I SA/Sz 314/20

I SA/Sz 314/20 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2020-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Elżbieta Woźniak /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 966/20 - Wyrok NSA z 2023-11-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 471
art. 89 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej E. T. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), dalej: "O.p.", w zw. z art. 2 ust. 3 i 5, art. 89 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1 lit. a, art. 90 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r.
o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm.), dalej: "u.g.h.", utrzymał
w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego
w S. z 5 grudnia 2019 r. o wymierzeniu E. T. (dalej: "strona", "skarżąca") kary pieniężnej w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier hazardowych na automacie do gier o nazwie S. nr [...] bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Funkcjonariusze Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. w toku czynności procesowych przeprowadzonych w dniu 02.09.2017 r. w lokalu, "B. " przy ul. [...]/1a w C., stwierdzili obecność automatu do gier
o nazwie S. nr [...] Automat był włączony do prądu i gotowy do prowadzenia gier. Ponadto stwierdzono, że lokal, w którym ujawniono automat nie jest salonem gier na automatach, gdzie jest jedynym dozwolonym prawem miejscem, w którym poza kasynem gry może być prowadzona działalność w zakresie gier na automatach
i którego prowadzenie jest objęte monopolem państwa.
Na okoliczność przeprowadzonych czynności sporządzony został protokół przeszukania z dnia 2.09.2017 r., protokół oględzin rzeczy - zewnętrznych z dnia 2.09.2017 r. oraz przeprowadzony został eksperyment z czynności odtworzenia gier na automacie, a w dniu 4 września 2017 r. dokonano dodatkowych oględzin wewnętrznych automatu. Zatrzymano m.in. umowę najmu 10 m2 ww. lokalu zawartą w dniu 1.04.2017 r. pomiędzy E. T. (Wynajmującym), a Spółką z o.o. E. (Najemcą), a także cztery faktury VAT wystawione Spółce z o.o. E. przez E. T. za dzierżawę powierzchni w okresie od 1.04.2017 r. do 31.08.2017 r.
Z ustaleń wynikało także, że w ww. lokalu była prowadzona działalność gastronomiczna polegająca na sprzedaży napojów alkoholowych, a w lokalu obecna była E. T..
Materiały zgromadzone w toku czynności procesowych inicjujących postępowanie karne-skarbowe zostały przekazane do prowadzenia postępowania administracyjnego.
Organ celno-skarbowy w dniu 12 września 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej określonej w ustawie o grach hazardowych.
Następnie postanowieniem z dnia 12.09.2019 r., włączył do akt niniejszej sprawy materiał dowodowy sporządzony i zgromadzony w toku czynności procesowych przeprowadzonych w dniu 2.09.2017r.
Organ wezwał stronę do przedłożenia oryginału lub uwierzytelnionej kserokopii dokumentu potwierdzającego jej tytuł prawny do ww. lokalu, a jednocześnie zwrócił się do Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w C. z prośbą
o udzielenie informacji kto w dniu 2.09.2017r. posiadał tytuł prawny do lokalu "B. " przy ul. [...]/1a w C. i jaka była powierzchnia ww. lokalu.
W odpowiedzi otrzymał informacje, że prawo odrębnej własności do lokalu niemieszkalnego "B. " przysługiwało stronie oraz, że łączna powierzchnia ww. lokalu wynosi 49,81 m2.
Postanowieniem z dnia 5.11.2019r., organ włączył do przedmiotowego postępowania kserokopię protokołu przesłuchania strony z dnia 2.09.2017 r.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego decyzją znak [...] z dnia 5.12.2019 r. organ I instancji wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł, której podlega jako posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier: S. nr [...]
i w którym prowadzona była działalność gastronomiczna.
Pismem z dnia 20 grudnia 2019 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji,
w którym zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych oraz obrazę przepisów
w postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia, w tym tłumaczenie wątpliwości na niekorzyść strony.
W uzasadnieniu odwołania podniosła, że automat został dostarczony do jej lokalu przez nieznaną jej osobę przestawiającą się jako dystrybutor automatów do gier na całą Polskę, która zapewniła, że automat jest zarejestrowany. Podstawą prawną do posiadania i legalnego wykorzystania automatu w lokalu odwołującej miała być podpisana umowa najmu 10 m2 powierzchni lokalu. Strona podała ponadto, że usprawiedliwieniem umawiania się jej z hazardowym przestępcą jest jej zły stan psychiczny, niepełnosprawność i sytuacja osobista i materialna.
Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o umorzenie postępowania.
Organ odwoławczy włączył do akt sprawy dodatkowe materiały dowodowe: opinię techniczną z dnia 23.03.2017r., regulamin korzystania z urządzenia zręcznościowego Konsola S. , sprawozdanie nr [...] z dnia 23.03.2017 r.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 3.03.2020 r. organ odwoławczy, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 1 ust. 2, art. 6, art. 5 ust. 1, ust. 1c, ust. 2, art. 14 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit.c, art. 9 ust. 1, art. 2 ust. 3, ust. 4 i ust. 5, art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit.a u.g.h.
Organ II instancji podał, że funkcjonariusze celni przeprowadzili oględziny zewnętrzne i wewnętrzne przedmiotowego automatu ponadto w celu ustalenia charakteru gier urządzanych na automacie funkcjonariusze celni przeprowadzili eksperymenty procesowe (doświadczenie) polegające na doświadczalnym odtworzeniu przebiegu gier. Na podstawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że wygląd i działanie (w oparciu o program komputerowy) ww. automatu świadczy o tym, że jest to urządzenie elektroniczne.
Zdaniem organu II instancji, w ramach przeprowadzonego eksperymentu zostało jednoznacznie wykazane, że przedmiotowy automat wypłaca wygrane pieniężne.
Z eksperymentu procesowego utrwalanego na płycie DVD przeprowadzonego w dniu 2.09.2017 r. nie wynika natomiast, żeby za uzyskane wygrane przeprowadzający eksperyment przeprowadzał kolejne gry. Tym samym nie udowodniono, że uzyskane wygrane miały postać wygranej rzeczowej o której mowa w art. 2 ust 4 u.g.h.
W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy,
w postaci eksperymentu, pozwala jednoznacznie stwierdzić, że wyniki gier prowadzonych na ww. automacie są nieprzewidywalne i niezależne od możliwości zręcznościowych gracza, ale od przypadkowego "trafienia" na wygrywający układ symboli, tym samym gry mają charakter losowy (art. 2 ust. 5 u.g.h.).
Organ odwoławczy stwierdził zatem, że zatrzymany automat do gier oferował gry na automatach, w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., tj. gry na urządzeniach elektronicznych, o wygrane pieniężne oraz mają charakter losowy. Organizowane były w celach komercyjnych.
W decyzji odniósł się także do ujawnionych podczas czynności procesowych dokumentów w postaci:
opinii technicznej nt. zestawu instalacyjnego z oprogramowanie "Konsola S. " w odniesieniu do zapisów ustawy o grach hazardowych i zmianie niektórych ustaw, (Dz.U. poz. 88 z dnia 13.01.2017 r.), sporządzona przez Instytut Elektrotechniki, Oddział Technologii i Materiałoznawstwa Elektrotechnicznego we W.,
regulaminu korzystania z urządzenia zręcznościowego "Konsola S. ".
Organ odwoławczy wskazał również, że w przedmiotowej sprawie bezsporna jest okoliczność, że właściciel/dysponent nie wystąpił do Ministra Finansów
o rozstrzygnięcie w drodze decyzji charakteru gier urządzanych na stanowiących przedmiot postępowania automatach. Zatem opinia może mieć jedynie charakter opinii prywatnej.
Organ odwoławczy wskazał również, że skoro w dniu 2.09.2017 r. w lokalu "B. ", przy ul. [...]/1a w C., w którym zostały zatrzymano sporny automat prowadzona była działalność gastronomiczna, spełniony został ww. warunek zastosowania przepisu art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h.
Organ II instancji wywiódł także, że zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym w niniejszej sprawie, na dzień ujawnienia automatu strona była posiadaczem samoistnym lokalu. Mimo, że niewielka jego część była oddana do władania innemu podmiotowi - faktycznie służył stronie jako jego posiadaczowi do prowadzenia w nim działalności gastronomicznej na swoją rzecz.
Organ odwoławczy stwierdził w konsekwencji, że w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki do zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h., tj.
gry urządzane na automacie S. nr [...] są grami na automatach
w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych;
automat nie był zarejestrowany;
strona była posiadaczem samoistnym lokalu w C. przy ul. [...]/1a,
w którym znajdował się ww. automat do gier;
w lokalu tym prowadzona była działalność gastronomiczna.
Z tego względu organ I instancji zasadnie uznał w zaskarżonej decyzji, że strona podlega karze pieniężnej z ww. przepisu, jako posiadacz samoistnym lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna.
Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów odwołania nie stwierdził błędów
w ustaleniach faktycznych ani obrazy przepisów w postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynika rozstrzygnięcia.
Zdaniem organu II instancji, sytuacja osobista, materialna oraz stan zdrowia nie mogą być uwzględnione przez organ przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.
Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w S. na ww. decyzję i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania
w postaci:
- art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych;
- art. 11 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez stronę decyzji bez potrzeby stosowania środków przymuszenia.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała na swoją sytuację materialną, zdrowotną oraz wskazała na okoliczności związane ze wstawieniem automatu do jej lokalu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z przyczyn innych niż w niej podniesione.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadzał się do tego, czy organy słusznie nałożyły na skarżącą, będącą samoistnym posiadaczem lokalu, karę za urządzanie gier hazardowych na automacie do gry o nazwie S. nr [...], w wysokości [...] zł, w lokalu, w którym prowadzona była działalność gastronomiczna.
Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów K.p.a. w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego, poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego w sprawie.
Zdaniem sądu, wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów procesowych w zakresie postępowania dowodoweg, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do zastosowania wymienionych w obu decyzjach przepisów prawa materialnego. Przy tym, jak zasadnie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy zastosowanie mają zasady postępowania unormowane w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: "O.p.") – art. 122, art. 180 i art. 187 O.p., nie zaś w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.
z 2020 r. poz. 256, dalej: "K.p.a.", powołane w skardze.
Przechodząc do rozwinięcia powyższego stanowiska wskazać należy, że materialnoprawną podstawę działania organów w niniejszej sprawie stanowi dyspozycja art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 4 pkt 1 lit. a oraz art. 90 ust. 1 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, tj. 2 września 2017 r. Kontrola miała zatem miejsce po nowelizacji ustawy, w tym art. 14 ust. 1 u.g.h., która została poddana procesowi notyfikacji Komisji Europejskiej. Nowelizacja z 12 czerwca 2015 r., z tej przyczyny weszła w życie dopiero 3 września 2015 r. Również wprowadzoną nowelizacją obowiązującą od 1 kwietnia 2017 r. podwyższono kwotę kary pieniężnej za użytkowanie automatu z naruszeniem ustawy do kwoty 100 000 zł od jednego automatu. Kara w tej wysokości nakładana jest na urządzających gry po tej dacie.
Stosownie zaś do art. 89 ust. 1 u.g.h. karze pieniężnej podlega: urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia (pkt 1); urządzający gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, który narusza warunki zatwierdzonego regulaminu, udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia lub prowadzi gry na automatach do gier, urządzeniu losującym lub urządzeniach do gier bez wymaganej rejestracji automatu do gier, urządzenia losującego lub urządzenia do gry (pkt 2); posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa (pkt 3); posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego (pkt 4); dostawca usług płatniczych, który nie przestrzega zakazu, o którym mowa w art. 15g (pkt 5); uczestnik gry hazardowej urządzanej bez koncesji, bez zezwolenia lub bez zgłoszenia (pkt 6); przedsiębiorca telekomunikacyjny, który nie wypełnił obowiązków wynikających
z art. 15f ust. 5 (pkt 7); urządzający grę hazardową, której urządzanie stanowi monopol państwa (pkt 8).
Według art. 89 ust. 4 ugh, wysokość kary pieniężnej wymierzanej
w przypadkach, o których mowa: w ust. 1 pkt 1 – a) w przypadku gier na automatach - 100 tys. zł od każdego automatu, b) w przypadku gier innych niż określone w lit. a i c – 5 - krotność opłaty za wydanie koncesji lub zezwolenia, c) w przypadku gier urządzanych bez dokonania wymaganego zgłoszenia - do 10 tys. zł; w ust. 1 pkt 2 - wynosi: a) w przypadku gier urządzanych na podstawie koncesji lub zezwolenia - do 200 tys. zł, b) w przypadku gier urządzanych na podstawie zgłoszenia - do 10 tys. zł,
w ust. 1 pkt 3 i 4 - wynosi 100 tys. zł od każdego automatu; w ust. 1 pkt 5 - wynosi do 250 tys. zł; w ust. 1 pkt 6 - wynosi 100% uzyskanej wygranej niepomniejszonej o kwoty wpłaconych stawek; w ust. 1 pkt 7 - wynosi do 250 tys. zł; w ust. 1 pkt 8 - wynosi do 500 tys. zł; w ust. 3 - wynosi do 100 tys. zł.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet
o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości.
Odnosząc te uregulowania prawne do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że z dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych, szczegółowo opisanych w zaskarżonej decyzji i przedstawionych powyżej, w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu 2 września 2017 r. w lokalu gastronomicznym należącym do skarżącej funkcjonariusze organu I instancji ujawnili automat do gier, włączony
i gotowy do gry. W trakcie oględzin tego automatu stwierdzono, że znajduje się w nim płyta logiczna, zasilacz oraz gniazdo włączników/wyłączników – połączone wiązkami przewodów. Automat wyposażony jest w dwa monitory, wrzutniki monet i akceptator banknotów. Urządzenie oferuje dostęp do 5 gier.
Zdaniem sądu, organy zasadnie na podstawie tych ustaleń stwierdziły, że wygląd i działanie automatu wskazuje, że jest to urządzenie elektryczne. Prawidłowo także na podstawie opisu przebiegu gry uznano, że automat rozgrywa gry o wygrane pieniężne, przy czym eksperyment nie potwierdził możliwości uzyskania wygranej rzeczowej. Gry urządzane na tym automacie mają charakter losowy, gdyż są nieprzewidywalne
i niezależne od możliwości zręcznościowych gracza, ale od przypadkowego trafienia na wygrywający układ symboli, co potwierdza również przeprowadzony eksperyment i opis przebiegu gier. Sąd podziela stanowisko organu, że oceny tej nie zmienia fakt, zamieszczenia w treści gry zapisu "regulamin korzystania z urządzenia zręcznościowego" oraz zainstalowanie stosownej aplikacji.
Nie może być także żadnych wątpliwości co do tego, że gry miały charakter komercyjny, skoro zatrzymane urządzenie posiada akceptator banknotów oraz wrzutnik monet a przeprowadzenie gry wymaga zasilenia go banknotami lub monetami.
Na aprobatę zasługuje także odniesienie w zaskarżonej decyzji jak i ocena ujawnionych w trakcie kontroli dokumentów w postaci opinii technicznej oraz regulaminu korzystania z urządzenia zręcznościowego "Konsola S. ", które nie dotyczyły zajętego urządzenia.
W niniejszej sprawie zostało także zasadnie wykazane, że lokal skarżącej nie był kasynem gry z wymaganą prawem koncesją na jego prowadzenie oraz nie był salonem gier na automatach, które jest jedynym dozwolonym prawem miejscem w którym poza kasynem gry może być prowadzona działalność w zakresie gier na automatach
i którego prowadzenie jest objęte monopolem państwa. Jak słusznie zauważył organ
w zaskarżonej decyzji, dostarczenie do lokalu opinii technicznej oraz oklejenie automatu stosownymi naklejkami oraz samo zapewnienie właściciela automatu, że urządzenie jest zarejestrowane nie mogło oznaczać, że skarżąca mogła legalnie dysponować urządzeniem.
W związku z powyższym, wobec prawidłowego ustalenia, że organizowanie gier na ww. automatach było niezgodne z warunkami ustalonymi w ustawie o grach hazardowych, niezbędne było rozważenie, czy istnieją podstawy do wymierzenia skarżącej kary pieniężnej przewidzianej w cytowanych powyżej przepisach art. 89 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 89 ust. 4 pkt 3 u.g.h.
Karze takiej podlega bowiem "posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego" – w tym przypadku karze podlega posiadacz zależny lokalu, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h.
Zdaniem sądu, w zaskarżonej decyzji dokonano prawidłowej oceny prawnej okoliczności związanych z przedmiotowym lokalem, przy ustaleniu, że lokal stanowi odrębną własność skarżącej i w tym lokalu prowadzi ona działalność gastronomiczną, nie zatrudniając pracowników, co wynikało z zeznań strony, która była obecna w trakcie kontroli w dniu 2 września 2017 r.
Wprawdzie na podstawie umowy z 1.04.2017 r. skarżąca wynajęła spółce 10 m2 powierzchni tego lokalu, to jednak zasadnie organ odwoławczy uznał, że przez ten fakt skarżąca nie utraciła przymiotu posiadacza samoistnego mawianego lokalu, w którym umieszczono automat do gier.
Organ odwoławczy przedstawił szczegółowe uzasadnienie takiego stanowiska, które sąd w pełni akceptuje. Odnosząc się do ustawowej przesłanki "posiadania lokalu", tj. samoistnego czy zależnego, organ przy tym zasadnie wyjaśnił, że skoro przepisy u.g.h. nie zawierają definicji tych pojęć, to w tym zakresie należy sięgać do definicji zawartej w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U z 2019 r., poz. 1145 ze zm.), zgodnie z którą, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władyctwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Mając powyższe na uwadze, w ocenie sądu, organy analizując zebrany
w sprawie materiał dowodowy zasadnie uznały, że w sprawie ustalenia faktyczne wskazują jednoznacznie, że gry na zatrzymanym automacie są grami na automatach
w rozumieniu u.g.h., automat nie był zarejestrowany, skarżąca jest posiadaczem samoistnym lokalu, w którym zatrzymano automat i w lokalu była prowadzona działalność gastronomiczna.
Wskazać przy tym należy, że regulacje dotyczące tej kwestii i interpretacja powołanych wyżej przepisów nie są sporne. Przedmiotem sporu jest ocena ustaleń faktycznych, a skarżąca w skardze podnosi kwestie związane z jej sytuacją materialną, zdrowotną i wskazuje na okoliczności wstawienia do jej lokalu automatu do gier.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że nie doszło do zarzucanego błędu
w ustaleniach faktycznych, zatem za chybione należało uznać zarzuty skargi w tym zakresie, natomiast podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące jej trudnej sytuacji materialnej, czy jej niezawinionego poddania się działaniom grupy przestępczej, nie mają znaczenia dla prawidłowości wyżej opisanych ustaleń.
Stan faktyczny został ustalony prawidłowo, w sposób rzetelny, a przy tym, przy poszanowaniu zasady swobodnej oceny dowodów. Organy wskazały dowody, na których oparły rozstrzygnięcie oraz podały powody odmówienia wiarygodności innym dowodom. Skarżąca nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów przeciwnych ani też nie podważyła ustaleń organów celnych, że urządzenia nie stanowią automatów do gry w rozumieniu u.g.h.
Zdaniem sądu jednak, ustalenia faktyczne sprawy w powyższym zakresie jakkolwiek nie budzą zastrzeżeń, to nie mogą one przesądzić na gruncie niniejszej sprawy, czy skarżąca powinna podlegać karze pieniężnej z art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h.
Uznanie, że w okolicznościach tej sprawy wystąpiły podstawy do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej wymagało bowiem rozstrzygnięcia, czy - w związku
z nowelizacją K.p.a. (na przepisy którego aktu notabene powołuje się skarżąca
w skardze) - powinnością organów orzekających w sprawie było jednoczesne rozważenie - m.in. - wystąpienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia takiej kary, o jakich traktuje art. 189f K.p.a.
W tym względzie sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku – wbrew poglądowi przeciwnemu zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę - że dział IVa K.p.a., zatytułowany "Administracyjne kary pieniężne", nie podlega wyłączeniu w przypadku deliktów administracyjnych, poddanych regulacji u.g.h. Zgodnie z art. 189b K.p.a., przez administracyjną karę pieniężną rozumie się określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Niewątpliwie, nakładana w trybie przepisów u.g.h. kara pieniężna w tej definicji się zawiera. Dział IVa został wprowadzony do K.p.a. ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r.
o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Przepisy tego działu (art. 189a-189k) mają charakter materialnoprawny i regulują kompleksowo zagadnienia zawiązane z nakładaniem kary pieniężnej, w tym z przesłankami wymiaru kary, możliwością odstąpienia od jej wymierzania, terminami przedawnienia nakładania i egzekwowania kary, odsetkami od zaległej kary, ulgami w jej wymierzaniu. W zamyśle ustawodawcy, przepisy działu IVa K.p.a. mają stanowić uzupełnienie regulacji przewidzianych w przepisach szczególnych, przy poszanowaniu zasady, że przepis szczególny ma pierwszeństwo przed przepisem ogólnym (por.: uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw,
nr druku 1183). Należy zwrócić uwagę, że nowelizacja K.p.a. określiła szereg przesłanek indywidualizujących wymierzanie administracyjnych kar pieniężnych, które jednocześnie zmieniają dotychczas przeważający, obiektywny charakter administracyjnych kar pieniężnych (por.: Stanisław Radowicki, Marek Wierzbowski, Ustawa o grach hazardowych. Komentarz, wydanie internetowe, opublikowane
w programie Lex). W kontekście podniesionego przez skarżącą zarzutu naruszenia
art. 189a i nast. K.p.a., istotna jest treść art. 189a § 2 K.p.a. in fine. Przepis ten wprowadza swoistą regułę kolizyjną, w myśl której, przepisów działu IVa - odnośnie kwestii wymienionych w tym przepisie - nie stosuje w zakresie, w jakim kwestie te regulują przepisy odrębne. Z tak zredagowanego przepisu art. 189a § 2 K.p.a. wynika, że przepisy odrębne nie mogą być modyfikowane regulacjami działu IVa K.p.a.
W przypadku natomiast, gdy przepisy odrębne w ogóle nie regulują zagadnienia wskazanego w § 2 art. 189a K.p.a., przepisy działu IVa K.p.a. stosuje się wprost
w oznaczonym zakresie (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Lublinie z 4 grudnia 2018 r., II SA/Lu 628/18 i powołane tam piśmiennictwo; CBOSA). Powracając na grunt u.g.h. trzeba dostrzec, że przepisy tej ustawy regulują materialnoprawne przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie np. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu treści powołanej wcześniej reguły kolizyjnej
z art. 189a § 2 K.p.a. in fine dawała - w ocenie sądu - podstawy do wyrażenia poglądu co do powinności stosowania normy z art. 189f K.p.a. na tle spraw związanych
z nakładaniem kar pieniężnych w trybie przepisów u.g.h. Sąd w składzie orzekającym nie przychyla się do spotykanego w orzecznictwie sądowym stanowiska (prezentowanego w odpowiedzi na skargę), jakoby odesłanie zawarte w art. 91 u.g.h. pozwalało jedynie na stosowanie do tego rodzaju kar przepisów Ordynacji podatkowej ("odpowiednio"), a zatem z wyłączeniem możliwości odwoływania się do regulacji działu IVa K.p.a. (w szczególności art. 189f K.p.a.).
Mając na uwadze obowiązujące reguły interpretacyjne, należy wskazać, że "odpowiednie" stosowanie przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost albo
z pewnymi modyfikacjami, usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciąganego" pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczalności jego stosowania do rozpatrywanego stanu w ogóle. Odpowiednie stosowanie nie przesądza zatem ani
o bezpośrednim, ani o automatycznym stosowaniu określonej regulacji, będąc uzależnione - m.in. - od oceny charakteru instytucji prawnej. Mając na uwadze wprowadzoną nowelizację K.p.a. oraz to, że kara pieniężna nie stanowi zobowiązania podatkowego, sąd uznał, że przepis art. 91 u.g.h. trzeba traktować jako wskazujący
w sposób jednoznaczny na konieczność odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej do postępowań w zakresie nakładania kar pieniężnych, a zatem w zakresie procedury a nie prawa materialnego. Powołanego przepisu, przy położeniu właściwego akcentu na wymóg jedynie "odpowiedniego" stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, nie można rozumieć w sposób wyłączający stosowanie materialnoprawnych przepisów o karze pieniężnej, zawartych w dziale IVa K.p.a.
i właściwych tej instytucji. Postępowanie w zakresie wymierzenia kary administracyjnej, na podstawie przepisów u.g.h., nie jest bowiem postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym. Okoliczność, że na podstawie komentowanego przepisu w zakresie wymierzenia kary administracyjnej stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej nie świadczy, że jest to postępowanie podatkowe, ani też, że postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach jest "sprawą uregulowaną w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. –Ordynacja podatkowa
(art. 3 § 1 pkt 2 K.p.a.) Przy uwzględnieniu zatem "odpowiedniego" stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w podanym wyżej znaczeniu, jak również przy zastrzeżeniu, że przepisy tej ustawy nie określają np. warunków odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej (co oczywiste), w sprawie należało m.in. przyjąć, że stosowanie na gruncie u.g.h. przepisu art. 189f K.p.a. jest nie tylko wymagane, ale
i zgodne z intencją ustawodawcy, którego zamysłem było ujednolicenie zasad wymiaru kar pieniężnych w systemie prawa, za wyjątkiem przypadków uregulowania tych kwestii w przepisach odrębnych. Skoro przepisy odrębne (u.g.h. i O.p. poprzez odpowiednie stosowanie w rozumieniu art. 91 u.g.h.) nie regulują kwestii odstąpienia od wymierzenia kary, w sprawie należało zastosować art. 189f K.p.a.
W ocenie sądu, pominięcie natomiast tej regulacji przez orzekające w sprawie organy, w konsekwencji zaniechanie ustalenia przesłanek, o jakich mowa w tym przepisie, stanowiło uchybienie dające podstawy do wyeliminowania wydanych
w sprawie decyzji z obrotu prawnego.
Pogląd, że odpowiednie stosowanie regulacji Ordynacji podatkowej do kar pieniężnych nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów zawartych w dziale IVa K.p.a prezentowany jest w piśmiennictwie (por.: Stanisław Radowicki, Marek Wierzbowski, Ustawa o grach hazardowych. Komentarz, wydanie internetowe, opublikowane w programie Lex). Możliwość zastosowania działu IVa K.p.a. do spraw rozstrzyganych na gruncie u.g.h. przyznał także Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 28 listopada 2017 r. II GSK 2433/17 i z 4 marca 2020 r. II GSK 53/20, CBOSA).
Organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązane będą zatem zastosować się do ww. wskazań tutejszego sądu, mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu.
Kierując się przedstawioną argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie- działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., które obejmują wpis od skargi w kwocie [...]zł. Orzeczenie w niniejszej sprawie zapadło, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, na co pozwolił wniosek organu oraz brak żądania przeprowadzenia rozprawy przez skarżącą.