I SA/Sz 356/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające wydania zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie hipotek morskiej i ustawowej. Skarżący domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego wygaśnięcie zobowiązań podatkowych z lat 1994 i 2005 z powodu przedawnienia. Organy podatkowe obu instancji odmówiły wydania zaświadczenia, argumentując, że postępowanie w sprawie zaświadczeń ma charakter uproszczony i nie służy do merytorycznego rozstrzygania o przedawnieniu zobowiązań, a także powołując się na art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej (O.p.), który stanowił, że zobowiązania zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP (m.in. art. 190 ust. 1, art. 64 ust. 2) oraz przepisów O.p. i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazując na niekonstytucyjność art. 70 § 8 O.p. w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia, choć uproszczone, wymaga od organu zbadania stanu faktycznego i prawnego na podstawie posiadanych danych. WSA stwierdził, że organy błędnie zinterpretowały art. 70 § 8 O.p., ignorując orzecznictwo wskazujące na jego niekonstytucyjność i konieczność stosowania prokonstytucyjnej wykładni. Sąd uznał, że organ podatkowy jest zobowiązany do zbadania, czy zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką wygasło na skutek przedawnienia, opierając się na posiadanych ewidencjach i rejestrach. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku organów podatkowych do badania przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką w postępowaniu o wydanie zaświadczenia oraz interpretacja art. 70 § 8 O.p.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu hipotek zabezpieczających zobowiązania podatkowe.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ podatkowy odmawia wydania zaświadczenia o wygaśnięciu zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką, jeśli nie zbadał kwestii przedawnienia tego zobowiązania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy jest zobowiązany do zbadania przedawnienia zobowiązania podatkowego, nawet jeśli jest ono zabezpieczone hipoteką, w ramach postępowania o wydanie zaświadczenia.
Uzasadnienie
Postępowanie o wydanie zaświadczenia, choć uproszczone, wymaga od organu zbadania stanu faktycznego i prawnego na podstawie posiadanych danych. Organy błędnie zinterpretowały art. 70 § 8 O.p., ignorując jego niekonstytucyjność i konieczność stosowania prokonstytucyjnej wykładni. Przedawnienie zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką powinno być badane na zasadach ogólnych.
Czy przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, wyłączający przedawnienie zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Choć przepis ten nie został wprost uznany za niekonstytucyjny, orzecznictwo sądów administracyjnych i SN wskazuje na jego niekonstytucyjność w świetle wyroku TK SK 40/12 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, co wymaga prokonstytucyjnej wykładni.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że uwagi Trybunału Konstytucyjnego dotyczące art. 70 § 6 O.p. należy odnieść także do art. 70 § 8 O.p., ponieważ przepis ten nadal wyłącza przedawnienie na nieuzasadnionym kryterium formy zabezpieczenia. Stwierdzona niekonstytucyjność dotyczy normy prawnej, a nie jednostki redakcyjnej.
Czy wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką jest czynnością materialno-techniczną, czy rozstrzygającą o prawach i obowiązkach?
Odpowiedź sądu
Wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną, potwierdzającą istniejący stan prawny lub faktyczny, a nie tworzącą nową sytuację prawną.
Uzasadnienie
Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu, i nie ma charakteru prawotwórczego. Potwierdza jedynie stan na podstawie posiadanych danych, nie rozstrzygając o prawach ani obowiązkach.
Przepisy (15)
Główne
O.p. art. 70 § § 8
Ordynacja podatkowa
Przepis ten, w świetle orzecznictwa TK i NSA, wymaga prokonstytucyjnej wykładni, która dopuszcza przedawnienie zobowiązań zabezpieczonych hipoteką na zasadach ogólnych.
O.p. art. 306a
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 306b
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
O.p. art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 217
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 306e
Ordynacja podatkowa
u.k.w.h. art. 94
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 100
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
O.p. art. 70 § § 1-7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 8 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 70 § 8 O.p. jest niekonstytucyjny lub wymaga prokonstytucyjnej wykładni, co oznacza, że zobowiązania zabezpieczone hipoteką podlegają przedawnieniu na zasadach ogólnych. • Organ podatkowy jest zobowiązany do zbadania przedawnienia zobowiązania podatkowego w postępowaniu o wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu hipotek. • Naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań poprzedniego orzeczenia WSA w tej samej sprawie.
Odrzucone argumenty
Postępowanie o wydanie zaświadczenia ma charakter uproszczony i nie służy do merytorycznego rozstrzygania o przedawnieniu zobowiązań. • Art. 70 § 8 O.p. należy stosować literalnie, a wyrok TK SK 40/12 nie dotyczy tego przepisu.
Godne uwagi sformułowania
organy są zobowiązane do zbadania, czy zobowiązanie to wygasło na skutek upływu terminu przedawnienia, mimo zabezpieczenia go hipoteką przymusową/ustawową. • organ podatkowy zobowiązany jest dokonać prokonstytucyjnej wykładni tego przepisu. • zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego.
Skład orzekający
Elżbieta Dziel
przewodniczący
Marzena Kowalewska
sprawozdawca
Bolesław Stachura
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku organów podatkowych do badania przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką w postępowaniu o wydanie zaświadczenia oraz interpretacja art. 70 § 8 O.p."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wydanie zaświadczenia o wygaśnięciu hipotek zabezpieczających zobowiązania podatkowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Pokazuje, jak sądy administracyjne korygują błędne praktyki organów podatkowych.
“Czy hipoteka zabezpiecza zobowiązanie podatkowe na zawsze? Sąd administracyjny wyjaśnia zasady przedawnienia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.