I SA/Sz 285/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2023-09-20
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneZUSskładkizarzutytytuł wykonawczyprawo administracyjnesąd administracyjnyegzekucja należności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę spółki na postanowienie Prezesa ZUS utrzymujące w mocy decyzję o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym nieopłaconych składek.

Spółka złożyła skargę na postanowienie Prezesa ZUS, które utrzymało w mocy decyzję o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty dotyczyły nieistnienia obowiązku oraz określenia go niezgodnie z prawem, spółka argumentowała, że egzekucja bez orzeczenia sądowego jest nieuprawniona i może doprowadzić do jej zniszczenia. Sąd uznał, że obowiązek zapłaty składek wynika z mocy prawa (deklaracji rozliczeniowych) i nie wymaga odrębnego orzeczenia sądowego, a ZUS prawidłowo działał jako wierzyciel i organ egzekucyjny. Skargę oddalono.

Spółka D. P. Sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie ZUS oddalające zarzuty spółki w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty dotyczyły nieistnienia obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych oraz określenia tego obowiązku niezgodnie z prawem. Spółka argumentowała, że egzekucja administracyjna bez orzeczenia sądowego jest nieuprawniona, może doprowadzić do jej zniszczenia i narusza prawo do obrony. Sąd administracyjny w Szczecinie uznał skargę za niezasadną. Sąd wyjaśnił, że obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne wynika bezpośrednio z przepisów prawa i deklaracji rozliczeniowych składanych przez płatnika składek, nie wymaga on odrębnego orzeczenia sądowego. Podkreślono, że ZUS, jako wierzyciel, ma prawo dochodzić należności w postępowaniu egzekucyjnym, a jego pracownicy działają jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów prawa. Sąd stwierdził, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek zapłaty składek wynika z mocy prawa (deklaracji rozliczeniowych) i nie wymaga odrębnego orzeczenia sądowego do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Uzasadnienie

Obowiązek zapłaty składek wynika z przepisów prawa i deklaracji rozliczeniowych składanych przez płatnika. ZUS jako wierzyciel ma prawo dochodzić tych należności w postępowaniu egzekucyjnym, a organ egzekucyjny nie bada merytorycznej zasadności obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § par.2 pkt.1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej obejmuje nieistnienie obowiązku.

u.p.e.a. art. 33 § par.2 pkt.2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej obejmuje określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia lub przepisu prawa.

u.s.u.s. art. 46 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązek płatnika składek obliczania, potrącania i wpłacania należnych składek.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 34 § par.2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 1a § pkt.13

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja podmiotu uprawnionego do żądania wykonania obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym.

u.p.e.a. art. 19 § § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określenie dyrektora oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 3a § § 1 pkt 3 i § 2 pkt 1 i 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji rozliczeniowej i upomnienia.

u.p.e.a. art. 151

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 3a § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 3a § § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.u.s. art. 46 § ust. 2 i 4

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 47 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 24 § ust. 2

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Dochodzenie należności z tytułu składek w drodze egzekucji administracyjnej lub sądowej.

u.s.u.s. art. 123

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

k.p.a. art. 45

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie pism.

k.p.a. art. 268 a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 268 k

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek zapłaty składek wynika z mocy prawa (deklaracji rozliczeniowych) i nie wymaga odrębnego orzeczenia sądowego. ZUS ma prawo dochodzić należności składkowych w postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. ZUS może być jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym w postępowaniu dotyczącym należności składkowych.

Odrzucone argumenty

Egzekucja administracyjna bez orzeczenia sądowego jest nieuprawniona. Prowadzenie egzekucji przez ZUS jako wierzyciela i organ egzekucyjny narusza prawo dłużnika do obrony. Egzekucja ma na celu zniszczenie spółki, a nie wyegzekwowanie należności.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek powstał z mocy prawa organ egzekucyjny nie ma obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym badania istnienia i wymagalności dochodzonego obowiązku należności z tytułu składek jako należności o charakterze publicznoprawnym objęte są odrębnym trybem dochodzenia niż wierzytelności prywatne

Skład orzekający

Bolesław Stachura

sprawozdawca

Elżbieta Dziel

przewodniczący

Marzena Kowalewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad prowadzenia egzekucji administracyjnej przez ZUS w zakresie należności składkowych, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących braku orzeczenia sądowego i podwójnej roli ZUS."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji należności składkowych przez ZUS, gdzie podstawą są deklaracje rozliczeniowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego ZUS i interpretacji przepisów dotyczących składek, co jest istotne dla przedsiębiorców i księgowych.

ZUS może egzekwować długi bez wyroku sądu? WSA wyjaśnia zasady.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 285/23 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2023-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Elżbieta Dziel /przewodniczący/
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art.18, art.33 par.2 pkt.1, art. 33 par. 2 pkt.2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi D. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. na postanowienie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] kwietnia 2023 roku nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej też "Zakład", "ZUS" lub "organ") utrzymał w mocy swe wcześniejsze postanowienie z [...] marca 2023 r. nr [...] oddalające zarzut D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. (dalej też "spółka", "strona" lub "skarżąca") w sprawie egzekucji administracyjnej, dotyczący nieistnienia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do nr [...] oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawię tytułów wykonawczych o nr [...] do nr [...]
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z [...] lutego 2023 r., prokurent spółki wniósł zarzut nieistnienia obowiązku (określonego przez wnoszącego jako nieistnienie obowiązków będących przedmiotem egzekucji na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych) oraz zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia o którym mowa w art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2022 r., poz.479 ze zm., zw. dalej: "u.p.e.a.") - określony przez stronę jako egzekwowanie nieprawidłowych co do wysokości należności w oparciu o powołany w uzasadnieniu zarzutu - brak wydanego orzeczenia sądowego.
Wnosząc powyższe zarzuty, prokurent spółki zawnioskował o umorzenie postępowania egzekucyjnego jako prowadzonego bezprawnie i mogącego wyrządzić jej niepowetowaną stratę. Wskazał, że prowadzenie egzekucji bez orzeczenia sądu, może wyrządzić przedsiębiorstwu szkody w związku z utratą płynności finansowej, prowadzącej do konieczności zwolnienia pracowników. Spółka wskazała również na brak możliwości weryfikacji w prowadzonym postępowaniu, zasadności egzekwowanych przez ZUS obowiązków. Ponadto zdaniem spółki, ZUS nie może w niniejszym postępowaniu występować zarówno w roli wierzyciela dochodzonego obowiązku jak i organu egzekucyjnego.
Po rozpatrzeniu zarzutów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel dochodzonego obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym, postanowieniem z [...] marca 2023 r. nr [...] oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczący nieistnienia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do nr [...] oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że podstawą ustalenia obowiązku tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek były deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika składek (którym jest spółka), nie natomiast wydane orzeczenie w tym administracyjne bądź sądowe, o których mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a. Przepisy prawa nie wymagają bowiem uzyskania przez wierzyciela jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzeczenia sądowego zaopatrzonego w sądową klauzulę wykonalności celem dochodzenia należności z tytułu składek. Należności z tytułu składek o charakterze publicznoprawnym w zakresie nałożonych obowiązków na płatników a także sposób ich dochodzenia jest regulowany w oparciu o przepisy prawa administracyjnego i nie są należnościami o charakterze prywatnym dochodzonymi w trybie cywilnym.
Organ wskazał, że skarżąca prowadząca działalność i zgłaszająca do ubezpieczeń pracowników, jest płatnikiem składek zgłoszonym i zaewidencjonowanym pod nr NIP: [...] obowiązanym na podstawie odrębnych przepisów do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczenia Społecznego) oraz na ubezpieczenie zdrowotne a także Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Zatem podstawą dochodzenia niewykonanego obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym w przypadku nieopłaconych należności z tytułu składek i wystawienia administracyjnych tytułów wykonawczych jest złożona deklaracja rozliczeniowa przez płatnika składek zawierająca stosowne pouczenie, że stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego oraz doręczone upomnienia przed egzekucyjne (art. 3a § 1 pkt 3 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a.). W przypadku natomiast braku deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek, wskazane ustalenie obowiązku ubezpieczenia oraz istnienia nieopłaconych należności z tytułu składek następuje w postępowaniu rozpoznawczym prowadzonym przed organem rentowym, tj.: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w którym to, wydawana jest decyzja indywidualna określająca wskazany obowiązek. Prawomocna decyzja określająca zadłużenie stanowi alternatywną podstawę przymusowego dochodzenia niewykonanego obowiązku i wystawienia na podstawie orzeczenia tytułu wykonawczego (art. 3 § 1 u.p.e.a.).
Organ wskazał, że podstawą ustalenia niewykonanego obowiązku w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym były deklaracje rozliczeniowe obejmujące składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zawierające się w okresie od 01/2022 r. do 08/2022 r. oraz doręczone upomnienie przedegzekucyjne. W powołanym zakresie, na koncie płatnika składek ustalono bowiem stan nieopłaconych składek wynikających z deklaracji rozliczeniowych złożonych za ubezpieczonych pracowników oraz poprzedzonych wysłanymi i doręczonymi upomnieniami.
Organ wyjaśnił, że w dniu [...] września 2022 r. wystawił upomnienia przedegzekucyjne o nr [...] do [...] na ubezpieczenia społeczne (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych), ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zawierających się w okresie od [...] r. do [...] r., stanowiące wezwanie do opłacenia należności wraz z należnymi odsetkami oraz kosztami upomnień (w przypadku złożonych deklaracji rozliczeniowych wskazany wymóg w art. 15 § 1 u.p.e.a.). Wskazane upomnienia stanowiły wezwanie do opłacenia przedmiotowych należności w terminie 7 dni od daty ich doręczenia z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przypadku braku zapłaty. Powyższe upomnienia zostały wysłane poprzez operatora Poczta Polska na adres zobowiązanej spółki ujawniony rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz w dokumentach zgłoszeniowo-rozliczeniowych tj. [...], [...], i odebrane w dniu [...] października 2022 r. w siedzibie spółki. Zwrotne potwierdzenia odbioru podpisała R. K. (art. 45 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 zw. dalej: "k.p.a." w zw. z art. 18 u.p.e.a). W związku z upływem terminu wykonania obowiązku objętych powołanymi upomnieniami, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] lutego 2023 r. wystawił administracyjne tytuły wykonawcze o nr [...] do nr [...] na nieopłacone należności z tytułu składek, które wysłane poprzez operatora Poczta Polska na powyższy adres siedziby spółki wraz z odpisem zajęcia egzekucyjnego, zostały odebrane w dniu [...] lutego 2023 r. Tym samym, do egzekucji skierowano wymagalne zobowiązanie tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek.
Organ wyjaśnił, że organ egzekucyjny jakim jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonujący zajęcia wierzytelności rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nie ma obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym badania istnienia i wymagalności dochodzonego obowiązku objętego wystawionymi administracyjnymi tytułami wykonawczymi na podstawie deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika bądź decyzji wystawionej na osobę zobowiązanego. W powołanym zakresie, organ egzekucyjny dokonuje czynności formalnych w zakresie egzekucji na podstawię u.p.e.a. i nie prowadzi postępowań w sprawie ustalenia ewentualnego tytułu ubezpieczenia płatnika i określenia płatnikowi wysokości nieopłaconych należności z tytułu składek, w tym jego istnienia czy wymagalności.
Uwzględniając powyższe, organ oddalił zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia o którym mowa, w art. 3 i art. 4 (zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 i 2 pkt 2 a u.p.e.a.).
Na powyższe postanowienie, spółka pismem z [...] marca 2023 r. wniosła zażalenie domagając się ponownego rozpatrzenia zarzutów celem umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W ocenie spółki, prowadzenie przedmiotowej egzekucji nie ma na celu wyegzekwowania żądanych w nim należności ale zniszczenie spółki, przez uniemożliwienie jej prowadzenia działalności, a tym samym dalszego zatrudnienia pracowników i wypłaty im wynagrodzeń. Spółka podniosła również, że zażalenie (zarzut) kierowane do wierzyciela jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych zostało rozpatrzone przez osobę podległą Dyrektorowi Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, prowadzącemu egzekucję.
Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2023 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swe wcześniejsze postanowienie z [...] marca 2023 r .
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w zażaleniu oraz żądanego umorzenia postępowania egzekucyjnego jako prowadzonego w sposób nieuprawniony, organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wskazał na brak możliwości zaprzestania prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przedstawione przez skarżącą okoliczności. Organ wskazał, że obowiązkiem płatnika składek w tym spółki było opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne w terminie i w pełnej wysokości, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa bez dodatkowego jego ustalenia w odrębnym postępowaniu sądowym prawomocnym orzeczeniem (art. 46 ust. 1 oraz art. 47 u.s.u.s.). Ponadto, obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o ww. przepisy, jest pobór składek a w przypadku braku wykonania obowiązku opłacania składek przez płatników, dochodzenie należności w postępowaniu egzekucyjnym (art. 24 ust.2 sus, art.3a § 1 pkt 3 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a.).
Organ dodał, że należności z tytułu składek jako należności o charakterze publicznoprawnym objęte są odrębnym trybem dochodzenia niż wierzytelności prywatne (cywilne miedzy podmiotami prywatnymi), a podstawą ich dochodzenia są złożone deklaracje rozliczeniowe przez płatnika składek. Zakwestionowanie zatem dochodzenia przedmiotowych należności poprzez wskazanie braku prawomocnego orzeczenia i sądowego jest nieuzasadnione i pozbawione podstawy prawnej.
Organ wyjaśnił także, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z obowiązującymi przepisami nie stanowi przeszkody do wypłaty wynagrodzenia pracownikom (również w powołanych okolicznościach zajęcia egzekucyjnego wierzytelności rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego), powołując przy tym treść art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a.
Organ wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciel dochodzonego obowiązku może być reprezentowany przez zatrudnionych przez niego pracowników, tak samo jak wskazany w przepisach u.p.e.a. organ egzekucyjny którym jest właściwy dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazane osoby działają bowiem w granicach przepisów prawa oraz udzielnych im w oparciu o powołane przepisy upoważnień (art. 24 ust. 2 u.s.u.s. w związku z art. 123 u.s.u.s. oraz art. 268 a – k.p.a., art. 19 § 4 u.p.e.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 268 a k.p.a.).
W ocenie organu, brak jest zatem podstaw do uznania wniesionych zarzutów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, prokurent spółki wskazał, że zaskarża powyższe postanowienie w całości jako niezgodne z prawem i naruszające interesy spółki.
Skarżąca ponownie wskazała, że wobec niej zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, w którym ten sam podmiot jest jednocześnie wierzycielem, na którego wniosek zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne i organem egzekucyjnym, do którego dłużnik ma prawo zgłaszania zarzutów, które nie mogą być rzetelnie i prawidłowo rozpatrzone skoro zarzuty rozpatruje ten sam podmiot, który wszczął postępowanie egzekucyjne nie dysponując niezależnym orzeczeniem sądowym stwierdzającym istnienie obowiązku zapłaty należności co do których została wszczęta egzekucja.
W ocenie skarżącego, powyższy stan rzeczy wskazuje na nierówność stron postępowania egzekucyjnego, brak możliwości rzetelnej weryfikacji zasadności egzekwowanego roszczenia naruszając prawo dłużnika do obrony i nie powinno mieć miejsca w demokratycznym państwie prawa.
Skarżący wskazał, że niezależnie od powyższego, wszczęcie i prowadzenie przeciwko spółce egzekucji zamiast wyrażenia zgody na udzielenie jej pomocy w spłacie należności, ma na celu zniszczenie spółki prowadzącej od wielu lat swoją działalność i aktualnie przeżywającą trudności związane z sytuacją gospodarczą i przez to, likwidację około 60 miejsc pracy w rejonie, w którym brak jest innych zakładów pracy. Skarżący dodał, że spółka przedstawiła racjonalny program spłaty zaległości ale ZUS odmówił mając świadomość tego, że wszczynając postępowanie egzekucyjne może nim doprowadzić do zniszczenia wieloletniej działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", gdyż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym.
Kwestią sporną w sprawie pozostaje dokonana przez organ ocena zasadności złożonego w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu.
Na wstępie wskazać należy, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzut, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutu enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonego zarzutu regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit .a i b.
Stosownie zaś do art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1). Zgodnie natomiast z art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (pkt 1); uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: w całości (pkt 2a); w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut (pkt 2b); stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym (pkt 3a); zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (pkt 3b). Zgodnie natomiast z art. 34 § 3 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie.
Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł zarzut polegający na nieistnieniu obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz na określeniu obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia o którym mowa w art. 3 i art. 4 (art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a.). Zarzuty te wyznaczają granice rozpoznawanej sprawy.
Przechodząc do oceny zarzutu wskazać należy, że wbrew zarzutowi skargi organ dokonał prawidłowej wykładni art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa jak w niniejszej sprawie) albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji bądź też decyzja taka została wydana lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych.
W rozpoznawanej sprawie, obowiązek powstał z mocy prawa. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca jest spółką kapitałową prowadzącą działalność i zgłaszającą do ubezpieczeń pracowników, jest zatem płatnikiem składek. Zgodnie z art. 46 ust. 1 u.s.u.s., na płatniku składek ciąży obowiązek obliczania, potrącania z dochodów, rozliczania oraz wpłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy według zasad wynikających z przepisów ustawy. Rozliczenie składek następuje w deklaracji rozliczeniowej, która zawiera między innymi zestawienie należnych składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych (art. 46 ust. 2 i 4 u.s.u.s.). Jednocześnie art. 47 ust. 1 u.s.u.s. wprowadza obowiązujące płatnika składek terminy składania deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz opłacania składek za dany miesiąc. Upływ tych terminów uprawnia zaś wierzyciela do żądania zapłaty składek. Termin płatności, w razie nieopłacenia składek, oznacza datę powstania zaległości z tego tytułu – i to niezależnie od tego, czy i na ile prawidłowo został wykonany przez płatnika obowiązek wskazania podstawy wymiaru i opłacenia należnej składki.
Jak wynika z powołanych przepisów, deklaracja rozliczeniowa zawiera oświadczenie płatnika składek, że dane zawarte w deklaracji są zgodne ze stanem faktycznym, potwierdzone podpisem płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej albo podpisem elektronicznym. Deklaracja rozliczeniowa zawiera także pouczenie, że w przypadku niewpłacenia w obowiązującym terminie kwoty do zapłaty lub wpłacenia jej w niepełnej wysokości, stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji należności z tytułu składek, nieopłacone w terminie, mogą być dochodzone przez Zakład w drodze potrącenia ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez lub ściągnięcie w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.).
W rozpoznawanej sprawie, skarżąca złożyła deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA za okres 01.2022 r. - 08.2022 r., w których wykazane zostały należne do przekazania za ww. okres kwoty składek na FUS, FUZ oraz FP, FS i FGŚP z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wobec braku uregulowania przez skarżącego (płatnika) należności wynikających ze złożonych deklaracji, organ był zobowiązany przyjąć, że zaległość z tytułu ww. składek za okres 01.2022 r.- 08.2022 r. jest zobowiązaniem istniejącym i wymagalnym oraz w związku z powyższym, dochodzenie tych należności w postępowaniu egzekucyjnym jest uzasadnione. W tym przypadku bowiem obowiązek powstał z mocy prawa. Zatem wskazanie w przedmiotowych tytułach deklaracji jako podstawy prawnej nie naruszyło dyspozycji art. 33 pkt 3 u.p.e.a.
Za niezasadny uznać należy zatem zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Sąd zgadza się też ze stanowiskiem organu, że w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Postępowanie egzekucyjne ma charakter postępowania wykonawczego, zmierzającego do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Organ egzekucyjny dokonuje czynności formalnych w zakresie egzekucji (na podstawie u.p.e.a.) i nie prowadzi postępowań w sprawie ustalenia ewentualnego tytułu ubezpieczenia płatnika i określenia płatnikowi wysokości nieopłaconych należności z tytułu składek, w tym jego istnienia czy wymagalności.
Uwzględniając powyższe, za niezasadny uznać należy zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia o którym mowa, w art. 3 i art. 4 (zarzut z art. 33 § 2 pkt 2 a u.p.e.a.).
Odnosząc się do zarzutu skargi, że ten sam podmiot jest jednocześnie wierzycielem, na którego wniosek zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne i organem egzekucyjnym, do którego dłużnik ma prawo zgłaszania zarzutów, co w ocenie skarżącej, narusza prawo dłużnika do obrony i nie powinno mieć miejsca w demokratycznym państwie prawa wskazać należy, że podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.p.e.a. Na podstawie art. 1a pkt 13 u.p.e.a., ZUS jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Natomiast stosownie do treści art. 19 § 4 u.p.e.a., dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Biorąc pod uwagę treść powyższych uregulowań prawnych należy stwierdzić, Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jednocześnie wierzycielem należności mu przysługujących i organem egzekucyjnym działającym poprzez Dyrektora Oddziału, na podstawie przepisów prawnych. ZUS wyposażony w środki prawne organu administracji państwowej upoważnia z kolei pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej (Dyrektorów) do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie. Wskazane osoby działają w granicach przepisów prawa oraz udzielonych im w oparciu o powołane przepisy upoważnień, stąd zarzut w tym zakresie także należy uznać za nieuzasadniony.
W ocenie Sądu, organ egzekucyjny nie naruszył przepisów postępowania ani prawa materialnego, zasadnie prowadząc egzekucję administracyjną na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych obejmujących nieopłacone należności z tytułu składek oraz poprzedzonych wystawionymi i doręczonymi upomnieniami.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI