I SA/Sz 329/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2022-09-28
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowy od osób prawnychCITfikcyjne transakcjekaruzela podatkowaVATkoszty uzyskania przychodówprzychódkontrola podatkowapostępowanie sądowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymującą w mocy decyzję określającą podatek dochodowy od osób prawnych za 2014 rok, uznając transakcje handlowe za fikcyjne.

Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą podatek dochodowy od osób prawnych za 2014 rok. Organy podatkowe zakwestionowały prawidłowość ujęcia przez Spółkę w przychodach oraz kosztach uzyskania przychodów kwot związanych z obrotem obuwiem i odzieżą sportową, uznając transakcje za fikcyjne i mające na celu wyłudzenie zwrotu VAT. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi E. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie określającą Spółce podatek dochodowy od osób prawnych za 2014 rok. Organy podatkowe zakwestionowały prawidłowość ujęcia przez Spółkę w przychodach oraz kosztach uzyskania przychodów kwot związanych z obrotem obuwiem i odzieżą sportową w okresie styczeń - kwiecień 2014 r., uznając te transakcje za fikcyjne i nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Wskazano na liczne dowody świadczące o fikcyjności obrotu, takie jak brak zaplecza technicznego, brak ponoszenia klasycznych wydatków związanych z działalnością, korzystanie z siedziby spółki powiązanej, brak magazynu, wydawanie i odbieranie towaru przez pracowników spółek powiązanych, brak zatrudnienia, finansowanie działalności przez udziałowca, wystawianie faktur przez podmioty powiązane, brak dokumentów transportowych, prowadzenie księgowości przez tę samą osobę, brak identyfikacji towaru, dokonywanie płatności po otrzymaniu środków od nabywców, widniejący inny odbiorca na dokumentach CMR, brak potwierdzenia wewnątrzwspólnotowych dostaw przez zagraniczne administracje podatkowe, brak ubezpieczenia towaru, brak wydatków związanych z reklamacjami czy zwrotami, wysokie obroty przy niewielkim zysku, brak działalności reklamowej i marketingowej oraz przeprowadzanie transakcji fakturowych w krótkich odstępach czasu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu sprawy, oddalił skargę, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną organów podatkowych. Sąd uznał, że zgromadzone dowody stanowiły podstawę do zakwestionowania rzetelności transakcji, wysokości kosztów uzyskania przychodów oraz wartości przychodu Spółki, a środki wydatkowane i otrzymane nie w rezultacie rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie stanowią ani kosztów uzyskania przychodów, ani przychodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Transakcje te zostały uznane za fikcyjne, nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.

Uzasadnienie

Sąd podzielił ustalenia organów podatkowych, które wykazały liczne nieprawidłowości wskazujące na brak rzeczywistego obrotu towarem, takie jak brak zaplecza, brak ponoszenia kosztów bieżącej działalności, powiązania osobowe i kapitałowe między kontrahentami, brak dokumentacji transportowej, dokonywanie płatności po otrzymaniu środków, czy brak potwierdzenia transakcji przez zagraniczne administracje podatkowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.d.o.p. art. 12 § 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

W przypadku faktur sprzedaży, które nie dokumentują żadnej czynności, sam fakt ich wystawienia nie może prowadzić do powstania przychodu, gdyż nie dochodzi do przysporzenia majątkowego o charakterze trwałym. Jednakże środki pieniężne, które wpłynęły na konto spółki i którymi mogła ona swobodnie dysponować, stanowią przychód podatkowy.

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Koszty uzyskania przychodów są kosztami poniesionymi w celu osiągnięcia przychodów. Faktura, która nie odzwierciedla rzeczywiście przeprowadzonej transakcji, nie może być uznana za prawidłowy dowód poniesienia kosztu podatkowego i być podstawą obniżenia podstawy opodatkowania.

u.p.d.o.p. art. 12 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przychody to w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Środki pieniężne, które wpłynęły na konto spółki i którymi mogła ona swobodnie dysponować, stanowią przychód podatkowy.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 15b § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 15b § 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe wykazały liczne dowody świadczące o fikcyjności transakcji handlowych spółki. Środki pieniężne wpłynięte na rachunek spółki, którymi mogła swobodnie dysponować, stanowią przychód podatkowy. Faktury nieodzwierciedlające rzeczywistych transakcji nie mogą stanowić podstawy do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a odmowa przeprowadzenia przesłuchania świadków była uzasadniona.

Odrzucone argumenty

Transakcje zakupu i sprzedaży towarów były rzeczywiste i miały uzasadnienie ekonomiczne. Organy podatkowe naruszyły zasady postępowania podatkowego, dokonując wybiórczych ustaleń i nie przeprowadzając wyczerpującego postępowania dowodowego. Organy podatkowe błędnie zakwalifikowały otrzymane środki pieniężne jako przychód, podczas gdy były one zapłatą za sprzedany towar. Wyłączenie z kosztów uzyskania przychodu wydatków na nabycie sprzedanych towarów rażąco narusza zasadę wynikającą z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Godne uwagi sformułowania

obrót tym towarem był fikcyjny, w oparciu jedynie o faktury, które nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu tych transakcji środki pieniężne w łącznej wysokości [...] zł, które w 2014 r. wpłynęły na rachunek bankowy Spółki i były pozostawione do jej dyspozycji, stanowią przychód podatkowy analizowanego okresu faktura, która nie odzwierciedla rzeczywiście przeprowadzonej transakcji, nie może być uznana za prawidłowy dowód poniesienia kosztu podatkowego nie istnieje prawny nakaz, aby w toku postępowania podatkowego konieczne było, np. powtórzenie przesłuchania świadka/strony, który złożył już zeznania w toku kontroli podatkowej o ile pojedyncze okoliczności rozpatrywane osobno nie zawsze musiałyby być tłumaczone na niekorzyść skarżącej, to razem tworzą spójny obraz, na podstawie którego organ zasadnie zakwestionował sporne transakcje

Skład orzekający

Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Dziel

sędzia

Marzena Kowalewska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że organy podatkowe mogą skutecznie kwestionować transakcje jako fikcyjne na podstawie analizy całokształtu okoliczności, nawet jeśli pojedyncze dowody nie są jednoznaczne. Podkreślenie znaczenia rzeczywistego zdarzenia gospodarczego dla uznania przychodu i kosztów uzyskania przychodów."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z potencjalną karuzelą podatkową i fikcyjnymi transakcjami. Interpretacja przepisów dotyczących przychodów i kosztów uzyskania przychodów w kontekście braku rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe i sądy weryfikują transakcje gospodarcze pod kątem ich rzeczywistego charakteru, co jest kluczowe dla każdego przedsiębiorcy. Szczegółowe omówienie dowodów świadczących o fikcyjności transakcji jest pouczające.

Fikcyjne transakcje i wyłudzenie VAT: Jak sąd ocenił obrót obuwiem sportowym?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 329/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel
Marzena Kowalewska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 75/23 - Wyrok NSA z 2025-09-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1800
art.12 ust.3, art.15 ust.1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Dz.U. 2022 poz 329
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi E. [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S z dnia 17 marca 2022 r. nr 3201-IOD1.4100.5.2021.29; 3201-IOD1.4100.4.2021 w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 17 marca 2022 r., nr 3201-IOD1.4100.5.2021.29; 3201-IOD1.4100.4.2021, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (dalej: "organ I instancji") z 14 kwietnia 2021 r., nr 3271-SPP.4100.10.2020.32.SZD (BA:3271-SPP.4100.13.2018.33), określającą E. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (dalej: "Spółka" bądź "skarżąca") podatek dochodowy od osób prawnych za 2014 rok w wysokości [...] zł.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym:
30 marca 2015 r. Spółka złożyła w organie podatkowym zeznanie CIT-8 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2014 rok, w którym wykazała m.in. stratę w wysokości [...] zł.
Organ I instancji przeprowadził w Spółce kontrolę w zakresie sprawdzenia prawidłowości, m.in. naliczania i deklarowania zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 rok, zakończoną 16 lipca 2018 r.
W wyniku kontroli podatkowej organ I instancji uznał, że Spółka w okresie styczeń - kwiecień 2014 r., w rzeczywistości nie prowadziła deklarowanej działalności, tj. handlu towarami takimi jak obuwie i odzież sportowa. Organ I instancji zakwestionował więc prawidłowość ujęcia przez Spółkę w przychodach oraz kosztach ich uzyskania, kwot związanych z obrotem tymi towarami.
Postanowieniem z 26 października 2018 r., organ I instancji wszczął wobec Spółki postępowanie podatkowe wobec w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 rok.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, organ I instancji stwierdził, że:
1) kwota [...]zł ze sprzedaży towarów - obuwia i odzieży sportowej - nie stanowi przychodu Spółki w badanym roku podatkowym;
2) wartość sprzedanych towarów w cenie zakupu w wysokości [...] zł nie może być rozpoznana jako koszty uzyskania przychodów tego okresu;
3) kwota [...]zł jako dwukrotnie ujęta w ewidencji księgowej - zawyżyła koszty podatkowe w 2014 r.,
4) wydatki o łącznej wartości [...] zł, które wynikają z faktur nieuregulowanych w ustawowym terminie, nie mogą stanowić kosztu dla Spółki w tym okresie.
Organ I instancji uznał jednocześnie, że środki pieniężne w łącznej wysokości [...] zł, które w 2014 r. wpłynęły na rachunek bankowy Spółki i były pozostawione do jej dyspozycji, stanowią przychód podatkowy analizowanego okresu.
Decyzją z 14 kwietnia 2021 r. organ I instancji określił Spółce podatek dochodowy od osób prawnych za 2014 r. w wysokości [...] zł.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Spółka wniosła odwołanie.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Na wstępie organ zbadał sprawę pod katem przedawnienia uznając, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2014 r. z dniem doręczenia Spółce zarządzenia zabezpieczenia tj. 9 lipca 2018 r. Zawieszony bieg terminu przedawnienia zobowiązania, uległ wznowieniu z dniem doręczenia decyzji, w której określono wysokość zobowiązania podatkowego, tj. 16 kwietnia 2021 r. Ustalono również, że pismem z 22 sierpnia 2018 r. organ I instancji zawiadomił Spółkę, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2014 r. uległ zawieszeniu 10 sierpnia 2018 r., w związku z wszczęciem śledztwa w sprawie o popełnienie przestępstw skarbowych. Zawiadomienie to organ doręczył 29 sierpnia 2018 r. W sprawie nie doszło do instrumentalnego wykorzystania tego narzędzia, zatem organy podatkowe są uprawnione do orzekania w tej sprawie.
Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem sporu w sprawie stała się ocena, czy Spółka w okresie styczeń - marzec 2014 r. faktycznie nabywała, a następnie sprzedawała towary w postaci butów i odzieży sportowej, czy też obrót tym towarem był fikcyjny, w oparciu jedynie o faktury, które nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu tych transakcji.
Na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów organ odwoławczy uznał, że transakcje zakupu i sprzedaży towarów, takich jak obuwie i odzież sportowa, pomiędzy Spółką, a podmiotami:
1) H. z siedzibą na [...],
2) X. z siedzibą w [...],
3) R. z siedzibą w [...],
4) W. z siedzibą w [...],
5) E. Spółka z o.o.,
6) S. s.c. J. D., P. R.,
7) F. Joanna D.,
nie dokumentują faktycznych zdarzeń gospodarczych.
W celu wyjaśnienia faktycznego przebiegu współpracy pomiędzy Spółką a wymienionymi podmiotami, organ wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień, przesłuchał świadków (R. B., M. R., Z. L.), wystąpił do kontrahentów Spółki o przekazanie dokumentów związanych ze współpracą ze Spółką oraz pozyskał informacje od zagranicznych administracji podatkowych.
W ocenie organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że utworzony łańcuch transakcji miał umożliwić Spółce ubieganie się o zwrot podatku VAT z krajowej administracji skarbowej. Podatek ten, co prawda został zadeklarowany przez E.[...] Sp. z o.o. w deklaracjach VAT-7 jednak już na rok przed ogłoszeniem upadłości Spółka nie zapłaciła kontrahentowi A. P. Sp. z o.o. za towar. W konsekwencji, brak płatności dał pierwszemu dostawcy, tj. A. P., prawo do dokonania korekty podatku należnego. To z kolei umożliwiło Spółce skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez E. .[...] Sp. z o.o.
Zdaniem organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki, które jednoznacznie dowodzą fikcyjności przeprowadzonych przez półkę transakcji w 2013 r. oraz w okresie styczeń - marzec 2014 r. Są to m.in.:
1) brak zaplecza technicznego do prowadzenia działalności gospodarczej, brak środków trwałych oraz wyposażenia (zaplecze takie posiadała spółka E. .[...] Sp. z o.o.),
2) brak ponoszenia klasycznych wydatków związanych z działalnością gospodarczą i jej bieżącym funkcjonowaniem, np. utrzymanie siedziby, media, abonament telefoniczny (wydatki takie ponosiła E. .[...] Sp. z o.o.),
3) wskazanie jako siedziby adresu spółki powiązanej - E. .[...] Sp. z o.o. i nieodpłatne korzystanie z niego,
4) brak magazynu i umów na korzystanie z obcej powierzchni magazynowej - umowy posiadały inne powiązane podmioty, m.in. [...] Sp. z o.o. i S. s.c. Podmioty te miały zawarte umowy z Firmą Handlową P. P. R. na korzystanie z powierzchni magazynowej przy al. [...]
5) wydawanie i odbieranie towaru w magazynie przez pracowników E. .[...] Sp. z o.o. i S. s.c. J. D. , P. R.
6) brak zatrudnienia, wykonywanie czynności związanych z prowadzoną działalnością tylko przez Prezesa Zarządu,
7) finansowanie działalności przez udziałowca H. Ltd. z [...], której właścicielem był M. R.,
8) wystawianie faktur VAT zakupów i sprzedaży przez podmioty powiązane,
9) potwierdzanie odbioru dokumentów przez osoby powiązane,
10) brak dokumentów, które wskazują na jakiej trasie odbywał się transport i do kogo faktycznie należy środek transportu,
11) prowadzenie spraw księgowych zarówno Spółki, jak i E. .[...] Sp. z o.o. przez tę samą osobę - J. D., która wystawiała również faktury w imieniu obu spółek (a także z S. .c.),
12) brak prowadzenia identyfikacji towaru (specyfikacji) wg rozmiaru, modelu, marki i koloru, co uniemożliwia przyporządkowanie asortymentu konkretnego zakupu do konkretnej sprzedaży,
13) dokonywanie płatności na rzecz rzekomych dostawców (powiązanych osobowo), po otrzymaniu pieniędzy od rzekomych nabywców (również powiązanych), co oznacza, że pieniądze wracały w ręce tych samych osób,
14) widniejący na dowodach CMR inny odbiorca towaru, niż podmiot wskazany na fakturze,
15) brak potwierdzenia deklarowanych wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów przez administracje podatkowe z krajów Unii Europejskiej,
16) odbiór i wydawanie towaru do i z magazynu przez pracowników [...] s.c. i [...].[...] Sp. z o .o.,
17) brak ubezpieczenia towaru (w transporcie) o znacznej wartości netto od ok. 50 tys. zł do 700 tys. zł,
18) brak jakichkolwiek wydatków ponoszonych przez spółkę z tytułu kosztów reklamacji, opłat gwarancyjnych, wydatków związanych ze zwrotem towaru,
19) bardzo wysokie obroty przy niewielkim zysku, stosowanie niewielkiej marży (od -0,2 % do 14,24 %), w sytuacji gdy na wolnym rynku marża dla tego typu asortymentu wynosi 30-40 %,
20) brak prowadzenia aktywnej działalności reklamowej i marketingowej,
21) przeprowadzanie transakcji fakturowych w tym samym dniu lub w odstępie kilkudniowym, podczas gdy towar pozostawał w tym samym miejscu.
W ocenie organu odwoławczego, wszystkie te okoliczności pozwalają na jednoznaczną ocenę, że obrotu odzieżą i obuwiem sportowym, Spółka dokonywała wyłącznie w formie papierowej, poprzez wystawianie faktur VAT zakupu i sprzedaży.
Powołując następnie treść art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1800 ze zm., zw. dalej: "u.p.d.o.p."), organ odwoławczy wskazał, że w przypadku faktur sprzedaży, które nie dokumentują żadnej czynności, sam fakt ich wystawienia nie może prowadzić do powstania przychodu. Wystawienie pustej faktury nie wiąże się z powstaniem przychodu, gdyż nie dochodzi do przysporzenia majątkowego o charakterze trwałym. W u.p.d.o.p. nie ma odpowiednika art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług , który obligowałby do rozpoznania przychodu z uwagi na sam fakt wystawienia faktury.
Organ odwoławczy stwierdził, że wartości, które wynikają z faktur sprzedaży wystawionych przez Spółkę w okresie styczeń - marzec 2014 r. nie można uznać za przychód, który ma swoje źródło w działalności gospodarczej. Nie ma jednak wątpliwości, że na konto Spółki, w 2014 r., wpłynęły środki pieniężne w łącznej wysokości [...] zł, którymi Spółka mogła swobodnie dysponować. Wobec powyższego, organ odwoławczy uznał, że stanowią one przychód Spółki, który podlega opodatkowaniu.
W odniesieniu do kosztów uzyskania przychodów organ odwoławczy wskazał, że gramatyczna wykładnia art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. prowadzi do wniosku, że podatnik ma możliwość odliczenia od przychodów kosztów ich uzyskania pod warunkiem, że mają one bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma bądź może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Nadto,
koszty podatkowe muszą wynikać z prawidłowo prowadzonych ksiąg rachunkowych.
W niniejszej sprawie Spółka takich dowodów nie dostarczyła. Nie jest bowiem możliwe, by dowodem, który przesądza o poniesieniu kosztu w określonej wysokości były faktury zakupu określonych towarów lub usług, podczas gdy okoliczności transakcji wskazują, że w istocie do takiego zakupu nie doszło.
Organ odwoławczy wskazał, że faktura, która nie odzwierciedla rzeczywiście przeprowadzonej transakcji, nie może być uznana za prawidłowy dowód poniesienia kosztu podatkowego i być podstawą obniżenia podstawy opodatkowania. Tylko dokumenty, które odnoszą się do rzeczywistych operacji gospodarczych, mogą być podstawą do zaliczenia do kosztów wydatków, które wynikają z treści tych dokumentów. Konieczne jest także udowodnienie poniesienia wydatku związanego z konkretną transakcją gospodarczą.
W dalszej części zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, uznając je za nieuzasadnione.
Organ odwoławczy wskazał, że w badanej sprawie Spółka nie mogła także oczekiwać ochrony, która wynika z powołanego wyroku TSUE z 3 września 2020 r. w sprawie C-610/19, ponieważ Spółka w sposób świadomy i aktywny uczestniczyła w transakcjach, które polegały na wystawianiu tzw. "pustych faktur" i tym samym nie miały odzwierciedlenia w rzeczywistości. Z kolei, złożona przez Spółkę w toku postępowania odwoławczego dokumentacja transakcji firmy z podmiotami powiązanymi za 2014 rok nie jest materiałem, który był nieznany organowi I instancji. Został on przedłożony już w trakcie kontroli podatkowej, to jest 1 lutego 2017 r.
Odnosząc się do wniosku dowodowego zawartego w odwołaniu a dotyczącego
przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków: R. E. i M. S. z firmy R, na okoliczność faktycznego obrotu towarem i współpracy ze Spółką oraz regulowania zobowiązań podatkowych z tego tytułu, organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie w tym zakresie zostało zawarte w postanowieniu z 15 marca 2022 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako naruszających prawo i umorzenie postępowania w sprawie, względnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- naruszenie przepisów prawa proceduralnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:
1. art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. - dalej również jako "O.p."), poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych, a przejawiający się w zakwestionowaniu przeprowadzonych zgodnie z prawem transakcji, w których nastąpiły zarówno ruch towaru, przepływy pieniężne, a czynności te zostały opodatkowane zgodnie z przepisami prawa podatkowego;
2. art. 121 i art. 122 oraz art. 191 O.p., poprzez czynienie ustaleń faktycznych w sposób wybiórczy i nierzetelny, mający na celu rozstrzyganie wątpliwości na niekorzyść podatnika i nieuwzględnianiu okoliczności dla niego korzystnych wynikających z materiału dowodowego, a w szczególności organ pominął dowody, które potwierdzały istnienie i przepływ towarów, a także uzasadniały potrzebę funkcjonowania Skarżącej w przedmiotowych transakcjach. W wyniku dowolnej interpretacji treści zebranych dowodów oraz odmowy przeprowadzenia kolejnych doszło do naruszenia w wydanej decyzji zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 191 O.p.;
3. art. 122, art. 180, art. 187 O.p., poprzez niekompletne ustalenie okoliczności faktycznych związanych przebiegiem kwestionowanych transakcji. W ocenie Skarżącej, organ I instancji właściwie w ogóle nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania, poprzestał na bezrefleksyjnym i bezkrytycznym ujmowaniu w skarżonej decyzji ustaleń protokołu kontroli, tym samym zaniechał jakichkolwiek czynności faktycznie zmierzających do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, prawidłowego zebrania całościowego materiału dowodowego i jego prawidłowej oceny, czym rażąco naruszył fundamentalne zasady prowadzenia postępowania podatkowego - taki stan rzeczy akceptuje organ II instancji w skarżonej decyzji.
Powyższe utwierdza Skarżącą w ocenie, iż stanowisko organu sformułowane zarówno na etapie kontroli oraz postępowań, którego efektem jest skarżona decyzja, mają za zadanie w sposób wybiórczy i tendencyjny potwierdzać tezę organu mającą według niego świadczyć o nieprawidłowościach w zakresie przedmiotowych transakcji handlowych, podczas gdy organ kwestionuje przeprowadzone wyłącznie zgodnie z prawem transakcje, w których nastąpiły zarówno ruch towarów, przepływy pieniężne, a czynności te zostały opodatkowane zgodnie z przepisami prawa podatkowego. Wskazują na to zarówno przesłuchani jak dotąd świadkowie, którzy zgodnie zeznają o partiach towaru wyjeżdżającego do odbiorcy do N. , jak i szereg dokumentów dotyczących tych transakcji. Nie będąc w stanie przekonująco kwestionować faktu przepływu towarów, faktu zapłaty za towar, uiszczenia od niego opłat publicznoprawnych, organ w skarżonej decyzji - idąc tropem kontrolujących - neguje także sens istnienia i pełnienia uzasadnionej funkcji Skarżącej w przedmiotowych transakcjach usiłując wykreować obraz wielkich nieprawidłowości - powiązań kapitałowych i osobowych. Jednocześnie organy nie widziały potrzeby przesłuchania świadków akurat niepowiązanych ze Skarżącą, w szczególności przedstawicieli firmy R. na okoliczność faktycznego obrotu towarem i współpracy ze Skarżącą oraz regulowania zobowiązań podatkowych z tego tytułu.
4. art. 191 O.p., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego przejawiającą się w przyjęciu przez organ nieuprawnionej tezy, według której Skarżąca dokonywała świadomego fikcyjnego nabycia towarów, które następnie było przedmiotem fikcyjnej wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Proceder ten miał na celu wyłudzenie zwrotów podatku VAT. Skarżąca rzekomo stwarzała jedynie pozory prowadzenia działalności gospodarczej, że została utworzona przede wszystkim nie dla prowadzenia działalności ale dla uczestnictwa w oszustwie polegającym na obrocie pustymi fakturami, tylko i wyłącznie w celu uzyskania zwrotu podatku naliczonego VAT z transakcji, które w rzeczywistości nie miały miejsca. Tymczasem transakcje były rzeczywiste, ich przebieg miał swoje ekonomiczne uzasadnienie i z całą stanowczością stwierdzić należy, że nie miały one nic wspólnego z wyartykułowanym przez organ zamiarem wyłudzania podatku VAT. Natomiast teza organu jest nie tylko dowolnie formułowana ale przede wszystkim nie udowodniona, a oparta jedynie na domniemaniach i błędnych założeniach;
5. art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., poprzez brak podjęcia w toku prowadzonego postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, pominięcie istotnych elementów stanu faktycznego, brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy oraz nieprawidłową ocenę, a także naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowej oceny materiału dowodowego sprawy i bezpodstawnego uznania, że Skarżąca dokonywała świadomego fikcyjnego nabycia towarów, które następnie było przedmiotem fikcyjnej wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Proceder ten miał na celu wyłudzenie zwrotów podatku VAT. Skarżąca rzekomo stwarzała jedynie pozory prowadzenia działalności gospodarczej, że została utworzona przede wszystkim nie dla prowadzenia działalności ale dla uczestnictwa w oszustwie polegającym na obrocie pustymi fakturami, tylko i wyłącznie w celu uzyskania zwrotu podatku naliczonego VAT z transakcji, które w rzeczywistości nie miały miejsca, w szczególności zarówno organ I jak i II instancji nie przesłuchał kluczowych świadków takich jak: R. E. czy M. S. czyli osób z firmy R. na okoliczność faktycznego obrotu towarem i współpracy ze Skarżącą, nie wezwał nawet Strony do złożenia dodatkowych wyjaśnień osobiście w toku postępowania, opierając się wyłącznie na treści zeznań J. D. z etapu kontroli dodatkowo jeszcze czyniąc zarzuty, że w pewnych kwestiach odmawiała odpowiedzi lub odpowiedzi były niepełne.
Skoro organ tak ocenił ten dowód, niezbędnym było przeprowadzenie dodatkowego przesłuchania J. D. w związku z prowadzonym postępowaniem, tym bardziej, że J. D. w toku postępowania wielokrotnie pojawiała się w siedzibie urzędu i w każdej chwili mogła dodatkowe wyjaśnienia poczynić, gdyby tylko organ rzeczywiście był zainteresowany ustaleniem prawidłowego stanu faktycznego, zamiast opierać się na swoich domysłach i błędnie wyciąganych wnioskach, do których dopasowano elementy materiału dowodowego tak aby pasowały do z góry przyjętej tezy o rzekomo fikcyjnej działalności skarżącej. Zaniechanie przesłuchanie istotnych świadków a także Spółki stanowi naruszenie wyżej wskazanych przepisów (zasad) postępowania.
- oraz przepisów prawa materialnego, tj.
1. art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżąca zaniżyła przychód podatkowy o kwotę [...]zł z tytułu wystawionych faktur, za które otrzymała pieniądze, z uwagi na definitywny charakter przysporzenia, mając na względzie, że zdaniem organu otrzymane pieniądze rzekomo posłużyły skarżącej tylko i wyłącznie do uwiarygodnienia nie zaistniałych zdarzeń gospodarczych, tj. sprzedaży i zakupu towarów takich jak buty i odzież sportowa. Stanowisko organu w tym zakresie jest niezasadne, gdyż sprzedaż towarów jest niekwestionowana, zaś organ nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, co należy odczytać wyłącznie jako fakt niekwestionowania przedmiotowej sprzedaży. Powołany przepis został w sprawie niewłaściwie zastosowany, gdyż obrót finansowy nie stanowił w przedmiotowej sprawie samoistnej podstawy uzyskania przychodu. Skarżąca Spółka dokonała rzeczywistego zakupu i sprzedaży towarów i w związku z tymi zdarzeniami gospodarczymi uzyskała przychód i poniosła koszty. Natomiast błędna ocena, nie w pełni zebranego materiału dowodowego, doprowadziła do wydania decyzji, w której zastosowano powołany przepis w miejsce ustalenia przychodu ze sprzedaży towarów. Otrzymane środki finansowe były zapłatą za sprzedany towar i nie jest dopuszczalne dowolne ich kwalifikowanie przez organ podatkowy.
2. art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p., poprzez bezpodstawne stwierdzenie, iż wykazana przez skarżącą sprzedaż towarów w kwocie [...]zł, nie odzwierciedla rzeczywistych transakcji, zatem nie stanowi przychodu, podczas gdy transakcje były rzeczywiste, ich przebieg miał swoje ekonomiczne uzasadnienie i z całą stanowczością stwierdzić należy, że nie miały one nic wspólnego z rzekomym udziałem w oszustwie oraz wyartykułowanym przez organ zamiarem wyłudzania podatku VAT zatem przychód pochodził z faktycznej sprzedaży towarów, a nie był tylko przychodem finansowym. Jednocześnie należy podkreślić, że obrót towarami handlowymi nie został przez organ w postępowaniu skutecznie podważony, przeciwnie, zdaniem Spółki, zebrane dowody potwierdzają zakup i sprzedaż towarów handlowych;
3. art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., poprzez bezpodstawne stwierdzenie, iż wartość sprzedanych towarów w kwocie [...]zł, nie odzwierciedla rzeczywistych transakcji, tym samym nie stanowi kosztu w spółce, podczas gdy niekwestionowana sprzedaż i przychód z tego tytułu uprawnia spółkę do legitymowania się kosztami uzyskania przychodu. Zakup towarów, który nie został skutecznie zakwestionowany przez organ podatkowy, uprawnia skarżącą Spółkę do legitymowania się kosztami uzyskania przychodu, gdyż nabyte towary wygenerowały przychów, który organ błędnie określa jako jedynie finansowy (otrzymane pieniądze), gdy tymczasem należna i otrzymana ostatecznie od kontrahentów kwota jest pochodna sprzedaży towarów. Zatem, wyłączenie z kosztów uzyskania przychodu wydatków na nabycie sprzedanych towarów rażąco narusza zasadę wynikającą z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.;
4. art. 15b ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.p., poprzez nieuprawnione stwierdzenie, iż "zobowiązania spółki z tytułu zakupu towarów oraz usług" nie wywołują skutków podatkowych, tj. nie zmniejszają kosztów uzyskania przychodów spółki o kwotę [...]zł, ponieważ koszty te rzekomo nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, podczas gdy transakcje były rzeczywiste, ich przebieg miał swoje ekonomiczne uzasadnienie i z całą stanowczością stwierdzić należy, że nie miały one nic wspólnego z rzekomym udziałem w oszustwie oraz wyartykułowanym przez organ zamiarem wyłudzania podatku VAT zatem przychód pochodził z faktycznej sprzedaży towarów a nie był tylko przychodem finansowym.
W ocenie skarżącej, powyższe naruszenia prawa miały wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w którym uznano powstanie zobowiązania podatkowego w wyższej niż zadeklarowanej pierwotnie przez Skarżącego wysokości. Stwierdzenie powołanych uchybień organów zarówno I jak i II instancji powinno zdaniem Skarżącej prowadzić do uchylenia decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przedmiotem sporu jest ocena, czy Skarżąca faktycznie w okresie styczeń - marzec 2014 r. nabywała i następnie sprzedawała towary w postaci butów i odzieży sportowej, czy też obrót tym towarem był fikcyjny, w oparciu jedynie o faktury, które nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu tych transakcji.
Zdaniem Skarżącej, organ nie dokonał właściwych ustaleń stanu faktycznego.
Zakwestionowane transakcje były rzeczywiste, ich przebieg miał swoje ekonomiczne uzasadnienie i nie miały one nic wspólnego z zamiarem wyłudzania podatku VAT. Ideą było rozdzielenie sprzedaży detalicznej i internetowej od sprzedaży zagranicznej i tym samym, skrócenie czasu oczekiwania na zwrot podatku VAT oraz transparentność i przejrzystość tych operacji.
W ocenie skarżącej, zadeklarowany podatek był prawidłowy i zgodny ze stanem faktycznym.
Zdaniem organu, skarżąca dokonywała świadomego, fikcyjnego nabycia towarów, które następnie były przedmiotem fikcyjnej wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.
Skarżąca stwarzała jedynie pozory prowadzenia działalności gospodarczej, w celu uzyskania zwrotu podatku naliczonego VAT z transakcji, które w rzeczywistości nie miały miejsca.
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji skargę należało oddalić, Sąd nie znalazł bowiem podstaw do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie to wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego uzasadniającym jego uchylenie.
Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za podstawę dalszych rozważań ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe obu instancji oraz dokonaną przez nie ocenę prawną.
Zdaniem Sądu, zgromadzone w sprawie dowody stanowiły podstawę do zakwestionowania rzetelności transakcji, wysokości kosztów uzyskania przychodów oraz wartości przychodu Spółki.
Na wstępie wypada zaznaczyć, że nie budzą wątpliwości sądu przedstawione już wyżej ustalenia organu w zakresie przerwania biegu przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego, a związane z doręczeniem postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2 O.p., lub doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 70 § 6 pkt 4 O.p.), jak również z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania (art. 70 § 6 pkt 1 O.p. i art. 70c O.p.). Okoliczności te nie są również kwestionowane w skardze.
Przechodząc do meritum sprawy wyjaśnić należy, że stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (art. 12 ust. 3 p.d.o.p.).
Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.
Ponieważ błędne zastosowanie przepisów materialnoprawnych co do zasady pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów w zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego, które, w ocenie skarżącej, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelną zasadą postępowania podatkowego jest zasada prawdy obiektywnej określona w art. 122 O.p., której rozwinięciem jest przepis art. 187 § 1 O.p. Z zasady tej wynikają dla organu podatkowego dwie istotne powinności: po pierwsze zebranie materiału dowodowego niezbędnego dla podjęcia rozstrzygnięcia, po drugie jego wnikliwe rozpatrzenie. Dokonując tych czynności organ podatkowy musi kierować się regułami zapisanymi w art. 191 O.p., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Analiza procesu decyzyjnego organów wskazuje, że powinności tej organy dochowały.
Nie wzbudza wątpliwości Sądu kompletność zebranego przez organ materiału dowodowego, który obejmował również dowody pozyskane w toku innych postępowań oraz kontroli podatkowej. W tym zakresie należy zwrócić uwagę, że przepisy O.p. (np. art. 181) wprowadzają odstępstwo od zasady bezpośredniości prowadzenia postępowania dowodowego i w istotny sposób zasadę tę ograniczają. W postępowaniu podatkowym dowodami mogą być materiały zgromadzone w innych postępowaniach. Mają one taką samą moc dowodową jak inne dowody, w tym także dowody bezpośrednie. Konsekwencją tego jest, że nie istnieje prawny nakaz, aby w toku postępowania podatkowego konieczne było, np. powtórzenie przesłuchania świadka/strony, który złożył już zeznania w toku kontroli podatkowej. Korzystanie z tak uzyskanych zeznań samo w sobie nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym (art. 123 O.p.), ani też nie może naruszać jakichkolwiek innych przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z 3 czerwca 2016 r., I FSK 1865/15).
W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że wyrażony w art. 122 O.p. obowiązek podejmowania przez organy podatkowe wszelkich niezbędnych działań mających doprowadzić do zrekonstruowania konkretnego prawnopodatkowego stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym nie ma charakteru nieograniczonego (por. np. wyrok NSA z 30 marca 2022 r., III FSK 548/21. Organy podatkowe mają obowiązek gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego, ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. Organy podatkowe mają bowiem z jednej strony podejmować wszelkie działania w celu ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, ale z drugiej strony ustawodawca zastrzega, że mają być to jednocześnie działania niezbędne dla realizacji wspomnianego celu. Zakres działania tej zasady w postępowaniu podatkowym wyznacza przy tym norma prawa materialnego, która ma być zastosowana w sprawie. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do faktycznej niemożności ukończenia jakiegokolwiek postępowania podatkowego z obawy przed pominięciem jakiegoś dowodu oraz w związku z wzajemnymi oczekiwaniami stron co do konieczności przeprowadzenia dowodu przez przeciwnika w sprawie. Podkreśla się również, że celowościowa wykładnia art. 122 O.p. pozwala na wyprowadzenie wniosku o obowiązku współdziałania podatnika z organami podatkowymi w celu prawidłowego określenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego oraz że w pewnych sytuacjach - gdy wykazanie określonych faktów leży w interesie podatnika - obowiązek współdziałania przekształca się w ciężar udowodnienia przez podatnika korzystnych dla niego faktów (zob. np. wyrok NSA z 6 kwietnia 2020 r., II FSK 2018/19). Stąd też nie może odnieść skutku zarzut skargi, który wskazuje, że "organ nie dowiódł, że nie doszło do dostawy towarów i wywozu za granice Polski, tylko nie potwierdził, że faktycznie tak było".
Przypomnieć należy, że w podanym okresie skarżąca prowadziła współpracę handlową z podmiotami krajowymi i zagranicznymi, z którymi łączyły je powiązania kapitałowe lub osobowe. Należały do nich: 1) H. z siedzibą na [...]; osoba zarządzająca - M. R. - spółka ta jest udziałowcem E. Sp. z o.o.; 2) E..P. Sp. z o.o. (obecnie w upadłości likwidacyjnej), z siedzibą w S. przy ul. [...] - funkcję Prezesa Zarządu Spółki pełnili na zmianę J. D. (z domu R. wraz z bratem M. R.; 3) M. Ltd z siedzibą na [...] - osoba zarządzająca - M. R.. Spółka ta (oraz J. D.) byli w analizowanym okresie udziałowcami E. . z o.o.; 4) X. GmbH z siedzibą w [...] - właścicielem był M. R.; 5) S. s.c. J. D., P. R., z siedzibą w G. . – wspólnikami byli: J. D. i P. R. (rodzeństwo); 6) Firma Handlowo-Usługowa J. D., [...]
Z dokumentów źródłowych wynikało, że obuwie oraz odzież sportowa w okresie styczeń - marzec 2014 r. nabywana była od podmiotu krajowego także powiązanego osobowo, tj. od E. .[...] Sp. z o.o. (obecnie w upadłości likwidacyjnej). Z kolei, sprzedaż odbywała się jedynie w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Usługi transportowe świadczyć miała firma X z [...], a towar miał być dostarczany do R. samochodem ciężarowym o ładowności poniżej 12 ton. Podmiotami, które figurowały jako nabywcy na wystawionych przez Spółkę fakturach, były: H, P. , [...], R. [...] [...],S. [...], [...].
Na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów organ uznał, że transakcje zakupu i sprzedaży towarów, takich jak obuwie i odzież sportowa, pomiędzy Spółką, a ww. podmiotami, nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych.
Pokreślenia przy tym wymaga, że organ zebrał szeroki materiał dowodowy, przesłuchał: J. D. - P. Zarządu Spółki, R. B., Z. L., dokonał także analizy zeznań M. R. (który był w badanym okresie Prezesem Zarządu Spółki z o.o. E. złożonych w charakterze świadka w związku ze sprawą, która toczyła się w Urzędzie Skarbowym w G. w stosunku do [...].[...] Sp. z o.o., pozyskał informacje od zagranicznych, tj.: niemieckiej i cypryjskiej administracji podatkowej odnośnie podmiotów, które kooperowały ze skarżącą i miały siedziby na terenie tych państw. Z powyższych informacji wynikało, że dyrektorem, a jednocześnie przedstawicielem H. (z siedzibą na [...]) był M. R.. Nie został jednak potwierdzony adres rejestracyjny, który znajduje się w systemie VIES - był to adres księgowy, a nie faktyczny adres siedziby, czy też miejsca prowadzenia działalności. Nie został także potwierdzony charakter transakcji, do których odnosił się wniosek, tj. sprzedaż obuwia sportowego i odzieży w okresie styczeń 2013 - marzec 2014. W kwestii potwierdzenia otrzymania towaru na kwotę równą [...] zł oraz zapłaty i zadeklarowania takiego nabycia przez podmiot cypryjski, administracja podatkowa wskazała, że kwota ta nie została zadeklarowana i rozliczona. Odnośnie transportu towarów, M. R. nie przekazał administracji cypryjskiej żadnych informacji, wyjaśnień ani dokumentacji, która dotyczyła przewoźnika. Jak ustalono, 31 grudnia 2016 r. ww. firma została wyrejestrowana z rejestru VAT.
Odnośnie transakcji z R. ustalono, że dyrektorem był M. S.. Nie został potwierdzony adres rejestracyjny, który znajduje się w systemie VIES. W odniesieniu do dostaw równych [...] zł (które wynikały z faktur wystawionych w okresie 2013 - 2014) - administracja niemiecka nie potwierdziła otrzymania towarów, zadeklarowania i rozliczenia tej kwoty. Wskazała ona również, że niemożliwe jest ustalenie, kto był przewoźnikiem towaru, ani danych firmy transportowej.
Skarżąca wielką wagę przywiązuje do braku przesłuchania R. E. i M. S. - przedstawicieli R. , na okoliczność faktycznego obrotu towarem i współpracy ze skarżącą. Organy podatkowe obu instancji odmówiły przeprowadzenia tego dowodu i w sposób spójny i logiczny uzasadniły tę odmowę. Organy podjęły bowiem zarówno czynności w celu ustalenia adresów zamieszkania świadków, (skarżący wskazał jedynie adres syndyka R. oraz adres firmy, pod którą świadkowie mieliby aktualnie prowadzić działalność gospodarczą), jak i w zakresie potwierdzenia dokumentami współpracy R. ze skarżącą (występując w tym zakresie do niemieckiej administracji podatkowej) z których wynikało, że żadnych dodatkowych dokumentów nie można uzyskać, a firma ta nie złożyła rocznych deklaracji podatkowych za lata 2013-2014.
Odnośnie transakcji z S. , jak ustalono, dyrektorem była C. E.. W odniesieniu do dostaw równych [...] zł (które wynikały z faktur wystawionych w 2014 r. - administracja niemiecka potwierdziła, że rozliczono tę kwotę, ale zapłata nie nastąpiła.
Organ posiłkował się również dokumentacją księgową pozyskaną od Syndyka Spółki E. .[...], obecnie w upadłości. Wynikało z nich, że firma ta każdorazowo oprócz dowodów wydania na zewnątrz (WZ), sporządzała również "raporty", które wskazywały na szczegółową specyfikację sprzedawanego towaru, np. kolor, rozmiar, model/rodzaj towaru, nr katalogowy, cenę, rabaty, dostawcę, odbiorcę. Umożliwiało to powiązanie zakupu z konkretną sprzedażą. Dokumenty te, jak i faktury sprzedaży, wystawiała J. D..
Na dokumentach wystawianych w imieniu skarżącej, pomimo sporządzania ich przez tę samą osobę, takiej specyfikacji towaru nie było.
Skarżąca przedłożyła w toku kontroli faktury za transport realizowany przez X. , jednak brak było przy nich dokumentów, które wskazywałyby na trasę samochodu i jej przebieg, poniesione koszty, uzgodnienia ceny za 1 km trasy. Skarżąca nie przedłożyła również dowodów, które dokumentowałyby, co dokładnie i kiedy było przedmiotem tego transportu, skąd i do jakiego miejsca.
W aktach sprawy znajduje się więc szeroki i wszechstronny materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i strony oraz informacje uzyskane od niemieckiej i cypryjskiej administracji podatkowej, co pozwoliło organom uzyskać pewność w zakresie stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Odnośnie oceny zebranego materiału dowodowego, wskazać należy, co jest zresztą charakterystyczne dla transakcji karuzelowych, że o ile pojedyncze okoliczności rozpatrywane osobno nie zawsze musiałyby być tłumaczone na niekorzyść skarżącej, to razem tworzą spójny obraz, na podstawie którego organ zasadnie zakwestionował sporne transakcje dokonywane przez skarżącą. Okoliczności te to: brak zaplecza technicznego do prowadzenia działalności gospodarczej, brak środków trwałych oraz wyposażenia (zaplecze takie posiadała spółka E. .[...]), brak ponoszenia klasycznych wydatków związanych z działalnością gospodarczą i jej bieżącym funkcjonowaniem, np. utrzymanie siedziby, media, abonament telefoniczny (wydatki takie ponosiła spółka E. .[...]); wskazanie jako siedziby adresu spółki powiązanej – E. [...] i nieodpłatne korzystanie z niego; brak magazynu i umów na korzystanie z obcej powierzchni magazynowej – umowy posiadały inne powiązane podmioty, m.in. spółki E. .[...] i S. wydawanie i odbieranie towaru w magazynie przez pracowników spółek E. .[...] i S. , brak zatrudnienia, wykonywanie czynności związanych z prowadzoną działalnością tylko przez Prezesa Zarządu; finansowanie działalności przez udziałowca spółki H. , której właścicielem był M. R.; wystawianie faktur VAT zakupów i sprzedaży przez podmioty powiązane; potwierdzanie odbioru dokumentów przez osoby powiązane; brak dokumentów, które wskazują na jakiej trasie odbywał się transport i do kogo faktycznie należy środek transportu; prowadzenie spraw księgowych zarówno skarżącej, jak i spółki E. .[...] przez tę samą osobę – J. D., która wystawiała również faktury w imieniu obu spółek (a także z S. brak prowadzenia identyfikacji towaru (specyfikacji) według rozmiaru, modelu, marki i koloru, co uniemożliwia przyporządkowanie asortymentu konkretnego zakupu do konkretnej sprzedaży; dokonywanie płatności na rzecz rzekomych dostawców (powiązanych osobowo), po otrzymaniu pieniędzy od rzekomych nabywców (również powiązanych), co oznacza, że pieniądze wracały w ręce tych samych osób; widniejący na dowodach CMR inny odbiorca towaru, niż podmiot wskazany na fakturze; brak potwierdzenia deklarowanych wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów przez administracje podatkowe z krajów Unii Europejskiej; odbiór i wydawanie towaru do i z magazynu przez pracowników S. i E. .[...]; brak ubezpieczenia towaru (w transporcie) o znacznej wartości; brak jakichkolwiek wydatków ponoszonych przez spółkę z tytułu kosztów reklamacji, opłat gwarancyjnych, wydatków związanych ze zwrotem towaru; wysokie obroty przy niewielkim zysku, stosowanie niewielkiej marży w sytuacji w porównaniu z wolnym rynkiem; brak prowadzenia aktywnej działalności reklamowej i marketingowej; przeprowadzanie transakcji fakturowych w tym samym dniu lub w odstępie kilkudniowym, podczas gdy towar pozostawał w tym samym miejscu. Zarzuty skargi mają natomiast według sądu charakter głównie polemiczny wobec ocen organu i dotyczą wybranych okoliczności, jak np. uzasadnienia potrzeby funkcjonowania skarżącej w przedmiotowych transakcjach (rozgraniczenie od sprzedaży internetowej, która odbywać się miała tylko w E. .[...] oraz umożliwienie otrzymywania szybszego zwrotu VAT przez inny podmiot).
Sąd nie podziela również sposobu, w jaki skarżąca próbuje interpretować okoliczność jej działalności na rynku deweloperskim, która jest główną działalnością spółki. Według Sądu, skoro mamy do czynienia z działalnością, która nie była typowa dla skarżącej, a dodatkowo skarżąca jest wieloletnim uczestnikiem obrotu gospodarczego, to tym bardziej winna dołożyć starań, aby tego typu dodatkowa działalność nie wzbudzała wątpliwości w zakresie rozliczeń podatkowych i realności transakcji wynikających z faktur VAT. Organ nie był również na potrzeby rozstrzygnięcia sprawy szczegółowo ustalać, co się stało z przedmiotowym towarem. Organ nie twierdził bowiem, że w ogóle nie istniał towar w postaci odzieży i obuwia sportowego, ale podważył rzetelność transakcji, w których brać miała udział skarżąca i wskazał na ich karuzelowy charakter.
Odnosząc się do zarzutu Skarżącej, że organ nie zadał sobie trudu wyjaśnienia tego, co się stało z towarem, skoro został nabyty od A. P., a kolejne podmioty płaciły za ten towar przelewami bankowymi, wskazać należy, że organ nie negował faktu istnienia rzeczonego towaru, bowiem z ustaleń organów wynika, że A. P. Sp. z o.o. sprzedawała go firmie E. .[...] Sp. z o.o. (która z kolei zaprzestała, w pewnym momencie tej współpracy, regulowania należności za niego). Organ podatkowy stanął jednak na stanowisku, że skarżąca nie uczestniczyła w faktycznym obrocie tym towarem, a jedynie przepływały przez nią faktury jego zakupu i sprzedaży.
Sąd nie dostrzegł również sprzeczności zaskarżonej decyzji ze wskazanym w skardze orzecznictwem TSUE, które, co warto zauważyć, dotyczy podatku VAT. Organ opisał i uzasadnił świadome, co wynika choćby z powiązań osobowych pomiędzy skarżącą a spółkami E. .PL, S. , X. , H. i uczestnictwo skarżącej w zakwestionowanych transakcjach. Wypada jednocześnie zwrócić uwagę. że wyrokiem z 23 marca 2021 r. I SA/Sz 258/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę skarżącej na decyzje organu odwoławczego z 29 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r., po wznowieniu postępowania.
Nadto, zdaniem Sądu, ocena dowodów zastała dokonana w granicach określonej w art. 191 O.p. zasady swobodnej oceny dowodów. Organ podatkowy przy ocenie dowodów nie jest skrępowany kryteriami formalnymi, ma swobodnie ocenić wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. Powinien m.in. kierować się prawidłami logiki i doświadczenia życiowego, zasadą traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wszechstronności oceny (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2014 r., II FSK 2660/14 i powołane w nim orzecznictwo). Analizując materiał dowodowy, organ podatkowy może wyciągać swobodne wnioski zaś przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów rozpatrywane być musi w każdej konkretnej sprawie podatkowej przy uwzględnieniu reguł logicznej interpretacji faktów i zdarzeń. Okoliczność, że konkluzje organu są odmienne od twierdzeń skarżącej nie oznacza jeszcze, że organ niewłaściwie ocenił zebrany materiał dowodowy. Skarżąca natomiast nie przedstawiła istotnych argumentów mogących prowadzić do konkluzji, że przeprowadzona przez organy podatkowe ocena materiału dowodowego jest wadliwa.
Środki wydatkowane, jak i otrzymane nie w rezultacie rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie stanowią ani kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 p.d.o.p., ani przychodów o jakich mowa w art. 12 ust. 3 p.d.o.p. Oba przepisy wymagają bowiem, oprócz wydatku lub przysporzenia, realnego zdarzenia gospodarczego, stanowiącego podstawę ich naliczenia oraz powiązania z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. wyrok NSA z 19 listopada 2020 r., II FSK 1840/18). Zasadnie więc organy podatkowe stwierdziły, że wartości, które wynikają z faktur sprzedaży i nabyć wystawionych przez skarżącą w 2014 r. nie można uznać odpowiednio za przychód oraz koszty uzyskania przychodu. Jednocześnie środki, które wpłynęły na konto skarżącej, stanowiły przychód, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 p.d.o.p., który podlega opodatkowaniu.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcia. W toku postępowania organy podjęły niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zebrały i rozważyły materiał dowodowy zgodnie z wymogami zawartymi w art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. W kontekście prawidłowych ustaleń organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego oraz właściwie je zastosowały.
Zebrane dowody zostały poddane wszechstronnej ocenie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Poza zakresem zainteresowania organów nie pozostała żadna okoliczność, która mogłaby stanowić o zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego istotnego w sprawie.
Sąd nie dopatrzył uchybienia zasadzie zaufania wynikającej z art. 121 § 1 O. p. To, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został przez organy podatkowe oceniony odmiennie niż oczekiwała tego strona skarżąca nie świadczy o naruszeniu wskazanych zasad postępowania podatkowego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargą na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl oraz www.curia.europa.eu

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI