I SA/Sz 319/19

I SA/Sz 319/19 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2019-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Jolanta Kwiecińska
Marzena Kowalewska /przewodniczący/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1685/21 - Wyrok NSA z 2023-02-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art.27 par.1, art.33, art.34 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi P. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem nr [...] i [...] z [...] lutego 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. o nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. wydane w przedmiocie odmowy uznania zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych:
nr [...], nr [...], nr [...],
nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. wystawionych przez Wójta Gminy B., obejmujących zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (k. 1-5) wystawionych przez Urząd Gminy w B. .
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał,
że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec P. T. (dalej: zobowiązany, strona, skarżący) na podstawie tytułów ww. wystawionych przez Wójta Gminy B., obejmujących zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Odpisy ww. tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu [...] września 2018 r.
Pismem z dnia [...] października 2018 r. zobowiązany złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powołując się na nieistnienie obowiązku
(k. 6-7). Uzasadniając podniesiony zarzut zobowiązany podniósł, że "...w czasie ujętym w tytułach wykonawczych z mojej nieruchomości nie były odbierane
i wywożone śmieci, a tym samym usługa wywozu nie była wykonana co powoduje
w świetle przepisów prawa brak powstania obowiązku zapłaty za niewykonaną usługę".
Zdaniem zobowiązanego, usługa wywozu odpadów z jego posesji nigdy nie została wykonana, w związku z czym, wójt nie może zgodnie z prawem pobierać za nią opłaty. W dalszej części zażalenia podał, że złożenie deklaracji jest wymogiem ustawowym i nie ma w niej zapisu mówiącego o dobrowolnym zobowiązaniu do płatności niezależnej od wykonania usługi.
Wskazał, że prowadzona z Gminą korespondencja i rozmowy nie doprowadziły do potwierdzenia zasadności dochodzonych należności, nie wskazuje na to żaden zapis ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ani prawa miejscowego.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. wierzyciel zajął stanowisko w kwestii zgłoszonego zarzutu (k. 10). Z kolei, pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. poinformował organ egzekucyjny, że postanowienie to jest ostateczne (k. 18).
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. odmówił uznania zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że zostało ono wydane z naruszeniem prawnych obowiązków urzędu skarbowego oraz w oparciu o tytuły wykonawcze nie mające podstawy prawnej.
Uzasadniając powyższe zobowiązany ponownie wskazał, że usługa odbioru odpadów komunalnych z jego nieruchomości nigdy nie została wykonana, natomiast warunkiem koniecznym do faktu domagania się zapłaty jest wykonanie usługi. Jego zdaniem, samo zawarcie umowy o usługę nie wystarcza by uzyskać zapłatę, a złożona deklaracja nie decyduje o płatności za niewykonaną usługę. Ponadto, zobowiązany podkreślił, że organ egzekucyjny ograniczył się do sprawdzenia poprawności formularzy w sprawie oraz przyjął dowolną argumentację ze strony wierzyciela.
Dodatkowo podniósł, iż pismem z dnia [...] października 2018 r. wniósł zarzuty nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, natomiast wierzyciel i organ egzekucyjny odnieśli się jedynie do pierwszego z zarzutów, w ogóle nie odnosząc się natomiast do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej, w skrócie: "u.p.e.a."), nie realizując przy tym zapisu art. 34 § 4 u.p.e.a. Wnosząc zażalenie, zobowiązany złożył dodatkowo zarzuty braku wymagalności obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, niedopuszczalności egzekucji oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji stanął na stanowisku, że podmioty zobowiązane do uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie mają swobody kształtowania stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1289, dalej, w skrócie: "u.c.p.g.") oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. Po przytoczeniu zatem oraz analizie przywołanych przepisów prawa, stanowiska wierzyciela oraz w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, organ odwoławczy uznał złożony zarzut za nieuzasadniony.
Nie zgadzając się z taki rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o uchylenie wydanego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. naruszenie art. 29 § 1 i art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a. w związku z art. 217 Konstytucji RP - działanie z pominięciem ustawowej formy wymaganej dla nakładania podatków i danin publicznych, co spowodowało niedopuszczalne ustalenie przez Urząd Gminy zaległych należności daninowych, w sytuacji braku wyraźnej podstawy ustawowej dla jej ustalenia, w daninie jest obowiązek dokonania świadczenia usługi,
2. błędne zastosowanie art. 6o u.p.c.g., poprzez przyjęcie, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w złożonej deklaracji lub że deklaracja nie została złożona,
3. naruszenie art. 29 § 1 i art. 27 § 1 pkt. 3 u.p.e.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP, bowiem dopuszczono egzekwowanie należności naliczonych z przekroczeniem ustawowego upoważnienia, bowiem Urząd Gminy domaga się opłaty daninowej za czynności nigdy nie dokonane, naruszenie art. 29 u.p.e.a, bowiem pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii zarzutów jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. Gmina w postanowieniu nie odniosła się do nie wykonanej usługi, niedokonanych odbiorów odpadów z nieruchomości zobowiązanego,
4. naruszenie art. 32 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady równości i zaufania do organów władzy publicznej, nie rzetelnie dokonano oceny postanowienia o oddaleniu zarzutów,
5. naruszenie art. 59 § 1 pkt. 3 u.p.e.a. w związku z art. 217 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie, ustawa nie nakłada obowiązku dokonania zapłaty zaległej daniny, gdy podmiot władzy publicznej swojego obowiązku nigdy nie dokonał. Opłaty daninowe pobierane są zawsze w związku z określonym, konkretnym działaniem organów państwa. W usłudze to działanie musi być dokonane,
6. art. 2 Konstytucji RP wynikające z niego zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa zostały w działaniu organu egzekucyjnego naruszone.
Uzasadniając skargę zobowiązany podtrzymał w całości wcześniejszą argumentację o tym, że po otrzymaniu upomnienia zawsze informował pisemnie Gminę o tym, że z terenu nieruchomości nie były odbierane i wywożone odpady komunalne. Z tego powodu uznaje pobieranie opłaty za niezasadne. Wskazał, że Gmina nigdy nie kwestionowała niedokonania odbioru odpadów, a w odpowiedzi informowała o obowiązku zapłaty z mocy złożonej deklaracji. Wskazał, że podejmuje działania ograniczające ilość odpadów zgodnie uchwałami Gminy (kompostowanie), stąd nie powstawały odpady, które wymagały odbioru w workach przez firmę wywozową. Zobowiązany zarzucił też brak ustosunkowania się organów do tej argumentacji.
Zdaniem skarżącego, zastosowanie w sprawie znajduje art. 45 § 1 u.p.e.a., a dowodem na słuszność jego twierdzeń są pisma Gminy nie stwierdzające wykonania usługi. Dla uzasadnienia słuszności zarzutów powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w zakresie opłat, tj. z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. P 6/02 (rozdz. III) oraz z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt 17/12.
Odpowiadając na zarzuty zgłoszone w skardze Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszaniem prawa, a poniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kwestionuje legalność postanowienia Dyrektora, w przedmiocie zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Strona podważa legalność prowadzonej egzekucji powołując, w ustawowym terminie, zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) bowiem z posesji nie były odbierane śmieci.
Zdaniem Sądu, analiza akt sprawy oraz zaskarżonego postanowienia nie daje podstaw do przyjęcia, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym doszło do uchybienia treści powyższego przepisu.
Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do weryfikacji poprawności czynności organów egzekucyjnych, mającej służyć ochronie adresata czynności. Środek ten przysługuje wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nie służy zatem weryfikacji czynności egzekucyjnych podjętych po doręczeniu tytułu wykonawczego i upływie terminu do jego wniesienia i tym aspektem należy ograniczać skuteczność tego środka prawnego.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zarzuty są jednym z podstawowych środków ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Katalog zarzutów ma charakter zamknięty i zawarty został w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Na mocy art. 33 § 1 pkt 1 – 10 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku
z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- błąd co do osoby zobowiązanego;
- niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa
w art. 15 § 1;
- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- niespełnienie wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.
Podkreślić należy, że postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może bowiem prowadzić do podważenia ostatecznych rozstrzygnięć organów podatkowych, wydanych w toku postępowania podatkowego - jako postępowania rozpoznawczego, a więc poza postępowaniem egzekucyjnym, które ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji tytułu wykonawczego. Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym może zatem dotyczyć wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego. Jak już bowiem wskazano, postępowanie egzekucyjne nie jest procedurą, w ramach której mogą zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego, gdyż taka konkretyzacja ma miejsce na etapie wcześniejszym.
Wskazać należy, że przedmiotowa sprawa dotyczyła postępowania egzekucyjnego, a zatem tego rodzaju etapu postępowania, w którym organ, będący organem egzekucyjnym, co do zasady nie rozpatruje sprawy od strony merytorycznej, jednak w związku z tym, że egzekwowany obowiązek powstał z mocy prawa a nie na podstawie decyzji, zgodzić się należy po części ze skarżącym, że rozpatrzenie zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku wymagało w pewnym stopniu wniknięcia w meritum sprawy.
Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 6c ust. 1 u.c.p.g., gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, zaś jak stanowi wprost przepis art. 6h u.c.p.g., właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, przy czym w myśl przepisu art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g., w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1, obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Trzeba też wskazać,
że stosownie do treści przepisu art. 6m ust. 1 u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych, zaś art. 6m ust. 1a u.o.c.p.g., że deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z kolei, brzmienie przepisu art. 6m ust. 1d u.c.p.g., wskazuje,
że wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za zagospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o. Natomiast, zgodnie z regulacją art. 6o ust. 1 u.c.p.g. reguluje, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy zwrócić uwagę,
że skarżący taką deklarację, jak podał wierzyciel, złożył w dniu [...] stycznia 2013 r., natomiast w dniu [...] sierpnia 2014 r. dokonał jej zmiany (k. 32-35). Na podstawie złożonej korekty deklaracji, zobowiązanemu została naliczona stawka opłaty w wysokości [...] zł (pierwotnie [...] zł) i następnie w oparciu o tę deklarację w sprawie prowadzona była egzekucja. Wskazać należy, iż w deklaracji zawarto pouczenie,
że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego zgodnie z przepisami u.p.e.a.
W niniejszej sprawie spór nie dotyczy wysokości zadeklarowanej opłaty, ale zasadności jej pobierania w ogóle. W tej kwestii stanowisko wierzyciela jest jednoznaczne, stąd nie znajdują uzasadnienia zarzuty, że organy egzekucyjne przedwcześnie, bowiem z naruszeniem art. 29 u.p.e.a. wydały rozstrzygnięcie oraz
że nierzetelnie dokonano oceny zarzutów. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny wskazuje, że zadeklarowana przez stronę wysokość opłaty nie została zakwestionowana przez wierzyciela, tj. Wójta Gminy B.. Zatem nie ulega wątpliwości, że zadeklarowana przez skarżącego kwota opłaty jest kwotą do zapłaty (i egzekucji), dopóki opłata ta nie zostanie określona w innej wysokości przez organ gminy lub skarżący nie złoży stosownej korekty zmieniającej wysokość opłaty, co w sprawie również nie miało miejsca. Bycie właścicielem nieruchomości zamieszkałej jest wyrazem ekwiwalentności świadczenia i przekłada się na obowiązek ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podmioty zobowiązane do uiszczenia omawianej opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem u.c.p.g oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest czynnością mieszczącą się w sferze publicznoprawnej, w wykonywaniu której gmina występuje w roli organu władzy publicznej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. ustanowił bowiem domniemanie, że w zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1579/15, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt. 542/16 czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. I SA/Ke 377/16, wyroki dostępne w CBOSA na stronie internetowej www.nsa. orzeczenia.gov.pl). W świetle tego orzecznictwa właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorom gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi lub problemy z odbiorem odpadów zaistniałe, np. po stronie gminy.
Postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie i na zasadach uregulowanych w art. 34 u.p.e.a., stąd zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 3 nie może odnieść skutku.
W świetle powyższych argumentów, nie znajdują uzasadnienia także pozostałe zarzuty skargi.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.