I SA/Sz 328/23

I SA/Sz 328/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Marzena Kowalewska /przewodniczący sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 276/24 - Wyrok NSA z 2024-09-11
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 § 1 pkt 2, art. 16 § 1, art. 145 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1634
art. 207 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr WWRPO/13/W/2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr [...], Zarząd Województwa w S. (dalej także: "Organ", "IZ RPO WZ") odmówił A. J. (dalej także: "Strona", "Skarżąca") stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Zarządu Województwa w S. z dnia 13 listopada 2014 r. nr [...]
Decyzja Organu została podjęta na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U.2023.225 t.j. ze zm.; dalej: "u.z.p.p.r."), art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 t.j. ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.2022.1634 t.j. ze zm.; dalej: "u.f.p.") oraz art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U.2022.2094 t.j.), w następującym stanie sprawy.
Decyzja z dnia 13 listopada 2014 r. nr [...], Zarządu Województwa dotyczyła zwrotu środków otrzymanych na podstawie Umowy w wysokości [...] zł wraz z odsetkami obliczonymi jak dla zaległości podatkowych. Województwo Z., reprezentowane przez Zarząd Województwa, pełniące rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Z. na lata 2007-2013, zawarło w dniu 5 marca 2012 r. z pierwotnym Beneficjentem – A. J., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą "T. & F." A. J. z siedzibą przy ul. [...] w W. (następnie przekształconym w spółkę kapitałową o nazwie [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą przy ul. [...] X [...] w S.; dalej "Spółka"), umowę o dofinansowanie nr [...] (dalej: "Umową") na realizację projektu pn. "[...]", Działanie 1.1 "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez innowacyjne inwestycje", Poddziałanie 1.1.1 "Inwestycje w mikroprzedsiębiorstwa" Schemat A (dalej: "Projekt"). Pomiędzy przywołanymi podmiotami zawarto dodatkowo kilka aneksów do Umowy.
Ze względu na brak zwrotu środków w terminie wskazanym w ww. decyzji, IZ RPO WZ upomnieniem z dnia 7 stycznia 2015 r. wezwała Spółkę do uregulowania należności w niej stwierdzonych, a następnie w dniu 11 lutego 2015 r. wystawiła tytuł wykonawczy, który wraz wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej przekazano do właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Z uwagi na bezskuteczność egzekucji, Naczelnik Z. Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki.
Mając na względzie art. 67 u.f.p., IZ RPO WZ na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U.2022.2651 t.j. ze zm.; dalej: "O.p.") w dniu 9 maja 2016 r. wszczęła z urzędu wobec A. J. – będącej w czasie dokonania przez Spółkę naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. członkiem jej Zarządu – postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności za zobowiązania Spółki określone w decyzji z dnia 13 listopada 2014 r.
Decyzją z dnia 13 lipca 2016 r. nr [...], Zarząd Województwa orzekł o solidarnej odpowiedzialności A. J. za zaległości Spółki z tytułu braku zwrotu środków otrzymanych na podstawie Umowy na realizację Projektu, określone w decyzji z dnia 13 listopada 2014 r., z jednoczesnym zobowiązaniem Strony do zwrotu środków w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Decyzją z dnia 3 stycznia 2017r. nr [...] IZ RPO WZ utrzymała w mocy swoją decyzję z dnia 13 lipca 2016 r. Następnie, wyrokiem z dnia 6 września 2017 r. o sygn. akt I SA/Sz [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Strony na decyzję Organu z dnia 3 stycznia 2017 r. Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021 r. o sygn. akt I GSK 1840/18, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zaś skargę kasacyjną Strony od ww. wyroku z dnia 6 września 2017 r.
Pismem z dnia 22 września 2022 r. Strona złożyła wnioski o stwierdzenie nieważności opisanych powyżej decyzji z: 13 listopada 2014 r. nr [...], 13 lipca 2016 r. nr [...] oraz 3 stycznia 2017 r. nr [...] Organ zarejestrował je odpowiednio pod sygnaturą: [...] (odnośnie do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 13 listopada 2014 r.), [...] (co do decyzji z 13 lipca 2016 r.) oraz [...] (odnośnie do decyzji z 3 stycznia 2017 r.), o czym poinformowano Stronę w piśmie z dnia 17 listopada 2022 r.
W uzasadnieniu pisma z 22 września 2022 r. szczegółowo opisano stan faktyczny sprawy dotyczącej Strony, począwszy od zawarcia przez nią Umowy, aneksowanej 9 października 2013 r., gdzie w miejsce Beneficjenta A. J. wstąpiła Spółka [...]. Zwrócono przy tym uwagę, że pierwotnym udziałowcem Spółki w 100% była Strona, która w dniu 2 kwietnia 2013 r. sprzedała 50% swoich udziałów J. N.. Następnie, w piśmie tym opisana została procedura kontroli w Projekcie realizowanym przez Spółkę. Dalej wskazano, że w dniu 7 marca 2014 r. Strona sprzedała 50% swoich udziałów na rzecz [...], a 17 marca 2014 r. złożyła rezygnację z funkcji członka Zarządu, o czym poinformowała ich, przesyłając oświadczenie na adres obu wspólników. Powyższe działania wymienionej spowodowane było niemożliwością porozumienia ze wspólnikiem J. N. w kwestiach istotnych dla Spółki. Dalej, w związku z przesłaniem przez IZ RPO WZ dnia 21 marca 2014 r. ostatecznego wezwania do złożenia wymaganych dokumentów na adres Spółki oraz [...] które zostało odebrane przez Stronę z adresu spółki jawnej, Strona poinformowała IZ RPO WZ o sprzedaży udziałów w Spółce i rezygnacji z pełnionej funkcji członka zarządu. O ww. okolicznościach zawiadomiony został również właściwy dla Spółki sąd rejestrowy, tj. Sąd Rejonowy [...]-Centrum Wydział XIII Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. Zaakcentowano, że od chwili rezygnacji z pełnionej funkcji członka zarządu Spółki, Strona nie była już osobą uprawnioną do złożenia wniosku o zmianę wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego.
Dalej wskazano, że w dniu 23 lipca 2014 r. IZ RPO WZ podjęła uchwałę nr [...] rozwiązującą Umowę ze Spółką, w związku z czym w dniu 4 sierpnia 2014 r. Organ wezwał Spółkę do zwrotu udzielonego dofinansowania w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Na skutek braku zwrotu i wszczętego wobec Spółki postępowania administracyjnego wydano decyzję administracyjną z dnia 13 listopada 2014 r. orzekającą zwrot środków. Następnie zwrócono uwagę, że wobec braku zapłaty kwoty do zwrotu orzeczonej wskazaną decyzją, wszczęto wobec Spółki postępowanie egzekucyjne, które następnie – wobec jego bezskuteczności – umorzono postanowieniem z 17 lutego 2016 r. Dodatkowo podniesiono, że jednocześnie działania podjął sąd rejestrowy, którym pismem
z 21 sierpnia 2014 r. wezwał wspólników Spółki, tj. [...] oraz J. N., do powołania nowego zarządu, natomiast Spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 15 marca 2015 r. na mocy postanowienia z dnia 29 stycznia 2015 r. Przy czym, postanowieniem Sądu Okręgowego w S. z dnia 9 czerwca 2015 r., ustanowiono dla Spółki likwidatora w osobie U. L. (uczyniono to na wniosek J. N.). Okoliczność ta wraz informacją o rozwiązaniu Spółki została wpisana do właściwego rejestru w dniu 24 sierpnia 2015 r.
We wniosku opisano także przebieg postępowania administracyjnego wszczętego wobec Strony na podstawie art. 116 O.p., które następnie poddane zostało kontroli sądów administracyjnych obu instancji. Końcowo, ww. opisane wydarzenia przedstawiono chronologicznie w ujęciu tabelarycznym.
Następnie przedstawiono argumentację dotyczącą rażącego naruszenia przez Organ poszczególnych przepisów prawa w związku z prowadzonym postępowaniem zwrotowym wobec Spółki, a także wobec Strony w przedmiocie odpowiedzialności
z art. 116 O.p. oraz wydanych w następstwie ich przeprowadzenia zakwestionowanych decyzji administracyjnych.
Kwestionując ważność decyzji z dnia 13 listopada 2014 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., we wniosku zarzucono IZ RPO WZ rażące naruszenie art. 30 § 3 k.p.a. w zw. z art. 30 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U.2022.1360 t.j. ze zm.; dalej: "k.c.") w zw. z art. 201 § 1 i art. 276 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U.2022.1467 t.j. ze zm.; dalej: "k.s.h."), oraz art. 40 § 1, art. 44 i art. 45 k.p.a. w zw. art. 110 k.p.a., albowiem postępowanie administracyjne zakończone wydaniem tej decyzji było wszczęte i prowadzone wobec podmiotu nienależycie reprezentowanego, jak również sama decyzja została wydana wobec takiego podmiotu: Spółka od momentu złożenia rezygnacji przez A. J. do momentu powołania likwidatora, tj. od 17 marca 2014 r. do 9 czerwca 2015 r.,
nie miała organu uprawnionego do jej reprezentacji, a IZ RPO WZ – mimo wiedzy o tym – na żadnym etapie postępowania nie wystąpiła o ustanowienie dla Spółki kuratora.
Także doręczenia dokonywane na adres Spółki wskazany w Umowie, nawet przy podejmowaniu korespondencji przez adresata, były wadliwe, gdyż adres ten wskazano tylko na potrzeby realizacji Umowy i doręczenia w postępowaniu administracyjnym powinny odbywać się zgodnie z przepisami k.p.a.
Strona podniosła również, że nieważność decyzji z 13 listopada 2014 r., tj. decyzji o zwrocie środków przez Spółkę, powoduje bezprzedmiotowość dwóch pozostałych decyzji, tj. decyzji z 13 lipca 2016 r. i 3 stycznia 2017 r., o odpowiedzialności Strony za zobowiązania Spółki na podstawie art. 116 O.p.
Opisaną na wstępie decyzją z 25 kwietnia 2023 r. Organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 13 listopada 2014 r.
W uzasadnieniu na wstępie Organ wskazał, że w sprawie spełnione zostały wymogi formalne umożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku Strony, tj. że:
1) w świetle przywołanego we wniosku orzecznictwa sądów administracyjnych A. J. ma interes prawny w zainicjowaniu przedmiotowego postępowania, w związku z czym posiada w nim przymiot strony;
2) w sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., a mianowicie, że: a) w sprawie nie upłynął graniczny 10-letni termin, liczony od dnia doręczenia kwestionowanej decyzji, gdyż zakwestionowana przez Stronę decyzja administracyjna wydana została w dniu 13 listopada 2014 r. i – w wyniku przyjęcia fikcji doręczenia unormowanej w art. 44 k.p.a. – doręczona 5 grudnia 2014 r., a wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji opatrzony datą 22 września 2022 r. wpłynął do Organu w dniu 24 października 2022 r.; b) kwestionowana decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.
Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie zbadanie, czy kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą prawną wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a. To zaś oznacza, że organ nadzoru jedynie kontroluje prawidłowość samej decyzji administracyjnej i żadne inne uchybienia, nawet jeżeli zaistniałyby, nie mogą być w tym postępowaniu uwzględnione i nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności badanego orzeczenia. W szczególności w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie jest dokonywana ocena przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej obowiązków.
Powołując brzmienie art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., Organ wyjaśnił również, że wymienione w tym przepisie przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji stanowią katalog zamknięty i niedopuszczalne jest stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu. Niedopuszczalne jest zatem odwoływanie się do innych, niewymienionych w tym przepisie przesłanek, w tym błędu, winy, należytej staranności lub dobrej wiary. Ponadto wniosek strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i jego uzasadnienie nie są wiążące dla organu, który musi z urzędu zbadać, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Organ wskazał, że wszelkie wywody Strony zawarte we wniosku z dnia 22 września 2022 r., a dotyczące braku dołożenia należytej staranności przez IZ RPO WZ w związku z prowadzeniem kwestionowanych postępowań administracyjnych (tj. z udziałem samej Spółki oraz A. J., str. 11 uzasadnienia wniosku) czy też błędnego rozumienia przez Organ poszczególnych pojęć prawnych oraz przepisów prawa (str. 16 uzasadnienia wniosku), pozostają bez znaczenia dla oceny zakwestionowanej decyzji z punktu widzenia ustawowych przesłanek dających podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Wobec tego, że podstawą wniosku Strony o stwierdzenie nieważności decyzji była przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażące naruszenie prawa, Organ w pierwszej kolejności zbadał zaistnienie tej okoliczności a następnie przeanalizował pozostałe przesłanki obligujące do stwierdzenia nieważności decyzji ujęte w art. 156 § 1 pkt 1, 3-7 k.p.a. z uwzględnieniem okoliczności tej konkretnej sprawy.
W odniesieniu do przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 O.p. Organ wyjaśnił, że wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu przesłankę rażącego naruszenie prawa powinno następować tylko w okolicznościach bezspornych. O rażącym naruszenia prawa w rozumieniu tego przepisu można mówić jedynie w sytuacji, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywisty, gdzie oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Nie chodzi zatem o jakiekolwiek naruszenie prawa a jedynie takie, które stanowi podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Organ zauważył, że we wniosku z 22 września 2022 r. kwestionując ważność decyzji z 13 listopada 2014 r., Strona zarzuciła IZ RPO WZ rażące naruszenie art. 30 § 3 k.p.a. w zw. z art. 30 k.c. w zw. z art. 201 § 1 i 276 § 1 k.s.h., a także art. 40 § 1, art. 44 i art. 45 k.p.a. w zw. art. 110 k.p.a., polegające na prowadzeniu postępowania administracyjnego i następnie wydaniu decyzji administracyjnej z 13 listopada 2014 r. wobec Spółki, która nie miała organu uprawnionego do jej reprezentacji, jak też na nieskutecznym doręczeniu wskazanego orzeczenia. Według Organu, dotyczą one zatem szeroko pojętych kwestii proceduralnych, których regulacje nie mogą stanowić podstawy prawnej zakwestionowanego przez Stronę rozstrzygnięcia. Taką podstawę stanowić może jedynie przepis materialnego prawa administracyjnego, jakim w niniejszej sprawie jest art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p., zgodnie z którym po bezskutecznym upływie 14-dniowego terminu od dnia doręczenia wezwania do zwrotu środków organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.
Organ zaznaczył jednocześnie, że działania podejmowane przez IZ RPO WZ były słuszne i znajdowały umocowanie w obowiązujących przepisach prawa, i w badanej sprawie nie doszło do wydania decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na brak działania wbrew nakazowi lub zakazowi wynikającego z prawa powszechnie obowiązującego. Decyzja z dnia 13 listopada 2014 r. spełnia wszystkie wymogi określone w przepisie prawa stanowiącym jego podstawę, tj. art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p. Zawiera ono bowiem zarówno kwotę do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków. W sprawie nie zachodzi więc sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną.
Organ nadmienił także, że kwestionowanie zagadnień proceduralnych, w tym braku należytej reprezentacji jako szczególny rodzaj naruszenia prawa, powinno nastąpić nie poprzez skorzystanie z regulacji prawnych dotyczących nieważności decyzji
a w wyniku wznowienia postępowania, gdzie jedną z przesłanek, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest przypadek, w którym strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Organ nie stwierdził również zaistnienia żadnej z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 i 3-7 k.p.a.
Pismem z dnia 18 maja 2023 r. Strona, reprezentowana przez radcę prawnego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Organu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie
sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ, ewentualnie – o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Zarządu Województwa z dnia 13 listopada 2014 r., a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie:
1) art. 30 § 3 k.p.a. w zw. z art. 38 k.c. w zw. z art. 201 § 1 i 276 § 1 k.s.h., poprzez prowadzenie przez Organ postępowania i wydanie decyzji z dnia 13 listopada 2014 r. wobec podmiotu nienależycie reprezentowanego, tj. najpierw pozbawionego zarządu, następnie rozwiązanego i postawionego w stan likwidacji oraz pozbawionego likwidatora;
2) art. 40 § 1, art. 44 i art. 45 k.p.a. poprzez doręczanie Spółce [...] korespondencji w ramach postępowania administracyjnego (w tym zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz decyzji) na adres, pod którym Spółka ta nie prowadziła już działalności, o czym Organ wiedział, oraz art. 110 k.p.a. poprzez niedoręczenie Spółce decyzji z dnia 13 listopada 2014 r.;
3) art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
W uzasadnieniu skargi uszczegółowiono stawiane zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), Sąd uznał za zasadne oddalić skargę, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja z 25 kwietnia 2023 r. Zarządu Województwa w S. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Zarządu Województwa w S. z 13 listopada 2014 r. dotyczącej zwrotu środków otrzymanych tytułem dofinansowania na realizację projektu.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjęto, iż w postępowaniu nieważnościowym zamierzonego skutku nie mogą odnieść zastrzeżenia Strony dotyczące wadliwie prowadzonego postępowania, w tym naruszenia przepisów - art. 30 § 3 k.p.a. w zw. z art. 30 k.c. w zw. z art. 201 § 1 i 276 § 1 k.s.h., a także art. 40 § 1, art. 44 i art. 45 k.p.a. w zw. art. 110 k.p.a.- i że decyzja z 13 listopada 2014 r. nie jest dotknięta żadną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Zauważyć należy, iż stwierdzenie nieważności decyzji, z którym mamy do czynienia w realiach rozpoznawanej sprawy, jest jednym z trybów nadzwyczajnych pozwalających na weryfikację decyzji ostatecznej. Celem tego postępowania jest ustalenie, czy decyzja ta nie jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jedną z tych wad jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2). Przy czym, co istotne, w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ nie przeprowadza ponownie postępowania wyjaśniającego i nie rozstrzyga sprawy co do istoty, nie ma też możliwości naprawy ewentualnych wad popełnionych przy wydawaniu weryfikowanego orzeczenia. Przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest wyłącznie zbadanie, czy kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą prawną wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nadzoru jest w tym przypadku kontrolerem prawidłowości samej decyzji administracyjnej. Działanie organu w tym postępowaniu wymaga więc zupełnie innego podejścia niż w postępowaniu zwykłym. Nastawione winno być tylko na poszukiwanie najcięższych wad, o których mowa
w art. 156 § 1 k.p.a. To zaś również oznacza, że żadne inne uchybienia, nawet jeśli mają miejsce, nie mogą być w tym postępowaniu uwzględnione, bo nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności badanego orzeczenia.
Podkreślić też należy, na co zasadnie wskazał Organ, ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jej wydania.
Kierując się powyższym, Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Przede wszystkim, w ocenie Sądu, została ona poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającego. Organ orzekając w sprawie miał bowiem na względzie, że znajduje się w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności oraz, że z uwagi na tryb w jakim orzeka, obowiązany jest kierować się stanem faktycznym i prawnym z daty badanego aktu. Miał też na względzie, co potwierdza uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, iż w tego rodzaju postępowaniu nadzwyczajnym (samodzielnym i niezależnym od postępowania zwykłego) inne są obowiązki organu, które to ukierunkowane są wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W efekcie, Organ ten słuszne stwierdził, że weryfikowana decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności. Słusznie przy tym przyjął, że okoliczności podnoszone w sprawie przez Stronę, a to w kontekście art. 30 § 3 k.p.a. w zw. z art. 30 k.c. w zw. z art. 201 § 1 i 276
§ 1 k.s.h., a także art. 40 § 1, art. 44 i art. 45 k.p.a. w zw. art. 110 k.p.a., nie mogą świadczyć o wystąpieniu przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodzić się należy z Organem, że takiej wadliwości nie wykazała Skarżąca.
Rozwijając tę ocenę, Sąd zauważa, iż rację ma Organ twierdząc, że badana decyzja -wbrew wywodom i argumentom wnioskodawcy tego postępowania- nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. Do tego też sprowadza się spór w sprawie.
Wobec omówionego wyżej celu nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz faktu, że tryb ten umożliwia weryfikację również ostatecznych orzeczeń organów administracji publicznej, stanowiąc wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, sformułowanej w art. 16 § 1 k.p.a., przyjęto, że nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia przesłanek nieważnościowych. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 402/10).
Na system weryfikacji decyzji administracyjnej na drodze administracyjnej składa się: 1) postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi; 2) postępowanie w sprawie wznowienia postępowania;
2) postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. System ten oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; tak B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016, s. 641). Ta sama okoliczność nie może zatem stanowić przesłanki wznowieniowej i nieważnościowej, a to z uwagi na "niekonkurencyjność" obu trybów nadzwyczajnych (wyrok WSA w Poznaniu z 27 października 2016 r., sygn. IV SA/Po 566/16).
Z uwagi na zarzuty podnoszone w sprawie, a wskazujące na wydanie badanej decyzji z 13 listopada 2014 r. z naruszeniem art. 30 § 3 k.p.a. w zw. z art. 30 k.c. w zw. z art. 201 § 1 i 276 § 1 k.s.h., a także art. 40 § 1, art. 44 i art. 45 k.p.a. w zw. art. 110 k.p.a., Sąd stwierdza zaś, iż nie mogły one wywołać zamierzonego skutku, albowiem wskazują nie tyle na wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), co na (ewentualne) uchybienie przepisom w stopniu wypełniającym przesłankę wznowienia postępowania uregulowaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (czego jednak Sąd
w sprawie nie przesądza).
Rozwijając tę kwestię Sąd wyjaśnia, że decyzje administracyjne mogą być dotknięte różnego typu wadami. Część z nich stanowi wady nieistotne, które mogą być usunięte w drodze uzupełnienia, sprostowania, wyjaśnienia (art. 111-113 k.p.a.). Oprócz tego istnieją wady istotne wymienione w art. 145 § 1, art. 145a § 1 oraz w art. 156 § 1 k.p.a. Mają one jednak różny charakter i wywierają w związku z tym odmienne skutki. Wady z art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. mogą spowodować jedynie wzruszalność decyzji. Dlatego też wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Natomiast wady wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. tkwią w samej decyzji, a w ich wyniku następuje nie wzruszalność, a nieważność decyzji. Przy czym, niekiedy decyzje mogą zawierać zarówno wady skutkujące nieważnością, jak i wady skutkujące wznowieniem postępowania. Jednakże, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogące wypełniać przesłankę wznowienia postępowania, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1988 r., sygn. akt I SA 636/87) i nie może w tym postępowaniu wywołać zamierzonego skutku. Tryby te oparte są bowiem na zasadzie niekonkurencyjności, a to oznacza, iż dana okoliczność może albo stanowić podstawę do wznowienia, albo do stwierdzenia nieważności, nie może natomiast uzasadniać pozytywnego (dla wnioskodawcy) zastosowania obu tych trybów.
Wada w postaci niebrania udziału przez stronę bez jej winy w postępowaniu nie jest "stopniowalna", co uzasadniałoby kwalifikowanie uchybienia odpowiednio albo jako przesłanka wznowieniowa, albo przesłanka nieważności. Tego rodzaju sytuacje są kwalifikowane z woli ustawodawcy w oparciu o art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. Wzajemne powiązanie przepisów art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jest na zasadzie niekonkurencyjności i w przypadku wystąpienia przesłanek określonych art. 145 K.p.a. brak jest możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, jak również brak jest możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku jednoczesnego wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postępowanie prowadzące do jej wydania było dotknięte kwalifikowaną wadą wyliczoną enumeratywnie w przepisach prawa procesowego, w konkretnym przypadku wadą opisaną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Natomiast stwierdzenie nieważności jest instytucją umożliwiającą wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami materialnoprawnymi wymienionymi w art. 156 § 1 K.p.a.
Skarżąca w niniejszym postępowaniu nie wykazała zaś, że wada tkwiła w samej decyzji. Umyka uwadze Skarżącej, na co wskazywał Organ w niniejszej sprawie, że wyrokiem z 6 września 2017 r. o sygn. akt I SA/Sz 240/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Strony na decyzję Organu z dnia 3 stycznia 2017 r. zaś wyrokiem z 9 czerwca 2021 r. o sygn. akt I GSK 1840/18, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Strony od wyroku WSA. Umyka uwadze Skarżącej, że kontroli sądowoadminsiatrcyjnej podlegała legalność orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącej jako osoby trzeciej za należności Spółki a zatem decyzja z 13 lipca 2016 r. nr [...], i utrzymująca ją w mocy decyzja z 3 stycznia 2017r., które uwarunkowane były legalnymi przesłankami, o których mowa w art. 107 i art. 116 O.p. tj. orzeczeniem o zwrocie należności z 13 listopada 2014 r. (w tym wejściem decyzji do obrotu) i bezskutecznością egzekucji wobec Spółki (skutecznym wszczęciem i prowadzeniem).
Odnosząc się do powołanego w skardze naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
tj. przepisu uzasadniającego żądanie zwrotu udzielonego dofinansowania na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystane z naruszeniem procedur, wskazać jedynie należy, po pierwsze, że Skarżąca po raz pierwszy ten zarzut podniosła w skardze, stąd nie może on odnieść zamierzonego skutku, nie można bowiem zarzucić organowi nie odniesienia się do stanowiska strony nie ujawnionego w zarzutach wniosku z dnia 22 września 2022 r., po drugie wskazać należy, że zarzut ten dotyczy elementu stanu faktycznego sprawy, których nie można było weryfikować w postępowaniu nadzwyczajnym.
Nie mniej zauważyć należy, że Organ rozważył czy wystąpiły inne przesłanki, które przemawiałyby za stwierdzeniem nieważności decyzji i ocena ta zdaniem Sądu nie przemawia za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga niezasadna.
Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Wszystkie przywołane orzeczenia sądów administracyjnych opublikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.