III SA/Kr 591/25

III SA/Kr 591/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Michał Niedźwiedź /sprawozdawca/
Urszula Zięba
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
Art. 7, art. 8  par. 1, art. 77 par. 1, art. 88
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 320
Art. 13  ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędzia WSA Michał Niedźwiedź (spr.) Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 17 stycznia 2025 r., nr SKO.EA/418/148/2024 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę
Uzasadnienie
1.1. R. P. – nazywany dalej "Skarżącym", w piśmie wniesionym 5 grudnia 2023 r. do Prezydenta Miasta Krakowa sformułował zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Wskazując na art. 33 § 2 pkt 1 oraz pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a.") Skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
1.2. Z akt sprawy wynika, że powyższe zarzuty zostały zgłoszone w związku z dwoma zawiadomieniami wystawionymi 16 i 17 października 2020 r. przez pracownika Zarządu Dróg Miasta Krakowa. Zawiadomienia te dotyczyły nieuiszczenia opłaty za postój samochodu w strefie płatnego parkowania (k. 6-5 akt administracyjnych). Z uwagi na nieuiszczenie przez Skarżącego opłat dodatkowych Prezydent Miasta Krakowa Wydział Dróg Miasta Krakowa wystawił tytuł wykonawczy, a Naczelnik Urzędu Skarbowego w Suchej Beskidzkiej wszczął postępowanie egzekucyjne.
1.3. W motywach zarzutów pełnomocnik strony podniósł, że Skarżący nie otrzymał pisemnego upomnienia od wierzyciela, chociaż w świetle art. 15 § 1 u.p.e.a. spoczywał na nim taki obowiązek. Ponadto, Skarżący nie mógł być stroną postępowania, ponieważ w spornym okresie przebywał w areszcie śledczym, a sam pojazd nie jest na niego zarejestrowany.
1.4. W odpowiedzi na zarzuty wierzyciel –Prezydent Miasta Krakowa Zarząd Dróg Miasta Krakowa, w piśmie z 29 grudnia 2023 r. wezwał Skarżącego do wskazania, czy powierzył innej osobie w spornym okresie pojazd do kierowania lub używania (k.28).
1.5. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w ślad za pismem z 12 stycznia 2024 r., pełnomocnik Skarżącego złożył do akt sprawy świadectwo zwolnienia z aresztu śledczego. Wynikało z niego, że Skarżący przebywał w areszcie od 15 czerwca 2021 r. do 29 listopada 2021 r. Do pisma załączono również poświadczoną przez radcę prawnego za zgodność z oryginałem kserokopię ukraińskiego prawa jazdy, wydanego V. K. (obcokrajowcowi) – który miał korzystać z pojazdu w dniach 16-17 października 2020 r.
1.6. Postanowieniem z 8 lutego 2024 r. Prezydent Miasta Krakowa oddalił zarzuty Skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej.
1.7. Postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uchyliło powyższe postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa.
Zdaniem SKO w Krakowie nie było jasnym, czy wskazując na inną osobę przy piśmie z 12 stycznia 2024 r. Skarżący nie przekroczył terminu określonego w art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. Wątpliwości organu drugiej instancji wynikały z tego, że w aktach spray brakowało informacji, czy objęte tytułem wykonawczym należności zostały wyegzekwowane w całości (s. 6 postanowienia, k. 51).
1.8. Skarżący złożył 18 września 2024 r. "wniosek o przyjęcie oświadczenia" na druku przesłanym mu przez Zarząd Dróg Miasta Krakwa, w którym oświadczył, że w październiku 2020 r. z przedmiotowego pojazdu korzystał obcokrajowiec.
1.9. Ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z 17 października 2024 r., Prezydent Miasta Krakowa raz jeszcze oddalił zarzuty Skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej.
1.10. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego podniósł, że nie był on we wskazanych dniach kierowcą pojazdu. Ponadto, zdaniem strony, organ nie zbadał wszystkich podnoszonych przez Skarżącego okoliczności, jak również dokonał ich dowolnej interpretacji. W szczególności nie uwzględnił tego, że Skarżący kilkukrotnie wskazał dane osoby kierującej pojazdem i nie zwolnił go od obowiązku poniesienia opłat dodatkowych, którym powinien zostać obciążony rzeczywisty użytkownik pojazdu.
1.11. SKO w Krakowie, postanowieniem z 17 stycznia 2025 r. (nr SKO.EA/418/148/2024), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z 17 października 2024 r.
Po zrekapitulowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania SKO w Krakowie zwróciło między innymi uwagę na art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 320 ze zm.). Przepis ten przewiduje obowiązek ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefach płatnego parkowania. Dalej organ wskazał na przepisy uchwały Rady Miasta Krakowa z 22 listopada 2017 r. (nr LXXXIX/2177/17) ustanawiające zasady pobierania opłat oraz ich wysokość. Z przepisów obu aktów wynikało, że obowiązek uiszczenia opłaty za postój oraz opłaty dodatkowej w przypadku nieuiszczenia pierwszej opłaty powstaje z mocy prawa. Przy czym spoczywa on na właścicielu lub posiadaczu samochodu. Wierzyciel jest jednak uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, że osobą, która w danym dniu korzystała z pojazdu był właściciel. Natomiast właściciel może zwolnić się z obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej, jeżeli przedstawi dowody potwierdzające, że w danym dniu z pojazdu korzystała inna osoba.
Zdaniem SKO w Krakowie, Skarżący nie przedstawił wiarygodnych dowodów, świadczących o tym, że 16 i 17 października 2020 r. z pojazdu korzystał obcokrajowiec. Zaświadczenie z aresztu śledczego wskazuje, że Skarżący przebywał w nim od 15 czerwca 2021 r. do 29 listopada 2021 r., podczas gdy opłaty dodatkowe dotyczyły okresu wcześniejszego. Organ uznał również, że sama kserokopia prawa jazdy obcokrajowca nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność korzystania przezeń z samochodu. Negatywnie ocenił również oświadczenie Skarżącego z 18 września 2024 r. Skarżący nie przedstawił przy tym żadnej umowy, jak również nie potrafił podać danych adresowych użytkownika pojazdu.
Jeżeli zaś chodzi o niedoręczenie Skarżącemu upomnienia, SKO w Krakowie zwróciło uwagę, że zostało ono skierowane na polski adres widniejący w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, jak również znajdujący się w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Dalej zaś organ zauważył, że z urzędu ma wiedzę o licznych sporach pomiędzy Skarżącym a innymi organami co do jego miejsca zamieszkania w Słowacji. Organ wyliczył przy tym szereg orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym przedmiocie, w których potwierdzono fakt, że miejscem zamieszkania Skarżącego jest wskazany adres w Polsce a nie w Słowacji.
2.1. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pełnomocnik Skarżącego podniósł zarzuty naruszenia:
- art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako "k.p.a.") polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nieuwzględnienie przez organ dowodów i wyjaśnień wnoszonych przez Skarżącego;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji.
Ponadto w skardze wskazano na błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że Skarżący korzystał 16 i 17 października 2020 r. z przedmiotowego pojazdu, podczas gdy w tym czasie był on użyczony obcokrajowcowi.
2.2. Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach oraz zasądzenie na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
2.3 W odpowiedzi na skarżące organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
3.1. Skarga nie miała usprawiedliwionych podstaw, dlatego została oddalona.
3.2. Mając na uwadze stanowisko strony skarżącej wyrażone w skardze oraz we wcześniejszych pismach składanych w toku postępowania egzekucyjnego należy zwrócić uwagę, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Inaczej rzecz ujmując, obowiązek zapłaty dodatkowej opłaty wynika z przepisów prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Obowiązek poniesienia takich opłat został określony w ustawie z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – w szczególności w art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1-4 oraz art. 13f ust. 1 i 2. Z kolei Rada Miasta Krakowa, w oparciu o upoważnienie zawarte w przywołanych przepisach ustawy, podjęła uchwałę w sprawie opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych na terenie Krakowa, w strefie płatnego parkowania.
Ponadto zgodnie z art. 40d ustawy o drogach publicznych opłaty określone m.in. w art. 13f ust. 1, podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja opłaty dodatkowej następuje więc w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (należność pieniężna przekazana do egzekucji administracyjnej na podstawie innej ustawy). Z art. 28 § 1 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i że organ ten nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przepis ten stanowi zasadę postępowania egzekucyjnego sprowadzającą się do przyjęcia, że zarzuty mają na celu ochronę uczestników postępowania egzekucyjnego w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego (nie służą one weryfikacji ostatecznych decyzji, czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego) - niemniej jednak należy mieć na uwadze zasygnalizowany wcześniej istotny dla sprawy charakter obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, jako obowiązek wynikający bezpośrednio z ustawy.
Powoduje to, że w sprawie obowiązku uiszczenia tej opłaty nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej. Nie mamy więc w tej sytuacji do czynienia z ostateczną decyzją administracyjną (czy postanowieniem). Nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty. Możliwość dochodzenia swych racji oraz obrony swoich interesów przez zobowiązanego powstaje zatem dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, co następuje poprzez zgłoszenie zarzutu. Pomimo zatem ogólnej zasady wyrażonej w u.p.e.a. należy przyjąć, że wniesienie zarzutu wszczyna postępowanie w sprawie jego rozpoznania i wydania rozstrzygnięcia w zakresie jego zasadności (co do zasadności tego obowiązku). Organ egzekucyjny jest zobowiązany po wniesieniu zarzutu do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przy zastosowaniu Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji bowiem kiedy obowiązek powstaje z mocy prawa, jest to jedyna możliwość obrony praw przez dłużnika.
W tym miejscu należy zwrócić również uwagę, że z art. 33 § 1 u.p.e.a. wynika, iż zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Natomiast art. 34 § 2 u.p.e.a. stanowi, że wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej w całości lub w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
3.3. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że Skarżący sformułował zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie przesłanek z art. 33 § 2 pkt 1 oraz pkt 4 u.p.e.a.
W zakresie pierwszej z tych przesłanek, tj. zarzutu nieistnienia obowiązku, Skarżący wywodził, że w październiku 2020 r. z pojazdu korzystał obcokrajowiec. Na tę okoliczność Skarżący przedstawił, jako dowód w sprawie, kserokopię prawa jazdy tej osoby, jak również złożył oświadczenie na formularzu Zarządu Dróg, w którym znajdowało się pouczenie o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
W tym miejscu podnieść należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, albo jego posiadacza, a kierowanie egzekucji właśnie do niego, opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu (posiadacz) jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Z tego powodu organ ma prawo domniemywać, co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swych racji w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu.
Ponadto ustawa o drogach publicznych nie wymaga od wierzyciela, aby to on wykazał, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej ciąży na konkretnej osobie – tj. osobie innej od właściciela pojazdu, o ile to taka właśnie osoba rzeczywiście korzystała z pojazdu. Organ jest zatem uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. Przy czym przez wiarygodne wskazanie użytkownika należy rozumieć przede wszystkim jako udokumentowanie faktu użytkowania pojazdu przez inną niż właściciel osobę, na podstawie zawartej między stronami umowy użyczenia, pisemnego oświadczenia rzeczywistego użytkownika lub innego dokumentu (np. umowy sprzedaży zawartej z nowym właścicielem, faktury lub umowy najmu samochodu), potwierdzającego powyższy fakt, ponieważ jedynie na tej podstawie właściciel pojazdu może zostać zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, którą zostanie obciążony rzeczywisty użytkownik pojazdu. Jeśli zobowiązany nie przedstawi dowodów uzasadniających zgłoszony zarzut, to organ może ocenić prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego tylko w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty. Tym samym to na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyroki NSA z 18 lipca 2024 r., sygn. akt III FSK 1425/23; 22 lutego 2022 r., sygn. akt III FSK 292/21; 4 października 2019 r., sygn. akt II FSK 140/18; 28 września 2017 r. sygn. akt II GSK 3674/15 i II GSK 3589/15; 9 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1678/15-II GSK 1685/15; 28 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2762/12; 20 grudnia 2012r. sygn. akt II GSK 1852/11).
W kontekście powyższego, zdaniem Sądu, ocena SKO w Krakowie, co do wiarygodności oświadczenia samego Skarżącego oraz przydatności kserokopii prawa jazdy obcokrajowca była w pełni racjonalna i mieściła się w granicach wynikających z normatywnej treści art. 80 k.p.a. Tego rodzaju dowody nie mogą bowiem podważyć opisanego powyżej domniemania. Przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby w istocie, możliwość uchylenia się od odpowiedzialności przez zobowiązanych poprzez złożenie oświadczenia oraz wskazania osoby, której dane adresowe nie są znane, a przez to nie można nawiązać z nimi kontaktu. Dowód w postaci zaświadczenia z aresztu śledczego również nie przemawiał za tym, że Skarżący nie mógł korzystać z przedmiotowego pojazdu w październiku 2020 r. W zaświadczeniu tym jest bowiem mowa, że Skarżący przebywał w areszcie od czerwca do listopada 2021 r.
W tym względzie zatem uznać należy, że organy zgromadziły wszelkie dostępne dowody, dokonały wszechstronnej analizy oraz oceny materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i odtworzyły stan faktyczny sprawy, który zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości. Tak ustalony stan faktyczny, organy poddały właściwej ocenie prawnej (art. 80 k.p.a.) i stosując właściwe przepisy prawidłowo rozstrzygnęły w sprawie.
Jeżeli zaś chodzi o podniesioną w skardze kwestię konieczności dalszego prowadzenia postępowania dowodowego przez organ w celu ustalenia na podstawie kserokopii prawa jazdy miejsca zamieszkania obcokrajowca – należy przypomnieć, że to na Skarżącym spoczywał ciężar wykazania korzystnych dla niego okoliczności. Innymi słowy powinien był on przedstawić takie dowody, które byłyby wystarczające, aby potwierdzić jego tezy. W ramach obalenia domniemania należy zatem wskazać nie tylko na konkretną osobę, ale również podać jej dane, tak aby możliwym było skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby.
3.4. W zakresie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., tj. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, Sąd również podziela argumentację SKO w Krakowie.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w toku postępowania pełnomocnik Skarżącego nie sprecyzował w żaden sposób, z czego wywodzi fakt niedoręczenia upomnienia. Nie jest zatem jasne, czy zarzut ten powiązany jest ze skierowaniem owego upomnienia na niewłaściwy adres, czy też nieprawidłowościami w jego doręczeniu, które wykluczałyby przyjęcie fikcji doręczenia na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. Pełnomocnik strony nie uczynił tego ani w piśmie zawierającym zarzuty, ani w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. Stosownych wskazówek zabrakło również w skardze. Co więcej, z jej treści wynika, że chociaż skarga skierowana jest przeciwko całości postanowienia, strona nie kwestionuje w tym zakresie rozstrzygnięcia organu. Niemniej jednak, pamiętając o obowiązku rozpoznania sprawy w całości – wynikającym z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") – Sąd rozważy również możliwość uchybienia przez organy art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.
Biorąc pod uwagę konsekwentne posługiwanie się przez stronę skarżącą adresem słowackim w toku postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego, zdaniem Sądu, rozważania SKO w Krakowie, co do skierowania upomnienia na adres polski, okazały się trafne. Przede wszystkim Skarżący nie wykazał w żaden sposób wystąpienia przesłanki z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., poprzestając na stwierdzeniu, że upomnienia nie otrzymał. Mając na względzie spoczywający na nim ciężar dowodzenia, trudno jest zatem odmówić racji organowi, gdy ten podnosi, że Skarżący nie wykazał, aby jego miejsce zamieszkania znajdowało się w Słowacji, a nie Polsce, skoro nie zgłosił na tę okoliczność żadnych dowodów.
3.5. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.