I SA/SZ 319/23

I SA/Sz 319/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Jolanta Kwiecińska
Marzena Kowalewska
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8 § 1, art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 3, art. 23
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 3, art. 4, art. 15art. 16
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr 9016-2023-000243-6400 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S. z dnia 24 stycznia 2023 r., nr 0312-2023-000458, II. zasądza od Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P.M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W zaskarżonej decyzji Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie (organ) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (organ I instancji) z 24 stycznia 2023 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2022 r. wnioskowanych przez P. M.
W uzasadnieniu tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że 28 kwietnia 2022 r. poprzez aplikację e-WniosekPlus wpłynął wniosek P. M. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego "na rok 2021".
P. M. zadeklarował w tym wniosku do płatności działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Następnie 5 sierpnia 2022 r. złożył zmianę do wniosku, w której zadeklarował do płatności działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha.
W związku z tym organ I instancji w decyzji wydanej 24 stycznia 2023 r. przyznał P. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odpowiednio do zadeklarowanej powierzchni działek rolnych po uwzględnieniu zmian i wycofań do jednolitej płatności obszarowej ([...] ha). Jednocześnie organ I instancji odstąpił od uzasadnienia wymienionej decyzji ze względu na to, że w całości uwzględnił żądanie wnioskodawcy
W odwołaniu od decyzji organu I instancji z 24 stycznia 2023 r. P. M. tłumaczył, że grunty uprawiał w całości i nie było jego wolą zmniejszenie powierzchni upraw pszenicy i rzepaku.
Organ, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z 24 stycznia 2023 r., nawiązał do:
- art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2022.1775 ze zm. - ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), zastąpionej od 15 marca 2023 r. ustawą o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U.2023.412 ze zm. - ustawa o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027);
- art. 15 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 809/2014 ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 ze zm. - rozporządzenie 809/14);
- pkt 30 Preambuły Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 640/2014. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 ze zm.), które od 1 stycznia 2023 r. zostało zastąpione przez Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2022/1172 uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej oraz stosowania i obliczania wysokości kar administracyjnych w związku z warunkowością (Dz.U.UE.L.2022.183.12 ze zm.).
W dalszej kolejności organ motywował, że w przypadku zgłaszania zmian w aplikacji e-WniosekPlus (poprzez modyfikację danych zadeklarowanych w pierwszym wniosku złożonym w danym roku) za datę złożenia zmiany uznaje się wysłanie wniosku przez e-WniosekPlus do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Postępowanie w sprawie przyznania płatności jest wszczynane na wniosek strony i to ona określa zakres swojego żądania. "Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie takiego wniosku przerzucać na organ administracji publicznej, ani także na inne osoby. Postępowanie administracyjne było (...) wszczęte na wyłączny wniosek Skarżącego, który nie był zobowiązany do uzyskania płatności i składania wniosku, ale korzystał z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa".
Jeżeli rolnik chce złożyć zmianę do wniosku lub wycofać część wniosku musi zalogować się do aplikacji i dokonać wielu czynności. Wobec tego trudno o przypadkowe bądź nieświadome ingerencje w treść wniosku.
Organ stwierdził, że "deklaracja wycofania powierzchni we wniosku nie wskazywała na jakikolwiek błąd".
W ocenie organu, wycofanie części wniosku nie może zostać uznane za oczywistą pomyłkę. Istnieje bowiem różnica między oczywistym błędem we wniosku podlegającym korekcie w każdym czasie, a błędem, który nie może już być skorygowany po wykryciu przez organ lub powiadomieniu o kontroli. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie.
Błąd jest oczywisty, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Zatem do błędów o charakterze oczywistym należą przede wszystkim błędy, które mogą zostać wykryte na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, tzn. pomyłki wykryte na skutek kontroli spójności wniosku, błędy o czysto pisarskim charakterze, które wydają się oczywiste przy lekturze wniosku pomocowego oraz błędy powstałe na skutek nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych, które są wykryte podczas kontroli krzyżowej wniosku z bazami danych.
W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu, taka sytuacja nie wystąpiła. P. M. nie popełnił oczywistego błędu, zmniejszając powierzchnię gruntów rolnych deklarowanych do płatności.
Ponadto organ zaznaczył, że przeprowadził "centralną analizę danych gospodarstwa w zakresie wszystkich czynności wykonywanych we wniosku", prześledził aktywność P. M. w aplikacji e-WniosekPlus i w rezultacie ustalił, konkretnie kiedy wprowadzał/modyfikował dane w treści rozpatrywanego wniosku.
Na zakończenie organ podkreślił, że od producentów rolnych składających wnioski o przyznanie płatności należy wymagać należytej staranności przy wypełnianiu tych wniosków. Producenci rolni wykonują swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Wymagane jest zatem od nich nie tylko posiadanie wysokich kwalifikacji dotyczących produkcji rolniczej, ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu pomocy finansowej przyznawanej na wniosek osoby zainteresowanej. Obowiązujące przepisy prawa - zarówno te unijne, jak i krajowe - w przypadku przyznawania płatności nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości.
"Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów rolnych spełniających takie same warunki oraz byłaby sprzeczna z zasadą konkurencyjności. To z kolei nakłada na beneficjentów tej pomocy obowiązek zachowania należytej staranności na etapie wypełniania i składania wniosków o przyznanie płatności, w tym korzystanie z usług profesjonalnych doradców" (por. orzeczenie sygn. II SA/Bd 369/17).
P. M. (skarżący) złożył skargę na powyższą decyzję organu.
Wniósł o unieważnienie decyzji.
Motywował, że nie cofnął wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich w odniesieniu do części gruntów, jak to przyjął organ. Takie postępowanie nie było bowiem w interesie skarżącego. Działki rolne w 2022 r. były uprawiane zgodnie z wnioskiem z 28 kwietnia 2022 r., co potwierdza ilość sprzedaży pszenicy oraz rzepaku.
Skarżący wyraził przekonanie, że wystąpił błąd systemu bądź celowe działanie osoby trzeciej.
Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja organu oraz decyzja organu I instancji z 24 stycznia 2023 r. nie są zgodne z prawem.
Stosownie do art. 3 rozporządzenia 809/14 wniosek o przyznanie pomocy, wniosek o wsparcie, wniosek o płatność lub inną deklarację można w dowolnym momencie całkowicie lub częściowo wycofać na piśmie. Właściwy organ rejestruje takie wycofanie.
Jeżeli państwo członkowskie korzysta z możliwości przewidzianych w art. 21 ust. 3, wówczas może ono przewidzieć, iż zgłoszenie do skomputeryzowanej bazy danych zwierząt faktu, że zwierzę opuściło gospodarstwo, może zastępować pisemne wycofanie wniosku (art. 3 ust. 1).
Jeśli właściwy organ poinformował już beneficjenta o jakichkolwiek przypadkach niezgodności w dokumentach, o których mowa w ust. 1, lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub jeśli ta kontrola ujawni jakiekolwiek przypadki niezgodności, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do części tych dokumentów, których dotyczy niezgodność (art. 3 ust. 2).
Wycofanie zgodnie z ust. 1 stawia beneficjentów w sytuacji, w jakiej znajdowali się przed złożeniem odnośnych dokumentów lub ich części (art. 3 ust. 3).
Zgodnie z art. 4 rozporządzenia 809/2014 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze.
Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.
Następnie art. 15 rozporządzenia 809/14 stanowi, że po ostatecznym terminie złożenia pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność poszczególne działki rolne lub indywidualne uprawnienia do płatności mogą być dodane lub dostosowane w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność, pod warunkiem że wymogi wynikające z przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich i środków rozwoju obszarów wiejskich są przestrzegane.
Zmian dotyczących użytkowania systemu płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich odnośnie do poszczególnych działek rolnych lub odnośnie do uprawnień do płatności zadeklarowanych w pojedynczym wniosku można dokonać na tych samych warunkach.
Jeśli zmiany, o których mowa w akapicie pierwszym i drugim, mają związek z jakimikolwiek dokumentami uzupełniającymi lub umowami, które należy przedłożyć, takie dokumenty lub umowy można również odpowiednio zmieniać (art. 15 ust. 1).
Jeżeli beneficjent został powiadomiony o wynikach kontroli wstępnych, o których mowa w art. 11 ust. 4, beneficjent ten może wprowadzać zmiany do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność w celu zawarcia wszystkich koniecznych korekt w odniesieniu do poszczególnych działek zgodnie z wynikami tych kontroli krzyżowych, jeżeli wykazały możliwą niezgodność (art. 15 ust. 1a).
Jeżeli kontrole w formie monitorowania prowadzone są zgodnie z art. 40a, a właściwe organy przekazały tymczasowe wyniki na poziomie działki zgodnie z art. 40a ust. 1 lit. d), beneficjenci mogą zmieniać swoje pojedyncze wnioski lub wnioski o płatność w odniesieniu do dostosowania lub użytkowania poszczególnych działek rolnych objętych kontrolą w formie monitorowania, pod warunkiem że wymogi wynikające z przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich i środków rozwoju obszarów wiejskich są przestrzegane. Indywidualne uprawnienia do płatności mogą zostać dodane w przypadkach, gdy zmiana pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność prowadzi do zwiększenia deklarowanej powierzchni (art. 15 ust. 1b).
Zmiany dokonane zgodnie z ust. 1 są zgłaszane właściwym organom przed upływem ostatecznego terminu wyznaczonego przez państwo członkowskie.
Termin ten nie może jednak wykraczać poza 15 dni kalendarzowych od ostatecznego terminu na złożenie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, który to termin ustanowiono zgodnie z art. 13 ust. 1.
Na zasadzie odstępstwa od akapitów pierwszego i drugiego, w należycie uzasadnionych okolicznościach, państwa członkowskie mogą zezwolić beneficjentowi na zmianę w późniejszym terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność w odniesieniu do wykorzystania działek rolnych zgłoszonych do celów płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska zgodnie z tytułem III rozdział 3 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 lub płatności z tytułu obszarów Natura 2000 i płatności związanych z ramową dyrektywą wodną zgodnie z art. 30 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, pod warunkiem że nie stawia to beneficjenta w bardziej korzystnej sytuacji pod względem wypełnienia obowiązków wynikających z wniosku pierwotnego. W takim przypadku państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o ostatecznym terminie zgłaszania takich zmian właściwemu organowi.
Zgłoszenia takie sporządza się na piśmie lub za pośrednictwem formularza geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy (art. 15 ust. 2).
Zmiany dokonane w następstwie kontroli wstępnych zgodnie z ust. 1a zgłasza się właściwemu organowi najpóźniej dziewięć dni kalendarzowych po ostatecznym terminie przekazania beneficjentowi wyników kontroli wstępnych, o którym mowa w art. 11 ust. 4.
Zgłoszenia takie sporządza się na piśmie lub za pośrednictwem formularza geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy (art. 15 ust. 2a).
Zmiany w następstwie przekazania tymczasowych wyników na poziomie działki zgodnie z art. 40a ust. 1 lit. d), zgłoszone zgodnie z ust. 1b, są zgłaszane właściwemu organowi w terminie ustalonym przez ten właściwy organ na poziomie systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju operacji. Termin ten wynosi co najmniej 15 dni kalendarzowych przed terminem wypłaty pierwszej raty lub zaliczek zgodnie z art. 75 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.
Zgłoszenia takie sporządza się na piśmie lub za pośrednictwem formularza geoprzestrzennego wniosku o przyznanie pomocy (art. 15 ust. 2b).
Jeśli właściwy organ poinformował już beneficjenta o jakimkolwiek przypadku niezgodności w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub jeśli ta kontrola na miejscu ujawni niezgodności, zmiany zgodnie z ust. 1 nie są dozwolone odnośnie do działek rolnych, których dotyczy taka niezgodność.
Do celów akapitu pierwszego obowiązku określonego w art. 40a ust. 1 lit. d) nie uznaje się za powiadomienie beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia przez właściwy organ kontroli na miejscu (art. 15 ust. 3).
Następnie w myśl art 16 rozporządzenia 809/2014 przy składaniu formularza pojedynczego wniosku, wniosku o pomoc lub wniosku o płatność beneficjent wprowadza poprawki w z góry ustalonym formularzu, o którym mowa w art. 72 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, jeśli nastąpiły jakiekolwiek zmiany, szczególnie odnośnie do przeniesień uprawnień do płatności zgodnie z art. 34 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, lub jeśli jakakolwiek informacja podana w z góry ustalonym formularzu jest błędna.
W tym stanie prawnym wycofanie wniosku w rozumieniu art. 3 rozporządzenia 809/2014 oraz zmiana wniosku według art. 15 wymienionego rozporządzenia to dwie odrębne instytucje prawa. Jednocześnie z art. 16 rozporządzenia 809/2014 wynika, że każda z tych instytucji powinna znaleźć jednoznaczne odzwierciedlenie w treści formularza wniosku wypełnianego i składanego przez beneficjenta.
Wobec tego istotnego znaczenia nabiera spostrzeżenie, że formularz z 28 kwietnia 2022 r. w pozycji I. cel złożenia zwiera oznaczenie X w kwadracie przewidzianym ściśle dla wniosku o przyznanie płatności na 2022 r.
Następnie w formularzu z 5 sierpnia 2022 r. w poz. I cel złożenia znak X został wpisany w kwadrat przyporządkowany tylko do zmiany wniosku o przyznanie płatności na 2022 r. Jednocześnie skarżący pozostawił pusty kwadrat jako jedyny właściwy - zgodnie z formularzem - dla wycofania części wniosku o przyznanie płatności na 2022 r.
W takiej sytuacji skarżący w formularzu wniosku o przyznanie płatności na 2022 r. z 5 sierpnia 2022 r. z jednej strony wyraził wolę złożenia zmiany do wniosku, a z drugiej strony zmniejszył powierzchnię gruntów rolnych na potrzeby wnioskowanych płatności bez wyraźnego oświadczenia woli wycofania części wniosku o przyznanie płatności. Zabrakło zatem pisemnego i stanowczego oświadczenia skarżącego o tym, że wycofał w części wniosek o przyznanie płatności na 2022 r. złożony pierwotnie 28 kwietnia 2022 r., jak tego wymagał art. 3 ust. 1 rozporządzenia 809/2014.
Co istotne, po otrzymaniu decyzji organu I instancji z 24 stycznia 2023 r., w której organ I instancji umorzył postępowanie o przyznanie płatności na 2022 r. w części dotyczącej powierzchni wycofanej, skarżący w odwołaniu wyraźnie stwierdził, że nie było jego wolą wycofanie wniosku o przyznanie płatności w części, a powierzchnia upraw nie uległa zmianie. W takiej sytuacji, zdaniem skarżącego, nie było podstaw ani faktycznych, ani prawnych do zmniejszenia płatności.
W tym stanie sprawy już z samej treści formularza wniosku o przyznanie płatności na 2022 r. z 5 sierpnia 2022 r., bez konieczności sięgania do materiału dowodowego, wynikała istotna wewnętrzna sprzeczność. Organy w istocie rzeczy samodzielnie przyjęły, że skarżący wycofał w części wniosek o przyznanie płatności na 2022 r., chociaż takiego oświadczenia nie złożył organom na piśmie.
Nie sposób zatem jednoznacznie i przede wszystkim zgodnie z rzeczywistą intencją skarżącego przesądzić, czy zamierzał zgłosić zmianę do wniosku o przyznanie płatności na 2022 r. z 28 kwietnia 2022 r. i ewentualnie na czym miała ona polegać, czy też wycofać wniosek o przyznanie płatności na 2022 r. w części i właśnie dlatego zmniejszył powierzchnię działek rolnych w porównaniu z wnioskiem z 28 kwietnia 2022 r.
W następstwie powyższych rozważań faktycznych i prawnych sąd ocenia, że organy dowolnie pominęły pełną treść formularza wniosku skarżącego o przyznanie płatności na 2022 r. z 5 sierpnia 2022 r. Nie rozważyły zakresu, w jakim mogły znaleźć zastosowanie art. 3, art. 4 bądź art. 15 rozporządzenia 809/2014 adekwatnie do rzeczywistego stanu faktycznego, do prawdy obiektywnej. W rezultacie organy arbitralnie ograniczyły się wyłącznie do własnego założenia, zgodnie z którym skarżący wycofał w części wniosek o przyznanie płatności na 2022 r. z 28 kwietnia 2022 r.
Dodatkowo organy pominęły obowiązki, jakie nakładają na nie ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawa Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 ze zm. - K.p.a.).
Według art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (art. 3 ust. 1).
W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 3 ust. 2).
Z kolei w myśl art. 23 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 23 ust. 1).
W przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów (art. 23 ust. 2).
Dla ścisłości należy odnotować, że w stanie prawnym obowiązującym od 15 marca 2023 r. powyższe rozwiązania zostały konsekwentnie powtórzone w art. 5, art. 62 ust. 1, ust. 2, art. 66 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
W dalszej kolejności ten katalog ustawowych obowiązków organów należy wiązać z zasadami ustanowionych w art. 7, art. 8 § 1, art. 9 K.p.a., do których odsyła art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zgodnie z art. 7 K.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane w toku postepowania do stania na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Jak stanowi zaś art. 8 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Natomiast w art. 9 K.p.a. ustawodawca zobowiązał organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Omówione wyżej dowolne, arbitralne postępowanie organów, obarczone kluczowymi zaniechaniami, doprowadziło na obecnym etapie sprawy do stwierdzenia, że skarżący wycofał w części wniosek o przyznanie płatności na 2022 r. z 28 kwietnia 2022 r., które jest pozbawione uzasadnienia faktycznego i prawnego. Tego rodzaju błędy organów niewątpliwie mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a ściślej na wyznaczenie przedmiotowych granic wniosku skarżącego o przyznanie płatności na 2022 r. w sposób zgodny z prawem.
W dalszym postępowaniu organy uwzględnią powyższe stanowisko prawne sądu. Przede wszystkim rzetelnie i bezstronnie przeanalizują treść formularzy wniosku skarżącego o przyznanie płatności na 2022 r. Rozważą właściwy tryb i adekwatne przesłanki wyeliminowania niekonsekwencji zawartych w formularzu wniosku skarżącego o przyznanie płatności na 2022 r. z 5 sierpnia 2022 r. W konsekwencji prawidłowo wyznaczą zakres, w jakim sprawa podlega rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu co do istoty.
Z tych powodów sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu oraz decyzję organu I instancji z 24 stycznia 2023 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 ze zm. - P.p.s.a.).
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200. P.p.s.a. Obejmują one wpis od skargi (200 zł).