I SA/Sz 3/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą przyznania płatności obszarowych z powodu niewykazania wyłącznego posiadania gruntów i braku zgody wszystkich współposiadaczy.
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych do gruntów rolnych. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, wskazując na brak zgody wszystkich współposiadaczy oraz na naprzemienne użytkowanie gruntów przez innego producenta. Rolnik wniósł skargę do WSA, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i dowodowych. Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną, stwierdzając, że skarżący nie wykazał wyłącznego posiadania gruntów ani nie przedstawił wymaganej zgody wszystkich współposiadaczy, co było warunkiem koniecznym do przyznania płatności.
Sprawa dotyczyła skargi J.O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymującą w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2010. Skarżący zadeklarował do płatności grunty, które okazały się być współwłasnością. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, powołując się na art. 7 ust. 17 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który wymaga zgody pozostałych posiadaczy w przypadku współposiadania. Dodatkowo, ustalono, że grunty były naprzemiennie użytkowane przez skarżącego oraz innego producenta (P.K.), co potwierdziły oględziny i zeznania świadków. Skarżący argumentował, że dowody przedstawione przez organy (notatki służbowe, faktury) nie są wystarczające i że to on faktycznie użytkował grunty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości wyłącznego posiadania gruntów ani nie przedstawił wymaganej pisemnej zgody wszystkich współposiadaczy, w tym P.K. Sąd podkreślił, że celem płatności jest wsparcie faktycznego użytkowania gruntów rolnych, a w przypadku współposiadania konieczna jest zgoda pozostałych współwłaścicieli. Ponieważ obie strony konfliktu wzajemnie sobie przeszkadzały w użytkowaniu, żadna nie mogła wykazać wyłącznego posiadania i spełnienia wymogów dobrej kultury rolnej przez cały rok.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Konieczne jest faktyczne rolnicze użytkowanie gruntów rolnych przez cały rok kalendarzowy, a nie tylko formalne posiadanie.
Uzasadnienie
Celem płatności jest dofinansowanie faktycznego użytkowania gruntów rolnych przez rolników, a nie tylko formalnych posiadaczy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.p.w.s.b. art. 7 § ust. 1
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
u.p.w.s.b. art. 7 § ust. 17
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
W przypadku współposiadania gruntów, warunkiem przyznania płatności obszarowych jest przedstawienie zgody pozostałych posiadaczy gruntu.
u.p.w.s.b. art. 7 § ust. 7
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
W przypadku współposiadania działki rolnej, płatności obszarowe przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę.
Pomocnicze
k.c. art. 196 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja współwłasności.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadania.
u.k.s.e.p. art. 12 § ust. 4 - ust. 6
Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Pisemna zgoda współposiadaczy jest warunkiem koniecznym do nadania producentowi numeru identyfikacyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Skarżący twierdził, że dostatecznie udowodnił użytkowanie gruntów rolnych. Skarżący zarzucił organom oparcie się na dokumentach niestanowiących dowodu w sprawie.
Godne uwagi sformułowania
Celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. W przypadku współposiadania gruntów zgłoszonych do płatności w dniu 31 maja danego roku, płatności obszarowe lub płatność do krów i owiec przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Żadna ze stron konfliktu nie mogła utrzymywać zadeklarowanych gruntów w dobrej kulturze, gdyż obie strony sobie wzajemnie przeszkadzały w rolniczym ich użytkowaniu.
Skład orzekający
Alicja Polańska
przewodniczący sprawozdawca
Ewa Wojtysiak
członek
Marzena Kowalewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących płatności obszarowych w kontekście współposiadania gruntów i konieczności wykazania faktycznego użytkowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i stanu prawnego z 2010 roku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowe problemy związane z przyznawaniem dopłat unijnych w rolnictwie, szczególnie w sytuacjach sporów o współposiadanie i użytkowanie gruntów.
“Współposiadanie gruntów rolnych: czy zgoda sąsiada jest kluczem do unijnych dopłat?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 3/12 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2012-05-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-01-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Alicja Polańska /przewodniczący sprawozdawca/ Ewa Wojtysiak Marzena Kowalewska Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051 art. 7 ust. 17 Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2010 I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. R. W. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] nr [...] odmawiającą przyznania J.O. jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych na 2010 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano na następujący stan faktyczny sprawy, ustalony przez organy obu instancji: W dniu 26 kwietnia 2010 r. do organu I instancji wpłynął wniosek J.O. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2010 r. Producent we wniosku zadeklarował do płatności 11 działek rolnych znajdujących się na działkach ewidencyjnych o numerach: [...]. W części VIII dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw, producent zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej (JPO) stanowiącej trwały użytek zielony powierzchnię 20,92 ha. W wyniku stwierdzonych przez organ I instancji nieprawidłowości dotyczących przedeklarowania przez producenta powierzchni działek rolnych zgłoszonej na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] w wykonaniu wezwania organu, producent nadesłał szereg dokumentów, z których wynikało, że jest współposiadaczem w częściach ułamkowych gospodarstwa zadeklarowanego do płatności. Wobec tego, organ I instancji pouczył producenta o treści art. 7 ust. 17 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 171, poz. 1051 ze zm.), wskazując, że w przypadku współposiadania gruntów, warunkiem przyznania płatności obszarowych jest przedstawienie zgody pozostałych posiadaczy gruntu. W dniu 8 marca 2011 r. producent złożył korektę wniosku wraz z oświadczeniem, w którym wskazał, że na deklarowanych działkach rolnych dokonywał wypasu bydła oraz koni w okresie od kwietnia do listopada, co podpisami potwierdzili świadkowie S.U. i L.P. Do wniosku dołączył oświadczenia L.O., J.O. i U.R. o wyrażeniu zgody na ubieganie się przez producenta o przyznanie płatności obszarowych, którzy na dzień 31 maja 2010 r. byli współposiadaczami działek rolnych położonych na działach ewidencyjnych: [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji odmówił przyznania J.O. jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych na 2010. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na przepisy art. 196 1 § i art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), w celu zdefiniowania pojęcia współwłasności, a także pojęcia posiadania gruntów, jako warunku koniecznego wynikającego z art. 7 ust. 17 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do przyznania płatności obszarowych, wskazał, że z materiałów zgromadzonych w toku postępowania wynika, iż na dzień 31 maja 2010 r. działki ewidencyjne: [...] były użytkowane rolniczo przez dwóch producentów. Jako dowód w sprawie organ I instancji przyjął oświadczenie producenta, potwierdzone przez dwóch świadków, o wypasie zwierząt na ww. działkach ewidencyjnych oraz przedłożone przez innego producenta – P.K. kserokopie faktur dokumentujących zakup nasion, a także pisemne wyjaśnienia z dnia 21 września 2010 r. Wobec tego, że J.O. w toku postępowania nie przedstawił dowodów, które potwierdziłyby, że był jedynym posiadaczem (użytkownikiem) zgłoszonych do płatności gruntów i nie przedstawił pisemnej zgody wszystkich współposiadaczy na otrzymanie przez niego płatności i niespełnienia warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej, organ odmówił jej przyznania i - na podstawie art. 7 ust. 2 ww. ustawy - odmówi także przyznania uzupełniającej płatności obszarowej. Następnie, jak wynika z opisu stanu faktycznego sprawy, J.O. wniósł odwołanie, w którym wskazał, że inny producent, wykazany w kontroli krzyżowej, wtargnął bezpodstawnie na użytkowane przez niego grunty rolne, co zostało zgłoszone w Komisariacie Policji w T. W okresie, w którym ubiegał się o przyznanie płatności, wypasał na wskazanych we wniosku gruntach krowy i konie, które są zarejestrowane w Biurze Powiatu [...] Agencji, co poświadczyli oświadczeniami świadkowie. Producent nie zgodził się, iż na gruntach tych zostały zasiane trawy przez drugiego producenta, bowiem są to łąki i pastwiska. Druga strona konfliktu, która wtargnęła na grunty producenta, wniosła jedynie oświadczenia i faktury na zakup nasion (nie udowodniła ich zasiania), które w jego opinii, nie mają w przedmiotowej sprawie znaczenia. W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie organ wskazał, że ustawodawca ustalając warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośredniej do gruntów w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyjął, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością - zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009 - jeżeli posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha, a wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności i został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Dodatkowo, jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wobec tego, organ ten uznał, że rozpatrywanie definicji posiadania gruntów rolnych nie może być oderwane od warunków i celu przyznawania płatności bezpośrednich udzielanych jako wsparcie w ramach wspólnej polityki rolnej. W ślad za organem I instancji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji przytoczył definicje posiadania z art. 336 Kodeksu cywilnego, wskazując, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Dalej, powołując się na orzecznictwo oraz doktrynę prawa cywilnego, podał, że posiadanie może stanowić element prawa podmiotowego, będącego przejawem prawa przysługującego właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem), ale może także wskazywać na stan faktycznego władztwa nad rzeczą i to w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi. Organ wskazał, że dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy jednak być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale przede wszystkim należy je rolniczo użytkować oraz, że nawet niedysponowanie przez rolnika (producenta rolnego) stosownym tytułem prawnym do posiadanej nieruchomości, nie może samo przez się skutkować jego wyłączeniem z systemu pomocy, gdyż przepis art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie uzależnia uzyskania płatności bezpośrednich od tego, z jakim rodzajem posiadania ma się do czynienia, w szczególności czy jest to posiadanie w dobrej wierze. Następnie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym prezentowane jest stanowisko, że organy Agencji nie są uprawnione do rozstrzygania kwestii dotyczących tytułu prawnego posiadania spornej działki czy też kwestii naruszenia posiadania, wydania działki uprawnionemu podmiotowi, a jedynie do ustalenia faktycznego użytkownika, organ podniósł, że wymóg posiadania tytułu prawnego, z którego wynikałoby posiadanie gruntów rolnych, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie wynika ani z przepisów krajowych, ani z przepisów Unii Europejskiej. Powołując się na kopie dokumentów przedłożonych przez producenta w postaci odpisu zwykłego księgi wieczystej oraz poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej z dnia 30 sierpnia 2004 r., organ odwoławczy stwierdził, że działki rolne znajdujące się na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] stanowiły na dzień 31 maja 2010 r. współwłasność w częściach ułamkowych w rozumieniu przepisu art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego. Natomiast, z dokumentów w postaci: protokołu licytacji nieruchomości z dnia 26 maja 2008 r., dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w W. prowadzi księgę wieczystą KW [...] (dz. ew. [...]), KW [...] (dz. ew. nr [...]) oraz pisma Burmistrza T. z dnia 18 maja 2010 r. adresowanego do Posterunku Policji w T., organ wskazał, że nieruchomość opisana w KW [...] została nabyta do majątku odrębnego S.S., a grunty opisane w KW [...] ułamkowy dział 13/16 niewydzielonej części nabył do majątku wspólnego z małżonką L.K. Odnosząc się dalej do oświadczeń współwłaścicieli/współposiadaczy działek ewidencyjnych: [...] U.R., J.O. i L.O. organ ten wskazał, że wyrazili oni zgodę na ubieganie się o przyznanie płatności finansowej J.O., a także zgodę na użytkowanie przez niego tych gruntów rolnych. Dodatkowo, z oświadczenia J.O., potwierdzonego przez dwóch świadków S.U. oraz L.. wynika, że producent ten dokonywał wypasu w okresie od kwietnia do listopada 15 sztuk bydła, 2 koni oraz źrebaka na działkach rolnych znajdujących się na ww. działkach ewidencyjnych, które wcześniej stanowiło gospodarstwo rodzinne. Jak podkreślił organ, według J.O., ww. grunty stanowiły pastwiska, natomiast inny producent – P.K., zgłaszając je do płatności wskazał, iż są to grunty objęte uprawą roślin motylkowatych z trawami. W tych okolicznościach sprawy, nie poważając użytkowania gruntów przez producenta, organ stwierdził, że również druga strona konfliktu krzyżowego objęła w posiadanie i dokonywała na gruntach spornych zabiegów agrotechnicznych. Organ przyjął, że okoliczność ta wynika wprost z oświadczenia producenta złożonego w odwołaniu, gdzie wskazał, że: "beneficjent wykazany w kontroli krzyżowej wtargnął bezpodstawnie na użytkowane przez producenta grunty rolne", a także z notatek urzędowych mł. aspiranta M.S., sierżanta P.K. oraz podleśniczego Leśnictwa R. - Nadleśnictwo T. P.G., potwierdzających dokonanie oględzin działek ewidencyjnych nr: [...] i stwierdzenie charakterystycznych śladów użytkowania z użyciem ciągnika rolniczego, i tzw. talerzówki. Organ powołał się również na oświadczenie U.R., przesłuchiwanej po zawiadomieniu o przestępstwie przesłanym przez producenta do Prokuratury Rejonowej w W. z dnia 28 kwietnia 2010 r., w którym podała, że obecnie toczy się w sądzie sprawa mająca na celu wyodrębnienie współwłasności, natomiast osoba upoważniona przez współwłaściciela działek rozpoczęła użytkowanie. Również, jak podał organ, z zeznań J.O. wynika, iż współwłaściciel, który nabył działki ewidencyjne w wyniku licytacji zadysponował całymi gruntami oraz poinformował go, że będzie te grunty uprawiał i zgłosi je do Agencji. W piśmie z dnia 16 września 2010 r. producent sam podał, że P.K. i S.S. (z których pierwszy wszedł w konflikt kontroli krzyżowej z producentem) wynajęli sprzęt i ludzi, wycięli drzewa, które producent zasadził. Natomiast, użytkowane przez producenta od lat pastwiska zostały przez tych ludzi wytalerzowane i obsiane trawami. Według Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji, okoliczności powyższe wskazują na równoczesne użytkowanie gruntu przez obu producentów. Z kolei, przepisy ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wskazują, że w przypadku zaistnienia współposiadania gruntów zgłoszonych do płatności w dniu 31 maja danego roku, płatności obszarowe lub płatność do krów i owiec przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Ponieważ producent nie przedstawił zgody stron konfliktu kontroli krzyżowej, użytkujących grunty na podstawie stosunku prawnego wiążącego go z współwłaścicielem zgłoszonych gruntów, tym samym nie spełniony został warunek do przyznania płatności. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący podniósł, że w sposób dostateczny udowodnił użytkowanie przez siebie gruntów rolnych, zgłoszonych do płatności, w przeciwieństwie do drugiej strony – P.K. W jego ocenie, notatka służbowa sporządzona przez policjanta i podleśniczego, a więc osoby nieposiadające wiedzy rolniczej i niemające dostępu do map ewidencyjnych, nie stanowią wystarczającego dowodu w sprawie. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Po przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji co do zgodności z prawem, sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja organu odwoławczego w sprawie odmowy przyznania skarżącemu płatności w ramach wsparcia bezpośredniego wobec uznania, że skarżący nie przedstawił pisemnej zgody wszystkich współposiadaczy zgłoszonych do płatności gruntów na otrzymanie przez niego płatności, a także wobec niewykazania bezspornie okoliczności posiadania w 2010 r. zadeklarowanych do płatności gruntów (działki ewidencyjne o nr: [...]), które to grunty, w ocenie organów Agencji, były naprzemiennie użytkowane rolniczo przez innego producenta. Skarżący uznał, że ustalenia organów w tym zakresie są błędne, zarzucił organom oparcie się na dokumentach niestanowiących dowodu w sprawie, co spowodowało nieuzasadnioną odmowę przyznania wnioskowanych płatności. Zakres ustaleń niezbędnych dla oceny, czy zachodzą przesłanki przyznania lub odmowy przyznania uprawnienia wyznaczają przepisy prawa materialnego. W przypadku pomocy finansowej w ramach płatności bezpośrednich na 2010 r., przesłanki te zostały określone w art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Nie budzi wątpliwości sądu, że przesłanką przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego jest, zgodnie z powołanym przepisem, posiadanie zadeklarowanych gruntów rolnych (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy), do których ma być przyznana płatność, utrzymywanie ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy (art. 7 ust. 1 pkt 2 i 2a ustawy), posiadanie numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy). Jak słusznie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania, który to pogląd jest zgodny ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 12/10 (orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl). Wystąpienie o przyznanie płatności jest zatem okolicznością faktyczną i dlatego na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych, należy je odczytywać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim rozumieniem przepisu art. 7 ust. 1 ustawy przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem, współwłaścicielem, współposiadaczem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym, należy stwierdzić, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania przez cały rok kalendarzowy, obejmującego: dokonanie zasiewów, wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenie, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz, czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami, użytkując je rolniczo (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07, orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl). Jednocześnie, w ramach regulacji zawartej w art. 7 ust. 7 ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich, ustawodawca postanowił, że w przypadku gdy działka rolna lub zwierzę, o którym mowa w ust. 2b pkt 2, w dniu 31 maja danego roku jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe lub płatność do krów i owiec przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Innymi słowy, warunkiem koniecznym do uzyskania płatności obszarowych do zgłoszonych gruntów będących przedmiotem współposiadania jest uzyskanie zgody pozostałych współwłaścicieli. Zapis ten ma na celu wyeliminowanie sytuacji jednoczesnego przyznania płatności obszarowych kilku producentom (współposiadaczom) do tych samych gruntów, jak również do wprowadzania sztucznego podziału gospodarstwa i przyznawania płatności każdemu z posiadaczy z osobna. Powyższa płatność uzależniona została zatem od spełnienia warunków mających zarówno charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Ze względów podmiotowych płatność może być przyznana wyłącznie tej osobie, która faktycznie posiada gospodarstwo rolne, został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, utrzymywała grunty zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, nadto przedstawiła zgodę pozostałych współposiadaczy na przyznanie jej płatności. Stosownie zaś do art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, spełnienie warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej, oznacza, że producentowi przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw, między innymi roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, według sądu, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że w rozpatrywanej sprawie skarżący - w odniesieniu do zadeklarowanych gruntów - nie przedstawił pisemnej zgody pozostałych współposiadaczy gruntów na przyznanie mu płatności obszarowych, ani też nie udowodnił w sposób niebudzący wątpliwości faktu wyłącznego posiadania zgłoszonych do płatności gruntów. Wbrew zarzutom skargi, w toku postępowania organy prawidłowo ustaliły, że producent nie przedstawił zgody wszystkich pozostałych współposiadaczy gruntów, gdyż w stosunku do działek ewidencyjnych o numerach: [...] dowody zgromadzone w postępowaniu wykazały fakt współposiadania i naprzemiennej uprawy spornych gruntów w 2010 r. zarówno przez skarżącego, jak drugą stronę konfliktu krzyżowego. Okoliczność rolniczego użytkowania naprzemiennej uprawy i posiadania spornych gruntów przez obie strony konfliktu krzyżowego została wykazana dostatecznymi dowodami w sprawie, a w szczególności zeznaniami świadków, strony skarżącej, fakturami jako dowodami zakupu nasion i oględzinami. Odnośnie do współposiadania i wymaganej przez wskazany przepis art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich zgody, wskazać należy, że na podstawie odpisu zwykłego księgi wieczystej oraz poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej z dnia 30 sierpnia 2004 r., organy obu instancji stwierdziły, że działki rolne znajdujące się na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] stanowiły współwłasność w częściach ułamkowych, w rozumieniu przepisu art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego, J.O., J.O., U.O. (po mężu R.) i L.O., których zgoda, na otrzymywanie przez producenta płatności została przedstawiona organom w toku postępowania. Jak ustaliły dalej organy, badając odpis z księgi wieczystej z dnia 24 sierpnia 2010 r. odnośnie do działek ewidencyjnych o numerach: [...], w podrubryce 3.4.1. znalazła się informacja, że w udziale do 13/16 niewydzielonej części własności nieruchomości o obszarze 18,94 ha, w drodze licytacji komorniczej mającej miejsce w dniu 27 maja 2008 r. (protokół z licytacji) grunty te zostały nabyte do majątku wspólnego L.i A.K., które to ustalenia potwierdził protokół z licytacji komorniczej z dnia 26 maja 2008 r., który został dołączony do akt sprawy. Z kolei, według oświadczenia złożonego w dniu 6 kwietnia 2010 r. przez P.K., grunty te małżonkowie oddali mu w dzierżawę na podstawie umowy z dnia 1 stycznia 2010 r. W wyniku kontroli krzyżowej organy ustaliły ponadto, że zgłoszona przez skarżącego do płatności działka o numerze ewidencyjnym [...], w wyniku sprzedaży licytacyjnej, która miała miejsce w dniu 27 maja 2008 r. została nabyta przez S.S. (jako dowód organ dopuścił protokół z licytacji i postanowienie Sądu Rejonowego w W. I Wydział Cywilny z dnia 30 października 2008 r. sygn. akt I Co 393/00), który następnie na podstawie umowy z dnia 1 stycznia 2010 r. oddał ją w dzierżawę P.K. Powyższe ustalenia faktyczne doprowadziły zatem organy obu instancji do słusznego wniosku, że oświadczenia złożone przez L.O., J.O. i U.R. o wyrażeniu zgody na ubieganie się przez producenta o przyznanie płatności obszarowych były niewystarczające, gdyż producent nie przedłożył wskazanego oświadczenia złożonego przez P.K. jako współposiadacza wskazanych gruntów. Ponadto, należy wskazać, że pisemna zgoda współposiadaczy gospodarstwa rolnego wymagana jest przepisami art. 12 ust. 4 - ust. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U z 2004 Nr 10, poz. 76 ze zm.) i stanowi warunek konieczny do nadania producentowi numeru identyfikacyjnego oraz podlega wpisowi do ewidencji producentów. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, wskazać należy, że okoliczność wyłącznego posiadania przez niego spornych gruntów nie została dostatecznie przez niego udowodniona. Skarżący wprawdzie przedstawił dwa oświadczenia świadków o wypasie koni i bydła na spornych gruntach, lecz również sam w toku postępowania (pismo z dnia 16 września 2010 r.) podniósł, że doszło do bezprawnego wtargnięcia przez: "K.i S., którzy wynajęli sprzęt i ludzi, wycięli drzewa ..." na wskazane grunty, i że w tej sprawie została zawiadomiona Prokuratura Rejonowa w W. (pismo skarżącego z dnia 28 kwietnia 2010 r.). Sam skarżący wskazał również, że współwłaściciel, który nabył działki w drodze licytacji poinformował go, że będzie grunty te uprawiał i, że zgłosi je do Agencji. Przeprowadzone przez Policję oraz podleśniczego oględziny spornych gruntów potwierdziły natomiast, że widoczne były ślady kół ciągnika rolniczego, wykonanie prac talerzowania oraz wycinki drzew. Okoliczności powyższe potwierdziła w swym oświadczeniu także U.R., która zeznała, że w sądzie toczy się sprawa mająca na celu wyodrębnienie współwłasności i, że osoba upoważniona rozpoczęła ich użytkowanie. Z kolei, P.K. przedstawił jako dowód w sprawie kopie faktur dokumentujących zakup przez niego roślin motylkowych i drobnosiennych traw. Według sądu, powyższe okoliczności wskazują, że żadna ze stron konfliktu nie mogła utrzymywać zadeklarowanych gruntów w dobrej kulturze, gdyż obie strony sobie wzajemnie przeszkadzały w rolniczym ich użytkowaniu. Zgodzić się należy z organami Agencji, że żadna ze stron konfliktu krzyżowego nie mogła zatem w sposób dowolny wykonywać czynności składających się na posiadanie gruntów rolnych, tj. swobodnie dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierać plony oraz utrzymywać grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami), przy tym chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, którymi mogą być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi bowiem polegać tylko na własnoręcznym prowadzeniu prac polowych, obejmuje bowiem również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie plonów samodzielnie bądź przy udziale innych osób, itp. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy oraz dokonując analizy wyżej przytoczonych przepisów prawa, należy uznać, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy. Dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego i jego zgodności z obowiązującym prawem, organy obu instancji wzięły pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie, podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego, a następnie oceniając zebrany materia dowodowy zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wydały decyzje, w których odmówiono przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, z uwagi na fakt, iż skarżący w sposób niebudzący wątpliwości nie udowodnił, że był ich posiadaczem. Wskazać przy tym należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i wyczerpujące, nie budzi żadnych zastrzeżeń co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego odnośnie do istotnych okoliczności mających kluczowe znaczenie w sprawie, a w konsekwencji zawiera prawidłową ocenę okoliczności uzasadniającą wynik rozpatrywanej sprawy. Według sądu, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy Agencji prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności wyniki kontroli administracyjnej wniosku skarżącego, w wyniku której ustalono, że działki zadeklarowane przez strony konfliktu krzyżowego ([...]) są użytkowane rolniczo naprzemiennie przez każdą stronę sporu i żadna z nich nie wykazała bezspornie, że była w faktycznym posiadaniu tych gruntów przez cały 2010 rok, co tym samym jednoznacznie uzasadnia, że zachodzi podstawa do odmowy przyznania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej w ramach wsparcia bezpośredniego. Należy podkreślić, że w sprawach prowadzonych przez organy Agencji wynikających z ww. ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji, ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. W przeprowadzonym postępowaniu skarżący nie przedstawił dowodów, które podważałyby ustalenia organów, przeciwnie - skarżący wykazał, że trwa spór co do okoliczności posiadania zadeklarowanych działek i ich użytkowania w 2010, która to okoliczność ma kluczowe znaczenie w rozstrzygnięciu sprawy. Wbrew zarzutom skargi, sąd nie dostrzegł naruszenia prawa w tym względzie ze strony organów. Bez wątpienia wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym, który to stan posiadania ustalany jest na dzień 31 maja roku, za który ma być przyznana płatność. Jednakże, aby spełnić warunek otrzymania płatności, producent musi utrzymywać grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy). W ocenie sądu, skarżący nie dostrzegł, że to on jako ubiegający się o przyznanie płatności powinien wykazać, że użytkował rolniczo grunty w 2010 r., czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił. W ocenie sądu, wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone zebraniem niezbędnego materiału dowodowego i wyczerpującą jego analizą, nieprzekraczającą granic swobody określonej w art. 80 K.p.a. Wnioski organu są spójne i logiczne. Wobec powyższego, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270), skargę należało oddalić.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI