VI SA/Wa 5609/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-03-06
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenie zdrowotnejednoosobowa spółka z o.o.wspólnik spółkiobowiązek ubezpieczeniaNFZZUSskładkiprawo pracyprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę jedynego wspólnika spółki z o.o. na decyzję Prezesa NFZ o objęciu go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, potwierdzając, że sam status wspólnika jest wystarczający, niezależnie od braku przychodów spółki.

Skarżąca, będąca jedynym wspólnikiem spółki C. Sp. z o.o. od 2012 roku, zaskarżyła decyzję Prezesa NFZ o objęciu jej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Skarżąca argumentowała, że spółka nie generuje przychodów, a ona sama pobiera emeryturę, co powinno zwalniać ją z obowiązku. Sąd administracyjny uznał jednak, że sam fakt posiadania statusu jedynego wspólnika spółki z o.o. jest wystarczającą podstawą do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, niezależnie od sytuacji finansowej spółki czy dochodów wspólnika. Sąd oddalił skargę, podkreślając, że kwestia przedawnienia składek leży w gestii ZUS, a nie Prezesa NFZ.

Sprawa dotyczyła skargi A. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) z dnia 4 sierpnia 2023 r., która stwierdzała, że Skarżąca, jako jedyny wspólnik spółki C. Sp. z o.o., podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia 19 czerwca 2012 r. do nadal. Wniosek o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), wskazując, że Skarżąca posiadała całość udziałów w spółce od 2012 r., ale nie zgłosiła się do ubezpieczenia z tego tytułu. Skarżąca w toku postępowania przed Prezesem NFZ przedstawiła sprawozdania finansowe spółki, wskazując na brak przychodów w latach 2018-2022. Mimo to, Prezes NFZ wydał decyzję o objęciu Skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, opierając się na przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Kluczowe było zinterpretowanie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uznaje m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. Prezes NFZ argumentował, że posiadanie statusu jedynego wspólnika jest wystarczające do objęcia ubezpieczeniem, niezależnie od tego, czy spółka prowadzi faktycznie działalność i generuje przychody. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podnosząc zarzuty naruszenia prawa, w tym przedawnienia należności składkowych za lata 2012-2017. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd potwierdził, że ustalenie stanu faktycznego było prawidłowe, a Skarżąca nie negowała faktu posiadania 100% udziałów w spółce od 2012 r. Sąd podkreślił, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. wynika z samego posiadania tego statusu prawnego, a nie z faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę czy osiągania przez nią przychodów. Sąd powołał się na liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potwierdzają tę interpretację. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia, Sąd wyjaśnił, że Prezes NFZ jest właściwy do ustalenia samego podlegania ubezpieczeniu, natomiast kwestia wymiaru i ewentualnego przedawnienia składek należy do kompetencji ZUS. Wobec powyższego, Sąd uznał decyzję Prezesa NFZ za zgodną z prawem i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sam fakt posiadania statusu jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest wystarczającą podstawą do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, niezależnie od sytuacji finansowej spółki czy dochodów wspólnika.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 8 ust. 6 pkt 4) oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) jednoznacznie wskazują, że wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, a obowiązek ten jest powiązany wyłącznie z posiadaniem statusu prawnego wspólnika, a nie z faktycznym prowadzeniem działalności przez spółkę czy osiąganiem przez nią przychodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.o.z. art. 5 § pkt 21

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 65

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 69 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.s.u.s. art. 8 § ust. 6 pkt 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 13 § pkt 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 13 § pkt 4a

Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.o.z. art. 109 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.s.u.s. art. 36aa

Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych

pr.przed.

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

p.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a.

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Posiadanie statusu jedynego wspólnika spółki z o.o. jest wystarczającą podstawą do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, niezależnie od braku przychodów spółki. Prezes NFZ jest właściwy do ustalenia podlegania ubezpieczeniu, a nie do rozstrzygania kwestii przedawnienia składek.

Odrzucone argumenty

Brak przychodów spółki i pobieranie przez Skarżącą emerytury zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Należności z tytułu składek za lata 2012-2017 uległy przedawnieniu.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia rozstrzygał jedynie kwestię podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, czyli dokonał tzw. "ustalania" - potwierdzenia obowiązku wynikającego z ustawy.

Skład orzekający

Grażyna Śliwińska

przewodniczący

Tomasz Sałek

sprawozdawca

Agnieszka Dauter-Kozłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że status jedynego wspólnika spółki z o.o. generuje obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, niezależnie od sytuacji finansowej spółki. Ustalenie zakresu kompetencji Prezesa NFZ w sprawach ubezpieczenia zdrowotnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji jedynego wspólnika spółki z o.o. i interpretacji przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów dotyczących obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego dla wspólników spółek, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między ustaleniem podlegania ubezpieczeniu a kwestią składek.

Jedyny wspólnik spółki z o.o. musi płacić składki zdrowotne, nawet gdy firma nie zarabia?

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 5609/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Dauter-Kozłowska
Grażyna Śliwińska /przewodniczący/
Tomasz Sałek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2024 poz 146
art. 5 pkt 21, art. 65, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 69 ust. 1, art. 109
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Asesor WSA Agnieszka Dauter-Kozłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] (dalej w skrócie także jako "ZUS") pismem z dnia 24 kwietnia 2023 r. zwrócił się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także jako "Prezes NFZ" lub "Organ") z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez A. G. (dalej także jako "Skarżąca" lub "Strona") z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że według danych zawartych w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (dalej też w skrócie jako "KRS"), Skarżąca od dnia 19 czerwca 2012 r. posiada całość udziałów w spółce C. Sp. z o. o. wpisanej do rejestru przedsiębiorców KRS od dnia 31 lipca 2003 roku. ZUS poinformował jednocześnie, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku dokonania zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.
Pismem z dnia 10 maja 2023 roku Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania, możliwości wypowiedzenia się i nadesłania dokumentów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Skarżąca w odpowiedzi wnioskiem z dnia 22 maja 2023 r. zwróciła się o wydłużenie terminu na przedłożenie dokumentów mających znaczenie dla sprawy a następnie pismem z dnia 5 czerwca 2023 r. przesłała do Prezesa NFZ sprawozdania finansowe spółki C. Sp. z o. o. za lata 2018 - 2021. Strona wskazała, że w tym okresie spółka nie osiągała przychodu, co potwierdzają przedłożone sprawozdania finansowe. Ponadto Strona wskazała, że spółka w 2022 r. również nie odnotowała przychodu, co zostanie potwierdzone w sprawozdaniu za 2022 r., które zostanie złożone do sądu do dnia 15 lipca 2023 r.
Przedmiotowe postępowanie zakończyło się wydaniem przez Prezesa NFZ w dniu 4 sierpnia 2023 roku decyzji o numerze [...], na podstawie art. 5 pkt 21, art. 65 art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 69 ust. 1 w zw. z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 146 ze zm., dalej także jako "ustawa o świadczeniach") oraz art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 13 pkt 4 i 4a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 z późniejszymi zmianami), orzekającej, że Skarżąca, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako jedyny wspólnik spółki C. Sp. z o. o. (KRS: [...]) jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym od dnia 19 czerwca 2012 r. do "nadal". Prezes NFZ podkreślił, że normy prawne, stanowiące o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jedynych wspólników spółek z o. o. zostały określone w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym to przepisem, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników oraz, które zawiesiły działalność na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Z kolei art. 69 ust. 1 ww. ustawy wskazuje, że "Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych". Natomiast w myśl art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, a wcześniej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą uważa się osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Jak zaznaczył Prezes NFZ, z kolei art. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w ustępie 6 wyraźnie rozgranicza osoby prowadzące pozarolniczą działalność, wskazując, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się:
- "osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a;" - ust. 6 pkt 1,
- "wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej" - ust. 6 pkt 4.
W ocenie Organu, z powyższej definicji zawartej w pkt 4 jednoznacznie wynika, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uznaje się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej - zatem istotne jest samo posiadanie statusu wspólnika i nie jest to uzależnione od prowadzenia pozarolniczej działalności - jak w odniesieniu do osób prowadzących pozarolniczą działalność na podstawie wpisu do CEIDG (definicja zawarta w art. 8 ust. 6 pkt 1). Z kolei z art. 13 pkt 4a ww. ustawy, który obowiązuje od dnia 18 września 2021 r. wprost wynika, że wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
Zdaniem Prezesa NFZ, z powyższego wynika, że ubezpieczeniami objęte są osoby posiadające status jedynego wspólnika spółki z o.o., niezależnie od istnienia okoliczności leżących po stronie spółki, np. nieistotne jest czy spółka prowadzi działalność, uzyskuje przychody, zatrudnia pracowników itd.
Mając powyższe na względzie, Prezes NFZ podkreślił, że skoro z zebranego materiału dowodowego wynika, że Strona w dniu 19 czerwca 2012 r. nabyła całość udziałów w spółce i stała się jedynym wspólnikiem spółki, stąd też należało orzec, że Strona jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, jako jedyny wspólnik Spółki C. Sp. z o. o. (KRS: [...]) w okresie wskazanym przez ZUS, tj. od dnia 19 czerwca 2012 r. do "nadal", albowiem Strona jest jedynym wspólnikiem sp. z o.o., a także spółka w tym okresie nie była i nie jest zawieszona, a obowiązek ubezpieczenia wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością wynika z samego posiadania statusu wspólnika spółki z o. o. i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty.
Odnosząc się do argumentacji Skarżącej podnoszonej w toku postępowania przed Prezesem NFZ, z której wynika, że spółka nie prowadzi działalności i nie osiąga przychodu, Organ podkreślił, że powyższe pozostaje bez znaczenia dla objęcia Strony obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Okolicznością decydującą o objęciu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jest fakt, że Strona w ujętym w decyzji okresie, figuruje w odpowiednich rejestrach, ze statusem jedynego wspólnika spółki z o. o. oraz, że spółka w tym okresie nie posiadała (i nie posiada) zawieszonej działalności.
Na decyzję Prezesa NFZ z dnia 4 sierpnia 2023 roku Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów prawa, w tym przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy i wniosła o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi potwierdziła, że od czerwca 2012 roku jest jedynym wspólnikiem spółki C. i posiada w niej 100% udziałów. Podniosła jednocześnie, że spółka nie osiąga przychodów, a sama Skarżąca od stycznia 2013 roku pobiera świadczenie emerytalne, od którego odprowadzana jest składka zdrowotna. W dalszej części uzasadnienia akcentowała okoliczność braku uzyskiwania przychodu z prowadzonej działalności oraz podniosła, że Organ orzekał za okres od czerwca 2012 roku, nie uwzględniając w dyspozycji art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat. Z powyższych okoliczności - tj. nieuzyskiwania przychodów z działalności spółki oraz przedawnienia należności składkowych - Skarżąca wywodzi brak podstaw do opłacania obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego oraz brak podstaw do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w ogóle.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej zwana "p.p.s.a.").
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.
Otóż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa NFZ z dnia 4 sierpnia 2023 r. stwierdzająca, że Strona we wskazanym w rozstrzygnięciu okresie, jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, jako jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością C. Sp. z o. o. z siedzibą w P., na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, zgodnie z którym to przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców.
Z kolei w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Przez osobę prowadzącą działalność pozarolniczą rozumie się osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach). W celu ustalenia, czy dana osoba prowadzi działalność pozarolniczą należy więc sięgnąć do art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zgodnie z którym za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Przepis art. 8 ust. 6 pkt 4 został dodany do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych na mocy art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2071), i wszedł w życie 1 stycznia 2003 r.
Uwzględniając powyższe materialnoprawne ramy, które stanowiły podstawę skarżonego rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu, relewantny stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo oraz z poszanowaniem zasad procedury administracyjnej. Nadto nie jest on w istocie sporny, bowiem Skarżąca nie neguje, że od dnia 19 czerwca 2012 roku posiada 100% udziałów we wspomnianej spółce (p. wyjaśnienia Skarżącej przedłożone ZUS – pismo z dnia 19 kwietnia 2023 roku oraz stanowisko zajęte w toku postępowania przed Prezesem NFZ - p. pismo z dnia 5 czerwca 2023 roku). Jak wynika przy tym z dokumentacji załączonej do wniosku ZUS z dnia 24 kwietnia 2023 roku, Skarżąca w dniu 19 czerwca 2012 roku, na podstawie umowy sprzedaży udziałów z tej daty, zawartej z J. G., nabyła 6 537 udziałów w Fabryce Mebli C. Sp. z o. o. z siedzibą w P. (aktualnie C. Sp. z o. o.) stając się tym samym jej jedynym wspólnikiem. Bezspornie także nie została zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu jednoosobowego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Mając na uwadze powyższe, należało zaakceptować stanowisko Prezesa NFZ, że Skarżąca powinna być objęta ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością C., począwszy od dnia nabycia w niej udziałów, skutkujących posiadaniem ich w 100 procentach.
Odnosząc się z przy tym do zarzutów skargi, kwestionujących zasadność objęcia Skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym, z uwagi na brak uzyskiwania z tytułu statusu wspólnika spółki C. jakichkolwiek przychodów, podkreślić należy, że wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej. Obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika spółki z o.o., trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej, jak również osiągania przychodów. W wyroku z 30 listopada 2005 r. sygn. akt I UK 95/05 oraz w postanowieniu z 17 lipca 2003 r. sygn. akt II UK 111/03 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że sam fakt niewykonywania usług i nieosiągania przychodu z działalności nie uzasadnia przerwy w jej prowadzeniu powodującej uchylenie obowiązku ubezpieczenia społecznego. Zatem prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z o.o. (tak wyrok SN z 18 kwietnia 2013 r. sygn. II UK 227/12). Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. Obowiązek ubezpieczeniowy ustawodawca powiązał bowiem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 września 2014 r. sygn. SK 4/12). Tak więc rozpoczęcie wykonywania tego typu działalności wiąże się bezpośrednio z momentem nabycia praw i obowiązków wspólnika w takiej spółce. Zatem - jak zostało stwierdzone w orzecznictwie - podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania - należy odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności takiej spółki oraz faktycznego włączania się w prowadzenie jej spraw (por. wyroki SN z: 7 grudnia 2012 r. sygn. II UK 121/12; 3 lutego 2011 r. sygn. II UK 271/10, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 10 kwietnia 2015 r. sygn. III AUa 1455/14). Również w wyroku z 28 stycznia 2021 r. sygn. I USKP 1/21 Sąd Najwyższy wskazał, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a nie rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej lub innej działalności zarobkowej przez tę spółkę, decyduje o podleganiu przez takiego wspólnika ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. W konsekwencji nie może budzić wątpliwości, że samodzielną podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym stanowi posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wpisanej do KRS (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 listopada 2017 r., III UK 244/16, LEX nr 2428259). Innymi słowy wpis spółki do KRS i brak jej wykreślenia (nawet mimo braku jakichkolwiek przychodów po stronie spółki) stanowi samodzielną podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym przez jednoosobowego wspólnika takiej spółki. Sąd Najwyższy w powyższym wyroku wskazał również, że "obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest powiązany jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega zatem obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych)". Pogląd, zgodnie z którym wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na to, czy prowadzi działalność gospodarczą, gdyż obowiązek powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego określonego statusu prawnego, wynika także z orzecznictwa sądów administracyjnych (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2018 r. sygn. II GSK 3852/16; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podziela go również Sąd w składzie orzekającym. Prawidłowości tego rozumowania nie podważa zmiana legislacyjna wprowadzona ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1621) polegająca na wprowadzeniu do art. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych punktu 4a, zgodnie z którym wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom w okresie od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Wspomniana nowelizacja, która weszła w życie od 18 września 2021 r. doprecyzowała jedynie moment początkowy i końcowy okresu podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom. Nie zmieniła jednak zasad przyjętych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach i art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
.Nieuzasadniony jest ponadto zarzut dotyczący naruszenia art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez pominięcie przez Prezesa NFZ okoliczności, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w niniejszej sprawie za lata 2012 – 2017, uległy przedawnieniu. Podkreślenia wymaga bowiem, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie była kwestia wymiaru ulegających przedawnieniu składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia przez Skarżącej działalności pozarolniczej, jako wspólnik wskazanej jednoosobowej spółki z o. o. Z brzmienia art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach jasno wynika, że do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, rozpatrywanych przez Prezesa Funduszu, zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, a nie sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, jako należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Zatem w niniejszej sprawie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia rozstrzygał jedynie kwestię podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, czyli dokonał tzw. "ustalania" - potwierdzenia obowiązku wynikającego z ustawy. Natomiast odrębną kwestią jest to, czy z tego tytułu Skarżąca będzie zobowiązana opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ustalenia w tym zakresie, te należą do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odrębnej sprawie. W sprawie przed Prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia, dotyczącej objęcia skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, ustalenia te nie mają istotnego znaczenia.
Do kompetencji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia należy bowiem jedynie ustalenie, czy Skarżąca jest objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Ustalenie tej okoliczności jest kwestią wstępną dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który dopiero po stwierdzeniu przez NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego, może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość, z uwzględnieniem potencjalnego przedawnienia należności z tytułu składek.
Reasumując, w ocenie Sądu, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia prawidłowo ustalił zarówno fakt objęcia Skarżącej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, jak również okres podlegania temu ubezpieczeniu. Ustalenia dokonane przez Organ, odpowiadają standardom postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI