Orzeczenie · 2022-10-19

I SA/Sz 356/22

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Miejsce
Szczecin
Data
2022-10-19
NSApodatkoweWysokawsa
zaświadczeniehipotekaprzedawnienieordynacja podatkowawygaśnięcie zobowiązaniasąd administracyjnyuchylenie postanowieniakoszty postępowania

Sprawa dotyczyła skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające wydania zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie hipotek morskiej i ustawowej. Skarżący domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego wygaśnięcie zobowiązań podatkowych z lat 1994 i 2005 z powodu przedawnienia. Organy podatkowe obu instancji odmówiły wydania zaświadczenia, argumentując, że postępowanie w sprawie zaświadczeń ma charakter uproszczony i nie służy do merytorycznego rozstrzygania o przedawnieniu zobowiązań, a także powołując się na art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej (O.p.), który stanowił, że zobowiązania zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP (m.in. art. 190 ust. 1, art. 64 ust. 2) oraz przepisów O.p. i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazując na niekonstytucyjność art. 70 § 8 O.p. w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia, choć uproszczone, wymaga od organu zbadania stanu faktycznego i prawnego na podstawie posiadanych danych. WSA stwierdził, że organy błędnie zinterpretowały art. 70 § 8 O.p., ignorując orzecznictwo wskazujące na jego niekonstytucyjność i konieczność stosowania prokonstytucyjnej wykładni. Sąd uznał, że organ podatkowy jest zobowiązany do zbadania, czy zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką wygasło na skutek przedawnienia, opierając się na posiadanych ewidencjach i rejestrach. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie obowiązku organów podatkowych do badania przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką w postępowaniu o wydanie zaświadczenia oraz interpretacja art. 70 § 8 O.p.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu hipotek zabezpieczających zobowiązania podatkowe.

Zagadnienia prawne (3)

Czy organ podatkowy odmawia wydania zaświadczenia o wygaśnięciu zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką, jeśli nie zbadał kwestii przedawnienia tego zobowiązania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ podatkowy jest zobowiązany do zbadania przedawnienia zobowiązania podatkowego, nawet jeśli jest ono zabezpieczone hipoteką, w ramach postępowania o wydanie zaświadczenia.

Uzasadnienie

Postępowanie o wydanie zaświadczenia, choć uproszczone, wymaga od organu zbadania stanu faktycznego i prawnego na podstawie posiadanych danych. Organy błędnie zinterpretowały art. 70 § 8 O.p., ignorując jego niekonstytucyjność i konieczność stosowania prokonstytucyjnej wykładni. Przedawnienie zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką powinno być badane na zasadach ogólnych.

Czy przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, wyłączający przedawnienie zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Choć przepis ten nie został wprost uznany za niekonstytucyjny, orzecznictwo sądów administracyjnych i SN wskazuje na jego niekonstytucyjność w świetle wyroku TK SK 40/12 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, co wymaga prokonstytucyjnej wykładni.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że uwagi Trybunału Konstytucyjnego dotyczące art. 70 § 6 O.p. należy odnieść także do art. 70 § 8 O.p., ponieważ przepis ten nadal wyłącza przedawnienie na nieuzasadnionym kryterium formy zabezpieczenia. Stwierdzona niekonstytucyjność dotyczy normy prawnej, a nie jednostki redakcyjnej.

Czy wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką jest czynnością materialno-techniczną, czy rozstrzygającą o prawach i obowiązkach?

Odpowiedź sądu

Wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną, potwierdzającą istniejący stan prawny lub faktyczny, a nie tworzącą nową sytuację prawną.

Uzasadnienie

Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu, i nie ma charakteru prawotwórczego. Potwierdza jedynie stan na podstawie posiadanych danych, nie rozstrzygając o prawach ani obowiązkach.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylono decyzję
Uchylono postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Przepisy (15)

Główne

O.p. art. 70 § § 8

Ordynacja podatkowa

Przepis ten, w świetle orzecznictwa TK i NSA, wymaga prokonstytucyjnej wykładni, która dopuszcza przedawnienie zobowiązań zabezpieczonych hipoteką na zasadach ogólnych.

O.p. art. 306a

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 306b

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 70 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 217

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 306e

Ordynacja podatkowa

u.k.w.h. art. 94

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

u.k.w.h. art. 100

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

O.p. art. 70 § § 1-7

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 8 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 70 § 8 O.p. jest niekonstytucyjny lub wymaga prokonstytucyjnej wykładni, co oznacza, że zobowiązania zabezpieczone hipoteką podlegają przedawnieniu na zasadach ogólnych. • Organ podatkowy jest zobowiązany do zbadania przedawnienia zobowiązania podatkowego w postępowaniu o wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu hipotek. • Naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań poprzedniego orzeczenia WSA w tej samej sprawie.

Odrzucone argumenty

Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter uproszczony i nie służy do merytorycznego rozstrzygania o przedawnieniu zobowiązań. • Art. 70 § 8 O.p. należy stosować literalnie, a wyrok TK SK 40/12 nie dotyczy tego przepisu.

Godne uwagi sformułowania

organy są zobowiązane do zbadania, czy zobowiązanie to wygasło na skutek upływu terminu przedawnienia, mimo zabezpieczenia go hipoteką przymusową/ustawową. • organ podatkowy zobowiązany jest dokonać prokonstytucyjnej wykładni tego przepisu. • zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego.

Skład orzekający

Elżbieta Dziel

przewodniczący

Marzena Kowalewska

sprawozdawca

Bolesław Stachura

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku organów podatkowych do badania przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką w postępowaniu o wydanie zaświadczenia oraz interpretacja art. 70 § 8 O.p."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu hipotek zabezpieczających zobowiązania podatkowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Pokazuje, jak sądy administracyjne korygują błędne praktyki organów podatkowych.

Czy hipoteka zabezpiecza zobowiązanie podatkowe na zawsze? Sąd administracyjny wyjaśnia zasady przedawnienia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst