I SA/SZ 301/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2022-10-05
NSApodatkoweŚredniawsa
certyfikat rezydencjimiejsce zamieszkaniarezydencja podatkowaordynacja podatkowapostępowanie podatkowezaświadczeniepobyt powyżej 183 dniuzasadnienie postanowieniakontrola sądowa

WSA w Szczecinie uchylił postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy odmowę wydania certyfikatu rezydencji z powodu wadliwości proceduralnych uzasadnienia organu odwoławczego.

Skarżący domagał się wydania zaświadczenia o miejscu zamieszkania dla celów podatkowych (certyfikat rezydencji) za rok 2020. Organ pierwszej instancji odmówił, podobnie jak organ odwoławczy, utrzymując tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na istotne naruszenia proceduralne w uzasadnieniu organu odwoławczego, które uniemożliwiły kontrolę sądową.

Sprawa dotyczyła wniosku V. P. o wydanie zaświadczenia o miejscu zamieszkania dla celów podatkowych (certyfikat rezydencji) za rok 2020. Organ pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując m.in. na posiadanie przez organy informacji o jego pobycie w Polsce powyżej 183 dni w 2020 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego. Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył zasady postępowania podatkowego, w szczególności poprzez wewnętrznie sprzeczne i niepełne uzasadnienie swojej decyzji. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy, mimo przyznania, że organ pierwszej instancji posiadał informację o pobycie skarżącego w RP powyżej 183 dni, utrzymał w mocy postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia, nie wyjaśniając dostatecznie przyczyn takiej decyzji i podważając zaufanie strony do organów. Sąd wskazał, że uzasadnienie organu odwoławczego nie poddawało się kontroli sądowej, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nakazano organowi odwoławczemu ponowne przeprowadzenie postępowania, z jednoznacznym ustaleniem stanu faktycznego i jasnym uzasadnieniem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w szczególności poprzez wadliwe i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie, które uniemożliwiło kontrolę sądową.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy, mimo przyznania informacji o pobycie skarżącego w RP powyżej 183 dni, utrzymał w mocy postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia, nie wyjaśniając dostatecznie przyczyn swojej decyzji i podważając zaufanie strony do organów. Uzasadnienie było sprzeczne i niepełne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

O.p. art. 306c

Ordynacja podatkowa

Odmowa wydania zaświadczenia o miejscu zamieszkania dla celów podatkowych.

u.p.d.o.f. art. 3 § 1a

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Nieograniczony obowiązek podatkowy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

O.p. art. 306a

Ordynacja podatkowa

Obowiązek wydania zaświadczenia.

O.p. art. 306b

Ordynacja podatkowa

Podstawa wydania zaświadczenia.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji/postanowienia.

Pomocnicze

O.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

O.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

O.p. art. 210

Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji/postanowienia.

O.p. art. 219

Ordynacja podatkowa

Odpowiednie stosowanie przepisów o odwołaniach do zażaleń.

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników art. 9 § 1d

Uznanie, że skarżący nie dokonał aktualizacji danych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wskazania sądu co do dalszego postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych § 2 pkt 5

Określenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy, w szczególności poprzez wadliwe i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie postanowienia, które uniemożliwiło kontrolę sądową. Organ odwoławczy, mimo przyznania informacji o pobycie skarżącego w RP powyżej 183 dni, utrzymał w mocy postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia, nie wyjaśniając dostatecznie przyczyn swojej decyzji.

Godne uwagi sformułowania

organ pierwszej instancji był w posiadaniu informacji o przebywaniu przez Skarżącego w 2020 r. na terytorium RP powyżej 183 dni podstawą do wydania wnioskowanego zaświadczenia są nie tylko dane zawarte w prowadzonych przez organ I instancji ewidencjach, rejestrach i bazach danych, ale również informacje wynikające ze złożonych i zweryfikowanych przez organ dokumentów wnioskodawcy uzasadnienie zaskarżonego postanowienia może sugerować, iż w istocie wbrew wydanemu rozstrzygnięciu, postanowienie organu I instancji jak i samo postanowienie organu odwoławczego które uzasadnia, mogą być wydane w sprzeczności z zgromadzonymi dowodami podważa zaufanie strony do organu nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcie i uzasadnienie w postanowieniu organu drugiej instancji stanowią integralną całość

Skład orzekający

Bolesław Stachura

sprawozdawca

Jolanta Kwiecińska

przewodniczący

Marzena Kowalewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji/postanowień organów administracji publicznej, zasada budzenia zaufania do organów podatkowych, kontrola sądowa nad postępowaniem administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawie wydania zaświadczenia i wadliwości uzasadnienia organu odwoławczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są prawidłowe i spójne uzasadnienia decyzji administracyjnych, nawet w pozornie prostych sprawach, oraz jak sądy administracyjne kontrolują te aspekty postępowania.

Wadliwe uzasadnienie organu odwoławczego doprowadziło do uchylenia postanowienia – lekcja dla administracji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 301/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art.121 par 1, art. 233 par 1 okt 1, art. 210, art. 219
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2022 poz 329
art.145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par 2 i 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2018 poz 265
par 2 pkt 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] października 2022 r. sprawy ze skargi V. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego V. P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (zwany dalej: "organem
II instancji", "organem odwoławczym") zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 marca 2022 r. znak 3201-IEC3.4001.4.2021.10 utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (zwanego dalej: "organem I instancji") z dnia 20 grudnia 2021 r., znak: 3216-SOB-l.4060.787.2021 odmawiające wydania V. P. (zwanemu dalej: "Stroną", "Skarżącym" lub "Podatnikiem") zaświadczenia o miejscu zamieszkania lub siedzibie dla celów podatkowych (certyfikat rezydencji) – CFR-1 za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.
Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie przedstawia się następująco.
W dniu 28 lipca 2021 r. Strona złożyła do organu pierwszej instancji wniosek
o wydanie zaświadczenia o miejscu zamieszkania lub siedzibie dla celów podatkowych (certyfikat rezydencji) za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.
Organ I instancji postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2021 r., znak:
3216-SOB-l.4060.787.21 odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści.
Organ odwoławczy po rozpoznaniu wniesionego przez Stronę zażalenia, postanowieniem z dnia 20 października 2021 r., znak: 3201-IEC3.4001.4.2021.3 uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W treści uzasadnienia stwierdził m.in., że z akt sprawy wynika, iż organ I instancji był w posiadaniu informacji o przebywaniu przez Skarżącego w 2020 r. na terytorium RP powyżej 183 dni. Organ odwoławczy wskazał też, że dla celów wydania certyfikatu rezydencji za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej należy uznać osobę fizyczną, która przebywa na terytorium RP powyżej 183 dni w roku podatkowym. Wyjaśnił, że na podstawie zebranych w sprawie dokumentów stwierdza, iż organ I instancji był w posiadaniu tych informacji od Podatnika, a w przypadku wątpliwości organ I instancji powinien był zweryfikować ten stan z Podatnikiem i na ich podstawie dopiero rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy zajął bowiem stanowisko, iż podstawą do wydania wnioskowanego zaświadczenia są nie tylko dane zawarte w prowadzonych przez organ I instancji ewidencjach, rejestrach i bazach danych, ale również informacje wynikające ze złożonych i zweryfikowanych przez organ dokumentów wnioskodawcy.
Organ pierwszej instancji po ponownym rozpatrzeniu wniosku, postanowieniem
z dnia 20 grudnia 2021 r. ponownie odmówił wydania zaświadczenia o miejscu zamieszkania lub siedzibie dla celów podatkowych (certyfikat rezydencji) za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. Organ wskazał, że miał na względzie okoliczność, iż wydaje zaświadczenie na podstawie faktów lub stanu prawnego, wynikających
z prowadzonej ewidencji. Natomiast zgodnie z danymi zawartymi w posiadanych ewidencjach urzędu, Strona posiadała adres zamieszkania na terenie [...].
Dodatkowo organ pierwszej instancji ustalił, że 31 stycznia 2020 r. płatnik - L. sp. z o.o. przekazał do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego
w Szczecinie informację o wysokości przychodu (dochodu) uzyskanego przez Stronę w 2019 roku, w której wskazał jako kraj zamieszkania [...]. Do urzędu nie wpłynęło zeznanie za rok 2019. Do Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Śródmieście wpłynęła informacja PIT-11 za rok 2020, w której płatnik wskazał adres zamieszkania: S., ul. [...]. Ten sam płatnik w dniu 17 lutego 2021 r. złożył informację IFT-1/IFT-1R za rok 2020 do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie, w której wskazał kraj zamieszkania: [...].
Organ dodał, że w dniu 5 kwietnia 2021 r. Strona złożyła do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie zeznanie PIT- 37 za rok 2020, w którym zmieniła adres zamieszkania na S. , ul. [...]. W zeznaniu tym wskazała kwoty z informacji PIT-11 i IFT-1/IFT-1R. Złożone zeznanie zostało przekazane
do weryfikacji w ramach czynności sprawdzających, które przeprowadzono
z udziałem Strony.
Na koniec organ podał, że mając na uwadze fakt, iż Strona figuruje w rejestrach urzędu ze szczecińskim adresem od 5 kwietnia 2021 r., odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści, tj. od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.
W piśmie z dnia 29 grudnia 2021 r. Strona złożyła zażalenie, w którym wskazała, że w piśmie z dnia 7 lipca 2021 r. przekazała do urzędu swoje oświadczenie
oraz zaświadczenie od zleceniodawcy o przebywaniu na terenie RP powyżej 183 dni
w 2020 roku - urząd zatem był w posiadaniu danych, na podstawie których zobowiązany był do wydania zaświadczenia-certyfikatu rezydencji.
Organ drugiej instancji postanowieniem z dnia 16 marca 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał m.in., że po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy, stwierdził, iż organ pierwszej instancji wprawdzie posiadał informację
o przebywaniu przez Stronę w 2020 roku na terytorium RP powyżej 183 dni, ale posiadał również dodatkowe informacje istotne dla prowadzonej sprawy. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji zgromadził kompleksowy materiał dowodowy, niezbędny do oceny przesłanek w zakresie wydania zaświadczenia o miejscu zamieszkania lub siedzibie dla celów podatkowych (certyfikat rezydencji).
Zdaniem organu odwoławczego słusznie wskazał organ pierwszej instancji, że kluczową okolicznością w rozstrzygnięciu tej sprawy był fakt złożenia przez Stronę korekty zeznania PIT-37 za rok 2020 oraz wpływ dwóch informacji PIT-11 i IFT-1/IFT-1R za rok 2020 od jednego płatnika z różnymi adresami zamieszkania. Ponadto organ stwierdził, że organ pierwszej instancji nie miał podstaw, aby stwierdzić, że od 1 stycznia 2020 r. Strona zmieniła adres zamieszkania dla celów podatkowych i przeniosła swoje centrum interesów osobistych oraz gospodarczych z [...] do Polski. Urząd mając wątpliwości co do stanu faktycznego, przeprowadził czynności sprawdzające z udziałem Strony i na ich podstawie rozstrzygnął sprawę. Podstawą do wydania wnioskowanego zaświadczenia były bowiem nie tylko dane zawarte w prowadzonych przez urząd skarbowy ewidencjach, rejestrach i bazach danych, ale również informacje wynikające ze złożonych i zweryfikowanych przez urząd dokumentów wnioskodawcy.
Strona nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu, w piśmie z dnia 8 kwietnia 2022 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 306c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 roku, poz. 1540 ze zm.; zwanej dalej: "O.p.") w zw. z art. 3 ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 roku, poz. 1128), polegające na odmowie wydania Skarżącemu zaświadczenia o miejscu zamieszkania dla celów podatkowych, będącej konsekwencją ustalenia przez organ podatkowy
na podstawie zgromadzonych dokumentów, że Skarżący w 2020 roku nie posiadał miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pomimo
iż z okoliczności faktycznych sprawy, w tym w szczególności z oświadczenia Skarżącego, jak również z zaświadczenia L. Sp. z o.o. wynikało bezspornie, że Skarżący w 2020 roku przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym (i którą to okoliczność organ podatkowy I, jak i II instancji przyznał), a co za tym idzie Skarżący posiadał w 2020 roku nieograniczony obowiązek podatkowy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 20 grudnia 2021 r.;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1d ustawy z dnia
13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2022 r., poz. 166), polegające na uznaniu, iż Skarżący nie dokonał aktualizacji danych, podczas gdy Skarżący zarówno w składanych oświadczeniach, jak również licznych deklaracjach wskazywał adres zamieszkania w Polsce, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 20 grudnia 2021 r.;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 306a oraz 306b O.p. polegające na braku wydania Skarżącemu zaświadczenia o miejscu zamieszkania dla celów podatkowych (certyfikatu rezydencji), pomimo iż organ podatkowy posiadał wiedzę co do miejsca zamieszkania Skarżącego w Polsce, a co za tym idzie organ był obowiązany wydać zaświadczenie;
4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 191 O.p. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i dokonanie niewłaściwej oceny stanu faktycznego.
Wskazując na powyższe podstawy, Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący odniósł się do podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zauważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana
przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji – odmawiające wydania Skarżącemu zaświadczenia.
W pierwszym rzędzie zdaniem Sądu należy podkreślić, że uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, że po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy, stwierdził, iż organ pierwszej instancji "posiadał informację o przebywaniu przez Stronę w 2020 roku na terytorium RP powyżej 183 dni". Mimo powyższego stwierdzenia organ odwoławczy dodatkowo zastrzegł, że organ I instancji posiadał również dodatkowe informacje istotne dla prowadzonej sprawy. W efekcie, mimo pierwszego stwierdzenia, jak i swoich poprzednich twierdzeń wyrażonych w poprzednim postanowieniu uchylającym postanowienie organu I instancji, organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wydania zaświadczenia.
Mając na uwadze powyższe, wskazać zatem trzeba, że zgodnie z brzmieniem art. 127 O.p. postępowanie podatkowe jest postępowaniem dwuinstancyjnym. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza, że każda sprawa podatkowa, rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu podatkowego I instancji, w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. W myśl tej zasady, sprawa podatkowa jest rozpoznawana i rozstrzygana dwukrotnie, po raz pierwszy przez organ podatkowy I instancji i po raz wtóry - w razie wniesienia odwołania - przez organ odwoławczy. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza przy tym obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest bowiem tylko weryfikacja decyzji (postanowienia) organu I instancji i kontrola zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do tego aktu w odwołaniu (zażaleniu). Sąd zauważa tu, że z mocy art. 239 O.p. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 16 działu IV O.p. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
W postępowaniu podatkowym odwołanie od decyzji (jak również zażalenie na postanowienie) organu I instancji zawierać powinno zarzuty przeciw tej decyzji (postanowieniu), określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie (art. 222 O.p.), to jednakże regulacja ta nie oznacza, iż organ odwoławczy uprawniony jest ograniczyć rozpoznanie sprawy wyłącznie do zawartych w odwołaniu zarzutów i żądań. Wymóg powtórnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy sprawy, już raz rozpoznanej i rozstrzygniętej przez organ podatkowy I instancji oznacza też, iż wydana na skutek wniesienia odwołania decyzja (jak również z mocy art. 219 O.p. postanowienie) organu odwoławczego winny zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne odpowiadające warunkom określonym w przepisie art. 210 § 4 O.p., a więc wskazywać fakty, które organ odwoławczy uznał za udowodnione, dowody, którym dał wiarę oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, a także winno zawierać podstawę prawną z przytoczeniem przepisów prawa. Brak spełnienia tych warunków powoduje, że wydana przez organ odwoławczy decyzja ostateczna (postanowienie), stanowiące przedmiot skargi wniesionej do sądu administracyjnego, w istocie rzeczy, nie poddają się kontroli sądowoadministracyjnej.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie organu odwoławczego wydane zostało z naruszeniem przedstawionej wyżej zasady i wskazanych uregulowań prawnych. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia można odnieść wrażenie, że w istocie podziela on stanowisko Skarżącego, iż organ pierwszej instancji posiadał informację o przebywaniu przez Stronę w 2020 roku na terytorium RP powyżej 183 dni. Postanowienie organu odwoławczego wskazuje, że organ ten w części uzasadnienia w istocie przyznał, że istnieje dowód na fakt przebywania przez Skarżącego w 2020 roku na terytorium RP powyżej 183 dni. Tymczasem skoro takiego ustalenia rzeczywiście by dokonano, to żadne inne ustalenia "dodatkowe informacje istotne dla prowadzonej sprawy" – jak określił to organ odwoławczy, nie miałyby znaczenia dla obowiązku wydania zaświadczenia. Sąd zwraca uwagę, że w powyższym zakresie treść uzasadnienia postanowienia jest w istocie sprzeczna i niepełna.
Organ odwoławczy nie może wydać rozstrzygnięcia, którego procesową podstawą jest art. 233 § 1 pkt 1 O.p., czyli utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, natomiast sporządzić uzasadnienie w sposób z którego Strona może odnieść wrażenie, że postanowienie powinno uwzględnić zażalenie.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy również poprzez treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia naruszył zasady wynikające z art. 121 § 1 o.p., zgodnie z którym postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Analiza bowiem treści uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego może sugerować, iż w istocie wbrew wydanemu rozstrzygnięciu, postanowienie organu I instancji jak i same postanowienie organu odwoławczego które uzasadnia, mogą być wydane w sprzeczności z zgromadzonymi dowodami. Wydaje się, że takie uzasadnienie było próbą podtrzymania stanowiska organu odwoławczego z treści poprzedniego uzasadnienia uchylającego postanowienie organu I instancji w którym zdecydowanie bardziej jednoznacznie organ uznał, że "z akt sprawy wynika, iż organ I instancji był w posiadaniu informacji o przebywaniu przez Skarżącego w 2020 r. na terytorium RP powyżej 183 dni", a nadto, że podstawą do wydania wnioskowanego zaświadczenia są nie tylko dane zawarte w prowadzonych przez organ I instancji ewidencjach, rejestrach i bazach danych, ale również informacje wynikające ze złożonych i zweryfikowanych przez organ dokumentów wnioskodawcy.
Jednak takie obecne postępowanie organu odwoławczego, który jak się wydaje, zmieniając stanowisko wyrażone w poprzednim postanowieniu (co do mocy dowodowej przedłożonych przez Stronę dokumentów), nie wyjaśnia dostatecznie przyczyny takiego postępowania, zdaniem Sądu podważa zaufanie strony do organu (tak np. prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Sz 249/17). Organ bowiem nie wyjaśnił czy przedłożonym przez Stronę dowodom nie dał wiary, czy też uznał, że nie mogą one stanowić dowodu na gruncie postępowania w sprawie o wydanie zaświadczenia, czy też z jakichkolwiek innych powodów oparł się na innych dowodach - mimo podtrzymania swojego poprzedniego stwierdzenia, iż organ I instancji "posiadał informację o przebywaniu przez Stronę w 2020 roku na terytorium RP powyżej 183 dni" oraz podtrzymania stanowiska, iż "podstawą do wydania wnioskowanego zaświadczenia są nie tylko dane zawarte w prowadzonych przez organ I instancji ewidencjach, rejestrach i bazach danych, ale również informacje wynikające ze złożonych i zweryfikowanych przez organ dokumentów wnioskodawcy".
Uznać zatem należy, że ze względu na powyżej wskazane braki, a przez to wewnętrzną sprzeczność zaskarżonego postanowienia, nie poddaje się ono kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd bowiem nie może, dokonując kontroli postanowienia organu drugiej instancji, pominąć jej i poprzestać na kontroli postanowienia organu pierwszej instancji, nie może także dokonać wyłącznie kontroli rozstrzygnięcia, bądź wyłącznie uzasadnienia. Podkreślić w tym miejscu należy, że rozstrzygnięcie i uzasadnienie w postanowieniu organu drugiej instancji stanowią integralną całość, a o ich treści stanowią art. 210 i art. 233 O.p w zw. z art. 219 i 239 O.p.
Skład orzekający w sprawie - nie dokonując w tych warunkach oceny zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym - uznał za konieczne wskazanie, że ze względu na naruszenie przy jego wydaniu przepisów postępowania podatkowego, a w szczególności przepisów art. 121 i art. 210 § 4 O.p., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone postanowienie podlega z tego powodu uchyleniu jako niezgodne z prawem - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Na podstawie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., Sąd wskazuje, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy jednoznacznie ustalił stan faktyczny – w szczególności w zakresie ustalenia podstawowej spornej kwestii, t.j. czy Strona w 2020 r. przebywała na terytorium RP powyżej 183 dni – co winno znaleźć odzwierciedlenie w jednoznacznym uzasadnieniu postanowienia. Organ odwoławczy zgodnie z regułami wynikającymi z art. 210 § 4 O.p. winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, którym dał wiarę oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Organ odwoławczy winien oprzeć ustalenia w tym zakresie zgodnie z regułami wynikającymi z uregulowań zawartych w Dziale VIIIA O.p. zatytułowanym "Zaświadczenia", w tym w szczególności z art. 306b O.p. Wydane postanowienie organu odwoławczego winno zawierać jednoznaczne, niesprzeczne uzasadnienie co do spornej kwestii z uwzględnieniem przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń.
W tym stanie sprawy, stwierdzając, że stwierdzone naruszenia miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego (480 zł) oraz kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).
Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI