I SA/Sz 294/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, potwierdzając odmowę prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury wystawionej przez nieuczciwego kontrahenta, który nie posiadał kopii faktury i nie rozliczył podatku.
Podatnik K. Z. odwołał się od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, która odmówiła mu prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury wystawionej przez firmę "J." J. L. Organy podatkowe ustaliły, że J. L. posługiwał się unieważnionym NIP-em, nie składał deklaracji VAT, nie odprowadzał podatku i nie posiadał kopii spornej faktury. Sąd uznał, że brak kopii faktury u sprzedawcy, w połączeniu z faktem, że sprzedawca nie rozliczył podatku, uniemożliwia podatnikowi skorzystanie z odliczenia.
Sprawa dotyczyła skargi K. Z. ("G.") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą podatnikowi prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury nr [...] z dnia [...] r. wystawionej przez firmę "J." J. L. za roboty budowlane. Organy podatkowe zakwestionowały fakturę, ponieważ ustalono, że J. L. posługiwał się unieważnionym numerem NIP, nie składał deklaracji VAT-7 za okres od kwietnia do grudnia 2000 r., nie odprowadził należnego podatku VAT, a także nie posiadał kopii spornej faktury. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o VAT oraz rozporządzenia Ministra Finansów, potwierdził, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest ograniczone. Kluczowym warunkiem jest posiadanie przez nabywcę faktury potwierdzonej kopią u sprzedawcy, chyba że sprzedawca uwzględnił podatek w swojej deklaracji. W tej sprawie ustalono, że J. L. nie złożył deklaracji VAT za okres objęty fakturą i nie odprowadził podatku, a także nie można było ustalić, czy posiadał kopię faktury, ponieważ jego adresy były nieaktualne, a próby kontaktu z nim zakończyły się niepowodzeniem. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły brak podstaw do odliczenia podatku naliczonego, oddalając skargę jako nieuzasadnioną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury, jeśli sprzedawca nie posiada jej kopii i nie uwzględnił wykazanej w niej sprzedaży i podatku należnego w swojej deklaracji VAT.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że prawo do odliczenia VAT jest ograniczone. Kluczowym warunkiem jest posiadanie przez nabywcę faktury potwierdzonej kopią u sprzedawcy, chyba że sprzedawca rozliczył podatek w deklaracji. W sytuacji, gdy sprzedawca nie złożył deklaracji i nie odprowadził podatku, a także nie można było ustalić posiadania przez niego kopii faktury, prawo do odliczenia dla nabywcy jest wyłączone.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.p.t.u. art. 19 § 1 i 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
u.p.t.u. art. 23 § pkt 1
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
u.p.t.u. art. 25 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dz.U. 1999 nr 109 poz 1245 art. 50 § ust. 4 pkt 2 i ust. 6
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 21 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzedawca (J. L.) nie posiadał kopii spornej faktury. Sprzedawca (J. L.) nie złożył deklaracji VAT za okres objęty fakturą. Sprzedawca (J. L.) nie odprowadził podatku VAT należnego wykazanego w fakturze. Sprzedawca (J. L.) posługiwał się unieważnionym numerem NIP. Adresy podawane przez sprzedawcę były nieaktualne, co uniemożliwiło kontakt i weryfikację.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe nie ustaliły w sposób bezsporny, że wystawiający sporną fakturę J. L. nie posiada jej kopii. Organy podatkowe nie ustaliły, że roboty wyszczególnione na fakturze nie zostały wykonane.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego należy do istotnych elementów konstrukcyjnych podatku od towarów i usług, jako podatku pośredniego, obciążającego ekonomicznie konsumpcję, nie jest ono jednak prawem bezwzględnym. Nabywca nie może dokonać skutecznego obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy. Wystawca tej faktury nie uwzględnił wykazanej w niej sprzedaży i podatku należnego w deklaracji dla podatku od towarów i usług. Występujący w rozpatrywanej sprawie spór o prawo skarżącego podatnika do odliczenia od podatku należnego kwoty podatku naliczonego wynikającego z faktury, w której jako jej wystawca figuruje należąca do J. L. firma "J.", sprowadza się w istocie do sporu o prawidłowość dokonanych przez organy podatkowe ustaleń w zakresie dotyczącym posiadania kopii tej faktury przez wskazanego w niej wystawcę.
Skład orzekający
Kazimiera Sobocińska
przewodniczący
Marian Jaździński
sprawozdawca
Marzena Kowalewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że prawo do odliczenia VAT jest warunkowe i wymaga spełnienia formalnych wymogów, w tym weryfikacji rzetelności kontrahenta i posiadania przez niego kopii faktury."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nierzetelnego kontrahenta, który nie prowadził faktycznie działalności gospodarczej i nie rozliczał podatku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje, jak ważne jest dokładne weryfikowanie kontrahentów w obrocie gospodarczym, zwłaszcza w kontekście podatku VAT. Pokazuje konsekwencje korzystania z usług lub zakupu towarów od podmiotów, które nie spełniają podstawowych obowiązków podatkowych.
“Uważaj na faktury od nieuczciwych kontrahentów – sąd wyjaśnia, kiedy stracisz prawo do odliczenia VAT.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Sz 294/04 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2005-07-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-04-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Kazimiera Sobocińska /przewodniczący/ Marian Jaździński /sprawozdawca/ Marzena Kowalewska Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 1111/05 - Wyrok NSA z 2006-08-31 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1999 nr 109 poz 1245 art. 50 par. 4 i 6 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant Karolina Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2005 r. sprawy ze skargi K. Z. - "G." w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2000 r. o d d a l a skargę Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną z powołaniem się m. in. na przepisy art. 21 § 3 ustawy z dnia 29.08.1007 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 10 ust. 2, art. 23 pkt 3 i art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz § 50 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), Naczelnik Urzędu Skarbowego K. Z. - właścicielowi firmy "G.", w podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2000 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie [...] zł w miejsce deklarowanej przez podatnika w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że pracownicy Urzędu Skarbowego przeprowadzili w dniach [...] r. oraz [...] r. kontrolę w zakresie prawidłowości wywiązywania się przez K. Z. z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2000 r. do grudnia 2000 r. W wyniku przeprowadzonej kontroli prawidłowości rozliczeń w zakresie podatku VAT oraz na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdzono, iż w rejestrze zakupu za miesiąc październik 2000 r. pod pozycją [...] podatnik ujął fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez firmę "J." J. L. zam.: K., ul. [...], NIP [...], za roboty budowlane o wartości netto - [...] zł oraz z podatkiem VAT w kwocie [...] zł. W zakresie dotyczącym tej faktury postępowanie kontrolne wykazało, że wystawiając ją J. L. posługiwał się NIP, który wcześniej decyzją Izby Skarbowej z dnia [...] r., utrzymaną w mocy przez Ministra Finansów w dniu [...] r., został unieważniony, jako powtórnie nadany temu samemu podatnikowi przez inny urząd skarbowy. Ustalono również, iż J. L. nie złożył informacji o aktualnym miejscu pobytu, nie złożył także informacji o zaprzestaniu działalności gospodarczej, zaś podawane przez niego wcześniej adresy prowadzenia działalności i zamieszkania były nieaktualne, w związku z czym niemożliwe było doręczenie mu jakiejkolwiek korespondencji. W toku dalszych czynności uzyskano informacje z Centralnego Biura Adresów w Warszawie, iż wskazany w urzędzie skarbowym adres do korespondencji – K., ul. [...] był adresem tymczasowym i że na dzień udzielenia informacji nie figuruje on ani pod adresem: K., ul. [...], ani pod adresem; K., ul. [...], natomiast adresem stałego pobytu w/w podatnika jest: S. gm. G. Wysłane na ten adres wezwanie również nie zostało przez tego podatnika odebrane, a z informacji uzyskanej od Urzędu Skarbowego wynika, że nie składał on deklaracji w podatku od towarów i usług ani zeznania rocznego w podatku dochodowym. Wskazano dalej w uzasadnieniu tejże decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż J. L. w tymże Urzędzie w roku podatkowym 2000 składał deklaracje VAT-7 jedynie za miesiące styczeń, luty i marzec, nie dokonał jednak przy tym wpłaty podatku należnego. Podkreślono dalej, że okoliczności te wskazują na to, iż wystawiona przez J. L. faktura nie tylko była dotknięta wadą w postaci unieważnionego wcześniej NIP, ale jej wystawienie nie znalazło również odzwierciedlenia w składanych przez tegoż wystawcę deklaracjach VAT-7, bowiem deklaracji takich nie złożył on w okresie kwiecień - grudzień 2000 r., nie złożył także rozliczenia rocznego w zakresie podatku dochodowego za 2000 r. a deklaracje na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy (PIT-5) złożył on również jedynie za miesiące styczeń, luty i marzec 2000 r. Wystawca tej faktury nie dokonał także żadnych wpłat na poczet podatku należnego (VAT i dochodowego), w związku z czym podatek VAT wynikający z kwestionowanej faktury nie został rozliczony po stronie sprzedaży a jednocześnie zwiększył podatek naliczony u odbiorcy faktury. Przytoczone okoliczności wskazują, według Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż zostały spełnione przesłanki do zastosowania przepisu § 50 ust. 4 pkt 2 i § 50 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatki od towarów i usług, oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 109, poz. 1245 ze zm.) w związku z art. 23 pkt 1 w/w ustawy o podatku VAT, zgodnie z którym w przypadku, gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, o ile wystawca faktury lub faktury korygującej nie uwzględnił wykazanej w niej sprzedaży i podatku należnego w deklaracji dla podatku od towarów i usług. Zebrane w sprawie dowody wskazują bowiem na to, iż pomimo braku możliwości sprawdzenia, czy wystawca faktury posiada w swoim zbiorze dokumentów kopię spornej faktury, istnieją podstawy do przyjęcia, że faktura ta, na podstawie której kontrolowany podatnik odliczył podatek w niej naliczony, nie została potwierdzona kopią u sprzedawcy. Wskazano też w uzasadnieniu omawianej decyzji, że faktury VAT wystawione przez J. L. nie zostały również uznane jako wiarygodne dokumenty księgowe stwierdzające poniesienie przez kontrolowanego podatnika kosztów uzyskania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w wydanej dnia [...] r. decyzji nr [...] w zakresie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku VAT, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego przez podatnika odwołania od powyższej decyzji, w którym kwestionował on zasadniczo ustalenia dotyczące braku kopii faktury u jej wystawcy, Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepis art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 10 ust 2, art. 23 pkt 1 i art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) oraz § 50 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.), orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, ze w pełni podzielił on ustalenia faktyczne, jakie legły u podstaw decyzji organu pierwszej instancji, a także ich prawno-podatkową kwalifikację. Podkreślono na wstępie tegoż uzasadnienia, iż wprawdzie fundamentalną zasadą podatku od towarów i usług jest wyrażone w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną, to jednakże nie jest to prawo nieograniczone, gdyż ustawodawca w enumeratywnie wyliczonych przypadkach pozbawił podatników prawa do skorzystania z tego uprawnienia. I tak, brak prawa do odliczenia podatku naliczonego dotyczy przypadków, które wynikają wprost z treści art. 25 ust. 1 w/w ustawy podatkowej oraz z § 50 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, na podstawie których nabywca nie może dokonać skutecznego obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Jednym z warunków realizacji prawa do obniżenia podatku należnego, wynikającym z § 50 ust. 4 pkt 2 cyt. rozporządzenia jest okoliczność, iż nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą potwierdzoną kopią u sprzedawcy. Warunek ten może być niespełniony tylko w sytuacji - jak wynika z ust. 6 cyt. przepisu - gdy wystawca tych dokumentów rozliczył wykazany w nich podatek w deklaracji VAT - 7. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności faktycznych występujących w rozpatrywanej sprawie, organ odwoławczy stwierdził dalej w uzasadnieniu swej decyzji, iż jest bezspornym, że należąca do K. Z. firma "G." ujęła w ewidencji zakupu w październiku 2000 r. fakturę VAT nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez firmę "J." J. L., K., ul. [...], NIP: [...], dokumentującą zakup robót budowlanych na wartość netto [...] zł, podatek VAT - [...] zł i dokonała w deklaracji VAT - 7 za październik 2000 r. obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z wymienionej faktury. Z akt sprawy wynika natomiast, że przeprowadzenie kontroli w firmie "J." J. L. było niemożliwe, podatnik ten wprawdzie zgłosił działalność gospodarczą w Urzędzie Skarbowym w dniu [...] r., składając NIP-1 - zgłoszenie identyfikacyjne (załącznik aktualizacyjny) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą oraz VAT-R - zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, ale deklaracje VAT-7 za 2000 r. złożył wyłącznie za miesiące: styczeń, luty i marzec. Zadeklarowany w nich podatek nie został jednak przez niego odprowadzony do urzędu skarbowego. Nie złożył on również zeznania rocznego w podatku dochodowym za 2000 r. Podkreślono również w tymże uzasadnieniu, że w badanym okresie J. L. posługiwał się ponadto unieważnionym numerem NIP. Od dnia [...] roku miał on nadany NIP [...] przez Urząd Skarbowy. Decyzją z dnia [...] r. Urząd Skarbowy na jego wniosek nadał temuż podatnikowi nowy numer NIP [...], który został jednak unieważniony w dniu [...] r. decyzją Izby Skarbowej, którą z kolei utrzymał w mocy Minister Finansów decyzją z dnia [...] r. Tymczasem na wystawionej fakturze VAT nr [...] z dnia [...] r. widnieje NIP [...], który faktycznie został w [...] r. unieważniony. Podane dane zawarte w w/w fakturze dotyczące numeru NIP nie identyfikują tym samym sprzedawcy jako podatnika podatku od towarów i usług. Przedstawiając dalej czynności podjęte przez organ pierwszej instancji w celu sprawdzenia, czy posiadana przez odwołującego się podatnika faktura potwierdzona jest posiadaniem kopii przez jej wystawcę, organ odwoławczy wskazał, iż Urząd Skarbowy wielokrotnie bezskutecznie wzywał tegoż wystawę do stawiennictwa, jednakże korespondencja adresowana na adres: K., ul. [...], wskazany przez niego jako adres siedziby firmy, nie była odbierana i wracała do urzędu z adnotacją "Adresat nie mieszka" (pismo z dnia [...] r.). W dniu [...] r. pracownicy tego urzędu udali się pod w/w adres celem sprawdzenia zawartych w 2000 r. transakcji. Pod adresem, jaki umieszczono na kwestionowanej fakturze: K., ul. [...] nie stwierdzono istnienia firmy "J." J. L. Mieszkający w pobliżu sąsiedzi nie potwierdzili faktu istnienia we wskazanym miejscu takiej firmy. Wyjaśnili, iż w lokalu tym mieszkają inne osoby. Podjęte przez Urząd skarbowy próby kierowania korespondencji na adres K., ul. [...] również nie przyniosły efektów. Z informacji uzyskanych z Departamentu Rejestrów Państwowych MSWiA w Warszawie (pismo z dnia [...] r.) wynika z kolei, że pod wskazanymi adresami nie figuruje siedziba firmy i miejsce zamieszkania J. L. - w K. posiadał on jedynie zameldowanie tymczasowe do dnia [...] r., natomiast stałym miejscem jego pobytu jest miejscowość B. w powiecie S. Adnotacje sporządzone na korespondencji nie odebranej przez J. L. i wracającej do urzędu skarbowego jednoznacznie wskazują, że podatnik ten faktycznie pod wskazanymi przez siebie adresami nigdy nie przebywał. Po uzyskaniu informacji o miejscu jego stałego zameldowania urząd skarbowy wystosował w dniu [...] r. kolejne wezwanie na adres: B. gm. G., jednakże również to wezwanie nie zostało odebrane przez adresata. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, według organu odwoławczego, że J. L. nie prowadził żadnej dokumentacji podatkowej, w tym ewidencji sprzedaży dla potrzeb podatku VAT, nie składał (poza złożonymi za miesiące styczeń, luty i marzec 2000 r.) wymaganych prawem podatkowym deklaracji dla podatku VAT, ani deklaracji na zaliczkę miesięczną w podatku dochodowym. Nie złożył również zeznania rocznego w podatku dochodowym za rok podatkowy 2000. Nie odprowadził on także zadeklarowanego w deklaracjach VAT - 7 podatku należnego za styczeń, luty i marzec 2000 r., a wystawiając faktury VAT posługiwał się świadomie unieważnionym NIP-em. Okoliczności te wskazują na to, wedle organu odwoławczego, że brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących na prowadzenie w ogóle działalności gospodarczej przez J. L. Odnosząc się do postawionego w odwołaniu zarzutu, że ustalenia organu pierwszej instancji w kwestii braku u sprzedawcy kopii spornej faktury są przedwczesne w sytuacji, gdy u tegoż sprzedawcy nie przeprowadzono dotychczas kontroli podatkowej, organ odwoławczy stwierdził, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, skoro z samej konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że dokonując sprzedaży towarów (usług) podatnik wystawia fakturę i ma obowiązek zapłaty podatku wynikającego z tej faktury, a nabywca ma prawo do potrącenia ze swojego podatku należnego kwoty podatku zapłaconego przez sprzedawcę, co oznacza, że nabywca towarów i usług może odliczyć tylko podatek zapłacony (rozliczony) w poprzedniej fazie obrotu. Formułując tę tezę organ odwoławczy wskazał, że stanowisko takie znajduje potwierdzenie w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16.06.1998 r., sygn. akt U 9/97 oraz z dnia 11.12.200 r., sygn. akt SK 16/2000, jak również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w wyrokach z dnia 22.08.2002 r., sygn. akt III SA/95/01, z dnia 20.11.2001 r. sygn. akt SA/BK 1538/00 i z dnia 6.06.2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2292/98. W rozpatrywanej sprawie jest bezspornym, iż firma J. L., nie składała deklaracji VAT-7 i nie uiszczała należnego podatku od towarów i usług, co samo przez się uniemożliwia skorzystanie przez K. Z. z obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. W świetle takiego stanu rzeczy, postępując zgodnie z § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 roku, Naczelnik Urzędu Skarbowego słusznie zakwestionował kontrolowanemu podatnikowi prawo do odliczenia podatku ze spornej faktury VAT wystawionej przez J. L. W końcowej części uzasadnienia swej decyzji organ odwoławczy zauważył także, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie uznał za koszt uzyskania przychodów wydatków zaewidencjonowanych przez "G." K. Z. na podstawie spornej faktury wystawionej przez firmę "J." J. L., co na mocy art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT skutkuje również brakiem prawa do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego. Niezależnie jednak od tego, w jaki sposób nastąpiło rozstrzygnięcie problemu dotyczącego nie uznania za koszt uzyskania przychodów wydatków wynikających z tej faktury, w rozpatrywanej sprawie występują jednoznaczne przesłanki uniemożliwiające podatnikowi dokonania odliczenia podatku wynikającego z faktury nie potwierdzonej kopią u sprzedawcy. Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez K. Z. do sądu administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania skarżący zarzuca, iż decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, a mianowicie art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez brak ustaleń dających podstawę do podjęcia decyzji pozbawiającej go prawa do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego ze spornej faktury, a także naruszenie przepisów § 50 ust. 4 pkt 2 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług poprzez ich zastosowanie pomimo braku uprawniających do tego podstaw faktycznych. W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż organy podatkowe nie ustaliły w sposób bezsporny, iż wystawiający sporną fakturę J. L. nie posiada jej kopii, nie ustalono też, że roboty wyszczególnione na fakturze nie zostały wykonane, co stanowić mogłoby podstawę do zakwestionowania kosztów uzyskania przychodów w tej części. Skarżący podkreśla, iż z treści przepisu § 50 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego jasno wynika, że dla postawienia zarzutu braku kopii faktury u jej wystawcy należało bezspornie ustalić, czy wystawca kopię tę posiada, a nie odwoływać się do trudności z ustaleniem adresu miejsca jego zamieszkania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do uznania, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa. Stosownie do przepisu art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), podatnik podatku od towarów i usług ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, przy czym kwotę tę stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług, a w przypadku importu - suma kwot podatku wynikająca z dokumentu celnego. Prawo do obniżenia podatku należnego o kwoty podatku naliczonego należy do istotnych elementów konstrukcyjnych podatku od towarów i usług, jako podatku pośredniego, obciążającego ekonomicznie konsumpcję, nie jest ono jednak prawem bezwzględnym w tym znaczeniu, iż w każdym przypadku określenie podatku naliczonego w fakturze stwarza podstawę do jego odliczenia, ustawa podatkowa wprowadza bowiem szereg wyjątków od tej zasady, określając bądź to sama przypadki, w których obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku się nie stosuje (art. 25), bądź też upoważnia Ministra Finansów do określenia, w drodze rozporządzenia, listy towarów i usług oraz przypadków, w których nabycie towarów lub usług nie uprawnia do obniżenia podatku należnego lub zwrotu różnicy podatku (art. 23 pkt 1). W oparciu o wyżej wskazaną delegację ustawową, w wydanym przez siebie rozporządzeniu z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) Minister Finansów określił w § 50 ust. 4 przypadki, w których faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, zaliczając do nich m. in. sytuację, gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy (pkt 2). Pozbawiając nabywcę prawa do obniżenia podatku należnego określonego w fakturze nie potwierdzonej kopią u sprzedawcy, ustawa od zasady tej czyni jednakże wyjątek, stanowiąc w § 50 ust. 6, że przepisu ust. 4 pkt 2 nie stosuje się, a więc dopuszcza się prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w fakturze nie potwierdzonej kopią u wystawcy, gdy wystawca tej faktury uwzględnił wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług. Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż w świetle regulacji ustawowej oraz wskazanych wyżej przepisów wykonawczych nie jest uprawnionym w pełni zapatrywanie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż z konstrukcji podatku od towarów i usług jako podatku pośredniego wynika, że prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającą z otrzymanej faktury zależne jest od tego, czy podatek w dokumencie tym naliczony zostanie przez jego wystawcę rzeczywiście odprowadzony na rachunek urzędu skarbowego. Dokonanie odliczenia podatku naliczonego w otrzymanej fakturze jest bowiem w pełni uprawnione także w sytuacji, gdy wystawca faktury, pomimo posiadania jej kopii, wykazanej w niej sprzedaży i podatku należnego nie uwzględni w deklaracji dla podatku od towarów i usług, a tym samym nie odprowadzi tego podatku do budżetu państwa. Możliwość takiego odliczenia wynika stąd, że w sytuacji posiadania przez wystawcę faktury jej kopii istnieje pełna możliwość zmuszenia takiego podatnika do wykonania obowiązku podatkowego, jaki z czynności udokumentowanej taką fakturą wynika, a to w drodze decyzji organu podatkowego wydanej na podstawie art. 21 ust. 3 Ordynacji podatkowej oraz w drodze ewentualnego postępowania egzekucyjnego. Możliwość taka natomiast nie zachodzi w przypadku braku potwierdzenia wystawionej faktury jej kopią u wystawcy i jednoczesnego braku uwzględnienia przezeń w deklaracji podatkowej VAT-7 kwoty podatku w fakturze tej wykazanego, przeto w przypadku takim zasadnym jest pozbawienie posiadającego taką fakturę nabywcy prawa do odliczenia podatku w niej naliczonego, który przez wystawcę tejże faktury na rachunek urzędu skarbowego nie został odprowadzony. Występujący w rozpatrywanej sprawie spór o prawo skarżącego podatnika do odliczenia od podatku należnego kwoty podatku naliczonego wynikającego z faktury, w której jako jej wystawca figuruje należąca do J. L. firma "J.", sprowadza się w istocie do sporu o prawidłowość dokonanych przez organy podatkowe ustaleń w zakresie dotyczącym posiadania kopii tej faktury przez wskazanego w niej wystawcę. Wbrew zarzutom skargi, organy podatkowe orzekające w sprawie, a w szczególności organ pierwszej instancji, podjęły - jak to wynika z uzasadnienia decyzji, wszelkie możliwe czynności zmierzające do ustalenia, że sporna faktura wystawiona została przez podatnika podatku od towarów i usług posiadającego jej kopię, co w sytuacji ustaleń dotyczących braku deklaracji składanych w spornym okresie przez J. L. dawać mogłoby podstawę do przyjęcia uprawnienia nabywcy do odliczenia wykazanego w tej fakturze podatku naliczonego. Wszystkie te czynności, w powiązaniu z nie budzącym sporu faktem, że J. L. w tymże okresie nie składał deklaracji VAT-7 oraz nie odprowadzał w konsekwencji podatku należnego w wystawionych przez siebie fakturach wykazanego, upoważniały organy podatkowe obu instancji do ustalenia, że wystawca spornej faktury nie posiada jej kopii i że w konsekwencji tego skarżący podatnik pozbawiony jest prawa do obniżenia swego podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z faktury tej wynikającego. Za nie mający uzasadnionych podstaw uznać przy tym należy podniesiony w skardze zarzut braku ustalenia przez organy podatkowe, czy wykazane w spornej fakturze roboty zostały rzeczywiście wykonane. Podstawę do określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług stanowi bowiem wyłącznie sformalizowany dokument jakim jest faktura VAT, której oryginał otrzymuje nabywca towaru lub usługi, a kopię obowiązany jest posiadać ich sprzedawca. O ile więc w podatku dochodowym określenie podstawy opodatkowania, a więc przychodu lub kosztów jego uzyskania, może nastąpić także przy braku dokumentów potwierdzających ich wystąpienie, np. w drodze ich oszacowania, to w przypadku podatku od towarów i usług poniesienie wydatku na zakup towarów lub usług winno być zawsze udokumentowane prawidłowo wystawioną fakturą, jeżeli z poniesieniem tego wydatku związane jest naliczenie tego podatku dające prawo do obniżenia podatku należnego. Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI