I SA/Sz 317/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2018-06-13
NSArolnictwoWysokawsa
rolnictwo ekologicznepłatności rolnośrodowiskowePROWdotacje unijneARiMRzobowiązanie rolnośrodowiskowekonwersjaterminyprzepisy przejściowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą przyznania płatności ekologicznej, uznając, że nie spełnił on warunków do jej otrzymania z powodu wcześniejszego przerwania zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Rolnik złożył skargę na decyzję odmawiającą przyznania płatności ekologicznej na rok 2016. Sprawa dotyczyła możliwości przejścia z programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 na program rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020. Sąd uznał, że rolnik nie mógł podjąć nowego zobowiązania ekologicznego, ponieważ przerwał realizację poprzedniego zobowiązania rolnośrodowiskowego przed terminem, co było niezgodne z obowiązującymi przepisami.

Rolnik B. K. złożył skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania płatności ekologicznej na rok 2016. Sprawa dotyczyła możliwości przejścia z 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013, podjętego w 2014 r., na program rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020. Rolnik w 2015 r. próbował dostosować swoje zobowiązanie do wymogów nowego programu i powiększyć areał, jednak organy odmówiły przyznania płatności, wskazując na nieskuteczne dostosowanie i zadeklarowanie niewłaściwych upraw. Sąd administracyjny, analizując stan prawny obowiązujący w latach 2015-2016, stwierdził, że rolnik nie mógł podjąć nowego zobowiązania ekologicznego, ponieważ przerwał realizację poprzedniego zobowiązania rolnośrodowiskowego przed terminem. Zgodnie z § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego (w brzmieniu sprzed nowelizacji), przerwanie takiego zobowiązania uniemożliwiało wystąpienie o płatność ekologiczną w okresie jego trwania. Sąd podkreślił, że rolnik miał dwie możliwości: albo dokończyć dotychczasowe zobowiązanie, albo je dostosować do nowych wymogów, ale nie mógł zaniechać realizacji starego programu i rozpocząć nowego. Dodatkowo, zmiana wniosku złożona po terminie nie mogła zostać uwzględniona. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem, mimo że sytuacja rolnika była niefortunna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rolnik nie może podjąć nowego zobowiązania ekologicznego w okresie, w którym powinien realizować poprzednie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jeśli je przerwał.

Uzasadnienie

Przepisy § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego (w brzmieniu sprzed nowelizacji) jednoznacznie uniemożliwiały przerwanie zobowiązania rolnośrodowiskowego przed czasem i wystąpienie o pierwszą płatność ekologiczną PROW 2014-2020 w okresie jego realizacji. Rolnik miał jedynie dwie możliwości: dokończyć dotychczasowe zobowiązanie lub je dostosować do wymogów nowego programu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

rozporządzenie rolnośrodowiskowe art. 39 § ust. 2 pkt 4

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013

rozporządzenie ekologiczne art. 4 § ust. 6

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020

Pomocnicze

rozporządzenie rolnośrodowiskowe art. 23 § ust. 2, ust. 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013

rozporządzenie ekologiczne art. 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020

rozporządzenie zmieniające § § 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 kwietnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 81

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa PROW 2014-2020 art. 4

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020

Ustawa PROW 2014-2020 art. 27 § ust. 1, ust. 2

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020

Rozporządzenie delegowane UE nr 640/2014 art. 13

Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rolnik przerwał realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego przed terminem, co zgodnie z § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego uniemożliwiało podjęcie nowego zobowiązania ekologicznego w okresie jego trwania. Zmiana wniosku złożona po terminie nie mogła zostać uwzględniona. Organ nie miał obowiązku aktywnie poszukiwać dowodów ani udzielać pouczeń, gdyż strona o to nie wnioskowała.

Odrzucone argumenty

Rolnik zarzucał organom naruszenie zasad K.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i niesłuszne przyjęcie, że nie był uprawniony do płatności ekologicznej. Rolnik twierdził, że nigdy nie zaprzestał prowadzenia upraw ekologicznych i że wpisanie do wniosku pakietu nr 7 było omyłką, którą należało sprostować. Rolnik podnosił brak zwykłej ludzkiej życzliwości i empatii ze strony pracowników organów.

Godne uwagi sformułowania

przepisy obowiązujące w odniesieniu do wniosków na lata 2015 i 2016 (...) całkowicie niezasadne przepis (§ 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego) jednoznacznie uniemożliwiał przerwanie zobowiązania rolnośrodowiskowego przed czasem i wystąpienie w przewidzianym okresie realizacji programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 o pierwszą płatność ekologiczną PROW 2014-2020 ustawodawca pozostawił rolnikom tylko dwie możliwości: albo dokończenie zobowiązania rolnośrodowiskowego na dotychczasowych warunkach, albo jego dostosowanie do wymogów rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020 ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne zadeklarowana przez Skarżącego uprawa winna wskazywać ich stan faktyczny a nie jedynie stan pożądany przez beneficjenta płatności z uwagi na możliwe do osiągnięcia korzyści finansowe wyjątkowo niefortunny dla Skarżącego zbieg okoliczności faktycznych i prawnych

Skład orzekający

Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka

przewodniczący

Jolanta Kwiecińska

sprawozdawca

Bolesław Stachura

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących płatności rolnośrodowiskowych i ekologicznych w ramach PROW, zasady składania wniosków i zmian, a także obowiązki stron w postępowaniu administracyjnym w sprawach o przyznanie pomocy finansowej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego obowiązującego w latach 2015-2016 i może wymagać analizy pod kątem ewentualnych późniejszych zmian przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność przepisów unijnych dotyczących dopłat rolnych i pułapki, w jakie mogą wpaść rolnicy z powodu niedostatecznego zrozumienia lub błędów formalnych, co jest istotne dla branży.

Rolnik stracił unijne dopłaty przez błąd formalny: Sąd wyjaśnia, dlaczego nie można było "przeskoczyć" z jednego programu na drugi.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 317/18 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2018-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Jolanta Kwiecińska /sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 3111/18 - Wyrok NSA z 2022-11-22
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 361
art 23 ust 2 , par 39 ust.2 pkt 4
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Kalisiak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na 2016 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżoną decyzją z dnia 19 lutego 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] z dnia 29 czerwca 2017 r. nr [...] odmawiającą przyznania B. K. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na 2016 rok.
Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym sprawy.
Strona, pod rządami przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata [...] (Dz.U.2013.361 ze zm.; dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), w 2014 r. skutecznie podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach [...] Strona zgłosiła do ww. płatności maksymalny uprawniony w 2014 r. obszar nieprzekraczający [...] ha (choć faktycznie prowadziła gospodarstwo rolne o powierzchni ponad [...] ha). Wnioskowana płatność została Stronie przyznana i wypłacona w związku z czym Strona rozpoczęła realizację 5-o letniego programu rolnośrodowiskowego na zgłoszonym obszarze nieprzekraczającym [...] ha, który w 2014 r. stanowił maksymalny uprawniony obszar płatności rolnośrodowiskowej.
1 czerwca 2015 r., po wejściu w życie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020 (Dz.U.2015.370 ze zm.; dalej "rozporządzenie ekologiczne"), pod rządami którego zwiększeniu uległ maksymalny obszar uprawniony do płatności ekologicznej (dawniej: płatność rolnośrodowiskowa), Strona złożyła wniosek o dostosowanie podjętego w 2014 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego do wymogów rolnictwa ekologicznego oraz
o powiększenie areału objętego wsparciem z tego tytułu.
Kierownik Biura Powiatu Koszalińskiego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictw decyzją z dnia 8 czerwca 2016 r. nr [...] odmówił Stronie przyznania płatności ekologicznej do całej powierzchni zadeklarowanej w wariantach 1.1. – z uwagi na nieskuteczne dostosowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego do wymogów programu rolnictwo ekologiczne, 7.1. – z uwagi na zadeklarowanie na wszystkich działkach przypisanych do tego wariantu uprawy, która nie została wskazana w załączniku nr [...] do rozporządzenia z 2015 r., umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności ekologicznej w wariancie 7.1. z uwagi na wycofanie (zmiana z dnia 13 maja 2016 r.) części powierzchni deklarowanej do wsparcia w tym zakresie oraz odmówił przyznania kosztów transakcyjnych.
Decyzja powyższa utrzymana została w mocy przez Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 10 października 2016 r. nr [...]. Z kolei nieprawomocnym wyrokiem z dnia 8 lutego 2017 r., I SA/Sz [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Strony na ww. decyzję organu odwoławczego.
Dnia 10 czerwca 2016 r. do organu wpłynął wniosek Strony o przyznanie płatności na rok 2016, obejmujący swym zakresem m.in. płatność ekologiczną PROW 2014-2020, w tym koszty transakcyjne. Do wsparcia w powyższym zakresie zadeklarowanych zostało:
1) [...] ha z tytułu realizacji Pakietu 1. - Uprawy rolnicze w okresie konwersji,
2) [...] ha z tytułu realizacji Pakietu 3. - Uprawy zielarskie w okresie konwersji,
3) [...] ha z tytułu realizacji Pakietu 7. - Uprawy rolnicze po okresie konwersji.
W dniu [...] listopada 2016 r. jednostka certyfikująca w zakresie rolnictwa ekologicznego [...] Centrum Badań i Certyfikacji S.A. przekazała Prezesowi Agencji wykaz producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego.
W ww. wykazie potwierdzono powierzchnie i uprawy wskazane we wniosku
o przyznanie płatności.
Następnie w dniu 23 maja 2017 r. do organu wpłynęło podanie Strony
o wyrażenie zgody na kontynuację zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego
w 2014 r. (2016 r. byłby trzecim rokiem realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez Stronę w 2014 r.)
W dniu 25 maja 2017 r. Strona złożyła formularz zmiany do ww. wniosku z dnia 10 czerwca 2016 r., w którym zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej PROW [...] działki rolne o łącznym areale [...] ha, w całości w Pakiecie 2. - Rolnictwo ekologiczne, z czego [...] ha w wariancie 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) i [...] ha w wariancie 2.7 - Uprawy zielarskie (dla których zakończono okres przestawiania), zlokalizowane na działkach ewidencyjnych wskazanych w pierwotnym wniosku.
W dniu 29 czerwca 2017 r. organ I instancji wydał decyzję, na mocy której odmówił przyznania Stronie płatności ekologicznej PROW 2014 - 2020 na rok 2016. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał, że Strona
w 2015 roku wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności ekologicznej, jednakże
nie spełniła warunków, z którymi odnośna regulacja krajowa wiąże możliwość dostosowania istniejącego zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013
do wymogów rolnictwa ekologicznego PROW 2014 - 2020. Organ I instancji stwierdził, że - zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego Strona zaprzestała realizacji zobowiązania ekologicznego (dawniej rolnośrodowiskowego) w zakresie, w jakim nie są spełnione warunki do przyznania płatności ekologicznej. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego - w przypadku, gdy rolnik zaprzestał realizacji zobowiązania ekologicznego, to w okresie, w którym powinien realizować to zobowiązanie nie może podjąć zobowiązania ekologicznego.
Niezależnie od powyższego organ wskazał, że zmiana do wniosku, złożona
w dniu 25 maja 2017 r., nie mogła zostać uwzględniona z uwagi na jej wpływ
po ostatecznym terminie zakreślonym przez regulację art. 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu
do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy
lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie
do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.
Strona zaskarżyła ww. decyzję organu I instancji odwołaniem wskazując
na zawiłość i zmienność przepisów. Zarzuciła pracownikom organu, którzy załatwiali sprawę z jej wniosku o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2015, brak zwykłej ludzkiej życzliwości i empatii, przez co stracił na odmownej decyzji łącznie około [...] tysięcy złotych z dopłat na lata 2015 – 2016. Niezrozumiały dla Strony był fakt, że skoro we wniosku za 2015 rok była pomyłka w pakietach dotyczących [...] ha, to dlaczego nie otrzymał dopłat za pozostałych [...] ha, w tym przypadku bowiem prawidłowo zaznaczyła pakiety. Strona nie zgodziła się z faktem że skoro nieskuteczne było przejście w nowy program – to nie mogła pozostać w starym.
Strona wskazała, że została zostawiona sama sobie w zakresie ustalania obowiązków beneficjenta i dokonywania zmian we wniosku, nadto na żadnym etapie
nie wezwano jej do udzielenia jakichkolwiek informacji, tym bardziej, że organ miał wiedzę o przebiegu i stanie postępowania o przyznanie płatności za 2015 rok.
Dyrektor Z. Oddziału regionalnego ARiMR decyzją z dnia 19 lutego 2018 r. nr j.w. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, zastrzegając,
że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji nie było wolne od pewnych nieprawidłowości, jednakże było, co istoty, zasadne. Następnie organ odwoławczy przedstawił w ujęciu chronologicznym istotne dla sprawy okoliczności, mianowicie wskazał, że :
1) Strona skutecznie podjęła w roku 2014 zobowiązanie rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013, uzyskując płatność z tego tytułu;
2) w roku 2015 Strona wystąpił o dostosowanie podjętego rok wcześniej zobowiązania rolnośrodowiskowego do wymogów rolnictwa ekologicznego oraz o powiększenie areału objętego wsparciem z tego tytułu;
3) organ I instancji odmówił przyznania Stronie płatności ekologicznej za 2015 r.,
z uwagi na zgłoszenie przez Stronę do płatności w wariancie 7.1 (pakiecie 7.)
na działkach objętych rok wcześniej wsparciem rolnośrodowiskowym uprawy, która nie była w tym wariancie (pakiecie) wspierana; z uwagi na powyższe, wsparciem ekologicznym nie mogły zostać również objęte grunty zgłoszone
po raz pierwszy w roku 2015 (nieobjęte płatnością rolnośrodowiskową za rok 2014); rozstrzygnięcie organu I instancji zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy, zaś skarga wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie została oddalona (I SA/Sz 1202/16); skarga kasacyjna wniesiona od powyższego wyroku nie została rozpatrzona do dnia wydania decyzji organu II instancji;
4) Strona kwestionowała okoliczność opisaną powyżej w punkcie 2., wskazując,
że w 2015 roku miała zamiar zrezygnować ze zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w roku 2014 i rozpocząć całkiem nowe zobowiązanie ekologiczne (a zatem wniosek Strony dotyczył nie dostosowania płatności rolnośrodowiskowej lecz był pierwszym wnioskiem o przyznanie płatności ekologicznej PROW 2014-2020);
5) w roku 2016 Strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2016, obejmujący m.in. płatność ekologiczną PROW 2014 – 2020, w tym koszty transakcyjne.
Organ II instancji wskazał, że zarzuty podnoszone w kolejnych pismach,
a dotyczące postępowania toczonego w sprawie wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 przez organ I instancji pozbawione są istotnego znaczenia dla niniejszej sprawy. Postępowanie wszczęte w roku 2015 zostało zakończone ostateczną decyzją, na mocy której odmówiono przyznania płatności ekologicznej. Decyzja ta wiąże zarówno Stronę, jak i organy. Podkreślił, że zarzuty te są - w świetle przepisów obowiązujących
w odniesieniu do wniosków na lata 2015 i 2016 (zmianie uległy dopiero od wniosków
na rok 2017) - całkowicie niezasadne. Organ wskazał, że do wniosków na rok 2015
i 2016 należało stosować § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego w jego brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 12 kwietnia 2017 r. Organ stwierdził, że skoro Strona podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe z dniem 15 marca 2014 r., zatem 5-letni okres jego obowiązywania upływa w dniu 14 marca 2019 r. Przepis (§ 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego) jednoznacznie uniemożliwiał przerwanie zobowiązania rolnośrodowiskowego przed czasem i wystąpienie w przewidzianym okresie realizacji programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 o pierwszą płatność ekologiczną PROW 2014-2020. Ustawodawca pozostawił rolnikom tylko dwie możliwości:
albo dokończenie zobowiązania rolnośrodowiskowego na dotychczasowych warunkach, albo jego dostosowanie do wymogów rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020,
przy czym tylko ta druga droga stwarzała możliwość powiększenia areału objętego wsparciem z tytułu prowadzenia produkcji rolnej metodami ekologicznymi
(o co w istocie zabiegała Strona uprawiająca ponad [...] ha a otrzymująca płatność rolnośrodowiskową PROW 2009-2013 do maksymalnej przewidzianej wówczas powierzchni, tj. nie więcej niż [...] ha).
Organ dodał, że przepis § 4 ust 6 rozporządzenia ekologicznego uniemożliwia również pozytywne rozpatrzenie wniosku Strony o przyznanie pierwszej płatności na rok 2016. Zgodnie bowiem z jednoznacznymi oświadczeniami Strony, zaprzestała ona realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w roku 2014. W ocenie organu odwoławczego przepis ten został przywołany i zasadnie zastosowany przez organ
I instancji w decyzji. Nieprawidłowość, dotyczy jedynie kwestii nieprawidłowego przytoczenia tego unormowania. Organ I instancji bowiem wspomniał o "zaprzestaniu realizacji zobowiązania ekologicznego", kiedy z kontekstu sprawy wynikało, iż chodzi
o zaprzestanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Organ wskazał również, że nowelizacja § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego (wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 kwietnia 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 - Dz.U.2017.807; dalej: "rozporządzenie zmieniające") nie obejmuje postępowań wszczętych przed dniem
15 marca 2017 r. (§ 2 rozporządzenia zmieniającego). Oznacza to, że do sprawy wniosku Strony o przyznanie płatności na rok 2016 ma zastosowanie przepis uniemożliwiający Stronie podjęcie zobowiązania ekologicznego w związku
z przedterminową rezygnacją z realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w 2014 r.
Organ stwierdził także, iż zasadnym jest nieuwzględnienie zmiany do wniosku, złożonej przez Stronę w dniu 25 maja 2017 r. z uwagi na złożenie jej po upływie terminu. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że Strona w 2015 roku (drugi rok realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego) nie złożyła ani wniosku o płatność rolnośrodowiskową ani informacji o użytkowanych gruntach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach, wskazując na ich położenie i powierzchnię, w związku
z czym ewentualna zmiana wniosku o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2016
na wniosek o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 (trzeci rok realizacji programu rolnośrodowiskowego) nie mogła być pozytywnie rozpatrzona, albowiem zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte przez Stronę w 2014 r. zostało
w 2015 r. przerwane i jego kontynuacja w roku 2016 była niemożliwa.
Organ wyjaśnił, że w odniesieniu do pierwszych wniosków o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 obowiązywała zasada (ujęta w § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego w brzmieniu przed zmianą dokonaną § 1 rozporządzenia zmieniającego), uniemożliwiająca podejmowanie zobowiązań ekologicznych rolnikom, którzy zaprzestali realizacji programu rolnośrodowiskowego przed upływem jego terminu. Postępowanie dotyczyło wniosku o płatność na rok 2016, w związku z czym należało stosować ww. zasadę. Oznaczało to, że organy były zobowiązane odmówić przyznania Stronie płatności ekologicznej na rok 2016.
Organ podkreślił również, że w toku postępowania Strona nie wystąpiła
z żądaniem udzielania pouczeń, wyjaśnień i wskazówek, co ma istotne znaczenie, albowiem w postępowaniach takich, jak w sprawie, wynikający z Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek organów w tym zakresie został uchylony i nałożenie
go na organ wymaga odpowiedniego żądania ze strony rolnika. W ocenie organu
nie znajdowało też potwierdzenia sformułowany w odwołaniu zarzut, jakoby wniosek
Strony na rok 2016 zawierał braki, do uzupełnienia których Strona winna być wezwana przez organ.
Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną
do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako niesłusznie odmawiającej przyznania Stronie płatności ekologicznej na rok 2016
oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postepowania według norm przepisanych, w tym kosztach zastępstwa procesowego w przypadku późniejszego ustanowienia pełnomocnika przez Stronę.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów procesowych,
tj. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a.") poprzez nieprawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i niesłuszne przyjęcie jako podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, założenia że Skarżący nie był w roku 2016 uprawniony
do ubiegania się o kontynuacyjną płatność ekologiczną PROW 2014 - 2020 z uwagi
na to, że w poprzednim roku 2015, na skutek popełnionych przez niego błędów, miały zaistnieć okoliczności uzasadniające odmowę przyznania mu ww. płatności ekologicznej PROW 2014 - 2020, a co za tym idzie także odmowę uznania przez organ przejścia Skarżącego z realizowanego przez niego w roku 2014 Programu rolnośrodowiskowego 2007 - 2013 na wskazane przez niego we wniosku na rok 2015 oraz na rok 2016 płatności ekologiczne nowego PROW 2014 - 2020.
W dniu 13 czerwca 2018 r. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie pełnomocnik Skarżącego poparł skargę i wskazał,
że wpisanie do wniosku pakietu nr 7 na [...] ha, przy płatności na 2015 r., było oczywistą omyłką Skarżącego i powinno być sprostowane w trybie art. 4 rozporządzenia 809/2014. Podkreślił, że cały czas prowadzi uprawy ekologiczne i wbrew twierdzeniom organu nigdy nie zaprzestał prowadzenia takich upraw.
Odpowiadając na pytanie Sądu, pełnomocnik skarżącego poinformował,
że za 2017 r. Skarżący złożył wniosek o rozpoczęcie programu ekologicznego
do powierzchni [...] ha lecz organ I instancji odmówił przyznania tej płatności, wskazując, że Skarżący zaprzestał realizacji programu rolnośrodowiskowego. Oświadczył ponadto, że Skarżący nadal realizuje rozpoczęty w 2015 r. program ekologiczny PROW 2014 - 2020. W 2017 r. Pełnomocnik wskazał, że dla bezpieczeństwa w 2017 r. Skarżący rozpoczął nowy program ekologiczny 2014-2020. Pełnomocnik oświadczył, że Skarżący nie zakończył realizacji programu rozpoczętego w roku 2015.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Z kolei zgodnie z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369. j.t. ze zm. dalej: "P.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżony akt jest kontrolowany przez Sąd w szczególności w zakresie oceny jego zgodności z przepisami ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz.U.2018.627 j.t.) oraz ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
We wniesionej do Sądu skardze Strona zarzuca naruszenie przez organ zasad postępowania uregulowanych w art. 7, art. 8 i art. 77 p 1 K.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i niesłuszne przyjęcie jako podstawy faktycznej rozstrzygnięcia założenia, że Skarżący nie był w 2016 r. uprawniony do ubiegania się o kontynuowanie płatności ekologicznej PROW 2014 – 2020. Sąd zauważa przy tym, że Skarżący tym samym dokonał sprecyzowania swojego stanowiska prezentowanego w tym zakresie w toku postępowania przed organami ARiMR.
Oceniając legalność przeprowadzonego w sprawie postępowania, Sąd miał na uwadze szczególne uregulowania przewidziane w art. 4 ww. ustawy, z których wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", chyba że ustawa stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Na mocy art. 27 ust. 2 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące
w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Stosownie do brzmienia wskazanych przepisów, zauważyć należy, że w zakresie prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie istnieją odmienności w stosunku do regulacji K.p.a. Przede wszystkim ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 K.p.a., ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji, przez ustalenie, że organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Op 344/16).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. W ocenie Sądu organ odwoławczy prowadził postępowanie w zgodzie z ww. zasadami, gdyż w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy i odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, obszernie uzasadniając swoje stanowisko. Należy podkreślić, że na organie nie ciążył obowiązek poszukiwania dowodów, to Strona powinna przedstawić stosowne dowody na podnoszone przez nią okoliczności. Słusznie organ również stwierdził, że z uwagi na brak stosownych żądań ze strony Skarżącego, organ nie był zobligowany do udzielania Skarżącemu pouczeń, wyjaśnień czy wskazówek.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny zasadności odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanej przez niego płatności ekologicznej na 2016 r., która jak wskazał Skarżący stanowi płatność kontynuacyjną, realizowaną w zawiązku ze skutecznym złożeniem przez Skarżącego wniosku o płatność ekologiczną w 2015 r. Przy czym w toku postępowania Skarżący prezentował odmienne stanowiska w zakresie charakteru wniosku o płatność za 2015 r. – raz bowiem wskazywał, że wniosek ten stanowił wniosek o dostosowanie podjętego w 2014 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego do wymogów rolnictwa ekologicznego oraz o powiększenie areału objętego wsparciem z tego tytułu kolejnym zaś razem oświadczał, że wniosek ten stanowił pierwszy wniosek o przyznanie płatności ekologicznej PROW 2014-2020. Przy czym w toku rozprawy w dniu 13 czerwca 2018 r., na pytanie Sądu, pełnomocnik Skarżącego oświadczył, że w 2016 r. kontynuował rozpoczęty w 2015 r. program ekologiczny. Wobec różnicy stanowisk Skarżącego, co do charakteru wniosku za 2015 r. Sąd ustosunkuje się poniżej do skutków prawnych wniosku Skarżącego przez pryzmat każdego z dwóch ww. stanowisk Skarżącego.
Sąd wskazuje jednakże w tym miejscu, że podzielił stanowisko organu,
co do zasadności podjętej odmowy z uwagi na brzmienie § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego (przed nowelizacją wprowadzoną rozporządzeniem Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 12 kwietnia 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020; Dz.U.2017.807; dalej: "rozporządzenie zmieniające").
Sąd zauważa bowiem, że z prawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, który Sąd przyjął za podstawę orzekania
(por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09) wynika, że w 2014 roku Skarżący skutecznie podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013, uzyskując płatność z tego tytułu. Fakt ten jest niesporny.
W 2015 roku Skarżący, jak wynika z treści skargi, wystąpił natomiast
o dostosowanie podjętego rok wcześniej zobowiązania rolnośrodowiskowego
do wymogów rolnictwa ekologicznego oraz o powiększenie areału objętego wsparciem z tego tytułu, jednakże organy w wydanych ww. decyzjach odmówiły przyznania Stronie płatności ekologicznej, z uwagi na zgłoszenie przez Skarżącego do płatności w wariancie 7.1 (pakiecie 7.) na działkach objętych rok wcześniej wsparciem rolnośrodowiskowym uprawy, która nie była w tym wariancie (pakiecie) wspierana.
Na marginesie Sąd zauważa, że rozpoznawanie wniosku o ww. płatność dokonywane było przez organy zgodnie z treścią wniosku Skarżącego. Skoro zatem sam Skarżący zadeklarował w tym wniosku uprawy w wariancie 7.1. (pakiecie 7), które nie były objęte wsparciem w ramach PROW 2014-2020, zaś oświadczenia Skarżącego zawarte we wniosku winny być zgodne ze stanem faktycznym (co wnioskodawca oświadcza w treści wniosku) to zasadnie uznały organy, że ww. pakiet został zadeklarowany przez Skarżącego prawidłowo. Sąd nie mógł zatem, w toku rozpoznania sprawy o płatność za 2016 r., przyjąć za zasadne twierdzeń i zarzutów Skarżącego, które podnoszone były w toku postępowania, że deklaracja ww. pakietu byłaby inna gdyby Skarżący został prawidłowo pouczony i poinformowany przez pracowników organów, że tak zadeklarowany pakiet uniemożliwi Skarżącemu skuteczne dostosowanie podjętego w 2014 r. programu rolnośrodowiskowego do programu rolnictwa ekologicznego i uzyskanie dopłat ekologicznych do prowadzonego gospodarstwa. Sąd zauważa bowiem - w odniesieniu ogólnym do wniosków o płatność udzielanych przez ARiMR - że zawarta we wnioskach o płatności deklaracja beneficjenta płatności, co do stanu upraw winna wskazywać ich stan faktyczny a nie jedynie stan pożądany przez beneficjenta płatności z uwagi na możliwe do osiągnięcia korzyści finansowe. A zatem skoro sam beneficjent płatności zadeklarował uprawę w danym wariancie nie sposób przyjąć, że na skutek działań pracowników organów stan uprawy mógł ulec diametralnej zmianie. Do takiego zaś stanu prowadzi de facto argumentacja Skarżącego prezentowana w toku postępowania. Sąd zauważ również, że Skarżący sam przyznawał, że ze względu na pogodę nie zdążył posiać na [...] ha gryki, wskutek czego na areale tym pozostała mieszanka traw z motylkowatymi (nieobjęta płatnością ekologiczną PROW 2014-2020 w sytuacji faktycznej Skarżącego).
Z uwagi zatem na nieskuteczne dostosowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 do wymogów rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020, wsparciem ekologicznym nie mogły zostać również objęte grunty zgłoszone do płatności po raz pierwszy w roku 2015 (nieobjęte płatnością rolnośrodowiskową za rok 2014 z uwagi na fakt, że maksymalny obszar uprawniony do tej płatności nie przekraczał [...] ha). WSA w Szczecinie podzielił stanowisko organu odwoławczego wyrażone w ww. decyzji z dnia 10 października 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji m.in. odmawiającej przyznania Skarżącemu płatności ekologicznej na 2015 rok do całej powierzchni zadeklarowanej w wariantach:
- 1.1 (pakiet 1.) z uwagi na nieskuteczne dostosowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego do wymogów programu rolnictwo ekologiczne;
- 7.1 (pakiet 7.) z uwagi na zadeklarowanie na wszystkich działkach przypisanych
do tego wariantu uprawy, która nie została wskazana w załączniku nr 4
do rozporządzenia ekologicznego;
i wyrokiem z dnia 8 lutego 2017 r., I SA/Sz 1202/16 oddalił skargę Skarżącego (wniesiona przez Skarżącego skarga kasacyjna od ww. wyroku nie została rozpoznana przez sąd drugiej instancji do dnia wydania wyroku w rozpoznawanej sprawie).
W dniu 10 czerwca 2016 r. wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2016, obejmujący swym zakresem m.in. płatność ekologiczną PROW 2014-2020, w tym koszty transakcyjne. Do wsparcia w powyższym zakresie Skarżący zadeklarował: [...],84 ha z tytułu realizacji Pakietu 1. - Uprawy rolnicze w okresie konwersji, [...] ha z tytułu realizacji Pakietu 3. - Uprawy zielarskie w okresie konwersji oraz [...] ha z tytułu realizacji Pakietu 7. - Uprawy rolnicze po okresie konwersji.
Sad zauważa również, że ww. wniosek za 2016 r. został skorygowany przez Skarżącego w dniu 25 maja 2017 r. poprzez zadeklarowanie do płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 (a nie ekologicznej PROW 2014-2020) działek rolnych o łącznym areale [...] ha, zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych wskazanych w pierwotnym wniosku.
W ocenie Sądu należy zgodzić się z organem, że przepis § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego w jego brzmieniu sprzed ww. nowelizacji z dnia
12 kwietnia 2017 r., nie pozwalał na przerwanie 5-letniego okresu obowiązywania zobowiązania rolnośrodowiskowego przed czasem i wystąpienie o płatność ekologiczną PROW 2014-2020. Stosownie bowiem do brzmienia § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego w przypadku gdy rolnik zaprzestał realizacji m.in. zobowiązania rolnośrodowiskowego, to w okresie, w którym powinien realizować to zobowiązanie, nie może podjąć zobowiązania ekologicznego.
Przepis § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego został uchylony przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 kwietnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017r. poz. 807), jednakże zmiana ta - zgodnie z § 2 rozporządzenia zmieniającego - nie obejmuje postępowań wszczętych przed dniem 15 marca 2017 r. Oznacza to, że do rozpoznawanej sprawy o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2016 znajduje zastosowanie przepis w brzmieniu przed nowelizacją, tj. uniemożliwiający Skarżącemu – zarówno w 2015 r. jak i 2016 r. - podjęcie zobowiązania ekologicznego w związku z przedterminową rezygnacją z realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Sąd zauważa bowiem, że jak zasadnie wskazywały organy, Skarżący nie złożył w 2015 r. wniosku o płatność rolnośrodowiskową ani też informacji o użytkowanych gruntach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach, wskazując na ich położenie i powierzchnię, która to informacja wskazywała by na kontynuacje przez Skarżącego w 2015 r. programu rolnośrodowiskowego. Wniosku takiego Skarżący nie złożył również w 2016 r. (korekta złożona po terminie).
Mając na uwadze powyższe uregulowania prawne, wskazać należy, że skoro Skarżący podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w dniu 15 marca 2014 r. to 5-letni okres jego obowiązywania upłynąłby dopiero w dniu 14 marca 2019 r. Zatem do dnia
14 marca 2019 r., w myśl ww. § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego sprzed nowelizacji, Skarżący nie mógł złożyć pierwszego wniosku o przyznanie płatności ekologicznej PROW 2014-2020.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w latach 2015 -2016 ustawodawca pozostawił rolnikom, którzy znaleźli się w sytuacji analogicznej do Skarżącego, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe pod rządami rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2009-2013 a jego kontynuacja przypadała w dacie obowiązywania rozporządzenia ekologicznego PROW 2014-2020, korzystniejszego
w zakresie maksymalnego obszaru objętego wsparciem (w przypadku Skarżącego różnica wynosiła ok. [...] ha) jedynie dwie możliwości: albo dokończenie zobowiązania rolnośrodowiskowego na doczasowych warunkach, albo jego dostosowanie do wymogów rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020 (zgodnie z § 32 rozporządzenia ekologicznego), przy czym tylko w tym drugim przypadku rolnik mógł zgłosić powiększony areał objęty wsparciem z tytułu prowadzenia produkcji rolnej metodami ekologicznymi. Brak było w ww. okresie, z uwagi na § 4 ust. 6 rozporządzenia ekologicznego, w brzmieniu sprzed ww. nowelizacji oraz w zw. z § 2 rozporządzenia zmieniającego z dnia 12 kwietnia 2017 r., możliwości zaniechania realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego i złożenia - w okresie przewidzianym na jego realizację - wniosku o pierwszą płatność ekologiczną w ramach PROW 2014-2020.
Odnosząc się do stanowiska Skarżącego zaprezentowanego w skardze, w której podnosi, że słusznie i prawidłowo deklarował on w 2016 roku swoje działki do płatności ekologicznej, trzeba mieć na uwadze przede wszystkim okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w ww. nieprawomocnym wyroku, rozstrzygnięcie organu odmawiające przyznania Skarżącemu płatności ekologicznej na rok 2015 uznał za prawidłowe i oddalił skargę. Organ w wydanej decyzji odmówił przyznania Skarżącemu płatności ekologicznej z uwagi na zgłoszenie przez Skarżącego do płatności w wariancie 7.1 (pakiecie 7.) na działkach objętych rok wcześniej wsparciem rolnośrodowiskowym uprawy, która nie była w tym wariancie (pakiecie) wspierana (w piśmie z dnia 23 października 2017 r. Skarżący sam przyznał, że ze względu na pogodę nie zdążył posiać na [...] ha gryki, wskutek czego na areale tym pozostała mieszanka traw z motylkowatymi - do której organ nie mógł przyznać płatności ekologicznej, gdyż Skarżący nie miał zwierząt). Z uwagi na nieskuteczne dostosowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 do wymogów rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020, wsparciem ekologicznym nie mogły zostać również objęte grunty pozostałe grunty, tj. zgłoszone po raz pierwszy w roku 2015 (nieobjęte płatnością rolnośrodowiskową za rok 2014). Wobec powyższego stwierdzić należy, że Skarżący bezpodstawnie domaga się kontynuowania płatności ekologicznej, tj. na rok 2016, skoro nie została mu przyznana płatność ekologiczna na rok 2015.
Wbrew twierdzeniom Skarżącego nie miał on również możliwości złożenia nowego wniosku o przyznanie płatności ekologicznej ani w 2015 r. ani w 2016 roku. Jak bowiem Sąd wskazał powyżej, Skarżący mógł w tym czasie jedynie dokończyć zobowiązanie rolnośrodowiskowe rozpoczęte w 2014 roku, albo dostosować
je do wymogów rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020. Ustawodawca
nie przewidział bowiem w latach 2015 -2016 – w czasie przewidzianym dla realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego - możliwości złożenia przez rolnika nowego wniosku o przyznanie płatności ekologicznej PROW 2014-2020 w sytuacji uprzedniego przerwania zobowiązania rolnośrodowiskowego przed czasem.
W tym miejscu należy zgodzić się z organem, co do tego, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostało przerwane przez Skarżącego w 2015 roku. Jak słusznie wskazał organ, na podstawie § 23 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zamiast wniosku o jej przyznanie składa,
na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach
lub zwierzętach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu
do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio. Stosownie zaś do § 23 ust. 2 ww. rozporządzenia wniosek
o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Na mocy § 39 ust. 2 pkt 4 ww. rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3,
przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub zwierząt.
Z przytoczonej regulacji prawnej wynika obowiązek rolnika, który zdecydował
się kontynuować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, do złożenia do właściwego kierownika biura powiatowego Agencji we wskazanym terminie informacji o gruntach
lub zwierzętach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu
do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię. Przy czym podkreślić należy, że ww. informacja składana jest zamiast wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Niezłożenie takiej informacji, w sytuacji równoczesnego braku wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej,
jest równoznaczne z zaprzestaniem realizacji programu rolnośrodowiskowego i rodzi obowiązek zwrotu uzyskanych uprzednio płatności. Skoro w 2015 roku Skarżący
nie złożył ww. informacji, a zatem zrezygnował w tym roku z realizacji programu rolnośrodowiskowego, to słusznie organ wskazał, że zmiana wniosku o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2016 na wniosek o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej nie mogła być pozytywnie rozpatrzona (nie było bowiem możliwe kontynuowanie przerwanego zobowiązania).
Niezależnie od powyższych uwag, stwierdzić należy, że uprawnione było nieuwzględnienie przez organ wniosku (który wpłynął do organu w dniu 23 maja
2017 r.) o zmianę wniosku o przyznanie płatności ekologicznej na 2016 rok (Skarżący zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej [...] działki o powierzchni [...] ha w całości w pakiecie rolnictwo ekologiczne) z uwagi na jej wpływ po ostatecznym terminie zakreślonym przez regulację art. 13 rozporządzenia delegowane Komisji (UE) nr [...] z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w odniesieniu
do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.
Sąd wskazuje, że dostrzegł niekorzystną sytuację Skarżącego, który prowadząc gospodarstwo o areale ok. [...] ha, pod rządami rozporządzenia ekologicznego PROW 2014-2020 mógłby ubiegać się o płatność ekologiczną do niemalże całego areału gdyby w 2014 r., tj. ostatnim roku obowiązywania rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2009-2013, nie rozpoczął skutecznie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Sąd zauważa jednakże, że sytuacja, w której obecnie znalazł się Skarżący, który de facto nie otrzymał ani płatności rolnośrodowiskowej ani ekologicznej za 2015 i 2016 r., wynika ze stanu faktycznego sprawy i obowiązujących w tym czasie przepisów, które opisane zostały przez Sąd powyżej. Sąd wskazuje bowiem, że po pierwsze sam Skarżący przyznawał, że ze względu na pogodę nie zdążył posiać na [...] ha gryki, wskutek czego na areale tym pozostała mieszanka traw z motylkowatymi (nieobjęta płatnością ekologiczną PROW 2014-2020 w sytuacji faktycznej Skarżącego). Tym samym Skarżący, w ocenie Sądu,
ma świadomość, że skoro przepisy rozporządzenia ekologicznego PROW 2014-2020 nie przewidywały płatności do ww. uprawy to tym samym nie mogło być skuteczne dostosowanie w 2015 r. programu rolnośrodowiskowego do programu ekologicznego
a tym samym objęcie płatnością ekologiczną gruntów gospodarstwa Skarżącego (choćby w części). Sąd wskazał również, że ww. przepisy rozporządzenia ekologicznego w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, nie pozwalały
na złożenie przez Skarżącego ani w 2015 r. ani w 2016 r. wniosku o pierwszą płatność ekologiczną, a tym samym również o kontynuacyjną płatność ekologiczną za 2016 r. - skoro Skarżący wnioski te składać miał w czasie przewidzianym na kontynuację zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2009-2013, którego realizację przerwał przed czasem.
Powyższy, wyjątkowo niefortunny dla Skarżącego zbieg okoliczności faktycznych i prawnych, co Sąd przyznaje, nie mógł zostać jednak pominięty przez organy, które – podobnie jak Sąd – zobowiązane są do stosowania obowiązujących przepisów prawa, których stosowanie determinuje z kolei stan faktyczny sprawy.
W ocenie zaś Sądu zarówno stan faktyczny sprawy został przez organy ustalony prawidłowo jak i prawidłowo dokonany został proces subsumpcji przepisów prawa –niezasadne zatem okazały się zarzuty skargi. Tym sam, Sąd nie miał podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji jak i decyzji
ją poprzedzającej.
Mając na uwadze powyższe rozważania, należało uznać, że nie doszło
w sprawie do naruszenia przez organ przepisów prawa, wobec czego, na podstawie
art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI