I SA/Sz 361/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2024-09-18
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościwygaśnięcie decyzjistwierdzenie nieważnościbezprzedmiotowość decyzjiOrdynacja podatkowarażące naruszenie prawasąd administracyjny

WSA w Szczecinie uchylił decyzję SKO stwierdzającą nieważność decyzji o wygaśnięciu decyzji podatkowej, uznając, że organ nie wykazał rażącego naruszenia prawa.

Sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości za 2020 r. Organ I instancji wydał decyzję o wygaśnięciu wcześniejszej decyzji ustalającej zobowiązanie, uznając ją za bezprzedmiotową. SKO stwierdziło nieważność tej decyzji o wygaśnięciu, zarzucając organowi I instancji rażące naruszenie prawa. WSA w Szczecinie uchylił decyzję SKO, uznając, że organ nie wykazał rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, a kwestia bezprzedmiotowości decyzji wymaga interpretacji, a nie stwierdzenia nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę M. D. i J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą nieważność decyzji o wygaśnięciu decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2020 r. Organ I instancji pierwotnie wydał decyzję o wygaśnięciu decyzji z 2020 r., uznając ją za bezprzedmiotową na podstawie korekty informacji podatkowej i stwierdzenia, że działka nie była związana z działalnością gospodarczą. SKO uznało tę decyzję o wygaśnięciu za wydaną z rażącym naruszeniem art. 258 § 1 Ordynacji podatkowej i stwierdziło jej nieważność. WSA w Szczecinie uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że organ nie wykazał rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że pojęcie bezprzedmiotowości decyzji (art. 258 § 1 pkt 1 O.p.) wymaga interpretacji i nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, chyba że naruszenie jest oczywiste i rażące. Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie wykazał, iż decyzja o wygaśnięciu była wydana z rażącym naruszeniem prawa, a także pominął kwestię, czy uchylenie tej decyzji nie doprowadzi do obciążenia podatników podatkiem od nieruchomości, który im się nie należał. W konsekwencji sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie wykazał rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, a kwestia bezprzedmiotowości decyzji wymaga interpretacji, a nie stwierdzenia nieważności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie bezprzedmiotowości decyzji (art. 258 § 1 pkt 1 O.p.) wymaga interpretacji i nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, chyba że naruszenie jest oczywiste i rażące. Organ odwoławczy nie wykazał takiej oczywistości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

O.p. art. 258 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 247 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie wykazał rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Kwestia bezprzedmiotowości decyzji (art. 258 § 1 pkt 1 O.p.) wymaga interpretacji i nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, chyba że naruszenie jest oczywiste i rażące. Tryb stwierdzenia nieważności nie służy ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy ani ocenie prawidłowości zastosowania przepisów materialnego prawa podatkowego.

Godne uwagi sformułowania

O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Tam, gdzie potrzebne jest przeprowadzenie procesu interpretacyjnego, nie można zasadnie dopatrywać się rażącego naruszenia prawa.

Skład orzekający

Wiesława Achrymowicz

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Dziel

sędzia

Bolesław Stachura

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa (art. 247 § 1 pkt 3 O.p.) oraz zakresu stosowania trybu wygaśnięcia decyzji (art. 258 O.p.) w postępowaniu administracyjnosądowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z podatkiem od nieruchomości i stosowaniem przepisów Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – rozgraniczenia między zwykłym błędem organu a rażącym naruszeniem prawa, które może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to istotne dla prawników procesowych i doradców podatkowych.

Kiedy błąd organu staje się rażącym naruszeniem prawa? WSA w Szczecinie wyjaśnia granice kontroli decyzji podatkowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 361/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-09-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 1490/24 - Wyrok NSA z 2025-06-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 par 2, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1935
par 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 247 par 1 pkt 3, art. 258 par 1 pkt 1, art. 120,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2 i art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel,, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi M. D. i J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 16 kwietnia 2024 r. nr SKO/WA/400/867/2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 31 stycznia 2024 r. nr SKO/KD/4972/2023; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżących M. D. i J. D. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ) utrzymało w mocy decyzję organu z 31 stycznia 2024 r. stwierdzającą nieważność ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] (organ I instancji) z 21 lipca 2023 r. o wygaśnięciu decyzji organu I instancji z 2 stycznia 2020 r. ustalającej M. D. i J. D. (podatnicy) zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2020 r.
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że decyzja organu I instancji z 21 lipca 2023 r. o wygaśnięciu decyzji organu I instancji z 2 stycznia 2020 r. ustalającej podatnikom zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2020 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 258 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2023.2383 ze zm. - O.p.). Zdaniem organu, przepis ten nie znajdował zastosowania w rezultacie złożenia przez podatników 17 maja 2023 r. korekty informacji podatkowej (IN-1) oraz informacji o gruntach (IR-1) z oświadczeniem, że działka nr [...] położona w S. przy ul. [...] została omyłkowo zaliczona do gruntów związanych z działalnością gospodarczą.
Organ motywował, że wymieniona działka gruntu, według ewidencji gruntów i budynków oraz księgi wieczystej, stanowi grunty orne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych oraz drogi.
Na podstawie tych dokumentów organ I instancji przyjął, że nie powstał w stosunku do podatników obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości za 2020 r. Dlatego organ I instancji zastosował art. 258 § 1 pkt 1 O.p.
Organ nawiązał do treści art. 258 § 1 O.p. i stwierdził, że niewątpliwie "podstawowym celem trybu uregulowanego w art. 258 Op. jest badanie zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, jednocześnie podkreślić należy, że instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nie służy do ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją objętą procedurą wygaśnięcia. Analizując treść decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 21 lipca 2023r. (...), wywieść należy, że organ podatkowy odwołując się do korekty informacji podatkowej złożonej przez Podatników w dniu 17 maja 2023r. oraz oświadczenia p. J. D., że nieruchomość nie była zajęta na działalność gospodarczą, a także zapisów ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków ze wskazaniem, że nieruchomość oznaczona nr dz. [...] sklasyfikowana jest użytkami rolnymi oraz użytkiem "dr" użył instytucji stwierdzenia wygaśnięcia decyzji - w celu ponownego rozpoznania sprawy opodatkowania przedmiotowej nieruchomości. Tymczasem, jak już zaznaczono powyżej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 258 Op. nie jest weryfikowana prawidłowość działania organu podatkowego z punktu widzenia trafności stosowania prawa materialnego dla ustalania zobowiązania podatkowego, czy też prowadzonego postępowania dowodowego poprzedzającego wydanie decyzji, jak również nie bada się prawidłowości samej decyzji. Tak więc, ocenie nie podlegają okoliczności istniejące w dacie wydania decyzji, lecz takie które nastąpiły dopiero później, czyniąc ją bezprzedmiotową. Takich okoliczności wydana w dniu 21.07.2023r. decyzja Prezydenta Miasta [...] nie wskazuje. Stwierdzenie organu zawarte w decyzji wygaszającej, o nie powstaniu w roku 2020 wobec Stron obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, jak trafnie wskazało Kolegium wydając zaskarżoną decyzję, nie wpisuje się w żadną z przesłanek stanowiących podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.
Tym samym, skoro organ orzekł o wygaśnięciu decyzji podatkowej w sytuacji, gdy nie zaktualizowała się żadna z ustawowych przesłanek stypizowanych w art. 258 Op. w tym nie wystąpiła bezprzedmiotowość po doręczeniu konstytutywnej decyzji podatkowej kreującej dla Stron odpowiedzialność za ustalone tą decyzją zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2020 (z pisma Podatnika z dnia 16 maja 2023r. należy wywieść, że zobowiązanie ustalone decyzją z dnia 2 stycznia 2020r. (...) zostało uregulowane), to tym samym Kolegium w decyzji z dnia 31.01.2024r. (...) trafnie stwierdziło, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 21.07.2023r. (...) obarczona jest kwalifikowaną wadą nieważności z art. 247 § 1 pkt 3 Op. tj. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Wbrew tezie zawartej w odwołaniu, wadliwość ustalonego decyzją konstytutywną zobowiązania podatkowego (przy czym Kolegium w ramach niniejszego postępowania nie przesądza o wadliwości decyzji z dnia 2 stycznia 2020r) nie może być eliminowana wadliwą decyzją tj. wydaną w trybie art. 258 Op. mimo nie spełnienia się żadnej z przesłanek warunkujących wydanie takiej decyzji. Kolegium nie może też czynić założeń, jak zdaje się oczekiwać tego pełnomocnik Stron, jaka zostałaby wydana decyzja po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego (jak stanowi art. 243 Op. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy).
Jak natomiast wskazał WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 5.08.2022r, o sygn. akt SA/Po 26/22 w przypadku przesłanki określonej w art. 258 § 1 pkt 1 o.p. stan bezprzedmiotowości decyzji należy dostrzegać, gdy prawidłowa i zasadna w momencie wydania decyzja, z pewnych powodów przestała już kształtować określony stosunek prawny albo nie doszło do jego powstania, wobec czego stała się zbędna, a jej obowiązywanie traci sens. Przepisy art. 258 § 1 o.p. odnoszą się do decyzji niewadliwych, a zatem nie odnoszą się do okoliczności wpływających na wadliwość decyzji lub poprzedzającego ją postępowania. Tego rodzaju wady mogą być bowiem korygowane w trybie odwoławczym, ewentualnie przy zastosowaniu, tzw. nadzwyczajnych środków wzruszania decyzji.
Podobnie stwierdził WSA w Opolu w wyroku o sygn. akt I SA/Op 223/21 - Podstawowym celem tego trybu jest badanie zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 258 § 1 op. Instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nie służy zatem ponownemu, merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy w takim samym zakresie, w jakim przewiduje to postępowanie zwykłe. Oznacza to, że w postępowaniu tym nie bada się prawidłowości działania organu podatkowego z punktu widzenia trafności stosowania prawa materialnego, czy też prowadzonego postępowania dowodowego, poprzedzającego wydanie decyzji, jak również nie bada się prawidłowości samej decyzji. Ocenie nie podlegają okoliczności istniejące w dacie wydania decyzji, lecz takie które nastąpiły dopiero później, czyniąc ja bezprzedmiotowa."
"Zaznaczyć także można, że NSA w wyroku z dnia 4.06.2024r. o sygn. akt I FSK 805/13 wskazał, że z art. 258 § 1 pkt 1 Op wynika bowiem, że chodzi o sytuację, w której decyzja dopiero stała się bezprzedmiotowa, a zatem gdy w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja kreująca określony stosunek prawny, który wygasł niejako z mocą wsteczną, już po jej wydaniu.
Organ odwoławczy wniesione odwołanie uznaje za niezasadne w całości, albowiem w przedmiotowej sprawie aktualizuje się przesłanka z art. 247 § 1 pkt 3 Op.; treść wydanej przez Prezydenta Miasta [...] z dna 21.07.2023r. pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 258 Op. regulującym instytucję wygaśnięcia decyzji, którą można zastosować wyłącznie w ściśle określonych przypadkach i przy tym nie jest to kwestia różnej wykładni przesłanki "bezprzedmiotowości" decyzji co podnosi odwołujący, a kwestia czasu, w którym ta bezprzedmiotowość miałaby zaistnieć - jeżeli stała się bezprzedmiotowa; a nie w sytuacji, gdy organ doszedł do wniosku, że decyzja nie powinna zostać wydana. Podkreślić należy, że konstytutywna decyzja podatkowa nawet ta wadliwa, kształtuje stosunek zobowiązaniowy (art. 21 § 1 pkt 2 Op. w zw. z art. 6 ust.7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) zaś decyzje wadliwe mogą być weryfikowane w trybie zwykłym, w trybie wznowienia postępowania, lub w trybie stwierdzenia nieważności. Jak wskazano powyżej, tryb wygaszania decyzji nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy opodatkowania nieruchomości. Na marginesie, organ odwoławczy wskazuje, że pismem z dnia 16 maja 2023r. Podatnik wniósł o unieważnienie decyzji (właściwość organu wyższej instancji), w aktach sprawy znajduje się postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 13.06.2023r. o wznowieniu na żądanie Strony postępowania podatkowego zakończonego decyzją z dnia 2.01.2020r. (...) ustalającą zobowiązanie podatkowe z tytułu nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] działka nr [...], zaś decyzją z dnia 21.07.2023r, Prezydent Miasta [...] wygasił ww. decyzję, zaznaczając, że zgodnie z art. 165 § 5 pkt 7 Op. nie jest zobowiązany do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania"
W podsumowaniu organ stwierdził, że decyzja organu I instancji z 21 lipca 2023 r. o wygaśnięciu decyzji organu I instancji z 2 stycznia 2020 r. ustalającej podatnikom zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2020 r. jest obarczona kwalifikowaną wadą prawną w postaci rażącego naruszenia prawa.
Podatnicy złożyli skargę na powyższą decyzję organu.
Zarzucili naruszenie: art. 233 § 1 pkt 2 lit. a, art. 247 § 1 pkt 3, art. 258 § 1 pkt 1 O.p. z powodu:
- bezzasadnego utrzymania w mocy decyzji organu z 31 stycznia 2024 r.;
- błędnego przyjęcia, że decyzja organu I instancji z 21 lipca 2023 r. rażąco narusza prawo;
- pominięcia, że ostateczne rozstrzygnięcie organu I instancji z 21 lipca 2023 r. prowadzi do stanu zgodnego z prawem, co wykluczało stosowanie art. 247 § 1 pkt 3 O.p.
W następstwie formułowanych zarzutów podatnicy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją organu z 31 stycznia 2024 r. oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze podatnicy podkreślali, że organ I instancji nie naruszył rażąco prawa przy wydaniu decyzji z 21 lipca 2023 r. Organ I instancji przyjął, że wystąpiła bezprzedmiotowość decyzji wydanej wobec podatników w sprawie podatku od nieruchomości za 2020 r. w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 O.p. Chodzi tu o sytuację, w której decyzja podatkowa stała się zbędna, a jej pozostawanie w obrocie prawnym w istotny sposób zagraża bezpieczeństwu tego obrotu. Zdaniem podatników, z taką sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Okazało się, że nie było podstaw do opodatkowania podatkiem od nieruchomości wymienionej działki gruntów. Zatem decyzja organu I instancji z 2 stycznia 2020 r. jest zbędna i jej pozostawanie w obrocie prawnym nie ma podstaw.
W świetle powyższego, w ocenie podatników, organ I instancji nie naruszył art. 258 § 1 pkt 1 O.p., tym bardziej w sposób rażący.
Poza tym ewentualne wątpliwości dotyczące interpretacji art. 258 § 1 pkt 1 O.p. nie uzasadniają stosowania art. 247 § 1 pkt 3 O.p.
Na zakończenie podatnicy zwrócili uwagę, że nawet jeśli decyzja organu podatkowego została wydana z rażącym naruszeniem przepisów materialnoprawnych albo proceduralnych, to także wówczas nie zrealizuje się przesłanka z art. 247 § 1 pkt 3 O.p. pod warunkiem, że sama treść decyzji odpowiada prawu (por. sprawy sygn.: II FSK 27/05, I GSK 2098/15 - system elektroniczny LEX).
W niniejszej sprawie, w przekonaniu podatników, decyzja organu I instancji z 2 stycznia 2020 r. - co do zasady - podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego jako ustalająca podatnikom zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości niezgodnie z przepisami prawa. Tak więc jest to kolejny argument przemawiający za wyłączeniem stosowania art. 247 § 1 pkt 3 O.p. w odniesieniu do decyzji organu I instancji z 21 lipca 2023 r.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga podatników zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu z 31 stycznia 2024 r. nie są zgodne z prawem.
Spór w sprawie koncentruje się na wykładni art. 247 § 1 pkt 3 O.p zawierającego pojęcie rażącego naruszenia prawa i w konsekwencji na zasadności stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji organu I instancji z 21 lipca 2023 r. o wygaśnięciu decyzji organu I instancji z 2 stycznia 2020 r. ustalającej podatnikom zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2020 r.
Zdaniem podatników, organ I instancji nie naruszył prawa, tym bardziej rażąco, przez zastosowanie art. 258 § 1 pkt 1 O.p. u podstaw decyzji z 21 lipca 2023 r. w celu wyeliminowania z obrotu prawnego swojej decyzji z 2 stycznia 2020 r., opodatkowującej podatkiem od nieruchomości grunty, które takiemu podatkowi nie podlegały.
Z kolei organ uznał, że zastosowanie w takim przypadku art. 258 § 1 pkt 1 O.p. stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. i tym samym uzasadniało stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji organu I instancji z 21 lipca 2023 r. Jednocześnie organ nie podważał ustalenia organu I instancji, że decyzja z 2 stycznia 2020 r. w sprawie podatku od nieruchomości obejmowała grunty, które nie stanowiły przedmiotu opodatkowania tym podatkiem.
W ocenie sądu, w tak zarysowanym sporze należy zgodzić się z zapatrywaniem prawnym podatników.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie i konsekwentnie tłumaczył, że rażące naruszenie prawa, o którym mówi art. 247 § 1 pkt 3 O.p., zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. przykładowo sprawy sygn.: II FSK 968/21, II FSK 2153/23, II FSK 101/24, II FSK 56/24 i powołane tam orzecznictwo - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tymczasem w realiach analizowanej sprawy nie zaistniała sytuacja, spełniająca powyższe kryteria rażącego naruszenia prawa.
Po pierwsze - organ I instancji, wydając decyzję z 21 lipca 2023 r., przyjął, że brak przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowi o bezprzedmiotowości decyzji z 2 stycznia 2020 r. w sprawie podatku od nieruchomości i wpisuje się w przesłankę z art. 258 § 1 pkt 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, który wydał decyzję, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli stała się bezprzedmiotowa.
Wbrew stanowisku organu, rozstrzygnięcie kwestii, czy organ I instancji prawidłowo rozpoznał bezprzedmiotowość decyzji z 2 stycznia 2020 r. w sprawie podatku od nieruchomości i adekwatnie zastosował przesłankę z art. 258 § 1 pkt 1 O.p., wymaga zabiegów interpretacyjnych dotyczących pojęcia decyzji, która stała się bezprzedmiotowa. Dlatego stanowiska organu I instancji zaprezentowanego w decyzji z 21 lipca 2023 r. nie można rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa.
Należy zauważyć, że ustawodawca w art. 258 § 1 pkt 1 O.p. sformułował przesłankę w postaci decyzji, która stała się bezprzedmiotowa. Ustawodawca nie zdefiniował, nie skonkretyzował, kiedy ta bezprzedmiotowość decyzji ma wystąpić i na czym ma ona polegać. Wobec tego zastosowanie art. 258 § 1 pkt 1 O.p. wymaga każdorazowej interpretacji na gruncie konkretnych okoliczności indywidualnej sprawy.
Innymi słowy, pojęcie decyzji, która stała się bezprzedmiotowa, nabiera konkretnej treści dopiero na gruncie indywidualnego sporu podatnika z organem podatkowym, konkretnych dowodów, faktów i przepisów materialnego prawa podatkowego, stanowiących wzorzec rozstrzygnięcia o istocie sprawy.
Tak więc organ I instancji przyjął w decyzji z 21 lipca 2023 r. rozstrzygnięcie przewidziane przez ustawodawcę w art. 258 § 1 pkt 1 O.p. Nawiązał do pojęć zawartych w tym przepisie prawa podatkowego. W konsekwencji takiemu rozstrzygnięciu organu I instancji nie można zasadnie zarzucić rażącej, oczywistej sprzeczności z prawem.
Zagadnienie, czy stanowisko organu I instancji przyjęte w decyzji z 21 lipca 2023 r. jest zgodne z prawem, bazuje na prawidłowej wykładni art. 258 § 1 pkt 1 O.p. i prawdzie materialnej, nie może podlegać badaniu i ocenie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, bo ta nadzwyczajna procedura nie służy ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu istoty sprawy podatkowej.
Warto również zauważyć, że organ odnotował potrzebę wykładni literalnego brzmienia art. 258 § 1 pkt 1 O.p. na gruncie okoliczności każdej indywidualnej sprawy, nawiązując do dorobku orzecznictwa sądowego. Taki stan rzeczy wyklucza rozpoznanie przesłanki rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. przy stosowaniu art. 258 § 1 pkt 1 O.p.
Po drugie - organ pominął, że niedookreślony przez ustawodawcę charakter przesłanki zawartej w art. 258 § 1 pkt 1 O.p. w konsekwencji wymaga zabiegów interpretacyjnych przy jej stosowaniu. Z kolei wynik zabiegów interpretacyjnych, nawet jeśli okaże się nieprawidłowy - z istoty rzeczy - nie może być utożsamiany z rażącym, a więc oczywistym, jawnym naruszeniem prawa. Tam, gdzie potrzebne jest przeprowadzenie procesu interpretacyjnego, nie można zasadnie dopatrywać się rażącego naruszenia prawa. Zatem niedookreślone brzmienie art. 258 § 1 pkt 1 O.p. powoduje, że jego rażące naruszenie będzie sytuacją zupełnie wyjątkową, o jakiej nie można mówić w realiach analizowanego postępowania podatkowego.
Po trzecie zaś - słusznie podatnicy akcentują konieczność opodatkowania, które będzie zgodne z przepisami przede wszystkim materialnego prawa podatkowego. Z tego punktu widzenia, jeśli organ I instancji stwierdził, że objął podatkiem od nieruchomości grunty, które takiemu podatkowi nie podlegały, to - co do zasady, w zgodzie z art. 120 O.p. - miał obowiązek podjąć czynności w celu wyeliminowania takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Nie można bowiem pogodzić ze standardami ustanowionymi w art. 2, art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.) decyzji opodatkowującej podatkiem od nieruchomości grunty, które takiemu podatkowi nie podlegają.
Natomiast organ, stwierdzając nieważność decyzji organu I instancji z 21 lipca 2023 r., nie podjął jakiejkolwiek próby wykazania, że decyzja organu I instancji z 2 stycznia 2020 r. objęła wyłącznie przedmioty opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
W świetle powyższego, nawet jeśli organ I instancji w decyzji z 21 lipca 2023 r. nieadekwatnie powołał się na art. 258 § 1 pkt 1 O.p., to w świetle dotychczasowej argumentacji organu nic nie wskazuje na to, aby efekt takiego działania organu I instancji miał pozostawać w jawnej, oczywistej sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym z perspektywy ustawowego reżimu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
Trzeba przy tym zauważyć, że organ całkowicie pozostawił poza zakresem swojej uwagi zagadnienie, czy w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z 21 lipca 2023 r. nie stanie się tak, że podatnicy zostaną obciążeni podatkiem od nieruchomości w warunkach rażącego naruszenia prawa, bowiem od gruntów, które w sposób oczywisty takiemu podatkowi nie podlegają.
W podsumowaniu przedstawionych rozważań sąd ocenia, że organ dotychczas nie wykazał, aby decyzja organu I instancji z 21 lipca 2023 r. podlegała stwierdzeniu nieważności na warunkach art. 247 § 1 pkt 3 O.p.
W dalszym postępowaniu organ będzie zobowiązany do uwzględnienia stanowiska prawnego sądu.
Z powodów omówionych wyżej sąd uchylił zaskarżoną decyzję wraz z decyzją organu z 31 stycznia 2024 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 - P.p.s.a.).
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego ([...] zł) uzasadnia art. 200, art. 205 § 2, art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 ze zm.). Koszty te obejmują wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika [...]) oraz opłatę od pełnomocnictwa ([...] zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI