I SA/Sz 283/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2024-08-01
NSAinneWysokawsa
środki unijnenadpłataodsetki za zwłokęARiMRpostępowanie administracyjneprawo UEprzedawnieniezmiana przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów obu instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie odsetek od nadpłaty, uznając potrzebę pogłębionej analizy prawnej zmieniającego się stanu prawnego.

Skarżąca domagała się odsetek za zwłokę z tytułu nadpłaty środków unijnych. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na brak podstaw prawnych i zmianę przepisów. Sąd administracyjny uznał jednak, że sprawa wymaga pogłębionej analizy prawnej ze względu na złożoność stanu faktycznego i prawnego, w tym zmieniające się przepisy i orzecznictwo, i uchylił postanowienia organów obu instancji.

Sprawa dotyczyła wniosku S.M. o ustalenie i wypłatę odsetek za zwłokę z tytułu nadpłaty środków unijnych. Organy administracji, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując, że przepisy ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyłączają stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących oprocentowania nadpłat, zwłaszcza po zmianie przepisów w 2022 roku. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, uznał jednak, że organy nieprawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania. Sąd podkreślił, że sytuacja prawna skarżącej jest złożona, a kwestia naliczania odsetek od nadpłaty w kontekście zmieniającego się stanu prawnego i orzecznictwa wymaga pogłębionej analizy. W szczególności zwrócono uwagę na fakt, że wpłata dokonana przez skarżącą miała miejsce pod rządami starych przepisów, a nadpłata została zwrócona po zmianie stanu prawnego. Sąd uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia oczywistego braku podstaw do prowadzenia postępowania i uchylił zaskarżone postanowienia, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd uznał, że organy obu instancji nieprawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ sprawa wymagała pogłębionej analizy prawnej ze względu na złożoność stanu faktycznego i prawnego, w tym zmieniające się przepisy i orzecznictwo.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że sytuacja prawna skarżącej nie jest oczywista i wymaga analizy kolizji przepisów oraz wykładni prawa, co nie może być rozstrzygnięte na etapie odmowy wszczęcia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o Agencji art. 29 § ust. 7 pkt. 1 lit. b

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 61

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

O.p. art. 72 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 78

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 78a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

ustawa o zmianie ustawy art. 13

Ustawa z dnia 24 lutego 2022 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz niektórych innych ustaw

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 pkt lit. c

rozporządzenie nr 2988/95 art. 1 § ust. 2

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

rozporządzenie nr 2988/95 art. 3 § ust. 1

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawa wymaga pogłębionej analizy prawnej ze względu na złożoność stanu faktycznego i prawnego, w tym zmieniające się przepisy i orzecznictwo. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. nie może być stosowana w sytuacjach, które nie są oczywiste i wymagają analizy sprawy.

Odrzucone argumenty

Organy administracji argumentowały, że brak jest podstaw prawnych do wypłaty wnioskowanych odsetek, gdyż ustawa o Agencji wyłączyła stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących oprocentowania nadpłaty.

Godne uwagi sformułowania

milczenie ustawodawcy w kwestii przepisów przejściowych należy uznać za przejaw jego woli, by bezpośrednio działało nowe prawo na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania

Skład orzekający

Elżbieta Dziel

sprawozdawca

Jolanta Kwiecińska

członek

Wiesława Achrymowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odsetek od nadpłat środków unijnych w kontekście zmian legislacyjnych i braku przepisów przejściowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji beneficjentów środków unijnych i przepisów ARiMR.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność prawa administracyjnego i środków unijnych, a także znaczenie pogłębionej analizy prawnej w przypadku niejasnych przepisów.

Czy można domagać się odsetek od nadpłaty środków unijnych po zmianie przepisów? Sąd administracyjny wskazuje na potrzebę analizy.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 283/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Dziel /sprawozdawca/
Jolanta Kwiecińska
Wiesława Achrymowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 3 par 2 pkt 3, art. 134, art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art. 135, art. 200, art. 205 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1935
par 14 pkt lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a par 1, art. 65
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.),, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S.M. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 lutego 2024 r. nr 9016-2024-1/6680 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odsetek za zwłokę z tytułu nadpłaty I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia 17 stycznia 2024 r. nr 0300-00000001020/24; II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej S.M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: "organem odwoławczym", "organem II instancji") zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 27 lutego 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w Z. (zwanego dalej: "organem I instancji") z dnia
17 stycznia 2024 r. nr [...] odmawiające S. M. (zwanej dalej: "stroną", "skarżącą") wszczęcia postepowania w sprawie ustalenia i wypłaty stronie odsetek za zwłokę z tytułu nadpłaty.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 11 maja 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Z., wpłynął wniosek S. M. (poprzednio: S.) o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. w ramach PROW 2007 - 2013 do upraw w pakiecie 2 "rolnictwo ekologiczne" w wariancie: - 2.9 "uprawy sadownicze i jagodowe, dla których zakończono okres przestawiania" na areale [...] ha, na działkach rolnych A i B - działki ewidencyjne nr: [...] ([...] ha) i [...] ([...] ha) obręb ewidencyjny D. , gmina O., powiat [...], województwo zachodniopomorskie.
Po przeprowadzeniu weryfikacji wniosku, Kierownik Biura Powiatu Drawskiego ARiMR decyzją z dnia 20 lutego 2012 r. nr [...] przyznał producentce płatność rolnośrodowiskową za 2011 rok do areału upraw zatwierdzonego [...] ha
w wariancie 2.9 na łączną kwotę [...]zł.
Następnie, w dniu 11 maja 2012 r. producentka wniosła do Biura Powiatowego ARiMR w Z. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok, w którym zadeklarowała uprawy w wariancie 2.9 jabłoni domowej
na działkach rolnych B i C (działki ewidencyjne nr: [...] obręb D. i [...] obręb P., gmina O., powiat [...]) na areale [...] ha i [...] ha oraz czereśni
na działce rolnej A (działka ewidencyjna nr [...] obręb D.) na areale [...] ha. Organ I instancji decyzją z dnia 24 stycznia 2013 r. nr [...] przyznał producentce płatność rolnośrodowiskową za 2012 rok w wysokości [...] zł do upraw
w wariancie 2.9 na obszarze [...] ha.
Następnie, w dniu 12 kwietnia 2013 r. producentka złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 do upraw ekologicznych.
Po przeprowadzeniu postępowania, w tym kontroli w gospodarstwie producentki w dniach 8 – 14 października 2013 r., organ I instancji w dniu 12 grudnia 2013 r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu producentce płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. w pomniejszonej wysokości w kwocie [...]zł, tylko do wariantu 2.1.
W wyniku odwołania strony organ II instancji po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego decyzją z dnia 3 marca 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia ze względu na uchybienie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej zwanej: "k.p.a.").
W nowej decyzji z dnia 27 maja 2014 r. nr [...] organ I instancji przyznał producentce płatność rolnośrodowiskową za 2013 r. w pomniejszonej wysokości, w kwocie [...]zł do wariantu 2.1 i odmówił przyznania płatności
do wariantu 2.9 ze względu na nieutrzymanie minimalnej obsady drzewek owocowych
na działkach rolnych A, B i C przez cały rok 2013. Organ odmówił też uznania zgłoszenia wystąpienia szkód w gospodarstwie spowodowanych przez dziką zwierzynę jako siły wyższej.
Po rozpoznaniu odwołania strony od powyższej decyzji, organ II instancji decyzją z dnia 22 września 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r. (sygn. akt I SA/Sz 1407/14) oddalił jej skargę. Powyższy wyrok został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt
II GSK 1230/15 i przekazany WSA w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
Z uwagi na fakt, że producentka nie dotrzymała wymogu dotyczącego utrzymania minimalnej obsady drzew owocowych na zgłoszonych działkach przez cały 2013 rok, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w Programie Rolnośrodowiskowym za lata 2011 - 2012. Następnie, decyzją z dnia
18 grudnia 2014 r. nr [...] ustalił tę kwotę w wysokości [...] zł.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego organ II instancji decyzją z dnia 1 czerwca 2015 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na to, że nie zostały wyjaśnione kwestie dotyczące działki ewidencyjnej nr [...] obręb D. i ciążącego
na niej zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz działki ewidencyjnej nr [...] obręb P. i zobowiązania przejętego od D. S..
Organ I instancji w dniu 24 sierpnia 2015 r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu producentce kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych
w wysokości [...] zł. Organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 11 stycznia 2016 r. nr [...] ponownie uchylił zaskarżoną decyzję
ze względu na nieprawidłowe ustalenie kwoty do zwrotu, gdyż nie została uwzględniona dobrowolna wpłata i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Następnie, w dniu 12 kwietnia 2016 r. organ I instancji wydał decyzję
nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł. Od decyzji tej producentka wniosła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. W wyniku rozpatrzenia odwołania od zaskarżonej decyzji, organ II instancji decyzją z dnia 30 września 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Producentka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego
i zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1172/16 uchylił zarówno zaskarżoną decyzję jak i decyzję ją poprzedzającą. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał m.in., że dopiero ostateczna i prawomocna decyzja w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok w pomniejszonej wysokości, będzie stanowiła podstawę do wydania decyzji o ewentualnym zwrocie wcześniej pobranych nienależnych płatności.
Wobec powyższego, po uprawomocnieniu się decyzji organu I instancji z dnia
27 maja 2014 r. nr [...] o przyznaniu producentce płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok tylko w wariancie 2.1 i odmowie przyznania tej płatności w wariancie 2.9 oraz po uprawomocnieniu się decyzji organu odwoławczego z dnia
22 września 2014 r., nr [...], organ I instancji wydał w dniu
14 lutego 2018 r. decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 – 2012 w wysokości
[...] zł, w której wskazał, że kwota ta została już przez producentkę wpłacona
w dniu 16 lutego 2015 r. na konto organu.
Producentka wniosła odwołanie od decyzji, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy decyzją z dnia 10 września 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Producentka nie podzieliła stanowiska zaprezentowanego przez organy
i w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zwróciła się o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji
ją poprzedzającej jako pozbawionych podstawy prawnej. Sąd uznał skargę
za uzasadnioną i wyrokiem z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 874/18 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt I GSK 690/19 oddalił skargę kasacyjną organu II instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji wydał w dniu 2 sierpnia
2023 r. decyzję nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011-2012 z uwagi na przedawnienie, na podstawie art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L 1995.312.1 z 23 grudnia 1995r. ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem nr 2988/95). Od decyzji tej strona złożyła odwołanie.
Z uwagi na umorzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011-2012, w dniu 22 sierpnia 2023 r. kwota nadpłaty w wysokości [...] zł została zwrócona producentce na wskazany przez nią rachunek bankowy.
Organ odwoławczy decyzją z dnia 20 grudnia 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W dniu 5 grudnia 2023 r. do Z. Oddziału Agencji Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wpłynął wniosek producentki o ustalenie i wypłatę kwoty odsetek za zwłokę z tytułu nadpłaty. Przedmiotowy wniosek został przekazany do rozpatrzenia organowi I instancji, który postanowieniem z dnia 7 stycznia 2024 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty producentce kwoty odsetek za zwłokę z tytułu nadpłaty.
Organ odwoławczy po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez producentkę, zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ wskazał, że wskutek umorzenia przez organ postępowania w sprawie ustalenia producentce kwoty nienależnie pobranych płatności ze względu na przedawnienie, na konto beneficjentki została zwrócona w wyznaczonym terminie całość wpłacanej przez nią kwoty, tj. [...] zł.
Organ stwierdził, że pomimo wystąpienia nadpłaty w rozumieniu art. 72 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383
ze zm.), zwanej dalej: "O.p." (za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku), to nie znajduje zastosowania zwrot oprocentowania od nadpłaty, o którym mowa w art. 78 O.p., a na który powołuje się producentka we wniosku.
W obowiązującym stanie prawym brak jest podstaw do wypłaty wnioskowanych odsetek, gdyż ustawa o Agencji w art. 29 ust. 7 pkt. 1 lit. b wyłączyła stosowanie przepisu
art. 78 i art. 78a O.p.
Ponadto, organ wyjaśnił, że przepis art. 29 ust. 7 pkt. 1 lit. b ustawy o Agencji został zmieniony ustawą z dnia 24 lutego 2022 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 646). Zgodnie z art. 13 ustawy o zmianie ustawy, ustawa wchodzi w życie
po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia. Oznacza to, że przepis art. 29 ust. 7 pkt. 1 lit. b ustawy o Agencji wszedł w życie w dniu 29 marca 2022 r. W ustawie o Agencji nie przewidziano przepisów przejściowych dotyczących naliczania oprocentowania nadpłaty, zatem brak jest podstawy prawnej do zastosowania art. 78 i art. 78a O.p. od dnia
29 marca 2022 r.
Organ zauważył również, że wbrew twierdzeniu producentki, linia orzecznicza dotycząca stosowania przepisów w przypadku braku przepisów przejściowych, nie jest jednoznaczna, na co wskazuje wyrok NSA z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt
II FSK 287/13. Na jego podstawie można stwierdzić, że milczenie ustawodawcy w kwestii przepisów przejściowych należy uznać za przejaw jego woli, by bezpośrednio działało nowe prawo.
W ocenie organu odwoławczego powyższe okoliczności w pełni uzasadniają wydanie przez organ I instancji postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania
na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 roku, poz. 803 ze zm. – zwanej dalej: "k.p.a.").
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na postanowienie organu II instancji strona wniosła o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako bezpodstawnie kwestionującego przysługującego stronie, na podstawie art. 29 ust. 7 i 8 ustawy o Agencji w jego brzmieniu sprzed dnia 28 marca 2022 r., prawo do uzyskania należnej jej kwoty odsetek, o których mowa w art. 78 § 1 O.p.;
- przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ wraz z obowiązkiem uwzględnienia, w trybie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz.
935 – zwanej dalej: "p.p.s.a.") stanowiska prawnego i wskazań wojewódzkiego sądu administracyjnego;
- wydanie według przepisanych norm stosownego postanowienia o kosztach sądowych, w tym o kosztach zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi strona przedstawiła stan faktyczny sprawy i odniosła się
do podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga okazała się skuteczna.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że rozpoznanie niniejszej sprawy zostało dokonane przez sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, albowiem przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W myśl zaś art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, których przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
Granice niniejszej sprawy wyznaczyło zaskarżone postanowienie Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Z. Oddziału Regionalnego z dnia 27 lutego 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu D. z siedzibą w Z. z dnia 17 stycznia 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odsetek z tytułu nadpłaty.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych wyżej przepisów, sąd uznał, że zarówno zaskarżone postanowienie jak postanowienie organu pierwszej instancji dotknięte są takimi naruszeniami przepisów prawa, że wystąpiła konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Zasada wynikająca z art. 61 § 1 k.p.a. stanowi, iż postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie natomiast do treści art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa, podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest wystąpienie przesłanki
o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym, przy czym przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie jednej z nich zamyka dopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie (por. wyrok NSA z 8 listopada 2018 r. II OSK 2691/16; CBOIS). Przesłanka podmiotowa zachodzi w sytuacji gdy z wnioskiem o wszczęcie postępowania zwróciła się osoba, która nie posiada stosownej legitymacji procesowej, tj. nie jest stroną postępowania, z kolei przesłanka przedmiotowa gdy istnieją inne uzasadnione przyczyny, dla których postępowanie nie może być wszczęte.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek do organu został złożony przez podmiot będący stroną postępowań o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, zatem nie zachodzi przesłanka podmiotowa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, czy weryfikacji poglądów orzecznictwa tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13, Legalis nr 1395133). W niniejszej sprawie taka sytuacja jednak nie zachodzi.
W ocenie sądu w analizowanym przypadku nie mamy do czynienia z oczywistą sytuacją, w której już na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania.
Już bowiem sam fragment uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w którym organ odwoławczy wskazuje na niejednolitość orzecznictwa w sytuacji, gdy nowowprowadzany do porządku prawnego przepis nie zawiera normy przejściowej, nakazuje wysnuć wniosek o konieczności dokonywania pogłębionej analizy zarówno dotyczącej przepisów prawa, ich wykładni, jak i poszukiwania reguł kolizyjnych, które pozwolą znaleźć odpowiednie rozwiązanie dla sytuacji prawnej występującej w sprawie. A sytuacja ta nie należy do prostych skoro nadpłata od której skarżąca domaga się odsetek powstała na skutek wykonania przez skarżącą ostatecznej decyzji organu, która to decyzja została następnie w wyniku kontroli sądowoadministracyjnej wyeliminowana
z obrotu prawnego a postępowanie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej płatności, zostało umorzone. Podkreślenia wymaga, że wpłata jakiej dokonała skarżąca na rzez organu miała miejsce pod rządem starych przepisów umożliwiających wypłatę nadpłaty wraz z odsetkami, natomiast nadpłata została wypłacona już po zmianie stanu prawnego. Zwrócić także należy uwagę na okoliczność, że wpływ na chwilę wypłaty przez organ nienależnie zwróconej płatności miało zakończenie przed NSA postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej przez organ od wyroku WSA w Szczecinie
z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt I GSK 690/19.
Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zatem konieczne jest przeprowadzenie pogłębionej analizy prawnej podstawy prawnej dochodzonego przez skarżącą żądania wypłaty odsetek w odniesieniu do zmieniającego się stanu prawnego. Taka analiza zdaniem sądu powinna się znaleźć w uzasadnieniu prawnym decyzji, co wymaga wszczęcia postępowania w sprawie. W ocenie sądu zatem w rozpatrywanym przypadku nie było podstaw do uznania, że zachodzi oczywista sytuacja, w której brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane
z naruszeniem art. 61a kpa i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił postanowienia organów obu instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ po wszczęciu postępowania dokona szczegółowej analizy prawnej wniosku złożonego przez skarżącą z uwzględnieniem czasu wpłaty nienależnego dla organu świadczenia, przedstawi jakie i z jakich przyczyn stosuje reguły kolizyjne, co przedstawi w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.
O zwrocie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, na które składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem określone na podstawie § 14 pkt lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa, rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., tak w pkt III sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI