a ujawnienie składu osobowego zarządu winno być dokonane w rejestrze sądowym, lecz wpis nie ma charakteru konstytutywnego. Wprost wynika to z art. 201 § 4 wyżej wskazanej ustawy, a pośrednio z art. 157 i art. 255 Kodeks spółek handlowych. W przypadku Spółki z o. o. "S" umowa spółki nie wprowadziła konieczności wpisu zmian w składzie osobowym zarządu do Krajowego Rejestru Sądowego dla skuteczności takich zmian. Biorąc pod uwagę ustalony stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy prawa organ podatkowy uznał za udowodnioną okoliczność pełnienia przez A.D. funkcji prezesa zarządu Spółki z o. o. "S" w okresie, w którym powstało dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług za listopad 2002r. Jednocześnie organ podatkowy podkreślił, że w doktrynie i orzecznictwie sądów (także Sądu Najwyższego) ugruntowany jest pogląd, że dla bezskuteczności egzekucji z majątku spółki wystarcza wykazanie, że egzekucja nie zaspokoiłaby wierzyciela. Nie jest nawet konieczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel nie musi wskazywać, że wyczerpał wszystkie sposoby egzekucji przeciwko spółce, a bezskuteczność egzekucji nie musi być stwierdzona w sposób formalny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A.D. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającej ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej. Wskazała na nieważność uchwały o powołaniu na członka zarządu i jego prezesa A.D. stosownie do art. 173 § 1 ksh. Ponadto podniosła, że zmiana umowy spółki wymaga uchwały wspólników i jest skuteczna dopiero z chwilą wpisu do rejestru – dotyczy to tzw. postanowień umownych m.in. co do powołania organów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wykazała, że skarga jest zasadna choć z innych niż podnoszonych w skardze przyczyn. Zgodnie z art. 107 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), stanowi, że w przypadkach i w zakresie przewidzianym w rozdziale 15 powołanej Ordynacji zatytułowanym "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich" za zaległości podatkowe odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Odpowiedzialność osób trzecich jest więc instytucją prawną wiążącą skutki istnienia zobowiązania podatkowego z podmiotem innym niż podatnik. Nie ulega zatem wątpliwości, że wyżej przytoczona regulacja ma charakter wyjątkowy. Osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność za cudzy dług. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387) do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy (...) tj. przed 1 stycznia 2003r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (tj. Ordynacji podatkowej) w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy (...). Zatem zgodnie z art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. A z § 2 art. 116 odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, w przypadku zarządu wielo-osobowego jest odpowiedzialnością solidarną. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie wobec jednego członka zarządu, winien zawiadomić pozostałych członków o toczącym się postępowaniu, gdyż dotyczy ono jego interesu prawnego (art. 133 Ordynacji podatkowej). W przedmiotowej sprawie organy w sentencji decyzji orzekły o solidarnej odpowiedzialności A.D., nie wskazując osoby z nią odpowiadającej. Również z uzasadnienia rozstrzygnięcia nie wynika kogo organ przyjmuje jako solidarnie odpowiedzialnego A.D. . Z akt administracyjnych wynika, że Zarząd Spółki z o.o. "S." był jednoosobowy. Zbędne jest zatem wskazywanie w sentencji orzeczenia, tak jak czyni to organ na odpowiedzialność solidarną. Orzekanie o odpowiedzialności uzależnione jest od wykazania przez organ podatkowy, że istnieje zaległość podatkowa wobec spółki, egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, że osoba, co do której orzeka się o odpowiedzialności pełniła obowiązki członka zarządu w okresie kiedy powstała zaległość podatkowa wobec spółki. Interpretując zakres pojęcia "pełnienie obowiązków" w rozumieniu art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej należy zatem rozstrzygnąć, czy chodzi tu o formalne (bierne) sprawowanie funkcji członka Zarządu, czy też rzeczywiste (czynne) wykonywanie związanych z tą funkcją czynności. Założenie, że ustawodawca należycie posługuje się językiem prawnym nakazuje przyjąć, iż pierwsza z zarysowanych wyżej hipotez musiałaby znaleźć precyzyjne odzwierciedlenie w treści normy prawnej przez użycie adekwatnego do tej sytuacji czasownika (piastowanie, sprawowanie, bycie członkiem zarządu). Natomiast posłużenie się w art. 116 § 2 określeniem "pełnienie obowiązków" wskazuje, że chodzi tu o rzeczywiste (czynne, faktyczne) ich wykonywanie, a nie tylko o piastowanie (bierne) funkcji, z którą te obowiązki są związane. Prawidłowo podjęta uchwała o odwołaniu członka zarządu / co miało miejsce w niniejszej sprawie/ i powołania w jego miejsce innej osoby / co miało miejsce w niniejszej sprawie/ staje się skuteczna niezależnie od tego, czy zmiana zostanie ujawniona w rejestrze spółki. Innymi słowy wpis lub jego brak, odnośnie danych członków zarządu nie tworzy nowego stanu prawnego. Potwierdza on tylko fakt, że dana osoba jest zarządcą. W odniesieniu do powołania i odwołania członków zarządu decydujące znaczenie ma ważnie powzięta uchwała o ich powołaniu (odwołaniu). Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy podatkowe nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności co do pełnienia obowiązków członka zarządu przez A.D. . Chybione są, zdaniem Sądu, zarzuty strony w tym zakresie, a dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych. Strona skarżąca w toku całego postępowania podatkowego nie przedstawiła natomiast jakichkolwiek przekonywujących argumentów przemawiających na rzecz zasadności prezentowanego przez nią stanowiska, ograniczając się generalnie do kwestionowania ustaleń poczynionych przez organy podatkowe obu instancji. W szczególności w toku całego postępowania nie wykazała, aby ustalenia organów podatkowych były błędne, ani też nie zaoferowała dowodów wskazujących na przebieg zdarzeń, odmienny od ustalonego. Zatem wniosek organów podatkowych wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego co do pełnienia obowiązków członka zarządu nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, a więc nie stanowi naruszenia prawa. Kolejną przesłanką i co istotne, zasadniczą przesłanką odpowiedzialności członków zarządu spółki na gruncie prawa podatkowego jest bezskuteczność egzekucji wobec spółki co jednoznacznie wynika z art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że organ egzekucyjny musi wyczerpać wszelkie sposoby egzekucji (formalnie przeprowadzona egzekucja kończy się niezaspokojeniem wierzyciela). Inaczej mówiąc, chodzi o taką sytuację, gdy nie ma żadnych wątpliwości, co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki. Z literalnego brzmienia przepisu art. 108 § 4, jednoznacznie wynika, że egzekucja zobowiązania wynikająca z decyzji o odpowiedzialności podatkowej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Wykładnia tego przepisu, zdaniem Sądu, wobec użycia zwrotu, że egzekucja "okazała" się bezskuteczna nie budzi wątpliwości – wykazanie bezskuteczności następuje w ramach prowadzonej wobec podatnika egzekucji. Jeżeli więc treść normy prawnej można wyprowadzić w sposób nie budzący wątpliwości z przepisu zgodnie z wykładnią językową, to brak jest podstaw do modyfikowania wyników tej wykładni przez stosowanie wykładni celowościowej czy systemowej czy stosowanie analogii do odpowiedzialności członków zarządu na gruncie prawa handlowego. Taki zabieg prowadzi do niedopuszczalnego "poprawiania" prawa przez stosujący je organ, który w tym przypadku przyznawałby sobie kompetencje ustawodawcy. Wobec powyższego nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, że na gruncie regulacji podatkowej o odpowiedzialności członków zarządu dla bezskuteczności egzekucji z majątku spółki wystarcza wykazanie, że egzekucja nie zaspokoiłaby wierzyciela, nie jest nawet konieczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego a wierzyciel nie musi wskazywać, że wyczerpał wszystkie sposoby egzekucji przeciwko spółce, a bezskuteczność egzekucji nie musi być stwierdzona w sposób formalny. W przedmiotowej sprawie organy oparły się na stanowisku Naczelnika Urzędu Skarbowego, który powołując się na przepis art. 22 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowania egzekucyjnym w administracji /tj. Dz.U. Nr 110, z 2002r. poz. 968 ze zm./, wskazał, że zobowiązany na terenie objętym właściwością działania Urzędu nie ma swojej siedziby i nie prowadzi działalności. Nie sposób uznać, tak jak przyjęły organy podatkowe, że pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] jest równoznaczne z wykazaniem, jak tego wymaga przepis art. 108 § 4 w związku z art. 116 Ordynacji podatkowej bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Uznać także należy, że decyzje organów w tym zakresie naruszają powołane przepisy. Kolejną przesłanką odpowiedzialności jest powstanie zaległości podatkowej spółki w czasie pełnienia funkcji przez członka zarządu, co do którego orzeka się o odpowiedzialności. Bezsporne i niebudzące zastrzeżeń jest brzmienie art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), Zgodnie z jego treścią, w razie stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zobowiązania podatkowego niższą od kwoty należnej, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej określa wysokość tego zobowiązania w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty zaniżenia tego zobowiązania. Zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje z chwilą zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa o podatku od towarów i usług wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 6 ust. 1 i art. 10 ustawy o podatku od towarów i usług). Dodatkowe zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 27 ust. 5 powołanej ustawy, zawsze powstaje na mocy decyzji ustalającej organu podatkowego, co przesądza o jej konstytutywnym charakterze (art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej) a zatem powstaje z chwilą doręczenia decyzji stronie. W przedmiotowej zatem sprawie zobowiązanie podatkowe powstało z chwilą doręczenia decyzji tj.[...] . a z upływem[...] . zaległością podatkową. Nie sposób jednak pominąć tego, że dyspozycja art. 27 ust. 8 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług wyraźnie wskazuje na to, że tzw. ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego stanowi konsekwencję prawną (swoistą sankcję) jaka powinna być zastosowana wobec podatnika w wypadku, gdy organ podatkowy stwierdzi, iż "podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zobowiązania podatkowego niższą od kwoty należnej (...)". W konsekwencji, kwota tzw. dodatkowego zobowiązania podatkowego ustalana jest zawsze w odpowiedniej proporcji (stosunku) do kwoty stwierdzonego zaniżenia- "w wysokości odpowiadającej 30% kwoty zaniżenia/zawyżenia. Oznacza to, że w wypadku tzw. ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego na podstawie art. 27 ust. 8 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług chodzi w istocie o rodzaj tzw. akcesoryjnego (dodatkowego) zobowiązania podatkowego, które aktualizuje się dopiero z chwilą stwierdzenia przez organ podatkowy, że w konkretnym wypadku podatnik w złożonej deklaracji wykazał kwotę podatkowego niższą od kwoty należnej. Tym samym, wydana na podstawie art. 27 ust. 8 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług decyzja określająca "kwotę zobowiązania podatkowego" stanowi zawsze niezbędną materialnoprawną przesłankę, która warunkuje zarówno dopuszczalność podjęcia, jak treść decyzji, na podstawie której właściwy organ "ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe". Chociaż w charakterystyce prawnej dodatkowego zobowiązania podatkowego występują elementy sankcji za niewykonanie zobowiązania podatkowego - to jednak jest ono przez ustawodawcę jednoznacznie traktowane jako zobowiązanie podatkowe. Jednak przy orzekaniu odpowiedzialności, zdaniem Sądu, nie sposób pominąć tej o to okoliczności, że w konsekwencji wynika ona z nieprawidłowości w zakresie rozliczenia należnego zobowiązania podatkowego – w przedmiotowej sprawie za listopad - tj. miesiąca rozliczeniowego, w którym A.D. nie pełniła obowiązków członka zarządu. Za uzasadnione zaś uznać należy stanowisko organów, że w sprawie niniejszej żadna z przesłanek uwalniających skarżącego od odpowiedzialności nie zaistniała. Z akt sprawy nie wynika bowiem, by skarżący wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, albo, że to niezgłoszenie lub brak postępowania nastąpiło nie z winy skarżącego oraz że skarżący wskazał mienie Spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżących orzeczono po myśli art. 200 wymienionej wyżej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI