I SA/Sz 295/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2005-07-06
NSApodatkoweWysokawsa
VATodliczenie podatku naliczonegofakturanieuczciwy kontrahentunieważniony NIPdeklaracje podatkoweprawo do odliczeniarozporządzenie wykonawczekontrola podatkowa

WSA w Szczecinie oddalił skargę podatnika, potwierdzając odmowę prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury wystawionej przez nieuczciwego kontrahenta, który nie zadeklarował ani nie odprowadził należnego podatku.

Podatnik K Z próbował odliczyć podatek VAT naliczony z faktury wystawionej przez firmę J B. Organy podatkowe odmówiły tego prawa, wskazując na brak dowodów prowadzenia działalności przez J L, unieważniony NIP oraz brak złożenia deklaracji VAT i wpłat podatku. Sąd administracyjny uznał te ustalenia za prawidłowe, podkreślając, że prawo do odliczenia VAT jest ograniczone i wymaga, aby faktura była potwierdzona kopią u sprzedawcy, który uwzględnił podatek w swojej deklaracji.

Sprawa dotyczyła skargi podatnika K Z na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego odmawiającą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury wystawionej przez firmę J B J L. Organy podatkowe ustaliły, że J L posługiwał się unieważnionym numerem NIP, nie składał deklaracji VAT ani nie odprowadzał należnego podatku, a także nie można było skutecznie doręczyć mu korespondencji. W związku z tym uznano, że faktura nie spełnia wymogów formalnych i materialnych do odliczenia VAT, zgodnie z § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów, ponieważ sprzedawca nie posiadał jej kopii i nie uwzględnił sprzedaży w swojej deklaracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę, uznając, że prawo do odliczenia VAT nie jest bezwzględne i wymaga spełnienia określonych warunków, w tym posiadania faktury potwierdzonej kopią u sprzedawcy, który zadeklarował i odprowadził podatek. Sąd podkreślił, że w sytuacji braku deklaracji i wpłat przez sprzedawcę, a także posługiwania się unieważnionym NIP-em, nabywca traci prawo do odliczenia VAT.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury, jeśli sprzedawca nie posiada kopii tej faktury i nie uwzględnił jej w swojej deklaracji VAT.

Uzasadnienie

Prawo do odliczenia VAT jest ograniczone. Kluczowe jest, aby faktura była potwierdzona kopią u sprzedawcy, który zadeklarował i odprowadził podatek. W sytuacji, gdy sprzedawca nie dopełnił tych obowiązków, nabywca traci prawo do odliczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.t.u. i p.a. art. 19 § 1 i 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Podatnik ma prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną.

u.p.t.u. i p.a. art. 23 § pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Upoważnienie Ministra Finansów do określenia przypadków, w których nabycie towarów lub usług nie uprawnia do obniżenia podatku należnego.

u.p.t.u. i p.a. art. 25 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Nie stosuje się obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku, gdy nabywane towary i usługi nie pozwalają na zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów.

rozp. MF art. 50 § ust. 4 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Faktura nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego, gdy nabywca posiada fakturę niepotwierdzoną kopią u sprzedawcy.

Pomocnicze

rozp. MF art. 50 § ust. 6

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Wyjątek od ust. 4 pkt 2 - dopuszcza się odliczenie, gdy wystawca faktury uwzględnił sprzedaż i podatek w deklaracji.

o.p. art. 21 § § 3

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktura wystawiona przez J L nie spełnia wymogów formalnych i materialnych do odliczenia VAT z uwagi na brak kopii u sprzedawcy i nieujawnienie sprzedaży w deklaracji. Posługiwanie się przez sprzedawcę unieważnionym NIP-em dyskwalifikuje fakturę jako podstawę do odliczenia VAT. Brak prowadzenia działalności gospodarczej przez sprzedawcę i nieodprowadzanie przez niego podatku VAT uniemożliwia nabywcy skorzystanie z odliczenia.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe nie ustaliły w sposób bezsporny, że wystawiający fakturę J L nie posiada jej kopii. Organy podatkowe nie ustaliły, że roboty wyszczególnione na fakturze nie zostały wykonane. Zastosowanie § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego nastąpiło bez podstaw faktycznych.

Godne uwagi sformułowania

fundamentalną zasadą podatku od towarów i usług jest [...] prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony nie jest to prawo nieograniczone faktura [...] nie potwierdzona kopią u sprzedawcy wystawca tych dokumentów rozliczył wykazany w nich podatek w deklaracji podatek VAT wynikający z kwestionowanej faktury nie został rozliczony po stronie sprzedaży a jednocześnie zwiększył podatek naliczony u odbiorcy faktury podatek VAT wynikający z kwestionowanej faktury nie został rozliczony po stronie sprzedaży a jednocześnie zwiększył podatek naliczony u odbiorcy faktury nie budzącym sporu faktem, że J L w tymże okresie nie składał deklaracji [...] oraz nie odprowadzał w konsekwencji podatku należnego w wystawionych przez siebie fakturach wykazanego, upoważniały organy podatkowe obu instancji do ustalenia, że wystawca spornej faktury nie posiada jej kopii

Skład orzekający

Kazimiera Sobocińska

przewodniczący sprawozdawca

Marian Jaździński

sędzia

Marzena Kowalewska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odliczenia VAT, weryfikacja kontrahenta, skutki posługiwania się unieważnionym NIP-em, odpowiedzialność nabywcy za błędy sprzedawcy."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego z 2005 roku (ustawa o VAT z 1993 r.). Obecnie obowiązują inne przepisy VAT.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa ilustruje kluczowe zasady dotyczące prawa do odliczenia VAT i znaczenia rzetelności kontrahenta, co jest zawsze aktualne dla przedsiębiorców i księgowych.

Czy faktura od nieznanego sprzedawcy z unieważnionym NIP-em pozwoli Ci odliczyć VAT? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 295/04 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Kazimiera Sobocińska /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Jaździński
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1112/05 - Wyrok NSA z 2006-08-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art. 19 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Dz.U. 1999 nr 109 poz 1245
par. 50 ust. 4 i 6
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2005 r. sprawy ze skargi K Z - "G D" w K na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za [...]r. o d d a l a skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną z powołaniem się m.in. na przepisy art. 21 § 3 ustawy z dnia 29.08.1007 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 10 ust. 2, art. 23 pkt 3 i art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz § 50 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K Z - właścicielowi firmy G D, w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] r. określił nadwyżkę podatku należnego podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w kwocie [...] zł w miejsce deklarowanej przez podatnika w kwocie [...] zł.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że pracownicy Pierwszego Urzędu Skarbo-wego w K przeprowadzili w dniach [...] r. oraz [...] r. kon-trolę w zakresie prawidłowości wywiązywania się przez K Z z obo-wiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od [...] r. do [...] r. W wyniku prze-prowadzonej kontroli prawidłowości rozliczeń w zakresie podatku VAT oraz na pod-stawie zebranego materiału dowodowego stwierdzono, iż w rejestrze zakupu za miesiąc [...] r. pod pozycją [...[ podatnik ujął fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez firmę "J B" J L z zam.: K, ul. [...], NIP [...], za roboty budowlane i montaż stolarki PCV o wartości netto - [...] zł oraz z podatkiem [...] w kwocie [...] zł.
W zakresie dotyczącym tej faktury postępowanie kontrolne wykazało, że wystawiając ją J L posługiwał się NIP, który wcześniej decyzją Izby Skarbowej w S z dnia [...] r., utrzymaną w mocy przez Ministra Finansów w dnia [...] r., został unieważniony, jako powtórnie nadany temu samemu podatnikowi przez inny urząd skarbowy. Ustalono również, iż J L nie złożył informacji o aktualnym miejscu pobytu, nie złożył także infor-macji o zaprzestaniu działalności gospodarczej, zaś podawane przez niego wcześ-niej adresy prowadzenia działalności i zamieszkania były nieaktualne, w związku z czym niemożliwe było doręczenie mu jakiejkolwiek korespondencji. W toku dal-szych czynności uzyskano informacje z C B A w W, iż wskazany w urzędzie skarbowym adres do korespondencji - K, ul. [...] był adresem tymczasowym i że na dzień udzielenia informacji nie figuruje on ani pod adresem: K, ul. [...], ani pod adresem; K, ul. [...], natomiast adresem stałego pobytu w/w podatnika jest: S - B gm. G. Wysłane na ten adres wezwanie również nie zostało przez tego podatnika odebrane, a z informacji uzyskanej od Urzędu Skarbowego w S wynika, że nie składał on deklaracji w podatku od towarów i usług ani zeznania rocznego w podatku dochodowym.
Wskazano dalej w uzasadnieniu tejże decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K, iż J Li w tymże Urzędzie w roku podat-kowym [...] składał deklaracje [...] jedynie za miesiące [...], nie dokonał jednak przy tym wpłaty podatku należnego. Podkreślono dalej, że okolicz-ności te wskazują na to, iż wystawiona przez J L faktura nie tylko była dotknięta wadą w postaci unieważnionego wcześniej NIP, ale jej wystawienie nie znalazło również odzwierciedlenia w składanych przez tegoż wystawcę dekla-racjach [...], bowiem deklaracji takich nie złożył on w okresie [...] r., nie złożył także rozliczenia rocznego w zakresie podatku dochodowego za [...] r. a deklaracje na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy ([...]) złożył on również jedynie za miesiące [...] r. Wystawca tej faktury nie dokonał także żadnych wpłat na poczet podatku należnego (VAT i dochodowego), w związku z czym podatek VAT wynikający z kwestionowanej faktury nie został roz-liczony po stronie sprzedaży a jednocześnie zwiększył podatek naliczony u odbiorcy faktury.
Przytoczone okoliczności wskazują, według Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K, iż zostały spełnione przesłanki do zastosowania przepisu § 50 ust. 4 pkt 2 i § 50 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatki od towarów i usług, oraz o podatku akcyzowym (Dz.U nr 109, poz. 1245 ze zm.) w związku z art. 23 pkt 1 w/w ustawy o podatku VAT, zgodnie z którym w przypadku, gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, o ile wystawca faktury lub faktury korygu-jącej nie uwzględnił wykazanej w niej sprzedaży i podatku należnego w deklaracji dla podatku od towarów i usług. Zebrane w sprawie dowody wskazują bowiem na to, iż pomimo braku możliwości sprawdzenia, czy wystawca faktury posiada w swoim zbiorze dokumentów kopię spornej faktury, istnieją podstawy do przyjęcia, że faktura ta, na podstawie której kontrolowany podatnik odliczył podatek w niej naliczony, nie została potwierdzona kopią u sprzedawcy.
Wskazano też w uzasadnieniu omawianej decyzji, że faktury VAT wystawione przez J L nie zostały również uznane jako wiarygodne dokumenty księgowe stwierdzające poniesienie przez kontrolowanego podatnika kosztów uzyskania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w wydanej dnia [...] r. decyzji nr [...] w zakresie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok [...]. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku VAT, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.
Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego przez podatnika odwołania od powyższej decyzji, w którym kwestionował on zasadniczo ustalenia dotyczące braku kopii faktury u jej wystawcy, Dyrektor Izby Skarbowej w S decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepis art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 10 ust 2, art. 23 pkt 1 i art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz § 50 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od to-warów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, ze w pełni podzielił on ustalenia faktyczne, jakie legły u podstaw decyzji organu pierwszej instancji, a także ich prawno-podatkową kwalifikację. Podkreślono na wstępie tegoż uzasadnienia, iż wprawdzie fundamentalną zasadą podatku od towarów i usług jest wyrażone w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o po-datku akcyzowym prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną, to jednakże nie jest to prawo nieograniczone, gdyż ustawodawca w enumeratywnie wyliczonych przypadkach pozbawił podatników prawa do skorzystania z tego uprawnienia. I tak, brak prawa do odliczenia podatku naliczonego dotyczy przy-padków, które wynikają wprost z treści art. 25 ust. 1 w/w ustawy podatkowej oraz z § 50 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wyko-nania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, na podstawie których nabywca nie może dokonać skutecznego obniże-nia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Jednym z warunków realizacji prawa do obniżenia podatku należnego, wyni-kającym z § 50 ust. 4 pkt 2 cyt. rozporządzenia jest okoliczność, iż nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą potwierdzoną kopią u sprzedawcy. Warunek ten może być niespełniony tylko w sytuacji - jak wynika z ust. 6 cyt. przepisu - gdy wystawca tych dokumentów rozliczył wykazany w nich podatek w deklaracji [...].
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności faktycznych występujących w roz-patrywanej sprawie, organ odwoławczy stwierdził dalej w uzasadnieniu swej decyzji, iż jest bezspornym, że należąca do K Z firma "G D" ujęła w ewidencji zakupu w [...] r. fakturę VAT [...] z dnia [...] r. wystawioną przez firmę "J B" J L, K, ul. [...] NIP: [....], dokumentującą zakup robót budowlanych na wartość netto [...] zł, podatek VAT - [...] zł i dokonała w deklaracji [...] za [...] r. obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z wymienionej faktury. Z akt sprawy wynika natomiast, że przeprowadzenie kontroli w firmie "J B" J L było niemożliwe, podatnik ten wprawdzie zgłosił działalność gospodarczą w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w K w dniu [...] r., składając [...] - zgłoszenie identyfikacyjne (załącznik aktuali-zacyjny) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą oraz [...] - zgło-szenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzo-wego, ale deklaracje [...] r. złożył wyłącznie za [...]. Zadeklarowany w nich podatek nie został jednak przez niego odprowadzony do urzędu skarbowego. Nie złożył on również zeznania rocznego w podatku docho-dowym za [...]r.
Podkreślono również w tymże uzasadnieniu, że w badanym okresie J L posługiwał się ponadto unieważnionym numerem NIP. Od dnia [...] roku miał on nadany NIP [...] przez Urząd Skarbowy w S. Decyzją z dnia [...] r. Pierwszy Urząd Skarbowy w K na jego wniosek nadał temuż podatnikowi nowy numer NIP [...], który został jednak unie-ważniony w dniu [...] r. decyzją Izby Skarbowej w S, którą z kolei utrzymał w mocy Minister Finansów decyzją z dnia [...] r. Tymczasem na wystawionej fakturze [...] r. widnieje NIP [...], który faktycznie został w [...] r. unieważniony. Podane dane zawarte w w/w fakturze dotyczące numeru NIP nie identyfikują tym samym sprzedawcy jako podatnika podatku od towarów i usług.
Przedstawiając dalej czynności podjęte przez organ pierwszej instancji w celu sprawdzenia, czy posiadana przez odwołującego się podatnika faktura potwierdzona jest posiadaniem kopii przez jej wystawcę, organ odwoławczy wskazał, iż Pierwszy Urząd Skarbowy w K wielokrotnie bezskutecznie wzywał tegoż wystawę do stawiennictwa, jednakże korespondencja adresowana na adres: K, ul. [...], wskazany przez niego jako adres siedziby firmy, nie była odbierana i wracała do urzędu z adnotacją "Adresat nie mieszka" (pismo z dnia [...] r.). W dniu [...] r. pracownicy tego urzędu udali się pod w/w adres celem spraw-dzenia zawartych w [....] r. transakcji. Pod adresem, jaki umieszczono na kwestio-nowanej fakturze: K, ul. [...] nie stwierdzono istnienia firmy "J B" J L. Mieszkający w pobliżu sąsiedzi nie potwierdzili faktu istnienia we wskazanym miejscu takiej firmy. Wyjaśnili, iż w lokalu tym mieszkają inne osoby.
Podjęte przez Urząd skarbowy próby kierowania korespondencji na adres K, ul. [...] również nie przyniosły efektów.
Z informacji uzyskanych z Departamentu Rejestrów Państwwych MSWiA w W (pismo [...] r.) wynika z kolei, że pod wskazanymi adresami nie figuruje siedziba firmy i miejsce zamieszkania J L - w K posiadał on jedynie zameldowanie tymczasowe do dnia [...] r., natomiast stałym miejscem jego pobytu jest miejscowość B w w powiecie szczecineckim. Adnotacje sporządzone na korespondencji nie odebranej przez J L i wracającej do urzędu skarbowego jednoznacznie wskazują, że podatnik ten faktycznie pod wskazanymi przez siebie adresami nigdy nie prze-bywał. Po uzyskaniu informacji o miejscu jego stałego zameldowania urząd skarbowy wystosował w dniu [...] r. kolejne wezwanie na adres: [...], jednakże również to wezwanie nie zostało odebrane przez adresata.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, według organu odwoławczego, że J L nie prowadził żadnej dokumentacji podatkowej, w tym ewidencji sprzedaży dla potrzeb podatku VAT, nie składał (poza złożonymi za miesiące [...] r.) wymaganych prawem podatkowym deklaracji dla podatku VAT, ani deklaracji na zaliczkę miesięczną w podatku dochodowym. Nie złożył również zeznania rocznego w podatku dochodowym za rok podatkowy [...]. Nie odprowadził on także zadeklarowanego w deklaracjach [...] podatku należnego za [...] r., a wystawiając faktury VAT posługiwał się świadomie unieważnionym NIP-em.
Okoliczności te wskazują na to, wedle organu odwoławczego, że brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących na prowadzenie w ogóle działalności gospo-darczej przez J L.
Odnosząc się do postawionego w odwołaniu zarzutu, że ustalenia organu pierwszej instancji w kwestii braku u sprzedawcy kopii spornej faktury są przed-wczesne w sytuacji, gdy u tegoż sprzedawcy nie przeprowadzono dotychczas kon-troli podatkowej, organ odwoławczy stwierdził, iż zarzut ten nie zasługuje na uw-zględnienie, skoro z samej konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że dokonując sprzedaży towarów (usług) podatnik wystawia fakturę i ma obowiązek zapłaty podatku wynikającego z tej faktury, a nabywca ma prawo do potrącenia ze swojego podatku należnego kwoty podatku zapłaconego przez sprzedawcę, co oznacza, że nabywca towarów i usług może odliczyć tylko podatek zapłacony (rozliczony) w poprzedniej fazie obrotu. Formułując tę tezę organ odwoławczy wskazał, że stanowisko takie znajduje potwierdzenie w wyrokach Trybunału Konsty-tucyjnego z dnia [...] r., sygn. akt [...] oraz z dnia [...] r., sygn. akt [...] jak również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w wyrokach z dnia [...] r., sygn. akt [...], z dnia [...] r. sygn. akt [...] i z dnia [...] r. sygn. akt [...].
W rozpatrywanej sprawie jest bezspornym, iż firma J L, nie składała deklaracji [...] i nie uiszczała należnego podatku od towarów i usług, co samo przez się uniemożliwia skorzystanie przez K Z z obniżenia po-datku należnego o podatek naliczony. W świetle takiego stanu rzeczy, postępując zgodnie z § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia [...] roku, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K słusznie zakwes-tionował kontrolowanemu podatnikowi prawo do odliczenia podatku ze spornej faktu-ry VAT wystawionej przez J L.
W końcowej części uzasadnienia swej decyzji organ odwoławczy zauważył także, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K nie uznał za koszt uzyskania przychodów wydatków zaewidencjonowanych przez "G D" K Z na podstawie spornej faktury wystawionej przez firmę "J B" Ja L, co na mocy art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT skutkuje również brakiem prawa do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego. Niezależ-nie jednak od tego, w jaki sposób nastąpiło rozstrzygnięcie problemu dotyczącego nie uznania za koszt uzyskania przychodów wydatków wynikających z tej faktury, w rozpatrywanej sprawie występują jednoznaczne przesłanki uniemożliwiające po-datnikowi dokonania odliczenia podatku wynikającego z faktury nie potwierdzonej kopią u sprzedawcy.
Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez K Z do sądu administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania skarżący zarzuca, iż decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, a mianowicie art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez brak ustaleń dających podstawę do podjęcia decyzji pozbawiającej go prawa do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego ze spornej faktury, a także naruszenie przepisów § 50 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług poprzez ich zastosowanie pomimo braku uprawniających do tego podstaw faktycznych. W uza-sadnieniu skargi podkreślono, iż organy podatkowe nie ustaliły w sposób bezsporny, iż wystawiający sporną fakturę J L nie posiada jej kopii, nie ustalono też, że roboty wyszczególnione na fakturze nie zostały wykonane, co stanowić mo-głoby podstawę do zakwestionowania kosztów uzyskania przychodów w tej części. Skarżący podkreśla, iż z treści przepisu § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wyko-nawczego jasno wynika, że dla postawienia zarzutu braku kopii faktury u jej wys-tawcy należało bezspornie ustalić, czy wystawca kopię tę posiada, a nie odwoływać się do trudności z ustaleniem adresu miejsca jego zamieszkania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do uznania, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.
Stosownie do przepisu art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), podat-nik podatku od towarów i usług ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, przy czym kwotę tę stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towa-rów i usług, a w przypadku importu - suma kwot podatku wynikająca z dokumentu celnego.
Prawo do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego należy do istotnych elementów konstrukcyjnych podatku od towarów i usług, jako podatku pośredniego, obciążającego ekonomicznie konsumpcję, nie jest ono jednak prawem bezwzględnym w tym znaczeniu, iż w każdym przypadku określenie podatku nali-czonego w fakturze stwarza podstawę do jego odliczenia, ustawa podatkowa wpro-wadza bowiem szereg wyjątków od tej zasady, określając bądź to sama przypadki, w których obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku się nie stosuje (art. 25), bądź też upoważnia Ministra Finansów do określenia, w drodze rozporządzenia, listy towa-rów i usług oraz przypadków, w których nabycie towarów lub usług nie uprawnia do obniżenia podatku należnego lub zwrotu różnicy podatku (art. 23 pkt 1).
W oparciu o wyżej wskazaną delegację ustawową, w wydanym przez siebie rozporządzeniu z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) Minister Finansów określił w § 50 ust. 4 przypadki, w których faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, zaliczając do nich m.in. sytuację, gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy (pkt 2). Pozbawiając nabywcę prawa do obniżenia podatku należnego określonego w fakturze nie potwierdzonej kopią u sprzedawcy, ustawa od zasady tej czyni jednakże wyjątek, stanowiąc w § 50 ust. 6, że przepisu ust. 4 pkt 2 nie stosuje się, a więc dopuszcza się prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w fakturze nie potwierdzonej kopią u wys-tawcy, gdy wystawca tej faktury uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek na-leżny w deklaracji dla podatku od towarów i usług.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż w świetle regulacji ustawowej oraz wskazanych wyżej przepisów wykonawczych nie jest uprawnionym w pełni zapatrywanie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż z konstrukcji podatku od towarów i usług jako podatku pośredniego wynika, że prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającą z otrzy-manej faktury zależne jest od tego, czy podatek w dokumencie tym naliczony zostanie przez jego wystawcę rzeczywiście odprowadzony na rachunek urzędu skar-bowego. Dokonanie odliczenia podatku naliczonego w otrzymanej fakturze jest bowiem w pełni uprawnione także w sytuacji, gdy wystawca faktury, uwzględni wynikający z niej podatek należny w deklaracji [...]. Możliwość takiego odliczenia wynika stąd, że stnieje pełna możliwość zmuszenia takiego podatnika do wykonania obowiązku podatkowego, jaki z czynności udokumentowanej taką fakturą wynika, a to w drodze decyzji organu podatkowego wydanej na podstawie art. 21 ust. 3 Ordynacji podatkowej oraz w drodze ewentualnego postępowania egzekucyjnego. Możliwość taka natomiast nie zachodzi w przypadku braku potwierdzenia wystawionej faktury jej kopią u wystawcy i jednoczesnego braku uwzględnienia przezeń w deklaracji podatkowej [...] kwoty podatku w fakturze tej wykazanego, przeto w przypadku takim zasadnym jest pozbawienie posiadającego taką fakturę nabywcy prawa do odliczenia podatku w niej naliczonego, który przez wystawcę tejże faktury na rachunek urzędu skarbowego nie został odprowadzony /zadeklarowany/.
Występujący w rozpatrywanej sprawie spór o prawo skarżącego podatnika do odliczenia od podatku należnego kwoty podatku naliczonego wynikającego z faktury, w której jako jej wystawca figuruje należąca do J L firma "J-B", sprowadza się w istocie do sporu o prawidłowość dokonanych przez organy podatkowe ustaleń w zakresie dotyczącym posiadania kopii tej faktury przez wska-zanego w niej wystawcę. Wbrew zarzutom skargi, organy podatkowe orzekające w sprawie, a w szczególności organ pierwszej instancji, podjęły - jak to wynika z uza-sadnienia decyzji, wszelkie możliwe czynności zmierzające do ustalenia, że sporna faktura wystawiona została przez podatnika podatku od towarów i usług posia-dajacego jej kopię, co w sytuacji ustaleń dotyczących braku deklaracji składanych w spornym okresie przez J L dawać mogłoby podstawę do przy-jęcia uprawnienia nabywcy do odliczenia wykazanego w tej fakturze podatku nali-czonego. Wszystkie te czynności, w powiązaniu z nie budzącym sporu faktem, że J L w tymże okresie nie składał deklaracji [...] oraz nie odpro-wadzał w konsekwencji podatku należnego w wystawionych przez siebie fakturach wykazanego, upoważniały organy podatkowe obu instancji do ustalenia, że wys-tawca spornej faktury nie posiada jej kopii i że w konsekwencji tego skarżący podat-nik pozbawiony jest prawa do obniżenia swego podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z faktury tej wynikającego.
Za nie mający uzasadnionych podstaw uznać przy tym należy podniesiony w skardze zarzut braku ustalenia przez organy podatkowe, czy wykazane w spornej
fakturze roboty zostały rzeczywiście wykonane. Podstawę do określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług stanowi bowiem wyłącznie sformalizowany dokument jakim jest faktura VAT, której oryginał otrzymuje nabywca towaru lub usługi, a kopię obowiązany jest posiadać ich sprzedawca. O ile więc w podatku dochodowym określenie podstawy opodatkowa-nia, a więc przychodu lub kosztów jego uzyskania, może nastąpić także przy braku dokumentów potwierdzających ich wystąpienie, np. w drodze ich oszacowania, to w przypadku podatku od towarów i usług poniesienie wydatku na zakup towarów lub usług winno być zawsze udokumentowane prawidłowo wystawioną fakturą, jeżeli z poniesieniem tego wydatku związane jest naliczenie tego podatku dające prawo do obniżenia podatku należnego.
Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postę-powaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI