I SA/Sz 288/24

I SA/Sz 288/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Anna Sokołowska /przewodniczący/
Elżbieta Dziel /sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156 par.1 pkt.1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 110u par.1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz,, Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 29 lutego 2024 r. nr 3201-IEE2.7191.3.2024.2 w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania udziału w prawie własności nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 lutego 2024 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał
w mocy swe wcześniejsze postanowienie z dnia 17 stycznia 2024 r. nr [...], odmawiające A. W. stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej
z 8 września 2023 r. nr: [...]- [...] - o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia 28 lipca 2023 r. nr [...] odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania udziału ˝ w prawie własności garażu.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że 30 maja 2023 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. w toku egzekucji prowadzonej
z udziału w prawie własności garażu [...] położonego przy ul. [...] w S. (KW [...]), na podstawie operatu szacunkowego z 27 marca 2023 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, przeprowadził opis i oszacowanie przedmiotowej nieruchomości. Na tę okoliczność organ właściwy w sprawie egzekucji
z nieruchomości sporządził protokół.
Odpis tego protokołu 31 maja 2023 r. organ wysłał do pełnomocnika skarżącej drogę elektroniczną na adres ePUAP: /[...]. W piśmie nr: [...] [...] przy którym przesłano protokół, zamieszczono również pouczenie o tym, że zarzuty na opis i oszacowanie można wnieść w terminie 14 dni od sporządzenia tego protokołu. Przesyłkę doręczono pełnomocnikowi skarżącej 14 czerwca 2023 r. Ze względów technicznych zaszyfrowaną kopię operatu szacunkowego organ egzekucyjny przesłał do pełnomocnika skarżącej innym kanałem komunikacji elektronicznej, tj. drogą mailową na adres: [...] (na platformie ePUAP napotkał na trudności w przesłaniu dokumentu o takiej pojemności). W dniu 23 czerwca 2023 r., po usunięciu przeszkód technicznych na platformie ePUAP, organ skierował do pełnomocnika skarżącej kopię operatu szacunkowego - na adres ePUAP:/[...] Identyfikator Poświadczenia [...] - zawiera informację, że dokument ten nie został odebrany przez adresata w terminie 14 dni i uznaje się za doręczony 8 lipca 2023 roku.
Pismem z 14 lipca 2023 r. (uzupełnionym 20 lipca 2023 r.) pełnomocnik skarżącej przez platformę ePUAP, wniósł zarzuty na opis i oszacowanie wraz z wnioskiem
o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów.
Postanowieniem z 28 lipca 2023 r. nr: [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. odmówił przywrócenia terminu. Organ uznał, że skoro skarżąca została z odpowiednim wyprzedzeniem zawiadomiona
o terminie opisu i oszacowania nieruchomości i z takim samym wyprzedzeniem o terminie do wniesienia zarzutów, miała możliwość odbioru i zapoznania się z protokołem opisu
i oszacowania przed upływem terminu na wniesienie zarzutów, a nawet możliwość zapoznania się z operatem szacunkowym przesłanym na adres e-mail pełnomocnika, to uchybienie terminu nie nastąpiło bez winy skarżącej.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 9 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w S. postanowieniem z 8 września 2023 r. nr: [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z 28 lipca 2023 r.
W konsekwencji, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S.
19 września 2023 r. wydał postanowienie nr: [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania, które postanowieniem z 8 listopada 2023 r. nr: [...]- [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy.
Pismem z 18 grudnia 2023 r., skarżąca złożyła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej m. in. wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 8 września 2023 r. nr: [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z 28 lipca 2023 r. nr: [...]- [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania udziału [...] w prawie własności garażu (KW [...]).
Postanowieniem z 17 stycznia 2024 r. nr: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 8 września 2023 r. nr: [...]
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 29 stycznia 2024 r. skarżąca wniosła zażalenie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia 17 stycznia 2024 r.
Organ odwoławczy zauważył, że zażalenie na postanowienie o odmowie stwierdzenia nieważności kwestionowanego postanowienie powiela treść zażalenia na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia 28 lipca 2023 r. nr: [...] W uzasadnieniu żądania, pełnomocnik skarżącej podniósł te same okoliczności, które były przedmiotem oceny w postępowaniu zażaleniowym. Tak postawione zarzuty, są zdaniem organu, w istocie polemiką
z ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez organy w toku postępowania w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania udziału ˝ w prawie własności garażu.
Organ odwoławczy wskazał, że z postępowania nadzwyczajnego nie można czynić tzw. "trzeciej instancji" do czego w istocie zmierza skarżąca. W zażaleniu został podniesiony zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zw. dalej: "k.p.a."), poprzez błędne przyjęcie, że postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 8 września 2023 r. nr: [...] nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy w pierwszej kolejności zauważył, że strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika. Jako podstawę prawną stwierdzenia nieważności postanowienia pełnomocnik skarżącej wskazał na art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (postanowienia) jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji tego rodzaju aktu i stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych, pozostających w obrocie prawnym i w większości sytuacji nadających danemu podmiotowi określone prawo. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że w tym trybie nie prowadzi się postępowania mającego zastąpić i naprawić pierwotne działanie organu, którego decyzja jest badana (nie jest to bowiem postępowanie zwyczajne), bądź też zweryfikować wszelkie błędy tak postępowania zwykłego jak i wydanej w nim decyzji. Organ podkreślił także, że w trybie nadzwyczajnym ocenia się działanie organu, którego decyzja poddana jest nadzwyczajnej weryfikacji w kontekście dowodów zebranych w postępowaniu zwykłym.
Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że w administracyjnym postępowaniu nadzwyczajnym, kontroluje się ważność decyzji ostatecznej (postanowienia) przez pryzmat ewentualnie tkwiących w niej od początku wad o charakterze kwalifikowanym,
a więc najpoważniejszych uchybień jakimi może być dotknięty akt administracyjny. Tylko wady kwalifikowane, nie zaś wszystkie uchybienia dotyczące decyzji administracyjnej, mogą zostać uznane za istotne, tj. takie które uzasadniają wyeliminowanie konkretnej decyzji administracyjnej z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.
Odnosząc się do pierwszej podstawy stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.) organ odwoławczy wskazał, że z zasady przestrzegania przez organ administracyjny właściwości z urzędu (art. 19 k.p.a.) wynika obowiązek skrupulatnego badania właściwości przez organ w każdym stadium postępowania - zarówno właściwości miejscowej jak i rzeczowej. Art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi zatem prawny instrument eliminacji z obrotu prawnego decyzji wydanych przez organ, który nie jest właściwy w sprawie.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z 9 sierpnia 2023 r. skarżąca zainicjowała postępowanie zażaleniowe w zakresie odmowy przywrócenia terminu na wniesienie zarzutów, o których mowa w art. 110 u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., zw. dalej: "u.p.e.a."). Z przepisu art. 110u § 1 u.p.e.a. zdanie drugie wynika jednoznacznie, że to organ egzekucyjny - w tej sprawie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego
w S. – jest właściwym do rozstrzygnięcia w pierwszej instancji sprawy zarzutów. W sytuacji jaka miała miejsce w tej sprawie, był zatem właściwym do rozpatrzenia wniesionego równocześnie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia
o odmowie przywrócenia terminu przysługuje zażalenie. Zatem do kompetencji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej należało rozpatrzenie zażalenia na odmowę przywrócenia terminu. Zadania w zakresie rozstrzygania w drugiej instancji w sprawach należących w pierwszej instancji do naczelników urzędów skarbowych należą do kompetencji dyrektora izby administracji skarbowej - co wynika z art. 25 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 16 listopada 2016 r.(Dz. U. z 2023 r. poz. 615) a także art. 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a.
Przechodząc do oceny wystąpienia w badanej sprawie wad określonych
w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy zauważył, że zawiera on dwie odrębne przesłanki stwierdzenia nieważności, tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej i wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Organ odwoławczy wskazał, że o rażącym naruszeniu prawa, o którym mowa
w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a na tę właśnie podstawę nieważności powołuje się pełnomocnik skarżącej, można mówić wówczas, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki, tj. naruszenie prawa ma charakter oczywisty, widoczny na "pierwszy rzut oka", charakter przepisu, który został naruszony pozwala na proste uznanie oczywistości jego naruszenia (jest on jasny, klarowny i nie wymaga prowadzenia głębszej wykładni) oraz przemawiają za tym racje społeczne i ekonomiczno-gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie dotknięte wadą kwalifikowaną.
Organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu zakończonym ostatecznym postanowieniem z 8 września 2023 r. nr: [...]- [...] wskazano na okoliczności, które uniemożliwiły przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Wskazano, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu. Podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oparte zostało więc na przepisie art. 58 k.p.a. i nie pozostaje w sprzeczności ze stanem faktycznym
i prawnym w nim określonym. Postanowienie, którego stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca, zawiera odniesienie się do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wskazano, dowody na podstawie których poczyniono ustalenia, z którymi polemizuje pełnomocnik skarżącej wykorzystując tryb nadzwyczajny.
Zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać, że postanowienie z 8 września 2023 r. nr: [...] narusza w sposób rażący, ani w jakikolwiek inny prawo. Nie zachodzi sprzeczność pomiędzy treścią zastosowanego przepisu
a rozstrzygnięciem zawartym w przedmiotowym postanowieniu. Organ ponownie wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności postanowienia nie może przekształcić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się ponownie wszystkie okoliczności sprawy.
Organ odwoławczy zauważył, że rozpoznał wniosek skarżącej pod kątem oceny czy okoliczności przedstawione we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 8 września 2023 r. nr: [...]- [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z 28 lipca 2023 r. nr: [...]
o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania udziału w prawie własności garażu (KW [...]), wypełniają przesłankę opisaną
w przepisie art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a.
Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły także inne przesłanki stwierdzenia nieważności postanowienia, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o zawieszenie, na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 w związku z art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz.935 ze zm., zw. dalej: "p.p.s.a.")
postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego niniejszą skargą, albowiem skarżąca w dniu 15 kwietnia 2024 r. około godz. 23:33, tj. przed złożeniem niniejszej skargi, za pośrednictwem platformy ePUAP złożyła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia z dnia 29 lutego 2024 r. nr: [...].
Nadto, skarżąca wniosła o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz:
1) art. 34 § 4 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia 19 września 2023 r. nr: [...] o odmowie wszczęcia postępowania czyli postanowienia wydanego przez organ nie będący organem właściwym w sprawie zarzutu prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 listopada 2017 r. wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S..
2) art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a i pkt 5 u.p.e.a., poprzez błędne przyjęcie, że termin na złożenie zarzutów upłynął w dniu 13 czerwca 2023 r.,
a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że złożenie zarzutu zawartego w piśmie
z dnia 20 lipca 2023 r. nastąpiło z uchybieniem terminu.
3) art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a., poprzez niezastosowanie w sprawie aktualnie obowiązującego przepisu stanowiącego, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowe.
Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2024 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej z 29 lutego 2024 nr [...].
Postanowieniem z dnia 7 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie podjął z urzędu postępowanie zawieszone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że rozpoznanie niniejszej sprawy zostało dokonane przez sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, albowiem przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2024 poz. 935) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie bowiem
z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W myśl zaś art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Przy czym, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika zaś, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei, stosownie do art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.
Oceniając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z punktu widzenia ich zgodności z prawem, stwierdzić należy, że nie naruszają one prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 29 lutego 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie tego samego organu odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia organu egzekucyjnego, którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania ˝ w prawie własności garażu.
W złożonej skardze skarżąca zarzuciła naruszenie art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego
w S. nr [...]- [...] o odmowie wszczęcia postępowania
w sprawie zarzutu prowadzenia egzekucji administracyjnej. W tym przedmiocie wskazać należy, że przywołane w tym zarzucie postanowienie zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej
z 8.11.2023 r. nr [...] utrzymane w mocy, od postanowienia tego skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który w dniu 12 czerwca 2024 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 17/24 oddalił skargę. Tym samym zarzut te nie może być uznany za zasadny.
Natomiast odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 34 § 4 i art. 33 § 2 pkt. 2 lit. a i pkt 5 u.p.e.a. oraz art. 33 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wskazać należy, że wymienione przez pełnomocnika skarżącej przepisy nie dotyczą zaskarżonego postanowienia, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności postanowienia odmawiającego przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania, a zarzutów egzekucyjnych
o których mowa w art. 33 u.p.e.a., przepisy te zatem nie mogły być naruszone przez organ w przedmiotowej sprawie.
Postanowienie którego dotyczy skarga zostało wydane w toku postepowania będącego wynikiem merytorycznego rozpatrzenia w trybie nadzorczym podstaw do stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 1 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie zatem nie miał zastosowania art. 61a § 1 K.p.a. stanowiący formalne zakończenie sprawy na etapie wstępnym, w konsekwencji zarzut naruszenia tego przepisu nie mógł również odnieść skutku.
Natomiast oceniając zaskarżone postanowienie pod kątem jego zgodności
z prawem wskazać należy, że we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia o odmowie przywrócenia terminu wskazano na przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a.
Godzi się w tym miejscu zauważyć, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (postanowienia) jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji tego rodzaju aktu i stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych, pozostających w obrocie prawnym i w większości sytuacji nadających danemu podmiotowi określone prawo. Stwierdzenie nieważności decyzji może więc nastąpić w przypadku jednej z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.
Zasadnie organ podniósł, że w tym trybie nie prowadzi się postępowania mającego zastąpić i naprawić pierwotne działanie organu, którego decyzja jest badana, bądź też zweryfikować wszelkie błędy tak postępowania zwykłego jak i wydanej w nim decyzji.
W administracyjnym postępowaniu nadzwyczajnym takim jak oceniane w sprawie niniejszej, kontroluje się bowiem ważność decyzji ostatecznej (postanowienia) przez pryzmat ewentualnie tkwiących w niej od początku wad o charakterze kwalifikowanym, a więc najpoważniejszych uchybień jakimi może być dotknięty akt administracyjny. Należy mieć więc na uwadze to, że tylko takie poważne wady a nie jakiekolwiek uchybienia dotyczące decyzji administracyjnej, mogą zostać uznane za istotne, tj. takie które uzasadniają wyeliminowanie konkretnej decyzji administracyjnej z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc.
Oceniając pierwszą podstaw wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów
o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.) wskazać należy, że pismem z 9 sierpnia 2023 roku skarżąca zainicjowała postępowanie zażaleniowe w zakresie odmowy przywrócenia terminu na wniesienie zarzutów, o których mowa w art. 110 u § 1 u.p.e.a. Z przepisu art. 110u§ 1 u.p.e.a. zdanie drugie wynika jednoznacznie, że to organ egzekucyjny - w tej sprawie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. - jest właściwym do rozstrzygnięcia w pierwszej instancji sprawy zarzutów. Również organ ten był organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego równocześnie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej.
Z kolei od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu przysługuje zażalenie, zażalenie to stosownie do z art. 25 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 16 listopada 2016 roku (Dz. U. z 2023 r. poz. 615), zgodnie z którym, zadania
w zakresie rozstrzygania w drugiej instancji w sprawach należących w pierwszej instancji do naczelników urzędów skarbowych należą do kompetencji dyrektora izby administracji skarbowej rozpoznał organ właściwy tj. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w S.. Ponadto z art. 23 § 1 i 4 pkt 1 u.p.e.a. wynika, że nadzór nad egzekucją sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania egzekucji, a organy sprawujące nadzór są jednocześnie organami odwoławczymi od postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne.
Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do uznania, że w rozpoznawanej sprawie wystąpił przypadek naruszenia właściwości.
Oceniając natomiast wystąpienie przesłanki wznowieniowej z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., wskazać należy, że w przepisie tym zawarto dwie odrębne przesłanki stwierdzenia nieważności, tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej i wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się, że warunkiem koniecznym do uznania naruszenia prawa za rażące jest oczywisty charakter tego naruszenia. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, to znaczy istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Nie można zatem uznać, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy nie jest wyjaśnione, czy w ogóle miało miejsce naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., V SA 463/99, a także Jacek Brolik w komentarzu do art. 247 O.p. – LEX)
Wskazuje się także, że dla stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie prawa musi być kwalifikowane do stopnia rażącego - powstającego wówczas, gdy czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie nie są realizowane w odniesieniu do stanu prawnego sprawy i jego elementów, ale tak, jak gdyby do ich przeciwieństwa, poprzez zanegowanie w całości lub w części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy.
Słownikowe rozumienie pojęcia "rażący" to: "dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży", uznać więc należy, że stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny "rażącego naruszenie prawa" może nastąpić w wypadku zastosowania w kwestionowanym rozstrzygnięciu normy prawnej, której znaczenie można ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny (por. wyrok NSA z 11 października 2007 r., I FSK 1362/06). Aby można było mówić o nieważności spowodowanej rażącym naruszeniem prawa, pomiędzy określonym przepisem prawa a podjętym w decyzji rozstrzygnięciem musi zachodzić oczywista sprzeczność, powodująca, że akt taki - pomimo jego ostateczności - nie może pozostawać w obrocie prawnym (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2010 r., II FSK 1299/09).
Ponadto podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa, w tym również procesowego, jednak wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji, a to znaczy, iż z reguły jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Nie będzie zatem uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2005 r., II FSK 27/05).
Lektura postanowienia z 8 września 2023 roku prowadzi do wniosku, że wskazano w nim na okoliczności, które uniemożliwiły przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Organ bowiem wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu. Wydane przez organ rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oparte zostało więc na przepisie art. 58 K.p.a. i nie pozostaje w sprzeczności ze stanem faktycznym i prawnym w nim określonym. Nie zachodzi także sprzeczność pomiędzy treścią zastosowanego przepisu a rozstrzygnięciem zawartym w przedmiotowym postanowieniu.
W badanej sprawie, w opinii sądu, na etapie postępowania zakończonego zaskarżonym rozstrzygnięciem, dochowano standardów prawidłowego procedowania. Organy obu instancji działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie do podejmowanych przez nie działań, a stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, w oparciu o zebrany komplety materiał dowodowy, poddany przez organy ocenie w sposób nienaruszający przepisów postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono skarżącej podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia, wraz z przytoczeniem konkretnych przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie, jak również opisano ustalony w sprawie stan faktyczny, który jest zgodny z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy.
Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).